ሕቶ: ሓንቲ ዓለምለኻዊት ቤተ ክርስቲያን ብቕልጡፍ ክትመጽእ ሓቂ ድዩ?
መልሲ: ነዚ ሕቶ እዚ ቅድሚ ምምላስና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያን እንታይ ከም ዝነግረና ንሓጺር ግዜ ንርአ፡ ቐዳማይ፡ ኣምላኽ እንታይ ከም ዝብላ፡ ድሕሪኡ እንታይ ከም ዝኾነት፡ ብመወዳእታ ድማ ሰባት እንታይ ከም ዝሓስብዋ።
መጽሓፍ ቅዱስ ንቤተ ክርስቲያን ንመጀመርታ ዝጠቕሳ ኣብ ማቴዎስ 16:18 እዩ። ጴጥሮስ ንእግዚኣብሔር «ክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ» (ፍ.16 NKJV) ኢሉ ተናዚዙ ነይሩ። ኣብ ምላሽ እግዚኣብሔር፡ ንጴጥሮስ፡ “ኣብዛ ከውሒ እዚኣ ቤተ ክርስቲያነይ ክሃንጽ እየ” በሎ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዛዕባ ውልቀ-ኣምላኻውያን ምእመናንን ናይ ኣምላኽ ምድራዊት ሃገር እስራኤልን ነንብብ፡ ግን ቤተ ክርስቲያን ሽዑ ገና ኣይነበረትን። እግዚኣብሔር የሱስ ምስ ሞተን እንደገና ምስ ተንስአን፡ ናብ ሰማይ ምስ ዓረገን ጥራይ፡ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2 መንፈስ ቅዱስ ለኣኸ። ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሊ እቶም 120 ውልቀ-ምእመናን ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ ኣብ የሩሳሌም ወረደ እሞ ነዞም ናብ ሓደ ኣካል፡ ቤተ ክርስቲያን – ብዝያዳ ብግቡእ፡ ማሕበር – ኣዋሃዶም።
እዚ ሓንሳብ ዝኸውን ነገር እዚ ቃል ኣምላኽ ኣብ 1 ቈረንቶስ 12:13 ጥምቀት መንፈስ ቅዱስ ዝብሎ እዩ። ንእግዚኣብሔር የሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒናን ጐይታናን ምስ ተቐበልናዮ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ንነብርን «ንዕጸፍን» (ኤፌሶን 1:13፤ 1 ቈረንቶስ 6:19 ርአ)። በዚ ድማ ናብ ኩሉ ጽቡቕ ናይዚ ጥምቀት መንፈስ ቅዱስ ንመጽእ። ኣባላት ኣካል ክርስቶስ፡ ቤተ ክርስቲያን ኮይንና ኢና። ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ስለዝኾንና – እታ እንኮ ሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን፡ እታ ክርስቶስ ዝሞተላ ቤተ ክርስቲያን – ዝኾነት ይኹን ብሰብ ዝተፈጥረት ቤተ ክርስቲያን ክንጽንበር ኣየድልየናን። ምስ ብጾት ምእመናን፡ ብመንፈስ ቅዱስ ናብ እግዚኣብሔር የሱስ ዝተኣከቡ፡ ሓድነት ክንረክብ ንደሊ። ብሓቂ፡ እቲ ኣብ እብራውያን 10:19-25 ዘሎ ትምህርቲ «ምእካብና ኣይንሕደግ» ይምዕደና፡ ግን «ንሓድሕድና ንመዓድ፡ እቲ መዓልቲ እናቐረበ ከም ዝመጽእ እናረኣና ድማ ብዝያዳ» (ፍ.25)።
እዛ መዓልቲ እዚኣ እታ ክብሪ ዝመልኣ መዓልቲ እያ እግዚኣብሔር የሱስ ንመርዓቱ ናብኡ ክወስዳ ዝመጽእ። እቶም ናይ ኤፌሶን 5 ዝመወዳእታ 12 ፍቕድታት ቤተ ክርስቲያን እውን መርዓቱ ከም ዝኾነት ይምህሩና፡ ንሳ ድማ ንእኣ ሞተ፡ ሕጂ ድማ ይምግባ፡ ይፈቅራ፡ የንጽሃ፡ ንርእሱ ድማ ንዘለኣለም ብኽብሪ ምስኡ ንኽትሓብር የዳልዋ ኣሎ። ክንደይ ዝኸውን መዓልቲ እያ እዛ መዓልቲ! ብዛዕባ እዚ ኣብ 1 ተሰሎንቄ 4:13-18ን 1 ቈረንቶስ 15:51-57ን ዝርዝራት ንረክብ።
ኣብ ዮሃንስ 17፡ እግዚኣብሔር የሱስ ቅድሚ ንጸላእቱ ምሕላፉ ብጥቂት ሰዓታት ዝጸለዮ ክቡር ጸሎት ነንብብ። ንፍቕሩ ንገዛእ ርእሱ፡ ከምኡ ድማ ንትምኒቱ «ኩሎም ሓደ ክኾኑ፡ ከምቲ ንስኻ፡ ኣቦ፡ ኣብ ኣነ ዘለኻ፡ ኣነ ድማ ኣብ ንስኻ ዘለኹ፤ ንሳቶም እውን ኣብ ኣባና ሓደ ክኾኑ፡ ዓለም ድማ ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ ክትኣምን ... ዓለም ድማ ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ፡ ከምቲ ንስኻ ዝፈቐርካኒ ድማ ከም ዝፈቐርካዮም ክትፈልጥ» (ፍ.21,23) ንርኢ። እግዚኣብሔር ዓለም ነቲ ናቱ ዝመጽእ ሓድነት ብንጹር ክትርእዮ ደለየ። ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቀዳሞት ምዕራፋት ግብሪ ሃዋርያት ምስ ተጀመረ፡ ብተደጋጋሚ ብዛዕባ እቲ ብጽቡቕ ዝተራእየ «ሓደ ሓሳብ» ነንብብ (1:14, 2:1,46)።
ብቕልጡፍ ግን፡ ሰብኣዊ ውድቀት ኣተወ፡ እቲ ዓለም ክትርእዮ ዝኽእል ዝነበረ ድማ ብሓዘን ተመቓቐለ። «ኣምላኽ ዘይፈርሁ ሰባት» (ይሁዳ 4)፡ ብሓቂ «ጨካናት ተዃሉ» (ግብሪ ሃዋርያት 20:29)፡ መጀመርታ ብዘይ ምፍላጥ ኣተዉ። ንርእሶም ዝደልዩ መራሕቲ ድሕሪኦም ተኸተልቲ ኣርሓቑ (ፍ.30)። ሎሚ ዓለም እቲ ቤተ ክርስቲያን ዝብል ርእሱ ናብ ኣሽሓት ግዜ ዝወዳደሩ ፍርፋራት ተመቒሉ ትርኢ፡ መብዛሕትኦም ድማ ሕብረት ናይ ምእመናንን ዘይኣምኑን፡ ገለ ድማ ብሓቂ እኩያት ኣምልኾታት። ክርስትና ሕብረት ናይ ኩሉ ዝከኣል ዓይነት እምነትን ተግባርን እዩ። እቲ ሓንሳብ «ቤት ኣምላኽ ... ዓንዲን መሰረትን ሓቂ» (1 ጢሞቴዎስ 3:15) ዝነበረ፡ «ዓብዪ ቤት» ኮይኑ፡ ምስ ኣቕሑ «ንኽብሪን ገለ ድማ ንነውሪን» (2 ጢሞቴዎስ 2:20)። ብሓቂ፡ ኣብ መወዳእታ ደረጃ ናይ ክርስትያናዊ ምምስካር፡ ብቤተ ክርስቲያን ላኦዲቅያ ኣብ ራእይ 3:14-22 ዝተሳእለ፡ እግዚኣብሔር ንርእሱ ካብ ደገ ኣብ ኣፍ ደገ ደው ኢሉ፡ ምእታው ዝደሊን ምስ ዝኾነ ይኹን ንእኡ ኣፍ ደገ ዝኸፍት ሓድነት ዝደሊን ከም ዝኾነ የቕርብ። እዚ እዩ እቲ ሎሚ ቤተ ክርስቲያን ዝብል ርእሱ ዘለዎ ኩነታት። ብዙሓት ሓቀኛታት ምእመናን እግዚኣብሔር ነቲ ናብኡ ዝጽውዖም ድምጺ ክህብ ይጽበዩ ኣለዉ።
ገሊአን ኣምልኾታትን ኣብያተ ክርስቲያናትን ምስ ካልኦት ክሓብሩ ይፍትና ኣለዋ። ነዚ ንምግባር ብዙሕ ምትዕርራይ ይግበር። ቃል ኣምላኽ እኳ እንተተጠቕሰ፡ ብሓፈሻ ብጌጋ እዩ ዝትግበር። ትምህርቱን ደረጃታቱ ናይ ጽቡቕን ጌጋን ተሓዲጉ እዩ። እቲ ንጹህ ወንጌል ኣዝዩ ኣይፍለጥን። ሰብ ብዝገብሮ ዘሎ ይምካሕ። ሃይማኖት ዓብዪ፡ ዘደንቕ፡ ፖለቲካዊ ቅኑዕ እንተኾይኑ ይድነቕ። ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ኩሎም ማዕረ ትኽክለኛታት ተባሂሎም ይቑጸሩ፡ ምትሕብባር ናይ ካህናቶም ድማ ኣብ ሲቪላዊ፡ ማሕበራዊ፡ ሃይማኖታዊ ፕሮጀክትታት ብመራኸቢ ብዙሓን ይድገፍ። ሓቀኛታት ክርስትያናት ኣብ ኣዒንቲ መራሕቲ ዓለም ካብቲ ጐይታኦም ኣብዚ ከሎ ዝነበሮም ዝያዳ ፍሉጣት ኣይኮኑን። ብጌጋ ይውቀሱ፡ ወይ ብኸቢድ ይነቕፉ፡ ከም ኣድልዎኛታት፡ ዘይተጻወርቲ ፋናቲካውያን፡ ካልእ ዝኾነ ይኹን ድማ ተቐባልነት ዘለዎን ጽቡቕን እዩ።
ንሕና ብጸጋ ኣምላኽ ንእግዚኣብሔር የሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒናን ጐይታናን ዝተቐበልና፡ ንእኡ ናብኡ ክጽውዓና ንጽበ ኣሎና። ቅዱሳት ጽሑፋት እዚ ኣብ ዝኾነ ግዜ ክኸውን ከም ዝኽእል የርእየና፡ ምኽንያቱ ንእኡ ቅድሚ ምምጽኡ ዝኸውን ምልክታት ወይ ፍጻሜታት የብሉን። ይኹን እምበር፡ ቃል ኣምላኽ ኣብ መንጎ ምምጽኡ ንናቱ – እዚ ምምጣቕ ንብሎ –ን ምግላጹ ምስ ናቱ ኣብ ፍርዲን ንሽሕ ዓመት መንግስቱ ንምቛምን ኣብ ዝኸውን ሸውዓተ ዓመት ዝወስድ ግዜ እንታይ ከም ዝኸውን ይገልጸልና።
ኣብ ምምጣቕ፡ ዝሞቱ ምእመናን ብኽብሪ ዝመልኦ ኣካል ክትንስኡ እዮም፡ ኩሎም ህያዋን ምእመናን ድማ ምስኦም ክምጥቑ እዮም። ኣካላትና ናብ ከምቲ ናይ መድሓኒና ድሕሪ ትንሳኤኡ ዝነበረ ኣካል ክልወጥ እዩ። እግዚኣብሔር ናቱ ዝኾኑ ይፈልጥ። ምምጣቕ ምስ ተፈጸመ፡ ሓደ እውን ምእመን ኣብ ምድሪ ኣይተርፍን እዩ።
ካልኣይ ተሰሎንቄ 2:3-12 እቲ ዝስዕብ ይነግረና – እዚ ግዜ እዚ ብሓፈሻ መከራ ንብሎ። ምእመናን ምስ እግዚኣብሔር ንምዃን ምስ ተመጥቑ፡ እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ እኩይ ዝዓግት መንፈስ ቅዱስ እውን ክውሰድ እዩ። ሽዑ ዝኾነ ዕንቅፋት ኣይህሉን፡ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝሕብሮ ነገራት ድማ ክኸውን እዩ። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ «ሰብ ሓጢኣት» (ፍ.3)፡ ኣብ ካልእ ቦታ «ኣንቲክርስቶስ» (1 ዮሃንስ 2:18)፡ «ኣራዊት ካብ ምድሪ ዝወጽእ» (ራእይ 13:11)፡ ከምኡ ድማ «ሓሳዊ ነብዪ» (19:20) ንርኢ። ኣብ ራእይ ብዛዕባ እቲ ኣብዚ ሸውዓተ ዓመት ዝኸውን ግዜ እንታይ ከም ዝኸውን ዝያዳ ተነጊሩና ኣሎ። ብርግጽ፡ ራእይ ብምሳሌያዊ ቛንቋ ከም ዝተጻሕፈ ክንርስዕ የብልናን፡ እቶም ምልክታት ድማ ወይ ካብ ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋት ዝመጹ እዮም ወይ ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ተጠቕሙ ይግለጹ።
ሎሚ ኣብያተ ክርስቲያናት ብሓደ ወገን ይሓብሩን ኣብ ምዕባይ ዓብዪ ትኹረት ይገብሩን፡ ብኻልእ ወገን ድማ ትምህርቲ ይንእሱ፡ ኣብ ክንዲኡ ድማ ምትሕግጋዝን ምውህሃድን ይመርጹ፡ ስለዚ ሓቀኛታት ክርስትያናትን መንፈስ ቅዱስን ምስ ተወገዱ፡ እዞም ባህርያት እዚኦም ኣዝዮም ክውስኹ ምዃኖም ኣየገርምን። ኣብያተ ክርስቲያናት ክቕጽሉ ይኽእሉን እዮም፡ ግን ብትሕቲ ርእስነት ክርስቶስ ኣይኮኑን። እቲ ዝተረፈ ናይ ከሓዲ ክርስትና ብሓንቲ ሰብኣዊት ርእሲ ክሓብር ረብሓ ከም ዝረክብ ቅልጡፍ ክኸውን እዩ። እቲ ሎሚ ዘሎ ኤኩሜኒካዊ ምንቅስቓስ ብዘይ ጥርጥር ኣብ ሓንቲ ዓለምለኻዊት ቤተ ክርስቲያን፡ ኣብ ሮሜ፡ እታ ብሸውዓተ ኣኽራማት ዝፍለጥ ከተማ፡ ክውድእ እዩ (ራእይ 17:9 ርአ)። እቲ ውድባዊ ኣሰራርሓ ብሓፈሻ ድሮ ተዳልዩ ኣሎ። እዛ ዓለምለኻዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ራእይ 17ን 18ን «ዓባይ ባቢሎን» ተባሂላ ትጽዋዕ፡ ከም ኣመንዝራን ከም ዓባይ ከተማ፡ እዚ ድማ ዓብዪ ንግዲ ስርዓት እዩ፡ ተሳኢላ ኣላ። ንዓለም ንምግዛእ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዋ፡ ኣብ ዝሓለፈ እውን ካብ ዓለማውያን ገዛእቲ ንላዕሊ ርእሳ ኣረጋጊጻ ነይራ። እዛ ቤተ ክርስቲያን እዚኣ እውን ንብዙሓት ዘመናት ንሓቀኛታት ኣገልገልቲ ኣምላኽን ህዝቡን ምጽራር ታሪኽ ኣለዋ። ንርእሳ መርዓት ክርስቶስ ትብል፡ ንእኡ ዘይምእማናን ንስልጣን ዘለዋ ድሌትን ግን ትፍለጥ።
እቲ ኣብ ራእይ 4–19 ዝተጠቕሰ ነገራት ድሕሪ ምምጣቕ ዝኸውን ፍጻሜታት እዩ። ሽዑ ንሕና ክርስትያናት ምስ እግዚኣብሔር ኢና። እቲ ምልኪ ናይ ዓለምለኻዊት ቤተ ክርስቲያን ነዊሕ ኣይጸንሕን። እቲ ኣራዊት፡ እታ ሰበይቲ ኣብ ራእይ 17:3 እትቕመጠሉ፡ ስእሊ ናይቲ ብቐዳማይ ኣራዊት (13:1-8) ዝምራሕ ዝተንስአ ሮማዊ ግዝኣት እዩ – እቲ ካብ ባሕሪ ዝወጽእ ኣራዊት፡ ባሕሪ ድማ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ስእሊ ናይ ኣህዛብ እዩ። እዞም ህዝብታት፡ ንሳ ንነዊሕ ግዜ ክትገዝኦም ዝደለየት፡ ብግዜኦም ንእኣ ክትንስኡ፡ ስልጣና ክሰብርዋ፡ ከምኡ ድማ ከጥፍእዋ እዮም (17:16-17)። እዚ እዩ እቲ ፍርዲ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ እታ ኣመንዝራ ቤተ ክርስቲያን ዝፍጸመሉ። ሽዑ ኣብ ሰማይ ዘለና፡ ክንሕጎስ ክንጽዋዕ ኢና፡ እዚ ድማ ክንገብር ኢና፡ እዛ ብልሽውቲ ቐታሊት ውድብ እዚኣ ዝግባኣ መወዳእታ ምስ ረኸበት (18:20, 19:1-6)።
ሕጂ ከም ክርስትያናት ዘለና ግደና፡ ንእግዚኣብሔር የሱስ እንፈቅር፡ እንኸብር፡ እንእከብ፡ ነገራት ድሮ ናብቲ ኣብ መከራ ብምሉኡ ዝረአ ክኸውን ከም ዝጅምር ምግንዛብ እዩ። ካብዚ ኩሉ ተነጺልና ክንመላለስ ኣሎና፡ ናብ ዝኾነ ይኹን ካብዚ ከይንስሓብ። እቲ ካብ ሰማይ ኣብ ራእይ 18:4 ዝመጸ ጽውዓ ኣብ ልብና ንውሰድ፡ እዚ ድማ፡ «ካብኣ ውጹ፡ ህዝበይ፡ ከይትካፈሉ ሓጢኣታ፡ ከይትቕበሉ ድማ መዓታ።» ኣብ ክንዲኡ፡ እቲ ኣብ ኤፌሶን 4:1-3 ዘሎ ጽውዓ ንስምዓ፡ እዚ ድማ «ብዝተጸዋዕናሉ ጽውዓ ብቑዓት ክንመላለስ፡ ብኹሉ ትሕትናን ልእመትን፡ ብትዕግስቲ፡ ንሓድሕድና ብፍቕሪ እናተጻወርና፡ ሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ክንሕሉ ንጽዕር።»
