4. የሱስ ንሓቀኛ ሓታቲ ይምልስ።
የሱስ ንይሁዳ ኺሓድግ ከሎ፡ ሓደ መንእሰይ ናብኡ ጐየየ። ከም ፈሪሳውያንን ጸሓፍትን፡ ንሱ’ውን ንየሱስ ገለ ሕቶታት ነበሮ። ግናኸ ልቡ ፍሉይ ነበረ። ንምምሃር ሓተተ – ንምፍታን፡ ንምፍራድ ወይ ንምብድባድ ኣይኮነን። ከም ፈሪሳውያን፡ ንሱ ኻብ ንእስነቱ ጀሚሩ ንሕጊ ይሕሉ ነበረ። ሓቀኛ፡ ግሉጽ ባህጊ ንምእዛዝ ነበሮ። የሱስ ከኣ ነቲ ኣገዳሲ ፍልልይ ረኣዮ። ጐይታ ንፈሪሳውያን ቘጥዐ፡ ግናኸ ነዚ መንእሰይ እዚ “የሱስ ረኣዮ እሞ ፈተዎ” (ማርቆስ 10:21)። ጐይታ ብገርህነት ንዘይብቑዕ ኩነታት ልቡ ኣፍለጠሉ፡ ምድላዩ ዘድሊ ስምዒት ተስፋ ምቑራጽ ይጎድሎ ነበረ። ንኣምላኽ ዝተዋህበ ግሉጽ ቅርጻት ምእዛዙ ንጥሜቱ ንሓቂ ኣደኸሞ።
ብዙሕ ካብቲ ጽንዓትን ክብሪ ነፍሱን ናይቲ መንእሰይ ኣብ ምድሓኑ፡ ኣብ ሕርሻኡ፡ ኣብ ኣክስዮኑን ኣብ መደብ ጡረታኡን ይምርኮስ ነበረ። ጐይታ፡ “ሽዑ ንዓ፡ ስዓበኒ” (10:21) ኢሉ፡ ነቲ ቐዳማይ ክትገብሮ ዘሎካ ነገር ገለጸ። እቲ መልእኽቲ ግሉጽ እዩ፡ ሕግታት ምሕላውን ልምድታት ምኽታልን ምስ ገለ መስዋእቲ ርእስኻ ምውፋይን ንሓደ ሰብ ብዛዕባ ርእሱ ጽቡቕ ስምዒት ከም ዚስምዖ ኺገብር ይኽእል እዩ። ግናኸ ጐይታ ዝበለጸ ነገር ይደሊ። እቲ ዚድፍእ ባህጊ ልብና እዩ ብሓቂ ዜገድስ፡ ኣምላኽ-ዝተዋህበ ባህጊ ኸኣ ኵሉ ንምሃብ ድሉው እዩ።
ድሕሪ ኽልተ ምዕራፋት፡ የሱስ ምስ ሓደ ኣስተንፋሲ ጸሓፊ ሓጐስ ዝመልኦ ምርኻብ ነበሮ። ንየሱስ ሓተቶ፡ “ካብ ኵሎም ትእዛዛት፡ እቲ ዝበለጸ ኣየናይ እዩ?” ኣብቲ ዝሰዓበ ዘተ፡ እዚ ጸሓፊ እዚ ኻብ ሃይማኖታውያን ኣዕሩኹ ፍሉይ ከም ዝነበረ ግሉጽ ኮነ። ድሕሪ እቲ ብኣምላኽ ዝተዋህበ ቅርጻትን ግሉጻትን፡ ንልዕልና መንፈሳዊ ሓቂ ኣፍለጠ። “ንጐይታ ብምሉእ ልብኻ ምፍቃርን ... ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ምፍቃርን ካብ ኵሉ ምሕራርን መስዋእትን ዝበለጸ እዩ” (12:30-33)። ጐይታ’ውን ንእኡ ፈቲውዎ ኪኸውን ኣለዎ፡ “ካብ መንግስቲ ኣምላኽ ርሑቕ ኣይኮንካን” (12:34) ኢሉ ስለ ዝበለ።
ብሓዘን፡ ከም ፈሪሳውያን፡ ንግሉጻትን ስርዓታትን ንምክልኻል ንቐልጥፍ ኢና። ቅርጻታትን ልምድታትን ምቾት የስምዑና። ንሳቶም ቀጻልነት ይህቡ፡ ገሊኦም ከኣ ግሉጽ መርትዖ መንፈሳውነት እዮም ዚብሉ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ብዛዕባ ጥብቂ ኣቓልቦ ኣብ ግሉጻት ኣጠንቀቖም፡ “ንመምህራን ሕጊ ተጠንቀቑ። ንሳቶም ብነዊሕ ክዳውንቲ ኺመላለሱን (ብዛዕባ ክዳውንቲ ጭንቀት) ኣብ ዕዳጋታት ኪሰላምታን (ብዛዕባ ስርዓትን ደረጃን ጭንቀት)፡ ኣብ ኣባይቲ ምኩራብ ዝበለጸ መቀመጢን (ብዛዕባ ስልጣንን ምቕማጥን ጭንቀት)፡ ኣብ ድግሳት ከኣ ቦታታት ክብሪን (ብዛዕባ ቦታን ጽልዋን ጭንቀት) ይፈትዉ። ኣባይቲ መበለታት ይበልዑ (ንደኻታት ዘይጭነቑ)፡ ንምርኢት ከኣ ነዊሕ ጸሎት ይገብሩ (ብዛዕባ ምስሊ ጭንቀት)” (12:38-39)። ሓድሽ ኪዳን ገለ ምልክታትን ስነ-ምግባራዊ መትከላትን ምስ ሓድሽ ህይወት ኣብ ክርስቶስ ዚኸዱ ይእዝዝ እዩ። ግናኸ ብግሉጽ ቅርጺ፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ እንተ ኾነ’ውን፡ ፈጺምና ኣይንዕገብ። ቀጻሊ ባህግና ከምቲ ናይ ሃዋርያ ጳውሎስ ኪኸውን ኣለዎ፡ “እቲ ዝወሰንኩዎ ዕላማ ንእኡ ምፍላጥ እዩ – ብቐጻሊ ብዝያዳን ብዕምቈትን ምስኡ ንምፍላጥ፡ ንድንቂ ሰብነቱ ብዝያዳን ብግሉጽን ንምርዳእን ንምፍላጥ” (ፊልጲ 3:10 Ampl)። የሱስ ሕጂ’ውን ንሓቀኛታት ሓተትቲ ይፈቱ።
5. የሱስ ንዘይኣማኒ ወለዶ ይምልስ።
የሱስ ብዛዕባ እዚ ናፍቖታዊ ምብጻሕ ናብ ናዝሬት፡ ከተማኡ (6:1) ከመይ ተሰሚዕዎ ኪኸውን ይገርመኒ። ብዙሓት ትዝታታትን ስምዒታትን ኣብኡ ኺመጹዎ ነይሮም ኪኾኑ ኣለዎም፡ ነቲ ከባቢያዊ ዔላ፡ ዕዳጋን ፍሉጣት ገጻትን ኪሓልፍ ከሎ። ኣብ ሰንበት ናብቲ ፍሉጥ ምኩራብ ኣተወ እሞ ኺምህር ጀመረ። የሱስ ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ስለ ዝፈልጥዎ፡ እቶም ከባቢያውያን ብቓላቱ፡ ብጥበቡን ተኣምራት ኪገብር ከም ዚኽእልን ተገረሙ። ኣብ መንጎ ሰብኣዊን መለኮታዊን ዘሎ ፍልልይ ንምድማር ኣጸጋሚ ነይሩ። ንየሱስ ኣብ ከባቢያዊ ኩነታቶም ኬንብርዎ ኣተሓዙ፡ “እዚስ ጸራቢዶ ኣይኮነን? ወዲ ማርያምን ሓው ያእቆብንዶ ኣይኮነን ... ኣሓቱ ኣብዚ ምሳናዶ የለዋን?” (6:3)። ብተመሳሳሊ፡ ክርስትያናት ኣብዚ ናይ ሕጂ ዓለማዊ ባህሊ፡ ኣብ መንጎ ስጋዊን መንፈሳዊን ዓለማት ዘሎ ፍልልይ ንምድማር ይጽገሙ። ብሓቂ ናይ ክልቲኡ ዓለማት ንኣምን ኢና፡ ግናኸ ንሳቶም ተነጺሎም ኪጸንሑ ንደሊ። ስጋዊን መንፈሳዊን ዚራኸቡሉ፡ ግሉጽን ዘይግሉጽን ዚራኸቡሉ ቦታታት ሽግራት ኣለዉና። ንመጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ፡ ንትምህርትታት ንምውዳብ፡ ንትንቢታዊ ሰሌዳታት ንምስራዕ፡ ንምዝማርን ካብ ዝሓለፉ ምትእስሳራት ኣምላኽን ሰብን ትምህርትታት ንምምሃርን ሰዓታት ንምጥፋእ ሕጉሳት ኢና። ግናኸ ናይ ኣምላኽ ምትእስሳር ምሳና ሎሚ ዝያዳ ኣጸጋሚ እዩ።
እቶም ኣብ ናዝሬት ዝነበሩ፡ እቲ ከባቢያዊ ጸራቢ ብሓቂ መሲሕ ኪኸውን ከም ዚኽእል ኣብ ኣእምሮኦም ኪፈቕዱ ኣይከኣሉን። የሱስ ብዛዕባ እዚ ከመይ ተሰሚዕዎ? ኣብ ካልኦት ከተማታት፡ ሰባት ንሕሙማቶም ንምሕዋይ ናብኡ የምጽኡ ነበሩ። ግናኸ ኣብ ናዝሬት ኣዝዮም ሒደት እዮም ገይሮም። የሱስ “ብዘይእምነቶም ተገረመ” (6:6) ኢልና ነንብብ። ካብቶም መሲሕ ዚጽበዩ ዝነበሩ ፍሉይ ነገር ይጽበ ነበረ። ካብቶም ብምምላኽ ሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ፡ ኣምላኽ ተኣምራትን ድንቅታትን ዚሕበኑ ዝነበሩ ፍሉይ ነገር ይጽበ ነበረ። እምነትካ ኣምላኽ ኣብ ስጋዊ ዓለምካ ሎሚ ገለ ኺገብር ትፈቕደሉዶ?
ንክርስትያናዊ ኣኼባታት ኣብ ኤውሮጳን ላቲን ኣሜሪካን ክወዳድር ከለኹ፡ ኣብ ላቲን ኣሜሪካ ማእከላይ ሰሙን ጸሎት ኣኼባታት ካብ ኣኼባታት መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝበለጸ ተሳታፍነት ከም ዘለዎም እዕዘብ። ኣብ ኤውሮጳ ብዙሕ ግዜ ብኣንጻሩ እዩ። ገለ ባህልታት ዝበለጸ ስምዒት ድሌትን ዝበለጸ ባህጊ ኣምላኽ ምስ ሕጂ ዘሎ ሓቂኦም ኪራኸብን ኣለዎም። ብዙሓት ሕቶታት ጸሎት ብግሉጽ ዝተገልጹ እዮም፡ “ጐይታ ስራሕ የድልየኒ።” “ጐይታ፡ ንሰበይተይ ሕወያ።” “ንዓርከይ ለውጦ፡ ጐይታ።” ኣምላኽ ብሓቂ ገለ ኺገብር እዩ ዝብል ህያው ትጽቢት ኣሎ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ጸሎታት ተላባዕቲ እዮም። ሉቃስ፡ የሱስ ብ“ዓብዪ እምነት” ናይቲ ሓለቓ ሚእቲ ከም ዝተገረመ ይነግረና (ሉቃስ 7:9)። የሱስ ብእምነትና ከመይ ይስምዖ?
6. የሱስ ንሓደገኛ ባህርይ ይምልስ።
ክርስትና እንታይ ክመስል ከም ዘለዎ፡ እንታይ ቅቡልን እንታይ ዘይቅቡልን ከም ዝኾነ ኵላትና ሓሳባት ኣለዉና ኪኸውን ኣለዎ። ገለ ኻብ ትጽቢታትና ብጽኑዕ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝተመስረቱ እዮም፡ ገለ ብድኻም፡ ገለ ኸኣ ንማሕበራዊ ዳራናን ንፍቕርናን ንጽልኣትናን ጥራይ የንጸባርቑ። ኣብ ግብሪ፡ ኣብ መንጎ እዘን ሰለስተ ንምፍላይ ኣጸጋሚ እዩ። ብዙሓት ሃይማኖታዊ ልምድታት ክቡር ምንጪ ኣለዎም፡ ግናኸ እቲ ዓብዪ ሓደጋ ንሳቶም ከም ቅዱሳት ጽሑፋት ጌርካ ምጽናዕ እዩ። ከም ዝረኣናዮ፡ ፈሪሳውያን ሓደገኛ ኣእምሮ ነበሮም። ግናኸ ንሕና ሰባት ኵላትና ናብዚ ኣንፈት እዚ ንግምጥል። ንሕና “ኣብ ውሽጢ” ኸም ዘለና፡ ካልኦት ከኣ “ኣብ ወጻኢ” ከም ዘለዉ ምፍላጥ ጽንዓት የስምዓና። እዚ ሓደገኛ ባህርይ ኣብ ህይወት ቀደም ይግለጽ፡ ኣብ ገለ ህጻናት ኣብ ቤት ትምህርቲ እዚ ሓደገኛ ባህርይ ኣስተውዒልኩምዎዶ?
ደቀ መዛሙርቲ’ውን ንየሱስ መን ኪቐርቦ ኸም ዚኽእል ሓሳባት ነበሮም። ዮሃንስ ብሓጐስ ናብ የሱስ ቀሪቡ፡ ገለ ነጻ ሰብ ብስም የሱስ ኣጋንንቲ ኸም ዜውጽእ ከም ዝረኣየን ከም ዘቋረጾን ነገሮ። ዮሃንስ የሱስ ኣብ ድሕሪኡ ኺወቅዖን፡ “ጽቡቕ ገበርካ፡ ጽቡቕን እሙንን ባርያ” ኺብሎን ከም ዝጸበየ ይስምዓካ። ዮሃንስ ነዚ ሰብ እዚ ስለምንታይ ኣቋረጾ? ምኽንያቱ “ካባና ኣይነበረን”። የሱስ ምስ ሓደገኛ ባህርይ ዮሃንስ ኣይተሰማምዐን፡ ብቕልጡፍ ከኣ ኣረሞ፡ “‘ኣይተቋርጾ’ የሱስ በለ ... ምኽንያቱ እቲ ዘይጻረረና ምሳና እዩ” (9:38-39)።
ኣብ ማርቆስ 10፡ ደቀ መዛሙርቲ ካልእ ጉጅለ ሰባት፡ ማለት ንደቆም ናብ የሱስ ዜምጽኡ ዝነበሩ፡ ከም ዘቋረጹ ንረክብ። ኣብ ስርዓት ኣገዳስነት ደቀ መዛሙርቲ፡ ሕጉሳት፡ ጫውጫው ዝብሉ ህጻናትን ኣዝየን ዝተሓጐሳ ኣዴታቶምን ጭንቀት ነበሩ። ደቀ መዛሙርቲ ብጥልቅ ትምህርቲ የሱስ ኣእምሮኣዊ ምትብባዕ ይረኽቡ ነበሩ። መን ኪሓብሮም ይኽእል? እቶም ጽኑዓት፡ መንፈሳውያን፡ ንኣምላኽ ዚፈርሁ፡ ንቅዱሳት ጽሑፋት ዚፈትዉን ኪምሃሩ ድሉዋትን ሰባት ተቐባልነት ነበሮም። ግናኸ እቶም ዘይበሰሉ ህጻናት ብግሉጽ ኣይነበሩን። “ስነ-መለኮት ኪርድኦም ኣይክእሉን እዮም። ብትምህርታዊ ክርክራትና’ውን ኣይደልዩን እዮም። ዚደልይዎ ሓደ ነገር ጥራይ እዩ፡ የሱስ ኪትንክፎምን ኪባርኾምን።” ስለዚ ደቀ መዛሙርቲ ገሰጽዎም። የሱስ ብዛዕባ እዚ ኣሕፋሪ ድራማ ከመይ ተሰሚዕዎ? ህጻናት ንትምህርቱ ብዛዕባ ፍትሕ ምስ ኣቋረጽዎዶ ተጨኒቑ? ኣይፋሉን። “የሱስ እዚ ምስ ረኣየ፡ ተቘጥዐ” – ነቶም ኪትንክፎምን ኪባርኾምን ዚደልዩ ዘይኮነስ፡ ነቶም ኪሓድግዎም ዚደልዩ ደቀ መዛሙርቲ። ብዙሓት ሰማዕቲ ትምህርቱ ብዛዕባ ፍትሕ ረሲዖምዎ ኪኸውን ከም ዘለዎም እጥርጥር፡ ግናኸ እተን ስድራ-ቤታት ነቲ ፍሉይ እዋን “ንህጻናት ኣብ ቅልጽሙ ሒዙ ... ባረኾም” (10:13-16) ፈጺመን ከም ዘይረሰዓኦም እርግጸኛ እየ። ምስ የሱስ ምምልላስን ምህላውን እዩ ፍሬ ነገር ናይ ሓቀኛ ክርስትና።
7. የሱስ ንዋጋ ምድሓን ይምልስ።
ጸሓፊ እብራውያን፡ “ኣዒንትና ኣብ የሱስ፡ ፈጣሪን ፈጻሚን እምነትና፡ ምእንቲ እቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ ሓጐስ፡ ንመስቀል ዝጸገበ” (እብራውያን 12:2) ኽንሰቕል የተባብዓና። የሱስ ብሓጐስ ናብ ፍረ ስቓዩ ይጽበ ነበረ። ብድንቂ፡ እቲ መለኮታዊ ሓጐስ ንኸም ንስኻን ኣነን ዝኣመሰሉ ፍሉያት፡ ሽግር ዘለዎም፡ ዘይተሰማምዑ ሰባት ብምድሓን ይፍጠር። ግናኸ የሱስ ንስቓይን ሓቅነት መስቀልን ኪገጥም ከሎ ከመይ ተሰሚዕዎ? “ናብ ጌተሴማኒ ዚብሃል ቦታ ከዱ፡ የሱስ ከኣ ንደቀ መዛሙርቱ፡ ‘ኣነ ኽጽሊ ኸለኹ ኣብዚ ተቐመጡ’ በሎም። ንጴጥሮስ፡ ያእቆብን ዮሃንስን ምስኡ ወሰደ፡ ብዕምቈት ከኣ ኪጭነቕን ኪሽገርን ጀመረ። ‘ነፍሰይ ክሳዕ ሞት ብሓዘን ተዋሒጣ ኣላ’ በሎም” (14:32-34)። ጴጥሮስ ነዚ ትርኢት እዚ ፈጺሙዶ ይርስዖ? ክርስቶስ ከምዚ ኾይኑ ርእይዎ ኣይፈልጥን። ምስ ዮሃንስ ማርቆስ ብሓባር ኪጓዓዙ ኸለዉ፡ እዚ ዛንታ እዚ ክንደይ ግዜ ነገሮ?
ምናልባት እቶም ኣብ ክርስትያናዊ ኣባይቲ ዝዓበዩ፡ ዛንታ ስቕለት ደጋጊሞም ዝሰምዑ፡ ነቲ ዘሎ ስቓይ ይርስዕዎ። የሱስ ኣምላኽ ስለ ዝኾነ፡ ኣምላኽ ከኣ ኵሉ ኺገብር ስለ ዚኽእል፡ ምድሓን ንእኡ ቐሊል ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ ኢልና ንምምልላስ ንፍተን። ፈጺምኩም ብዕምቈት ተጎዲእኩም፡ ተነጺልኩም ወይ ተጨኒቕኩምዶ ትፈልጡ? ኣብ ምድሓንና፡ ክርስቶስ ካብቲ ኽትሓስብዎ እትኽእሉ ንላዕሊ እዚ ተሰሚዕዎ። “ክሳዕ ሞት ብሓዘን ተዋሒጡ” ሕሰብዎ። እዚ መጀመርታ ጥራይ ነበረ። ምእንታና ሞተ። እዚ እዩ ክንደይ ከም ዚውድሰና! ምናልባት እዚ ናብ ልቢ ብሩኽ መድሓኒና ዘሎ ምጥምማት፡ ንእኡ ዝያዳ ኽንፈትዎን ከምዚ ዝኣመሰለ ዓብዪ ምድሓን ዝያዳ ኽንውድስን ኪሕግዘና እዩ። “ንዓኻትኩም፡ ኵላትኩም እትሓልፉ፡ ገለዶ ኣይኮነን? ዙርያኹም ርኣዩ። ከምቲ ኣብ ልዕለይ ዝወረደ ስቓይ ዝኣመሰለ ስቓይ ኣሎዶ?” (ሰቆቃው ኤርምያስ 1:12)።
ንሕና ከመይ ንምልስ?
ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ዝነበሮ ግዜ ኣይረሰዖን፡ “ምኽንያቱ ንሱ ባዕሉ ምስ ተፈተነ ስለ ዝጸገበ፡ ንዝፍተኑ ዘለዉ ኺሕግዝ ይኽእል እዩ” (እብራውያን 2:18)። ከመይ ከም ዚስምዓና ዚርድኣና፡ ብፍረ ሓጢኣት ካልኦት ምህላው ዘሎ ስቓይ ዚፈልጥ፡ ከምኡ’ውን ኣብዚ ዝወደቐ ዓለም ምህላው ዘሎ ጭንቀት ዚፈልጥ ጐይታ ኣሎና። ግናኸ ዝበለጸ ነገር ኣሎ። ኣእምሮ ክርስቶስ ምስ ለበስና፡ እቲ ብክርስቶስ ዝተገልጸ ስምዒታት’ውን ክንለማመድ ክንጅምር ኢና፡ ንድኻታት ዘለዎ ምሕረት፡ ንኣጋንንታዊ ጭቆና ዚሰቕዩ ዘለዉ ዘለዎ ምሕረት፡ ንሓቀኛታት ሓተትቲ ዘለዎ ፍቕሪ፡ ንሓደገኛ ባህርይ ዘለዎ ቘጣዕታ፡ ከምኡ’ውን ምናልባት ንፈሪሳዊ ኣመለኻኽታታትን ልምድታትን ዘለዎ ቘጣዕታ። ከም ክርስቶስ ዝያዳ ኽንሓስብን ክንስምዕን እንተ ኽኢልና፡ ከምኡ ዝያዳ ኽንገብር ንኽእል ኢና። እዚ እዩ ዕላማ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ኣገልግሎቱ ዝነበረ፡ “ኣቱም ፍቑራት ደቀይ፡ ክርስቶስ ኣብ ውሽጥኹም ክሳዕ ዚፍጠር፡ እንደገና ብሕማም ምውላድ እሳቐየኩም ኣለኹ” (ገላትያ 4:19)።
