ንክርስቶስ ዝተሸጠ
ኣንድርያስ መሪ ኣብቲ «ምሉእ ምትእምማን» ዝብል መጽሓፉ፡ ካብ 1 ነገስት 20:2-4 ዘደንቕ ምሳሌ ይህብ። በን-ሃዳድ ኣብ ሰሜን እስራኤል እትርከብ ሶርያ ይገዝእ ነበረ። እቲ እኩይ ንጉስ ኣሃብ ድማ ካብ ከተማ ሳምርያ ንሰሜናዊት መንግስቲ ይገዝእ ነበረ። በን-ሃዳድ ሰራዊቱ ኣከበ፡ ንሳቶም ድማ ካብ ኩሉ ሓመድ ሳምርያ ዝበዝሑ ከም ዝኾኑ ገለጸ። ንሱ ምስ ሰላሳን ክልተን ካልኦት ነገስታት ሓቢሩ፡ ንገጠር እስራኤል ኣጥቅዐን ኣዕነወን። ንዋና ከተማ ከበቡዋን ንዓላዊ ንጉስ ኣሃብ ብምሉእ ኣገዝእዎ። ኩሉ ተስፋ ጠፍአን ኩሉ ሰኣነን። መልእኽቲ ድማ መጸ፡ «በን-ሃዳድ ከምዚ ይብል፡ ብሩኽን ወርቅኻን ናተይ እዩ፤ እቶም ዝያዳ ዝፈቶኻዮም ኣንስትን ውሉዳትን ድማ ናተይ እዮም» (NKJV)። ንሱ ምሉእ፡ ብዘይ ቅድመ-ኩነት ምትእምማን ደለየን ረኸበን። ድሕሪኡ፡ ኣብዛ ኣዝያ ኣገዳሲት ታሪኽ እዚኣ ነገራት ብፍጹም ብዝተፈላለየ መገዲ ተፈጸመ፡ ግን ፈለማ ኣሃብ ንንጉስ ሶርያ ዝነበሮ ኩሉ ሃበ። ኣብዛ ሓንቲ ዓንቀጽ ንተኩር፡ «ጐይታይ፡ ኣቱም ንጉስ፡ ከም ዝበልካዮ፡ ኣነን ዘሎኒ ኩሉን ናትካ እዩ።»
እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ንኣምላኽ ዘሎና ኣመለኻኽታ – ኩሉ ውሉድ ኣምላኽ ንእኡ ክብሎ ዘለዎ – ብግቡእ ትገልጽ። ልብና ድሉው እንተኾይኑ፡ ኣምላኽ ንዓናን ብኣባናን ዝገብሮ ነገር ወሰን የብሉን፡ ግን እዚ ንእኡ ብዘይ ቅድመ-ኩነት ምትእምማን የድልየና። እዚ ቅዱስ ህይወት ክልተ ገጽ ኣለዎ፡ ኣምላኽ ክትገብሮ ዝደልየካ ምግባርን ኣምላኽ ክገብሮ ዝደልዮ ምግባርን። ኣብዚ ድማ ብውጽኢቱ ኣዝዩ ክንሕጐስ ኢና።
ኣገልግሎት ህይወት፡ ዘይኮነስ ኣገልግሎት ከንፈር
ኣብርሃም ኣቦ እምነት ተባሂሉ ተጸውዐ፡ ምኽንያቱ ንኹሉ ንኣምላኽ ንምትእምማን ድልውነቱ – ኣምላኽ ንወዱ ይስሃቅ ክስውእ ምስ ነገሮ ብመወዳእታ ተራእየ። ኣብርሃም ምስ ኣምላኽ ኣይተኻራኸረን። ብኣንጻሩ፡ ንወዱ ኣብ መሰውኢ መስዋእቲ ኣንበረ! ኣምላኽ ነዚ ተግባር ምትእምማን እዚ ረኣየን ንኣብርሃም ድማ በሎ፡
ኣብቲ ወዲ ኢድካ ኣይትዘርግሕ፡ ወይ ገለ ኣይትግበረሉ፤ ሕጂ ንኣምላኽ ከም እትፈርህ ፈሊጠ ኣለኹ፡ ምኽንያቱ ንወድኻ፡ ንሓደ ወድኻ፡ ካብ ኣነ ኣይከለከልካን (ዘፍጥረት 22:12)።
እዚ ንኣምላኽ ዘለዎ ተኣማንነት ኣረጋገጸ።
ንኣምላኽ ምትእምማን እንተዘይኮይኑ፡ ንኹሉ ነገር ድሉዋት ንኸውን ይመስለና። ብዛዕባ ኣዛዚ ባሕሪ ብሪጣንያ ሎርድ ነልሰን ዝገልጽ ሓደ ታሪኽ ቀሪበ ኣንቢበ። ብሪጣንያውያን ንጸላእቶም ስዒሮም፡ እቲ ዝተሳዕረ ኣድሚራል ድማ ንመርከብ ሎርድ ነልሰን ንምትእምማን መጸ። እቲ ኣድሚራል ብኹሉ ክብሩ [ዝበለጸ ዩኒፎርሙ] ብሰይፊ ኣብ ጎድኑ እናተንጠልጠለ መጸ። ንብሪጣንያዊ ኣዛዚ ኢዱ ምስ ዘርገሐ፡ ሎርድ ነልሰን ብዘይ ስምዒት፡ «ሰይፍኻ ቅድም፡ ጐይታይ» በለ። ብተመሳሳሊ፡ ንኣምላኽ ምምስጋን ከንፈርና፡ ምምስጋን መዝሙራትና ንህብ፤ ግን ኣምላኽ ንዓና፡ «ሰይፍኻ ቅድም» ይብለና ኣሎ።
ጽቡቕ ጀምርን ጽቡቕ ግበርን
ካልእ ንህይወቱ ብምሉእ ንክርስቶስ ዝተኣማመነ ሰብ ምሳሌ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ እዩ። ካብታ ንጐይታ ኣብ መገዲ ደማስቆ ዝረኸበላ ፈለማ ቅጽበት ክሳዕ መወዳእታ ትንፋሱ፡ ጳውሎስ ንክርስቶስ ዝተሸጠ ህይወት ኖረ። ቅድሚ ምምላሱ ጳውሎስ (ሽዑ ሳውል ተባሂሉ ዝፍለጥ) ንክርስትያናት ብምስጓጉ ንኣምላኽ የገልግል ከም ዝነበረ ዝሓስብ ኣዝዩ ሃይማኖታዊ ሰብ ነበረ። ግን እቲ ብሩህ ብርሃን ካብ ሰማይ ኣብ መገዱ ምስ ኣቖሞ፡ ጳውሎስ ገጹ ንታሕቲ ወዲቑ፡ «ኣንታ ጐይታ፡ መን ኢኻ?» እናበለ ይጭድር ነበረ። ንሱ የሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ከም ዝዛረቦ ምስ ፈለጠ፡ ጳውሎስ ብቕጽበት ህይወቱ ብምባል ኣትሓሓዘ፡ «ጐይታ፡ እንታይ ክገብር ትደልየኒ?» ንዝተረፈ ህይወቱ ጳውሎስ ቁጽጽር ገደፈ፡ ንገዛእ ፍቓዱን ፍቕሩን ገዲፉ፡ ንኹሉ ንጐይትነት ክርስቶስ ኣትሓሓዘ (ግብሪ ሃዋርያት 9:1-19)!
ኣብ ጳውሎስ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስርዓት ንርኢ፡ ከመይ ከም ዝጀመርና ኣገዳሲ ኣይኮነን፡ ግን ከመይ ከም ዝዛዘምና እዩ። ብዙሓት ኣብ ክርስትያናዊ ህይወት ብሓይሊ ይጅምሩ፡ ግን ብሰንኪ ዝመጽእ ጸገማት ወይ ብጭንቀት እዛ ዓለም ይበታተኑ – ካልእ ነገር ካብ ክርስቶስ ዝያዳ ኣገዳሲ ይኸውን (ማቴዎስ 13:19-22)። ግን ጳውሎስ ክብል ይኽእል ነበረ፡
ጽቡቕ ገድሊ ተጋዲለ፡ ንውድድር ወዲአ፡ ንእምነት ሓልየ። ብመወዳእታ፡ ንኣነ ጽድቂ ዘውዲ ተቐሚጡለይ ኣሎ፡ እዚ ድማ ጐይታ፡ እቲ ጻድቕ ዳኛ፡ በታ መዓልቲ እቲኣ ክህበኒ እዩ፤ ንኣነ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኹሎም ምምጻኡ ዝፈተዉ ድማ (2 ጢሞቴዎስ 4:7-8)።
እዚ ንኣመንቲ ሎሚ እንታይ ማለት እዩ?
«ጽቡቕ ገድሊ ተጋዲለ።»
ንክርስቶስ ከም መድሓኒና ምስ ኣመንና፡ ናብ መዋግእቲ ኣተና። ሰይጣን ንነፍሳትና ሰኣነ፡ ግን ክሓድግ ኣይደልን እዩ። ንምስክርነትና ንምብላሽ ዝኾነ ነገር ክገብር እዩ። ንዲያብሎስ ኣይንምጥኖን ኢና – ብገዛእ ሓይልና ንሓድና ንምዕዋት ዘይከኣል እዩ። ግን ክርስቶስ ንነፍሲ ወከፍና ጋሻኡን ሰይፊ ቃሉን ሂቡና ኣሎ፡ ስለዚ ጸኒዕና ደው ክንብል ንኽእል ኢና (ኤፌሶን 6:10-17)።
«ንውድድር ወዲአ።»
ጳውሎስ ንክርስትያናዊ ህይወት ከም ውድድር ይገልጻ ነበረ፡ ዘይኮነስ ሓጺር ስፕሪንት ግን ማራቶን። ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ፍሉይ መገዲ ሰሪዑልና ኣሎ፡ ንዕላማታቱ ንምፍጻምን ንጉዕዞ ንምዝዛምን ዝሕግዙና ህያባትን ክእለታትን ሂቡና። እዚ ውድድር እዚ ነዊሕን ብዕንቅፋታት ዝመልአን እዩ፡ ግን ክርስቶስ ንሓድና ክንቃለስ ኣይሓደገናን። መንፈስ ቅዱስ ኣብ መገዲ ይመርሓናን የበርትዓናን።
«ንእምነት ሓልየ።»
የሱስ ንጳውሎስ ኣብ መገዲ ደማስቆ ምስ ገለጸሉ፡ ብዘይዋጋ ሃብቲ ኣውሓሰሉ፡ ወንጌል። «ምሕላው» ማለት «ምሕላው» ማለት እዩ፤ ጳውሎስ ድማ ንእምነት እናሰበኸን እናተኸላኸለን ዝገበሮ እዚ እዩ፡ ንኣህዛብ ዘይኣምኑ ይኹኑ ወይ ንሃይማኖታውያን ኣይሁድ።
ሃዋርያ ጳውሎስ ገለ ዓይነት «ሱፐር ክርስትያን» ኣይነበረን። ንሱ ብቐሊሉ ን ቃል ኣምላኽ ዝተኣማመነ፡ ን ፍቓድ ኣምላኽ ዝተኣዘዘን ን ስራሕ ኣምላኽ ኣብ ህይወቱ ዝተኣማመነ ክርስትያን ጥራይ ነበረ። ጳውሎስ ኣምላኽ ኣብኡን ብኣኡን ይሰርሕ ከም ዝነበረ ሓድሽ ምስትውዓል ነበሮ (ፊልጲ 1:6, 2:13)። ንዕላማታት ኣምላኽ ንምፍጻም ዘይብቑዓት ኢና፡ ግን ጐይታ የሱስ ዘድልየና ኩሉ ይህበና።
ኣወንታዊ ብድሆ
ኣብ ወንጌላት ማቴዎስ፡ ማርቆስን ሉቃስን ብዛዕባ ንገዛእ ርእስኻ ምኽሓድን መስቀልካ ምውሳድን ብዙሕ ተዋሂቡና ኣሎ። ግን ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ጐይታ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ከምቲ ኣብ ቃሉ ዝቕጽሉ ይገልጾም (8:31)። ንክርስቶስ ክንሽየጥ እንኽእል፡ ንመሪሕነቱ እንተደሊና፡ ንቃሉ እንተተኸተልና ጥራይ እዩ!
ኣብ ዮሃንስ 13:34-35 ጐይታ የሱስ በለ፡
ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ፡ ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ፡ ከምቲ ኣነ ዝፈቶኹም፡ ንስኻትኩም ድማ ንሓድሕድኩም ክትፋቐሩ። ብእዚ ኩሉ ሰብ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ክፈልጥ እዩ፡ ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተሃሊኹምኩም።
ንኻልእ ኣማኒ ገለ እንተሓዝና፡ ንክርስቶስ ተኣማንነት ኣለና ክንብል ኣይንኽእልን። ዘይምፍቃረይ፡ ምትእምማን ዘይኮነስ፡ ኣነ ስሱዕ ምዃነይ ይገልጽ።
የሱስ ንርክብና ምስኡ ንምግላጽ ምሳሌ ወይንን ጨንፈራትን ተጠቕመ። ድሕሪኡ ድማ ኣወጀ፡
ብእዚ ኣቦይ ይኸብር፡ ብዙሕ ፍረ እንተፈረኹም፤ ከምኡ ድማ ደቀ መዛሙርተይ ክትኾኑ ኢኹም (ዮሃንስ 15:8)።
ሓደ ጨንፈር ፍረ ክፈርሕ ዝኽእል ኣብ ወይኒ ብምጽናሕ ጥራይ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ንክርስቶስ ክንሽየጥ እንተኾይንና፡ ምስ ጐይታ የሱስ ምትእስሳር ክንሕሉ ኣለና፡ ንሱ ዝደልዮ ክንከውንን ክንገብርን። ጐይታ የሱስ በለ፡ ብዘይ ኣነ ገለ ክትገብሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም (ዮሃንስ 15:5)።
ነፍሲ ወከፍና ሕጂ ምስ ውሳነ ተጋጢምና ኣለና፡ ንክርስቶስ ክንሽየጥ ኢና? ህይወትና ንእቲ ዝፈተወናን ንዓና ንርእሱ ዝሃበናን ክንህብ ኢና? ናብ ህይወት ምሉእ ምትእምማን ከመይ ኢና ንኣቱ? ንዝተሸጠ ህይወት ከመይ ኢና ንነብር? እቲ ናይ ጁድሰን ደብልዩ ቫን ደ ቬንተር ዝተባህለ ኣረጊት መዝሙር፡ «ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ»፡ ጽቡቕ ገይሩ ይገልጾ ይመስለኒ። ካብኡ ዝተወሰዱ ክፍሊታት ክትብብሉ ከለኹም፡ ንልብኹም ይብድሆ፡ «ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ፡ ኩሉ ንእኡ ብነጻ እህብ፤ ንእኡ ኩሉ ግዜ ክፈትዎን ክኣምኖን እየ፡ ኣብ ቅድሚኡ ኩሉ መዓልቲ ክነብር። ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ፡ ብትሕትና ኣብ እግሩ እሰግድ፡ ዓለማዊ ደስታታት ኩሉ ገዲፈ ... ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ፤ ኣድሓኒ፡ ብምሉእ ናትካ ግበረኒ ... ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ፤ ጐይታ፡ ንርእሰይ ንዓኻ እህብ፤ ብፍቕርኻን ሓይልኻን ምልኣኒ ... ኩሉ ንየሱስ ኣትሓሓዝኩ፤ ሕጂ፡ ነቲ ቅዱስ ሃልሃልታ ይስምዓኒ። ኦ፡ ሓጐስ ምሉእ ምድሓን! ክብሪ፡ ክብሪ፡ ንስሙ!»
ኣገዳሲ ርእይቶ መስቀል ከም ፍጻሜ [ምምላእ] ህይወት ምእዛዝ – ምዝዛም ስራሕ ምትእምማን – ከም ዝረአ ይስተውዓል። እዚ፡ ንምጥቃም ናይ ሌዋውያን ቃል፡ ከምቲ መስዋእቲ ምድሓን ዘይኮነስ፡ መስዋእቲ ምሕራር ሞት ክርስቶስ ክንብሎ ንኽእል ኢና። ሓቂ እዩ፡ ንህይወት ምእዛዝ ዝፈጸመ እቲ ሓደ ተግባር እዩ ንሓጢኣት ዘርሓቐ። ግን ኣብ ፊልጲ 2 ዘለዉ ፍቕድታት እንተረኣና፡ ሓጢኣት ምጽዋር ኣብኡ ዝቐረበ ሓሳብ ዘይኮነስ፡ ምትእምማን እዩ። የሱስ ኩሉ ገደፈ። ክብሩ ገዲፉ ናብዛ ድኻ ዓለም መጸ። ምስ መጸ፡ ንኹሉ ሰብኣዊ ክብረትን ግርማን ኣርሓቐን ድኻ ሰብ ኮነ። ወለዱ ድኻታት ነበሩ – ሕጊ ዝፈቐዶ ዝተሓተ ደረጃ መስዋእቲ ጥራይ ክረኽቡ ክኢሎም፡ ዘይኮነስ ሓደ በጊዕ፡ ዘይኮነስ ሓደ በጊዕ፡ ግን ሓደ ጥምር ርግቢ (ሌዋውያን 15:29ን ሉቃስ 2:24ን ኣወዳድር)። ንሱ ባዕሉ ሰርሐን ከም ጸራቢ ተፈልጠ። ኩሉ ኣይሁዳዊ ብሓደ ሞያ ከም ዝዓበየ ብምባል፡ ነዚ ናይ ስነ-ምግባር ሓይሊ እዚ ኣይትሕደጎ። ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ብሓቂ ዝተሓተ ቦታ ወሰደ። እታ ዝዓበየላ ከተማ ባዕላ ምሳሌ ናይ ውርደት ነበረት። «ናዝራዊ» ተባሂሉ ተጸውዐ፤ ብንዕቀት ድማ ተሓተተ፡ «እዚ ጸራቢዶ ኣይኮነን?» (ማቴዎስ 2:23, ማርቆስ 6:3)። ካብ ደረቕ ምድሪ ዝወጸ ስርናይ ነበረ። ቅርጽን ውብየትን፡ ኣብ ዓይኒ ሰብ ውበት ኣይነበሮን። ካብ ፈለማ ክሳዕ መወዳእታ እቲ ዝተናዕቀ፡ ዝተሓደገ፡ ንርእሱ ዘንበበ፡ ትሑትን ትሑትን ሰብ ነበረ። ኩሉ ገደፈ፡ ህይወቱ ባዕሉ እውን። ምትእምማኑ ምሉእ ነበረ። —ቻርለስ ኤች. ማኪንቶሽ
