ካብተን ክልተ ምምሃር
ኣንስቲ 2 ነገስት 4
ኣብ 2 ነገስት 4 ታሪኽ ክልተ ፍሉያት ኣንስቲ ኣሎና። እታ ቐዳመይቲ ሰበይቲ ነብዪ ነበረት፤ ካብኣ ብዛዕባ እምነትን ምእዛዝን ብዙሕ ንምሃር። እታ ኻልአይቲ ሰበይቲ ሱናማዊት ነበረት። ታሪኻ ብዛዕባ ምቕባል ጋሻ፡ መንፈሳዊ ምስትውዓል፡ ልግሲ፡ ዕግበት፡ እምነት፡ ትዕግስቲ፡ ከምኡ’ውን ምስጋና የምህረና።
ምእዛዝ ሰበይቲ ነብዪ
“ሕጂ ሓንቲ ሰበይቲ ካብ ኣንስቲ ደቂ ነብያት ናብ ኤልሳእ ጨደረት፡ ‘ባርያኻ ሰብኣየይ ሞይቱ፡ ባርያኻ ንእግዚኣብሔር ከም ዝፈርህ ድማ ትፈልጥ ኢኻ፤ እቲ ኣበዳሪ ድማ ንኽልተ ደቀይ ባሮኹ ክገብሮም መጺኡ ኣሎ’” (2 ነገስት 4:1 NASB)። ሰበይቲ ነብዪ ኣብ ከቢድ ጸገም ረኸበት ርእሳ። እቲ ንእግዚኣብሔር ዝፈርህ ዝነበረ ሰብኣያ ሞይቱ ብዙሕ ዕዳ ጥራይ ገዲፉ። ሰብኣያ ምስ ሞተ፡ ንጥ요ቓት እቲ ኣበዳሪ ንምኽፋል ኣይከኣለትን። እቲ ኣበዳሪ ንኽልተ ደቃ ባሮኹ ንምግባር መሰሉ ከም ዝሓትት ብምግላጽ ንሕጊ ብምሉኡ ክጥቀመሉ ኣፈራርሓ (ዘሌዋውያን 25:39-46፤ ማቴዎስ 18:25)።
ኣብ ከቢድ ኣድላይነታ፡ እታ ሰበይቲ ቅኑዕ ነገር ገበረት – ናብ ኤልሳእ ከም ዝተፈልጠ ርእሲ ነብያትን ተኣምራዊ ስራሕ ዝገበረን ሓገዝ ሓተተት፡ ከምዚ ድማ፡ ኣብ ዮርዳኖስ ዝተገብረ ተኣምር (2:12-14)፤ ናይ ዝሓወየ ማይ ተኣምር (2:19-22)፤ ናይ ፍርዲ ተኣምር ኣብ ዘይኣኽብሮት (2:23-25)፤ ከምኡ’ውን ናይ ዝመልአ ጐዳጕዲ ተኣምር (3:1-22)። ንሓገዝ ዝሓተተትሉ ምኽንያት ኣብ ኣምላኻዊነታ መሰረተቶ – ከም ሰብኣያ ንእግዚኣብሔር ትፈርህ ነበረት።
ኤልሳእ ድሕሪኡ ንእታ ሰበይቲ ሓተታ፡ “እንታይ ክገብረልኪ? ንገሪኒ፡ ኣብ ቤትኪ እንታይ ኣሎኪ?” (4:2)። እታ ሰበይቲ ክሳዕ ክንድዚ ድኻ ምዃና ተኣመነት፡ እቲ ናይ መወዳእታ ንብረታ ድማ ሓንቲ ንእሽቶ መጠን ናይ ሻሕለ ዘይቲ ነበረት። ግናኸ ኣምላኽ እንተኣትዩሉ ንእሽቶ ብዙሕ እዩ፡ ንሱ ድማ ነቲ ንእሽቶ ንጥቕሚ እታ መበለትን ኤልሳእን ኣብዝሖ። እቲ ኣብ ኢድ ነብዪ ዝነበረ ንእሽቶ ንእምነት ንምፍታንን ንምርግጋጽን እኹል ነበረ። ኤልሳእ እዚ ጉዳይ እዚ መለኮታዊ ጣልቃ ምእታው ከም ዝሓትት ፈለጠ፡ ብእምነት ድማ ኣምላኽ ከም ዝገብሮ ኣመነ።
“ድሕሪኡ ድማ በለ፡ ‘ኪዲ፡ ካብ ኩሎም ጎረባብትኺ ... ባዶ ኣቕሑ ተለቀሒ’” (4:3)። ኤልሳእ ኩሉ እቲ ጎረባብታ ዝህብዎ ኣቕሑ ክትልቀሕ ኣዘዛ – ዝበዝሐ ኣቕሑ ክትልቀሕ፡ እቲ ተኣምራዊ ዘይቲ ዝበዝሐ ክኸውን እዩ። እታ ሰበይቲ ታኣዘዘት፡ ንኽልተ ደቃ ድማ ነቲ ኣቕሑ ክእክቡ ሓተተት። ድሕሪኡ ኤልሳእ ንኣኣን ንደቃን ኣብ ቤቶም ከም ተግባር እምነት ክጸንሑ ሓተተ። ኣፍደገ’ውን ክትዓጽው ሓተታ። እታ ሰበይቲ ታኣዘዘት፡ ንህዝባዊነት ንምውጋድ ኣፍደገ ዓጸወት። (ማቴዎስ 6:6፤ ሉቃስ 8:51,54)። እዚ ተኣምር እዚ ብውልቂ ክኸውን ነይርዎ። እቲ ነብዪ እኳ ኣይነበረን፡ ስለዚ እቲ ተኣምር ንጥበብ ኢድ ክውሃብ ኣይከኣለን፡ ግናኸ ንሓይሊ ኣምላኽ ጥራይ።
እቶም ደቃ ነቲ ኣቕሑ ኣብ ቅድሚ ኣዴኦም ኣብ ዝገበሩሉ እዋን፡ ካብ ንእሽቶ ማሰኣ ዘይቲ ትመልኦም ነበረት። ብሓያል ሓይሊ ኣምላኽ ዝሰርሕ ቀጻሊ ተኣምር፡ ቀጻሊ ምቕራብ ዘይቲ ነበረ። ኣብ መንጎ እዚ ተኣምርን ናይ መድሓኒና ናይ ሓሙሽተ እንጌራ ስገምን ክልተ ንእሽቶ ዓሳን ተኣምራዊ ምብዛሕን፡ ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ዝዕድሉሉን ህዝቢ ኣብ ዝበልዑሉን እዋን (ማቴዎስ 14:19)፡ ቀረባ ምምስሳል ኣሎ። እቲ ተኣምራዊ ፍሰት ዘይቲ፡ ዝመልኦም ኣቕሑ ምስ ዘይነበሩ ደው በለ። “ኣፍካ ኣስፍሕ” ትእዛዝ ኣምላኽ እዩ፡ “ክመልኦ ድማ” ተስፋኡ እዩ (መዝሙር 81:10)።
እዚ ተኣምር እዚ መንፈሳዊ ትርጉም ኣለዎ። ዘይቲ ከም መንፈስ ቅዱስ እዩ ዝውክል፡ ኣብቲ ጽቡቕ ስእልታት ብሉይ ኪዳን ከም ዝርአ፡ ኣብኡ ብዛዕባ ዘይቲ – ዓይነት መንፈስ ኣምላኽ – ኣብ ደም – ዓይነት ክርስቶስ ኣብ መስቀል (ዘጸኣት 29:21፤ ዘሌዋውያን 14:14) ተገይሩ ንምሃር። ምምላእ ባዶ ኣቕሑ ንምምላእ ክርስትያናት ብመንፈስ ቅዱስ የርኢ (ኤፌሶን 5:18)። ብመንፈስ ቅዱስ ቅድሚ ምምላእና፡ ብዙሕ ባዶ ምግባር የድልየና። ባዶ ኣቕሑ ጥራይ እዩ ክመልእ ዝኽእል። ንርእስና፡ ንሓጢኣት፡ ከምኡ’ውን ንዓለም ባዶ ብምግባር ጥራይ ብመንፈስ ኣምላኽ ክንመልእ ንኽእል ኢና።
ብመንፈስ ንምምላእ ንርእስና ብምሉኡ ንእኡ ክንህብ ኣለና (ሮሜ 8:13፤ 12:1)። ከምቲ እታ መበለት ዝኸኣለቶ ኩሉ ኣቕሑ ክትልቀሕ ዝተኣዘዘት፡ ከምኡ’ውን ኩሎም ኣካላትና ብመንፈስ ክውረሩ ክንህብ ኣለና። ኩሉ ክፍል ናይ ደጋዊን ውሽጣዊን ህይወትና (ሓሳባት፡ ቃላት፡ ስራሕ፡ ልቢ፡ ሕልና፡ ፍቓድ) ንመንፈስ ክንህብ ኣለና። ዝኾነ ክፍል ናይ ህላዌና “ውልቃዊ” – ንዓና ጥራይ ዝተሓዝ – እንተገበርና፡ ሽዑ ብእኡ ኣይመልእናን ኢና።
ከም ውጽኢት ናይቲ ተኣምራዊ ምቕራብ፡ እታ መበለት ነቲ ዝተረፈ ዘይቲ ክትሸጥ፡ ንኣበዳሪኣ ክትከፍል፡ ከምኡ’ውን ብዘይ ፍርሂ ክትነብር ከኣለት። ከምቲ ብተኣምራዊ ምቕራብ ኣምላኽ ዕዳኣ ክትከፍልን ክትነብርን ዝኸኣለት፡ ከምኡ’ውን ብመንፈስ ዝመልአ ክርስትያን ንጸላእቲ ንምስዓር፡ ንኣሳጢሕ ተመክሮታት ህይወት ንምስዓር፡ ብመሰረት ፍቓድ ኣምላኽ ንምነባር፡ ከምኡ’ውን ፍረ መንፈስ፡ ክርስቶሳዊነት፡ ኣብ ህይወቱ ንምፍራይ ሓይሊ ኣለዎ። እዚ ተኣምር ዘይቲ ብዛዕባ መንፈስ ኣገዳሲ ሓቂ የርኢ። እቲ ነቲ ባዶ ኣቕሑ ዝመልአ ማሰ ንዝዓበዩ ወሓይዝ ዮሃንስ 7:37-39 የርኢ።
እዚ ትረኻ’ዚ ጐይታ ኣቦ መበለታት ምዃኑን ንጩፋረአን ከም ዝሰምዕን’ውን ይነግረና። ድሕሪኡ ንእምነት ትምህርቲ ኣሎ። እቲ ኣቕሑ ንምምላእ ክቐርብ ነይርዎ፤ ዝበዝሐ ኣቕሑ እንተዝነብር፡ እቲ ዘይቲ ኩሉ ምመልኦ። እቲ ገደብ ኣብ ምቕራብ ዘይቲ ኣይነበረን፡ ግናኸ ኣብ ቁጽሪ ባዶ ኣቕሑ ንምቕባል ዘይቲ። ብዙሕ ጸጋ ኣሎ፡ ብእምነት ድማ ኩሉ ግዜ ብባዶ ኣቕሑና ክንመጽእ ንኽእል ኢና፡ ካብ ምልኣቱ ጸጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ ንምቕባል።
ዓብይነት እታ ሱናማዊት
“ኤልሳእ ናብ ሱናም ሓለፈ፡ ኣብኡ ድማ ዓባይ ሰበይቲ ነበረት” (2 ነገስት 4:8 KJV)። እዛ ሰበይቲ ብሸውዓተ መገዲ ዓባይ ነበረት።
ቐዳማይ፡ ብምቕባል ጋሻ ዓባይ ነበረት፡
“ገሊኡ ምግቢ ክበልዕ ኣእመነቶ። ከምኡ ድማ፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ዝሓልፍሉ እዋን፡ ምግቢ ክበልዕ ናብኡ ይኣቱ ነበረ” (4:8)። ንሱ ቐዳማይ ግዜ ጥራይ ኣይኮነትን ጽቡቕ ዝገበረትሉ፡ ግናኸ ንሱ ዝተቐበሎ ለዋህ ዘይተወሰነ ዕድመ’ውን ኣቕረበትሉ።
ካልኣይ፡ ብመንፈሳዊ ምስትውዓል ዓባይ ነበረት፡
“እዚ ኩሉ ግዜ ብኣና ዝሓልፍ ቅዱስ ሰብ ኣምላኽ ምዃኑ እፈልጥ ኣለኹ” (4:9)። ኤልሳእ ብስም ጥራይ ነብዪ ዘይኮነስ፡ ቅዱስ ሰብ ኣምላኽ ምዃኑ ንምርካብ ብዙሕ ግዜ ኣይወሰደላን።
ሳልሳይ፡ ንንብረታ ንጐይታ ኣብ ምጥቃም ዓባይ ነበረት።
ንሰብኣያ ኣብ ጣራ ንእሽቶ ክፍሊ ክሃንጽ ሓተተቶ፡ እዚ ድማ ዓራት፡ ጠረጴዛ፡ ወንበር፡ ከምኡ’ውን መብራህቲ – ኣርባዕተ ኣገደስቲ ነገራት ኣብ ምብራቓዊ ኣቕሑ (4:10)። እዛ ሃይማኖታዊት ሱናማዊት ንዚኣ ተጓዓዛይ ንእሽቶ ክፍሊ፡ ብቐሊል ኣቕሑ፡ ኣብ ገዛኣ ኣዳለወትሉ።
ራብዓይ፡ ብትሕትናን ዕግበትን ዓባይ ነበረት።
ንኤልሳእ ብኣጋባብ ምቕባል ጋሻኣ ዝተዋህቦ ደግነት፡ ኤልሳእ ብዝኾነ መገዲ ክኸፍኣ እንተኸኣለ ሓተተ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ ቤት ንጉስ ጽልዋ ስለ ዝነበሮ፡ እቲ ነብዪ ካብ ንጉስ ዝኾነ ረብሓ እንተደልያ ሓተተ። ብንጹር ኣብ ውግእ ምስ ሞኣብ ዝገበሮ ስራሕ ናብ ንጉስን ወተሃደራዊ ስልጣናትን ምብጻሕ ሂብዎ ነይሩ። ሰብኣያ ኣረጊት ምዃኑ ስለ ዝፈለጠት፡ እቲ ነብዪ ንጉሳዊ ምክልኻል ንምሃብ ጽልዋኡ ኣቕረበ። ግናኸ ካብኡ ዓለማዊ ሽልማት ኣይደለየትን፡ ብቦታኣ ድማ ፍጹም ዕግበት ነበራ፡ “ኣብ መንጎ ህዝበይ እነብር ኣለኹ” (4:13)። ንኤልሳእ ዝሃቦ ለጋስ ዕድመ ኣበየቶ፡ ምኽንያቱ ህዝባ ክከናኸንዋ ስለ ዝዓገበት።
ገሓዚ፡ ባርያ ኤልሳእ፡ ንጐይታኡ እታ ሰበይቲ ውሉድ ከም ዘይብላ ነገሮ፡ እዚ ድማ ንኣይሁዳዊት ሰበይቲ መጥቃዕትን ውርደትን እዩ (ዘፍጥረት 30:22-23፤ መዝሙር 128:3-4)፡ ምኽንያቱ ውሉዳት ምልክት መለኮታዊ በረኸት ስለ ዝነበሩ። ሰብኣያ ኣረጊት ነበረ፡ ብዘይ ኣምላኽ ንኣኣ ዝሰርሕ ውሉድ ክትወልድ ድማ ሒደት ዕድል ነበራ። ግናኸ ኤልሳእ ንኣኣ ንደግነታ ሽልማት ከም ዘሎ ነገራ፡ “ኣብዚ ግዜ እዚ ዓመት ድሕሪ ሕጂ፡ ወዲ ክትሓቚፊ ኢኺ” (4:16)። ብዓብይ ሓጐሳ ድማ ኣደ ኮነት።
እቲ ቘልዓ ምስ ኣቦኡ ክኸይድ ዝኸኣለሉ ዕድመ ምስ በጽሐ፡ ብንጹር ብሰንኪ ጸሓይ ዝመጸ ምትኳር ርእሲ ገጢምዎ ነይሩ፡ ካብቲ ግዜ (ግዜ ዓጺድ) ከምኡ’ውን ካብ ቅሬታኡ፡ “ርእሰይ፡ ርእሰይ” (4:19)። እቲ ኣቦ ንባርያኡ ነቲ ዝተመሓወለ ቘልዓ ናብ ቤት ከም ዝወስዶ ኣዘዞ፡ ኣብ ኢድ ኣዲኡ ድማ ሞተ።
ሓምሻይ፡ ብእምነት ዓባይ ነበረት።
እታ ሰበይቲ ንሓደ እኳ፡ ንሰብኣያ እኳ ኣይነገረትን፡ ወዳ ከም ዝሞተ። ብእምነት ነቲ ዝሞተ ቘልዓ ንጐይታ ኣሕለፈቶ፡ “ኣብ ዓራት ሰብ ኣምላኽ” (4:21) ብምግባር። ንሰብኣያ ንኤልሳእ ንምብጻሕ መጓዓዝያን ባርያን ክትሓትት ምኽንያት ኣይሃበቶን፡ እኳ ደኣ ንሱ ሃይማኖታዊ በዓላት ወይ ቅዱሳት መዓልታት ንምብጻሕ ነብዪ ዘይነበሩሉ ግዜ ምዃኑ ስለ ዝሓሰበ ግርም ኢልዎ ነይሩ።
እታ ብሓዘን ዝተመሓወለት ኣደ፡ ብኣድጊ ን15 ማይል ናብ ከረን ካርሜል ተጓዕዘት፡ ኣብኡ ድማ ብኤልሳእ ተረኸበት። ንባርያኡ ገሓዚ ንኣኣ፡ ንሰብኣያ፡ ከምኡ’ውን ንቘልዓ ኩሉ ሰላም እንተኾነ ክሓትታ ነገሮ። መልሳ ብእምነት ዝመልአ ነበረ። ወዲ ተስፋ ሞይቱ ነይሩ፡ ይኹን እምበር ኣብ ማእከል ዓብይ ሓዘና፡ “ሰላም እዩ” (4:26) በለት። ከም ኣብርሃም፡ ንይስሃቅ፡ ወዲ ተስፋ፡ ኣብ መሰውኢ ዝገበረ፡ እታ ሱናማዊት ትንሳኤ ተጸበየት፡ ንዝሞቱ ከም ዘተንስእ ድማ ኣመነት። ንወዳ ንሓጺር ግዜ ስኢናቶ ነበረት፡ ግናኸ ንእምነታ ኣይሰኣነቶን።
እምነት ምስ ጸገም ዓበየት፡ ብዘይ ምድንጓይ ድማ ንሓዘና ንነብዪ ኣፍሰሰት፡ “ወዲ ካብ ጐይታይ ሓቲተዶ?” (4:28)። ወዲ ኣይሓተተትን፡ ግናኸ ሕጂ ምጥፋኡ ካብ ወዲ ዘይብልካ ዝኸፍአ ነበረ።
ሻድሻይ፡ ብትዕግስቲ ዓባይ ነበረት።
ኤልሳእ ንገሓዚ በትሩ ሃቦ፡ ኣብ ገጽ እቲ ቘልዓ ከም ዘንብሮ ድማ ነገሮ (4:31)። ናይ ገሓዚ ንቘልዓ ከየተንስእ ምፍሻል ብሓደ ካብ ክልተ ነገራት እዩ ዝነበረ፡ ወይ ኣብ ስልጣን ኤልሳእ ንገሓዚ ሓይሊ ምትሕልላፍ ኣይነበረን፤ ወይ መንፈሳዊ ድኹም ዝነበረ ገሓዚ ኣምላኽ ብእኡ ክሰርሕ ዝኸኣለሉ ብቑዕ ወኪል ኣይነበረን (5:20-27)። ብተወሳኺ፡ ዝሞተ በትሪ ህይወት ክመልስ ኣይከኣለን። ህያው ኣምላኽ ብህያው ቅዱስ ጥራይ እዩ ንዝሞተ ሰብ ከተንስእ ዝኽእል። እታ ኣደ ኤልሳእ ንገሓዚ ከይዱ በትሩ ኣብ ገጽ እቲ ቘልዓ ከንብር ምስ ሰምዐት፡ ተቓወመት፡ እቲ ነብዪ ባዕሉ ነቲ ተኣምር ክገብሮ ድማ ኣትረፈት (4:30)። እምነታ ንኤልሳእ ተጣበቐት። ገሓዚ ክሕግዝ ኣይከኣለን፤ ሰብ ኣምላኽ የድሊ ነበረ።
ብዛዕባ ምፍሻል ገሓዚ ምስ ሰምዐ፡ ኤልሳእ ናብ ቤት ቀልጢፉ ከደ፡ ንምሉእ መጠን እቲ ሓደጋ ምስ ተገንዘበ ድማ፡ ምስቲ ዝሞተ ቘልዓ ኣብ ክፍሊ ርእሱ ዓጸወ፡ ህይወቱ ክትምለስ ድማ ጸለየ። እቲ ነብዪ ክልተ ግዜ ኣብ ልዕሊ እቲ ቘልዓ ተዘርጊሑ፡ ኣፍ ናብ ኣፍ (ገለ ዓይነት ምትንፋስ ብግዳም ኣይኮነን)፡ ኣዒንቲ ናብ ኣዒንቲ፡ ከምኡ’ውን ኣእዳው ናብ ኣእዳው። (እዚ ምስ ኤልያስ ኣብ ጻርፌት ኣብ 1 ነገስት 17:21ን ጳውሎስ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 20:10ን ኣነጻጽር)። ኣብ ልዕሊ እቲ ዝሞተ ቘልዓ ምዝርጋሑ፡ ባዕሉ ጥዕናኡን ህይወቱን ናብቲ ቘልዓ ክመሓላለፍ ከም ዝኽእል ዝምልከት ምልክታዊ ተግባር ነበረ፡ ኣብ ዝጸለየሉ እዋን። ጐይታ ንእምነትን ጸሎትን ኤልሳእ መለሰ፡ ህይወት ካብ ኣምላኽ ድማ ብተኣምር ናብቲ ህይወት ዘይብሉ ስጋ ተዋህበ፡ ኤልሳእ ንኣምላኽ ንጸሎቱ ክምልስ እናተጸበየ ኣብ መሬት ምስ ተመላለሰ። እቲ ቘልዓ ሸውዓተ ግዜ ኣስዓለ፡ ምልክት ናይ ዝተመልሰ ምትንፋስ።
እምነት እታ ሰበይቲ ተሸለመት፡ ወዳ ድማ ካብ ሞት ተንስአ። መንፈስ ቅዱስ ኣብ ሓድሽ ኪዳን የካፍላ፡ “ኣንስቲ ንዝሞቱ ደቀን እንደገና ህይወት ረኸባ” (እብራውያን 11:35)።
ሸውዓይ፡ ብምስጋና ዓባይ ነበረት።
እቲ ቘልዓ ድሕሪኡ ህያው ኮይኑ ንኣዲኡ ተዋህበ፡ ንሳ ድማ ብትሑት ምስጋና፡ “ኣተወት፡ ኣብ እግሪ ኤልሳእ ወደቐት፡ ንርእሳ ድማ ናብ ምድሪ ኣድሓነት” (4:37)።
እዛ ሃይማኖታዊትን እሙንትን ሰበይቲ፡ ኣብ ግዜ ሓፈሻዊ ክሕደት፡ ንየሆዋ ኣገዳሲ ክፍል ናይ ህይወታን ቤታን ገበረት። ነብዪ ብምቕባል፡ ብሰንኪ እቲ ዝሰደዶ፡ ሽልማት ነብዪ ረኸበት፡ እዚ ድማ ንኣይሁዳዊት ኣደ ዝበዝሐ ክቡር ህያብ፡ ወዲ፡ ንሱ ድማ ኣብ ዝተነገረላ እዋን እኳ ክትተስፎ ዘይደፈረት።
ሰበይቲ ነብዪን እታ ሱናማዊት ሰበይትን ዓበይቲ ኣብነታት ምእዛዝ፡ ምቕባል ጋሻ፡ መንፈሳዊ ምስትውዓል፡ ልግሲ፡ ዕግበት፡ እምነት፡ ትዕግስቲ፡ ከምኡ’ውን ምስጋና እዮም። ጐይታ ንኹላትና ንኣታቶም ንምምሳል ጸጋ ይሃበና።
