ያዕቆብ ንደቁ ዝሃቦ ናይ መወዳእታ በረኸትን ትንቢታትን

ባህርይ 4 – ሚያዝያ 2023 – ጸጋን ሓቅን መጽሔት

“ናይ ያእቆብ ዳሕሮት ቃላት”

ያእቆብ መወዳእታኡ ከም ዝቐረበ ምስ ፈለጠ፡ ንዮሴፍ ጸዊዑ፡ ኢዱ ኣብ ትሕቲ ጭንቁ ኼንብር ሓተቶ። እዚ ኸኣ ነቲ ኣቦኡ ዝደለዮ ኺገብር ድልው ምዃኑ ዜርኢ ምልክት እዩ ነይሩ (ዘፍ. 47:29)። ያእቆብ ኣብ ከነኣን፡ ማለት ኣብ ምድሪ ተስፋ ኸም ዚቕበር ርግጸኛ ኪኸውን ደለየ። ኣምላኽ ነታ ምድሪ ንዘርኢ ኣብርሃም ከም ዚህባ ማሕላ ኣትዩ ነይሩ (15:4-7)፡ ንይስሃቅ (26:1-3) ከምኡ ድማ ንያእቆብ (28:11-13) ኣረጋጊጽዋ ነይሩ። ዮሴፍ ነቦኡ ኣብ ከነኣን ኪቐብሮ ብማሕላ ተሰማምዐ። ያእቆብ፡ እስራኤል እውን ዚብሃል፡ ሽዑ ኣብ ርእሲ ዓራት ሰገደ (47:31)። እዚ ብዕድመ ዝደፍአ ወዲ ኣምላኽ፡ ድሕሪ ነዊሕን ብብዙሕ ጸገማት ዝመልአን ህይወት፡ ብትሕትና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክብሪ ኺሰግድ ምርኣይ ክንደይ ጽቡቕ ኰን እዩ!

በረኸት እስራኤል ንዮሴፍን ደቁን ድሕሪ ገለ ግዜ፡ ዮሴፍ ኣቦኡ ሓሚሙ ከም ዘሎ ተነግሮ፡ ስለዚ ኸኣ ንኽልተ ደቁ፡ ንምናሴን ንኤፍሬምን፡ ኪበጽሕዎ ኣምጽኦም። ያእቆብ ኣብ ዓራት ኮፍ ኢሉ፡ ኣምላኽ ኣብ ከነኣን ንመጀመርታ ግዜ ኸም ዝተራእዮ፡ ኣምላኽ ከኣ ንያእቆብ ፍሉይ በረኸቱ ኸም ዝሃቦ፡ ናብ ብዙሕ ህዝቢ ኸም ዜብዝሖ፡ ነታ ምድሪ ኸኣ ንዘርኡ ንዘለኣለማዊ ርስቲ ኸም ዚህቦ ተስፋ ኸም ዝሃቦ ንዮሴፍ ነገሮ (28:11-15, 48:3-4)። ስለዚ፡ ያእቆብ ብኻልእ ምድሪ ኣይተገደሰን። ኣብ ሰማይ እኳ እንተ ነበረን ካብ ምድራዊ ርስቲ እኳ እንተ ዘይተኻፈለ፡ ብዛዕባ ዘርኡ ኣዝዩ ይግደስ ነበረ።

ያእቆብ ንኽልቲኦም ደቂ ዮሴፍ፡ ንኤፍሬምን ንምናሴን፡ ከም ደቁ ገይሩ ቖጸሮም፡ ግናኸ ብቕደም ተኸተል ልደቶም ኣይኰነን (ቊ. 5, 41:51-52)። እዚ ናይ ያእቆብ ብዕድመ ዝደፍአ ግዜኡ ጥራይ ኣይነበረን። ያእቆብ ሽዑ 12 ደቂ ነበሩዎ፡ እዚ ኸኣ ንምምሕዳራዊ ምሉእነት ዜርኢ ቁጽሪ እዩ።

ስለምንታይ እዩ ንዮሴፍ ብስም ክልተ ደቁ ኣብ መንጎ ነገዳት ተወሳኺ ቦታ ኺህቦ ዝግባእ? ኣብዚ ጥበብ ኣምላኽ ነበረ፡ ከመይሲ ጸኒሕና ሌዊ ኣብ መንጎ ነገዳት ፍሉይ ርስቲ ኸም ዘይተዋህቦ ንረክብ (ዘሁ. 1:47-53)፡ ከመይሲ ንኣገልግሎት ኣምላኽ ኣብ ድንኳንን ኣብ መንጎ ዅሎም ነገዳትን ተፈልዩ ነበረ። ስለዚ፡ ነፍሲ ወከፍ ካብቶም ዓሰርተው ክልተ ነገዳት ኣብ ምድሪ ከነኣን ፍሉይ ርስቶም ተዋህቦም፡ እቶም ሌዋውያን ከኣ ኣብ መንጎ ነገዳት ተበታተኑ። ዮሴፍ ድሕሪኡ ዚወልዶም ዝዀነ ይኹን ደቂ ምስ ኤፍሬም ወይ ምስ ምናሴ ተኣሳሲሮም ኪቝጸሩ እዮም (ዘፍ. 48:6)።

ቊጽሪ 7 ብዛዕባ ሞት እታ ፍትውቲ ሰበይቱ ራሄል ካብ ኣፍ ያእቆብ እንሰምዖ እንኮ መግለጺ እዩ። ልቡ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝተሰምዖ ኣይተገልጸን፡ ግናኸ እቲ ዝኽሪ ሓቂ ነበረ። በዚ ግዜ እዚ፡ ዓይኒ ያእቆብ ሓሊፉ ነበረ። ንኤፍሬምን ንምናሴን ኣይፈለጦምን (ቊ. 8-10)፡ ዮሴፍ ግና ናብኡ ምስ ኣቕረቦም፡ ያእቆብ ሰዓሞምን ሓቚፎምን። በረኸት ያእቆብ ንምቕባል፡ ምናሴ ኣብ የማናይ ኢድ ያእቆብ ቀረበ፡ ኤፍሬም ከኣ ኣብ ጸጋሙ ነበረ (ቊ. 13)። ያእቆብ ግና ኣእዳዉ ኣቋራረበ (ቊ. 14)፡ ነቲ ንእሽቶ ኸኣ ዝዓበየ በረኸት ሃቦ።

ቊጽርታት 15-16 ንዮሴፍ ከም ዝባረኾ፡ ድሕሪኡ ኸኣ በረኸት ኣምላኽ ኣቦታቱ፡ ኣብርሃምን ይስሃቅን፡ ኣብ ልዕሊ ኤፍሬምን ምናሴን ከም ዝጸውዐ ይነግሩና፡ ንኣምላኽ ከኣ ንዅሉ ህይወቱ ዝመገቦ ኸም ዝዀነ ገይሩ ተዛረበ። ንኽልቲኦም ከም ደቁ ገይሩ ብምቝጻሩ፡ ስሙን ስም ኣብርሃምን ይስሃቅን ኣብ ልዕሊኦም ኪኸውን ሓተተ፡ እዚ ኸኣ ነቲ ቀጻልነት በረኸት ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ እታ ስድራቤት የጕልሕ። ከምኡ ድማ፡ “ኣብ ማእከል ምድሪ ናብ ብዙሕ ህዝቢ ይዓብዩ” በለ (KJV)። እዚ ብንጹር ምድራዊ በረኸት እዩ፡ ምስ ሰማይ ዝተኣሳሰር ምንም የብሉን።

ያእቆብ እንታይ ከም ዝገብር ኣጸቢቑ ይፈልጥ ነበረ። በዅሪ ዝዓበየ ክብሪ ኺረክብ ከም ዘለዎ ምሕሳብ ባህርያዊ እዩ፡ ኣምላኽ ግና ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ብዙሕ ግዜ ይቕይር። ኣዳም ኣብ ፍጥረት ቦታ በዅሪ ነበሮ፡ ክርስቶስ ግና ብቕንዕና ቦታ በዅሪ ዅሉ መሰላት ወሲዱ እዩ (ቈሎ. 1:15-16)።

ካልእ ኣገዳሲ ባህርይ እዚ ኸኣ ኣብ ትርጉም ስም እዞም ኣሕዋት እዚኦም ንጹር እዩ። ምናሴ፡ እቲ በዅሪ፡ “ምርሳዕ” ማለት እዩ፡ ኤፍሬም ከኣ “ፍርያም” ማለት እዩ። ዮሴፍ ኣብ ግብጺ ፍርያም ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ባህርያዊ በረኸት ቤት ኣቦኡ ኺርስዕ ተገብረ። ምርሳዕ ኣሉታዊ እዩ፡ ፍርያምነት ድማ ኣወንታዊ እዩ፡ እቲ ኣወንታዊ ኸኣ ቀዳማይ ቦታ ኺህልዎ ኣለዎ። ያእቆብ ምናሴ ዓብዪ ኪኸውን ከም ዝነገረ፡ ኤፍሬም ግና ካብኡ ዝዓበየ ኪኸውን እዩ (ቊ. 19)። ክልቲኦም ተባሪኾም እዮም (ቊ. 20)።

ያእቆብ ድሕሪኡ ብህድኣት ብዛዕባ ሞቱ ተዛረበ፡ ኣምላኽ ምስኡ ኸም ዝኸውንን ናብ ምድሪ ተስፋ ኸም ዜምጽኦን ንዮሴፍ ኣረጋግጸሉ። እዚ ንዮሴፍ ብውልቁ ኣይነበረን (ብዘይካ ኣዕጽምቱ)፡ ግናኸ ንስድራቤት ዮሴፍ ነበረ። ንዮሴፍ ከም ብሓድሽ ካብ ኣሕዋቱ ዕጽፊ ግደ ኸም ዝሃቦ ኣዘኻኸሮ። እቲ መከራ ዝረኣየ ዮሴፍ፡ ንዝረኣዮ መከራ ብጽቡቕ ኪኽሕስ እዩ።

ትንቢት ያእቆብ ብዛዕባ እቶም ዓሰርተው ክልተ ነገዳት ድሕሪ ብዙሕ ውድቀታትን ጸገማትን ዝመልኦ ህይወት፡ እቶም ዳሕሮት መዓልታት ያእቆብ ብብሩህነት ይረኣዩ። ኣረዳድእኡ ብዛዕባ መገዲ ኣምላኽ ኣዝዩ ንጹር ኰነ። ንዅሎም ደቁ ጸዊዑ፡ ብዛዕባ መጻኢኦም ኪነግሮም፡ እዚ ኸኣ ካብ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ተመክሮኦም ዝሓለፈ ኪኸውን እዩ (ዘፍ. 49:1)። ከምኡ ድማ፡ ነፍሲ ወከፍ ነገድ ባህርዩ ካብ ርእሱ ረኸበ።

ሮቤል (ዘፍ. 49:3-4)። ሮቤል ሓይልን ብርታዐን ያእቆብ፡ ብኽብርን ብስልጣንን ቀዳማይ ዝነበረ ኸም ዝነበረ የርኢ። ግናኸ ብንጹር ውድቀቱ ኣብ ርእሰ-ምቁጽጻር፡ ዅሉ መሰላት በዅሪ ስኢኑ። ንትዕቢተኛ ሓይሊ ሰብ ብስጋ ይውክል፡ እዚ ኸኣ ኣብ መወዳእታ ናብ ዘሕዝን ድኻም ይቕየር። ነገድ ሮቤል ንመጀመርታ ምጽእታ እስራኤል ከም ሃገር ናብ ምድሪ ከነኣን የርኢ፡ ግናኸ ብቕልጡፍ ብብልሽውና ስጋ ዅሉ መሰላት እታ ምድሪ ስኢኑ። ሮቤል ንንብረት ያእቆብ ከም ዘበላሸዎ (35:22፤ 1 ዜና. 5:1)፡ ከምኡ ድማ እስራኤል ከም ሃገር ንንብረት ኣምላኽ ኣበላሸወ። እዚ ታሪኽ ናይ ባህርያዊ ሰብኣውነት ኣብ ዅሉ ዘመናት እዩ። ስጋ ከም ማይ ባሕሪ ዘይረጋግእን ዘይተቈጻጸረን እዩ።

ስምኦንን ሌዊን (ዘፍ. 49:5-7)። እዞም ክልተ ኣሕዋት ብሓደ ይርኣዩ፡ ብጭካነን ብዓመጽን ዝተሓባበሩ። ብዛዕባኦም ዝዀነ ይኹን ጽቡቕ ነገር ኣይተባህለን፡ ያእቆብ ከኣ ኣብቲ ብምርር ዝበለ ቍጥዓኦም ዝገበርዎ ቅትለት ምስኦም ዝዀነ ይኹን ምትእስሳር ኪህልዎ ኣይደለየን (34:25-26)። ሽዑ ትንቢታዊ ፍርዲ ተዋህበ፡ “ኣብ ያእቆብ ክመቕሎም፡ ኣብ እስራኤል ከኣ ክበታትኖም እየ” (49:7)። ሓድነቶም ኣብ ክፉእ ኣብ መንጎ ነገዳት እውን ናብ ምፍልላይ ኪመርሕ እዩ።

ቃላት ያእቆብ ኣብዚ ብዛዕባ ኩነታት እስራኤል ካብ ግዜ ፈራዶታት ክሳዕ ዳዊት ትንቢታዊ እዩ። ብኢድ ኢያሱ ኣብ ምድሪ ምስ ተመስረቱ፡ እቲ ህዝቢ ካብ ህያው ኣምላኽ ኪርሕቕ ብዙሕ ግዜ ኣይወሰደን፡ ብሓደ ድምጺ ኸም ዝዀነ፡ ንርእሶም ንኣምልኾ ጣኦትን ንጽዩፍ ስነ-ምግባራዊ በደላትን ሃቡ። ኣምላኽ ብዙሕ ግዜ ኣድሓኖም እኳ እንተ ነበረ፡ ናብቲ ሓደ ዝተሓተ ደረጃ ተመልሱ። ሳኦል ንጉስ ምስ ኰነ፡ ኩነታት እስራኤል ኣይተመሓየሸን። ሳኦል ብቕትለት፡ እንተላይ ንካህናት ኣምላኽ (1 ሳሙ. 22:11-19)፡ ከምኡ ድማ ንዳዊት ንምቕታል ብምፍታን ገበነኛ ነበረ። በዚ ኩነታት እዚ፡ እቲ ህዝቢ ብቐጻሊ ብምፍልላይን ብምብትታንን ነበረ።

ይሁዳ (ዘፍ. 49:8-12)። ትንቢት ብዛዕባ ይሁዳ ምስቲ ናይ ስምኦንን ሌዊን ኣዝዩ ይፈላለ፡ ከመይሲ ዅሉ ጽቡቕ እዩ። ይሁዳ ኣዝዩ ከቢድ በደል እኳ እንተ ገበረ፡ እቲ ብልቡ ዝተሰምዖ ንስሓኡ ኣምላኽ ብዓብዪ ኺባርኾ ነጻ ኸም ዝዀነ ገበሮ (44:18-34)። ኣሕዋቱ ኺውድስዎ እዮም (ይሁዳ “ምስጋና” ማለት እዩ)። ንጸላእቱ ኺገዝኦም እዩ። ደቂ ኣቦኡ ንስልጣኑ ኺሰግዱ እዮም። ንኣንበሳ፡ ንጉስ ኣራዊት፡ ካብ ምርኮኡ ዚምገብ ይመስል። በትሪ ንጉሳዊ ስልጣን ካብ ይሁዳ ክሳዕ ምጽእታ ሺሎ፡ እግዚኣብሄር የሱስ፡ ኣይትፍለይን እያ። ንእኡ፡ ንሺሎ፡ እቲ ህዝቢ ኺእዘዝ እዩ።

ቊጽሪ 11 ግና፡ ነቲ ትሑት ባህርዩ ምስቶም ኣብ እስራኤል ዘለዉ እሙናት ብቐረባ የራኽቦ። ንጉስ ኣድጊ ኺጋልብ ኣይተጸበየን፡ ግናኸ ፈረስ፡ እግዚኣብሄር የሱስ ግና ኣድጊ ተጋሊቡ ናብ የሩሳሌም ኪመጽእ ትንቢት ተነግሮ (ዘካ. 9:9)፡ ወንጌላት ከኣ ታሪኽ እዚ ፍጻሜ እዚ ይህቡ (ማቴ. 21:1-9፤ ማር. 11:1-10፤ ሉቃ. 19:35-38)። ግናኸ “ወይኒ”ን “ደም ወይኒ”ን፡ ብእኡ ኽዳውንቱ ዝሓጸበ (ዘፍ. 49:11)፡ ንፍቓዳዊ መስዋእቲ እግዚኣብሄር የሱስ ኣብ ቀራንዮ የርኢ። “ኣዒንቱ … ብወይኒ ቐይሕ” (ቊ. 12) ምስ “ኣዒንቱ ኸም ሃልሃልታ ሓዊ ነበራ” ኣብ ራእይ 1:14 ይፈላለ፡ ኣብኡ ብጽድቂ ኺፈርድ ከሎ ይቐርብ። ኣብ ዘፍጥረት 49:12 ብጸጋ ይረአ፡ ከመይሲ ኣስናኑ “ብወተት ጻዕዳ” ብዛዕባ ለዋህ መግቢ ቃል ኣምላኽ ይዛረብ። እዚ ምስቲ ካብ ኣፉ ዚወጽእ ስለታዊ ሰይፊ (ራእይ 1:16) ይፈላለ፡ እዚ ኸኣ ብዛዕባ ቃል ኣምላኽ ብኸቢድ ፍርዲ የርኢ።

ዳዊት፡ ካብ ቤት ይሁዳ፡ ብድሕሪ ልቢ ኣምላኽ ዝነበረ ሰብ እዩ (ግብ. 13:22)፡ ከመይሲ ሓጢኣቱ ተናዚዙ ፈሪድዎ። ንክርስቶስ፡ ንጉስ እስራኤል፡ የርኢ ነበረ፡ እዚ ትንቢት እዚ ኸኣ ክሳዕ ግዜ ምጽእታ ክርስቶስ ብጸጋን መስዋእቱን ይቕጽል። ብስጋ ኽንርእዮ ኸለና፡ ይሁዳ ከም ኣሕዋቱ ስምኦንን ሌዊን ነበረ። ካብኦም ዝሓሸ ስለ ዝነበረ ኣይኰነን ትንቢቱ ጽቡቕ ዝዀነ። ታሪኾም ንጥፍኣት እስራኤል ኣብ ትሕቲ ሕጊ የርኢ። ይሁዳ፡ ብምንስሑ፡ ንምላሽ ኣምላኽ ንሓጢኣት የርኢ – ምጽእታን መስዋእትን እግዚኣብሄር የሱስ።

ዛብሎን (ዘፍ. 49:13)። ዛብሎን ሳድሰይ ወዲ ልያ ነበረ፡ ብገለ ምኽንያት ከኣ ቅድሚ ይሳኮር፡ ሓምሰይ ወዳ፡ ተጠቒሱ። ኣብ ገምገም ባሕሪ ኺነብር እዩ፡ እዚ ኸኣ ንግዜ ምብትታን እስራኤል ኣብ መንጎ ኣህዛብ የርኢ፡ ከምቲ ንክርስቶስ ካብ ዝነጸግዎ ግዜ ጀሚሮም ዝነበሩ። ባሕሪ ንኣህዛብ የርኢ፡ “ወደብ መርከባት” ምዃኑ ኸኣ ንንግድን ንግዲ እስራኤል ምስ ኣህዛብ የርኢ።

ይሳኮር (ዘፍ. 49:14-15)። ይሳኮር ኣብ መንጎ ክልተ ጾር ተደፊኡ ዝደቀሰ ኣድጊ ኸም ዝዀነ ተባሂሉ፡ ባርያ ኪኸውን ከኣ ተሰማምዐ። ስለዚ፡ እስራኤል ምስ ኣህዛብ ምስ ተሓዋወሰት፡ ንኣህዛብ ባርያ ዀይና፡ ኣብ ክንዲ ኣህዛብ ንእኣ ዚግዝኡ። እዚ ኩነታት እዚ ብ“ግዜያት ኣህዛብ” (ሉቃ. 21:24) ይቕጽል፡ ክሳዕ እቲ ዓብዪ መከራ ኣይቕየርን።

ዳን (ዘፍ. 49:16-18)። ዳን ቀዳማይ ወዲ ቢልሃ፡ ገረድ ራሄል፡ ነበረ። “ዳን ንህዝቡ ኸም ሓደ ኻብ ነገዳት እስራኤል ኪፈርድ እዩ” (ቊ. 16)። ብትንቢት እዚ ናብቲ ግዜ ርእሰ-ምምሕዳር ኣብ እስራኤል ዚጅምርሉ የብጽሓና። ክሳዕ ገለ መጠን እዚ ካብ 1948 ጀሚሩ ሓቂ እዩ። ግናኸ “ዳን ኣብ መገዲ ተመን፡ ኣብ መገዲ ሓሰኻ ኪኸውን እዩ፡ ንዕጕለ-ፈረስ ዚነክስ፡ ጋላቢኡ ኸኣ ናብ ድሕሪት ኪወድቕ እዩ” (ቊ. 17) ተባሂሉ ተወሲኹ። እዚ ብፍላይ ነቲ ግዜ መከራ የርኢ፡ ኣብኡ ሰይጣናዊ ንጥፈታት ኣብ ትዕቢተኛን ተንኮለኛን ግዝኣት ጸረ-ክርስቶስ ኣብ እስራኤል ናብ ዘፍርህ ደረጃ ይዓቢ። ነዚ ቊጽሪ እዚ ምስ ራእይ 7 ምስ እነነጻጽሮ፡ ጸረ-ክርስቶስ ካብ ነገድ ዳን ኪመጽእ ዚኸውን ይመስል፡ ከመይሲ ኣብ ራእይ 7 ዳን ካብቶም 144,000 ተሓዲጉ እዩ። ያእቆብ ኣብዚ “ኣቱም እግዚኣብሄር፡ ንምድሓንካ ተጸበኹ” (ዘፍ. 49:18) ኺውስኽ ይግባእ። ዳን ካብቶም ኣብ ራእይ 7 እተሓትሙ 144,000 እኳ እንተ ዘይነበረ፡ ኣብ በረኸት ሽሕ ዓመት ቦታኡ ኺህልዎ እዩ፡ ከመይሲ ንህዝቡ ኸም ሓደ ኻብ ነገዳት እስራኤል ኪፈርድ ከም ዝዀነ ብንጹር ተገሊጹ እዩ።

ጋድ (ዘፍ. 49:19)። ጋድ ቀዳማይ ወዲ ዚልጳ፡ ገረድ ልያ፡ ነበረ። ስሙ “ሰራዊት” ማለት እዩ፡ እዚ ስም እዚ ኸኣ ኣብቲ ትንቢት እቲ ሰራዊት – ሰራዊት ጸላኢ ሃገራት – ንጋድ (ንእስራኤል ዜርኢ) ኺረግጾም እዩ። እዚ ኣብ ግዜ መከራ ኺፍጸም እዩ፡ ጋድ ግና ኣብ መወዳእታ ንሰራዊት ኪስዕሮ እዩ። ኣምላኽ ንእስራኤል ብእግዚኣብሄርና የሱስ ክርስቶስ ኣድማዕነት ኺህባ እዩ።

ኣሴር (ዘፍ. 49:20)። ኣሴር ካልኣይ ወዲ ዚልጳ ነበረ፡ ስሙ “ሕጉስ” ማለት እዩ። እቲ ብዛዕባኡ ዝተነግረ ትንቢት፡ ኣምላኽ ንህዝቢ እስራኤል ዚገብሮ ሃብታም ምድላው የርኢ፡ እንተላይ “ንጉሳዊ ምግቢ”፡ ኣብ ሽሕ ዓመት ናብ ምድሮም ምስ ተመልሱ። ምስቲ ናይ ዓመታት ምብኻርን ምድኻምን ክንደይ ጽቡቕ ፍልልይ ኰን እዩ!

ንፍታሊ (ዘፍ. 49:21)። ንፍታሊ ካልኣይ ወዲ ቢልሃ ነበረ፡ ኣብዚ ኸኣ “ዝተፈትሐት ሚዳቕ [ኣጋዘን]፡ ጽቡቕ ቃላት ትህብ” ተባሂሉ ተጸዊዑ። እዚ ኸኣ ካልእ ወገን በረኸት እስራኤል ኣብቲ ዚመጽእ መንግስቲ የርኢ። ንዘመናት ብባርነት ድሕሪ ምእሳር፡ ከም ኣብ ግሉጽ ዝተፈትሐት ሚዳቕ ኪትከውን እያ፡ ነቲ ርእሳ ዝረሰዓቶ ናጽነት ኪትጥዕም እያ። እዚ ናጽነት እዚ ጽቡቕ ቃላት ናብ ኣፋ ኼምጽእ እዩ። ኣብ ክንዲ መሪር መርገም፡ ኣፋ ብምስጋናን ብውዳሰን ንእግዚኣብሄር ኪመልእ እዩ።

ኣብ ቤተ-ክርስትያን ሎሚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ተመክሮ ተባሪኽና ኣለና፡ “ናብ ላዕሊ ምስ ዓረገ፡ ንምርኮ ማረኸ፡ ንሰብ ከኣ ህያባት ሃበ” (ኤፌ. 4:8)። እቲ ግሩም ሞትን ትንሳኤን እግዚኣብሄር የሱስ ንኣመንቲ ካብ ምርኮ ሓራ ኣውጺእዎም። ነቲ ናጽነት ንምግላጽ፡ ካብ ኣምላኽ ህያባት ተዋሂብና ኣሎና፡ ጽቡቕ ቃላት ንምዝራብ፡ እዚ ኸኣ እግዚኣብሄር የሱስ ድሕሪ ሞቱን ትንሳኤኡን ጥራይ ኪዝረብ ይከኣል ነበረ።

ዮሴፍ (ዘፍ. 49:22-26)። እቶም ክልተ ደቂ ራሄል ንዳሕሮት ምሕሳብ ተሓዲጎም፡ እኳ እንተዀኑ ብሓቂ ብኣገዳስነት ቀዳሞት እዮም፡ ከመይሲ ክልቲኦም ንእግዚኣብሄር የሱስ የርእዩ። ዮሴፍ ንክርስቶስ ከምቲ ኣብ ሽሕ ዓመት ዅሉ በረኸት ንእስራኤልን ንኣህዛብን ዚረጋገጽሉ የርኢ። ብኣፍደገ ጽቡቕ ፍርያም ዝዀነ ጨንፈር እዩ፡ ካብቲ ጽቡቕ ቃል ኣምላኽ ምሕዳስ ይረክብ። ጨናፍሩ ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ኣህዛብን ዘሎ መፋርቕ ይሓልፉ፡ ናብ በረኸት ኣህዛብ ከኣ ይሓልፉ።

እቲ ጸላኢ ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሄር ኪገብሮ ዝኽእል ዝኸበደ ተቓውሞ ንፍርያምነቱ ኣይዓገቶን። ዮሴፍ ኣብ ብዙሕ መከራኡ ኣብ ምትካል ኣምላኽ ጸኒዑ ነበረ፡ በዚ መገዲ እዚ ኸኣ ንክርስቶስ ጽቡቕ የርኢ፡ ንሱ ኸኣ ካብ ዮሴፍ ንላዕሊ መከራ ረኣየ – ኣእዳዉ ብኣእዳው እቲ ብርቱዕ ኣምላኽ ያእቆብ ብርቱዓት ኰይነን። ነዚ ምሳሌያዊ ባህርይ እዚ ብዝያዳ ንምጕላሕ፡ ኣብ ቊጽሪ 24 “ካብኡ እዩ እቲ ጓሳ፡ እቲ እምኒ እስራኤል” ተባሂሉ ተገሊጹ። ከም ጓሳ፡ ክርስቶስ ምሳሌ እሙን፡ ለዋህ ክንክን እዩ። እምኒ ብምዃኑ፡ መሰረት ዅሉ በረኸት እዩ።

ቊጽርታት 25-26 ነቲ ሰፊሕ ምሉእነት በረኸት እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሄር የሱስ ዘሎ የርኢ። በረኸት ሰማይ ኣብ ላዕሊ ኣሎ፡ እዚ ኸኣ፡ እኳ እንተዀነ ብትሑት መገዲ፡ ሰማያዊ ማሕበር ኪህልዎ ከም ዝዀነ የርኢ፡ ከምቲ ሎሚ ዘለዎ። “ብዅሉ መንፈሳዊ በረኸት ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ብክርስቶስ” ተባሪኽና ኣለና (ኤፌ. 1:3)። “በረኸት እቲ ኣብ ትሕቲ ዘሎ መዓሙቕ” (ዘፍ. 49:25) በረኸት ኣህዛብ ብሜሲሃ እስራኤል የርኢ። ሰማያት ብዛዕባ እቲ ካብ እስራኤል ንላዕሊ ዘሎ ይዛረብ፡ “መዓሙቕ” ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ታሕተዋይ ቦታ ዘሎ፡ ከምቲ ኣህዛብ ብቕንዕና ዚዀኑ።

ብዛዕባ እስራኤል፡ እግዚኣብሄር ምስኣ “በረኸት ኣጥባትን ማሕጸንን፡ በረኸት ኣቦኻ ካብ በረኸት ኣቦታተይ [ኣቦታት] ክሳዕ ወሰን ዘለኣለማዊ ኣኽራናት በሊጹ” ኺካፈል እዩ (ዘፍ. 49:26)። ኣጥባት ብዛዕባ መግቢ፡ ማሕጸን ከኣ ብዛዕባ ፍርያምነት ይዛረብ፡ እዚ ኸኣ እታ ምድሪ ብብዝሒ ኸም እትፈሪ የርኢ። በረኸት እስራኤል ብክርስቶስ ንበረኸት ኣቦታት ያእቆብ ብሰፊሕ ምድራዊ በረኸት ኪበልጾ እዩ። እዚ ኸኣ ነቶም ሰለስተ ቦታታት እቲ ዓብዪ በረኸት ምስ ሜሲሃ ዝተኣሳሰሩ የካምል፡ ሰማያት፡ መዓሙቕን ኣኽራናት ምድርን።

ዅሉ ኣብ ርእሲ ዮሴፍ እዩ፡ እቲ ካብ ኣሕዋቱ ዝተፈልየ፡ ንክርስቶስ ዜርኢ፡ ድሕሪ መከራ ኸኣ ዝተባረኸ። ዅሉ በረኸት፡ ሽዑ፡ ኣብቲ ዚመጽእ መዓልቲ፡ ኣብቲ ዅሉ ምድሓርን እቲ ዘሕፍርን ዘይብቑዕን ሞት መስቀል ዝረኣየ፡ ግናኸ ካብ ምዉታት ዝተንስአን ካብ ዅሉ ሰማያት ንላዕሊ ዝዓረገን ኪምርኰስ እዩ።

ብንያም (ዘፍ. 49:27)። ብኣንጻር ዮሴፍ፡ ንብንያም ሓንቲ ሓጺርቲ ቊጽሪ ጥራይ ተዋሂባቶ። ንክርስቶስ እውን ይዛረብ፡ ከምቲ መከራ ዝረኣየ ዘይኰነስ፡ ከምቲ ሰብ የማናይ ኢድ ኣምላኽ። ብንያም “ወዲ የማናይ ኢድ” ማለት እዩ። ከም ተዂላ፡ ኣብ ልቢ ጸላእቱ ፍርሂ ኺዘርእ እዩ፡ ንዅሎም ነቲ መለኮታዊ ስልጣን ዚዓልዉ ብፍጹም ጽድቂ ኺፈርድ እዩ። እዚ ኣብ ፍርዲ መከራን ኣብቲ ዓብዪ ጻዕዳ ዝፋንን ኪረአ እዩ፡ ኣብኡ ኸኣ ኣብ መወዳእታ ዅሉ ጸላኢ ኣብ ትሕቲ ኣእጋሩ ኺገብር እዩ። ንሱ “ምርኮ” እውን ኪረክብ እዩ፡ ኣብ መንጎ ኣመንቲ ኸኣ ኪመቕሎ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ በረኸት ንእኡን ንኣመንትን ኪህልዎ እዩ፡ ከመይሲ ክፉእ ኣብ መወዳእታ ቅኑዕ ፍርዱ ረኺቡ እዩ።

ቊጽሪ 28 ንጉዳይ በረኸት እስራኤል ንነፍሲ ወከፍ ነገድ ቅድሚ ሞቱ የዛዝም። ስምኦንን ሌዊን ከም ዝተባረኹ ኣይመስልን (ቊ. 5-7)፡ ግናኸ ቅኑዕ ምግላጽ ሓጢኣቶም ባዕሉ በረኸት እዩ፡ ብመንፈስ ርእሰ-ፍርዲ እንተ ተቐበልዎ።

ሞት ያእቆብ ያእቆብ፡ ክሳዕ መወዳእታ ምሉእ ኣእምሮኡ ሒዙ፡ ንደቁ ምስ ኣቦታቱ፡ ኣብርሃምን ይስሃቅን፡ ኣብ ዋሻ መኽፈላ ኺቐብርዎ ብህድኣት መምርሒ ሃቦም፡ እዚ ኸኣ ኣብርሃም ካብ ኤፍሮን እቲ ኬጢ ዝዓደጎ እዩ (23:16-20)። ያእቆብ ከም ኣቦታቱ ኣብ ሓይሊ ትንሳኤ ኣምላኽ ሓደ እምነት ከም ዝነበሮ የርኢ ነበረ። ኣብርሃምን ሳራን፡ ይስሃቅን ርብቃን ልያን ኣብኡ ከም ዝተቐብሩ ጠቐሰ። ከምኡ ድማ፡ ንደቁ እቲ ዋሻን እቲ ግራት ካብ ደቂ ኬት፡ እዚ ኸኣ “ፍርሂ” ማለት እዩ፡ ከም ዝተዓደገ ኣዘኻኸሮም። እቶም ዘይድሓኑ ደቂ ፍርሂ እዮም፡ “ብፍርሂ ሞት [ዝነበሩ] ዅሉ ህይወቶም ንባርነት ተገዚኦም” (እብ. 2:15)።