«የሱስ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትኹም ተሰቒሉ ተሳኢሉ ነይሩ» (ገላትያ 3:1)። እቲ ግሲ «ተሳኢሉ» ኣብዚ «ተሳኢሉ» ተባሂሉ ተተርጒሙ ኣሎ። እቲ ቃል ብሓቂ «ተሰቒሉ»፣ ከም ኣብ ፖስተር ተለጠፈ፣ ወይ «ብህዝቢ ተነጊሩ» ማለት ክኸውን ይኽእል። እቲ ናይ መጀመርታ ቃል ንግሲ ምሳል ወይ ምጽሓፍ ዝኸውን ልሙድ መሰረት ኣለዎ፣ «ግራፈ»፣ እዚ ድማ ካብ ኣጠቓቕምኡ ኣብ ብዙሓት እንግሊዛዊ ቃላት ኵሉ ክፈልጦ እዩ፣ እቲ ቅድመ-ጥብቆ «ፕሮ» ድማ ምስቲ ግሲ ምስ ዝተዋሃሃድ «ኣብ ቅድሚ ኣዒንትኹም» ዝብል ትርጉም ክህልዎ ይኽእል። ገለ ሰባት እቲ ኣበሃህላ ንልምዲ ግሪኻዊ ተዋስእቲ ንዝገብርዎም ምቕራባት ብፖስተራት ንምፍላጥ ዝጥቀሙሉ ከም ዝነበረ ንምግላጽ ከም ዝጥቀሙሉ ይገልጹ፣ ኣብኡ ድማ ዝርዝራት ናይ ተዋስኦ ይስኣሉ ነበሩ፤ ምናልባት ንዝደለዩ ተዓዘብቲ ተዋስኦ ንምህርማም ዝኣክል፣ ከምቲ ሕጂ ኣብ ጋዜጣ ወይ ኣብ ህዝባዊ ፖስተራት ዝግበር። እንታይ ደኣ እዩ እቲ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ተሰቒሉ ዝተሰቕለሉ መገዲ? ድሕሪ ሞቱ ገለ ዓመታት ነይሩ፤ እሞ ደኣ ጋላትያውያን ንጐይታ ብስእሊ ተሰቒሉ ከመይ ርእዮምዎ ክኾኑ ይኽእሉ?
ኣነ ኣብ ጳውሎስ እዮም እዚ ብግልጺ ርእዮምዎ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ ሃዋርያ ኣብ መንጎኦም ንሓደ እዋን ከም ዝተሰቕለ ሰብ ይነብር ነበረ። ሽዑ ክንሓትት ንኽእል፡ ዝተሰቕለ ሰብ ከመይ ይነብር? ብዙሓት ነጥብታት ክጥቀሱ ይኽእሉ፣ ግናኸ ክልተ ክጠቅስ እፈቱ።
ጳውሎስ ምስ ዓለም ዝወደአ ሰብ ኮይኑ ይነብር ነበረ
ሓደ ኣብ መስቀል ዝተሰቕለ ሰብ ካብቶም ተዓዘብቲ ንላዕሊ ብዝያዳ ክፈልጥ እዩ፣ ኣብ ውሑድ ግዜ ካብዛ ዓለም ናብቲ ድሕሪ ሞት ዘሎ ቦታ ከሕልፍ ምዃኑ፣ ኣብቲ ኣዝዩ ስቓዩ እውን፣ እዚ ዘስደምም ጉዕዞ ንዕኡ ብግልጺ ሓቂ ክኸውን እዩ። ኣካላዊ ስቓዩ ኣዝዩ ከቢድ ክኸውን እዩ፣ ብፍላይ ኣብ መስቀል ተሰሚሩ እንተ ነይሩ፣ እዚ ድማ ሓድሓደ ግዜ ይኸውን ነበረ፣ ግናኸ እቲ ኣብ ቅድሚ ስምዒታቱ ዝኽፈት ዝነበረ ዓሚቝ መዓሙቕ ካብቲ ዘይግለጽ ስቓይ ዝኸፍአ ክኸውን እዩ። ኣብ ዓለም ዝኾነ ነገር ኣቓልቦኡ ኣይሕዝን እዩ፣ እንተ ዘይኮይኑ ስድራቤት ዘለዎ ሰብኣይ እንተ ነይሩ ምስ ዝነብሩ ሰበይቱን ውሉዱን ክሓስብን ብዛዕባ መጻኢኦም ክጭነቕን እዩ።
ግናኸ እታ ጥራይ ዓለም፣ ከምኡ ብዝኾነ፣ ንዕኡ ትርጉም ኣይህልዋን እያ፤ ኣረኣእያኡ ንኹሉ እቲ ዓለም ዝውክል ዝነበረ ነገር ክዓብድ እዩ። መን እዩ እቲ ዝቕጽል ምርጫ ዝዕወት፣ ኣየናይ ጋንታ እያ ዋንጫ ዓለም እትዕወት - ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ድሕሪ ሕጂ ኣቓልቦኡ ኣይሕዝን እዩ። እዚ እዩ እቲ ምስኡ ዝወደአ። ጳውሎስ እውን ምስዚ ወዲኡ፡ እቲ ፖለቲካዊ ወይ ማሕበራዊ ኣረኣእያ ንሃዋርያ ኣይተጨነቖን ነበረ፤ ንሱ ብምልኡ ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ተጨኒቑ ነበረ። ንሱ ንዓለም ተሰቒሉ ነበረ (ገላትያ 2:20)።
ዓለም ምስ ጳውሎስ ወዲኣ ነበረት
ብዛዕባ ጐይታ ዝተባህለ ነገር ብኸመይ ብተመሳሳሊ ቃል ብዛዕባ ጳውሎስ ከም ዝተደጋገመ ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ብዛዕባ ጐይታ የሱስ «ሳምራዊ ምዃንካን ጋኔን ከም ዘለካን ጽቡቕ ኣይንብልንዶ ኢና?» በሉ። ሓደ ብዛዕባ ጳውሎስ «ኣብ ርእስኻ ኣይኮንካን፤ ብዙሕ ትምህርቲ የሕምቕካ ኣሎ» በለ። ብዛዕባ ጐይታ የሱስ «ኣርሕቕዎ» በሉ፤ ብዛዕባ ጳውሎስ ድማ «ከምዚ ዝበለ ሰብ ካብ ምድሪ ኣርሕቕዎ» በሉ። ብዛዕባ ጐይታ የሱስ «ስቐልዎ» በሉ፤ ብዛዕባ ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ «ክነብር ኣይግባእን እዩ» በሉ።
ጐይታ የሱስ ብዛዕባ ዓለም ብግልጺ ይዛረብ ነበረ። ንሳ ክኹንና ኣይመጸን፣ ግናኸ ብዛዕባኣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺታት ብሓቂ ጽኑዕ ነበረ። ዓለም ከምኡ ብቐጥታ ብምርሓቕ ተቐበለቶ። ዓለም ኣይፈለጥቶን ንዕኡ ድማ ጸልኣቶ። ጳውሎስ፣ ከም ባርያ ክርስቶስ፣ ምስ ጐይታኡ ዝመሳሰል ቦታ ረኸበ፣ ብዛዕባ ዓለም። ጳውሎስ ኣብ ዓለም ንዕኡ ረብሓ ክኸውን ዝኽእል ዝነበረ ኹሉ ነገር ገዲፉ ነበረ።
ሓደ ሰብ ንዓለም ከም ዋጋ ዘይብላ እንተ ሓዲግዋ፣ ኣብ ዓለም ተፈታውነቱ ኣይውስኽን እዩ። ሓደ ክርስትያን ንጐይታኡ ብዝቐረበ መጠን፣ ብዓለም ዝግበር ምድሓር ዝያዳ ርግጽ ክኸውን እዩ። ጳውሎስ ናይ ሓደ እሙን ክርስትያን ኣዝዩ ግልጺ ኣብነት ስለ ዝነበረ፣ ምድሓሮም ንዕኡ ምሉእ ነበረ። እዚ ከመይ ኮይኑ? ደሓን፣ ኣብዛ መልእኽቲ ይነግረና፣ ኣብ ካልእ ቦታ ዘይተጠቕመሉ ኣበሃህላ ብምጥቃም። «ኣምላኽ ንወዱ ኣብ ውሽጠይ ክገልጽ ባህ ኣበሎ» ኢሉ ጸሓፈ።
ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ንዕኡ ጥራይ ኣይተፈልጦን፣ ግናኸ ኣብ ውሽጡ ተፈልጠ። በዚ ድማ ጳውሎስ፣ ከም ሰብ ኣብ ምድሪ፣ ኣብ ስጋኡ ህያው ስእሊ ክርስቶስ ኮነ። ከምዚ እዩ ንገላትያውያን ዝተራእየ። ጳውሎስ ኣብኡ ነበረ፣ ግልጺ ውክልና ናይቲ ዝተነጽገ ጐይታኡ፤ ምናልባት ከምቲ ዝኾነ ሰብ ኣብ ታሪኽ ዝበጽሖ ግልጺ። ጳውሎስ ምስ ክርስቶስ ምስቃል ብሓቂ ስለ ዝተቐበለ፣ ኵሉ ሓሳብ፣ ኵሉ ቃል፣ ኵሉ ተግባር ምስ ዓለም ምውዳኡን ንክርስቶስ ጥራይ ምዃኑን ይገልጽ ነበረ። ንሱ ምስ ክርስቶስ ንዓለም ተሰቒሉ ነበረ፣ ዓለም ድማ ንዕኡ ተሰቒላ ነበረት። ንሱ ነፍሱ ኣብዚ ዝተነጽገ ቦታ ረኣየ፣ ንሳቶም ድማ ኣብኡ ረኣይዎ። በዚ ድማ እቲ ምድሓር ብኽልቲኡ ወገን ምሉእ ነበረ። ንሱ ንርእሱ ኣይተነጽገን፤ ንሳቶም ዝነጸግዎ ሰብኣይ ኣይነበረን፤ እቲ ምድሓር ዘምጽአ ክርስቶስ ኣብ ውሽጡ እዩ ነይሩ። እዚ ብሕታዊ ጉዳይ ጥራይ ኣይነበረን፣ ግናኸ ወካሊ ጉዳይ ነበረ። ምስ ክርስቶስ ተሰቒለ ኣለኹ። ኵሉ ኣብኡ ተሰሪዑ ንዕኡ እዩ ነይሩ።
ንዝስቀሉ እሱራት ምግረፍ ልሙድ ነበረ። ጐይታ ኣብ መርመራኡ ኣብ ቅድሚ ጲላጦስ ተገሪፉ ነበረ። ብኣይሁድ ኣብቲ እኩይ መርመራኦም ተጸሪፉን ተወቒዑን ነበረ፣ እኳ ደኣ ኣይሁድ ከም ዝገርፍዎ ኣይንብብን ኢና። ጳውሎስ ሓሙሽተ ግዜ ብኣይሁድ፣ ሰለስተ ግዜ ድማ ብኣህዛብ ተገሪፉ ነበረ። ምስቃል ከም መገዲ ሞቱ ክጻወር ኣይነበሮን፤ ሞቱ ብሰይፊ ነበረ፣ እዚ ድማ ናይ ሮማዊ መሰል ነበረ።
ግናኸ ምስቲ ክብሪ ዝመልኦ ጐይታኡ ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝተለለየ፣ ብዛዕባ ርእሱ «ኣብ ስጋይ ምልክታት ጐይታ የሱስ ጸይረ ኣለኹ» ክብል ክኢሉ እዩ። ስለዚ እቲ መግለጺ ከምዚ ክንበብ ይኽእል፣ «ብዛዕባይ፣ ኣብ ስጋይ ምልክታት (ወይ ስቲግማታት1) ጐይታ የሱስ ጸይረ ኣለኹ።» ህያው ሰብ እኳ እንተ ነበረ (ምናልባት ኣብ ግዜኡ ኣብ ምድሪ ዝነበረ ብሓቂ ህያው ሰብ)፣ ግናኸ ዝነበረ ጳውሎስ ኣይነበረን፣ ግናኸ ከምቲ ዝበሎ፣ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ክርስቶስ እዩ ነይሩ፤ ክርስቶስ ንዕኡ ዓለም ክሳዕ ሕጂ ትነጽጎ፣ ክሳዕ ሕጂ ትጸርፎ፣ ክሳዕ ሕጂ ብሓቂ ተሰቒሉ ከም ዝነበረ እትሓስቦ፣ ግናኸ ሕጂ ናብ ዝለዓለ ክብሪ ዝዓረገ፡ ጐይታን ክርስቶስን። ንሳቶም ንክርስቶስ ብምልኡ ክድሕርዎ ደልዮም ነበሩ። ሓደ ሰብ መጺኡ ህይወት የሱስ ኣብቲ ዝተሰቓየ ስጋኡ ብግልጺ ምስ ዝነብር፣ ንሳቶም ንዕኡ እውን ክድሕርዎ ከም ዘለዎም ረኣዩ። እንተ ዘይኮይኑ ድማ ካብቲ ብህይወቱ ዝመጽእ ዝነበረ ብድሆ ዕረፍቲ ከም ዘይረኽቡ ፈለጡ። ክርስቶስ ኣብዚ ክነብር ከሎ ኣብ ዝኾነ ትልምታቶም ወይ መደባቶም ክኣትዎ ኣይከኣሉን። ንጳውሎስ እውን ቦታ ክረኽቡሉ ኣይከኣሉን።
ግናኸ ጐይታ ቦታ ኣይደልን እዩ፤ ንሱ ልዕላዊ ክኸውን ኣለዎ፤ ንሱ ኣብ ልዕሊ ኹሉ ክነግስ ኣለዎ፣ ጳውሎስ ድማ ኣብ ዓለም ቦታ ኣይደልን ነበረ። ዝደለዮ ሰባት ንጐይታኡ ክኣምኑን ኣብ ህይወቶምን ፍቕሮምን ልዕላዊ ቦታ ክህብዎን እዩ ነበረ፣ እዚ ወንጌል ድማ ብዝለዓለ ሓይልን ግልጽነትን ኣወጀ (ፊልጲ 2)። ንዕኡ ንምፍላጥ ዝኾነ ነገር ክጻወር እዩ። ናይ ጳውሎስ ምቕራብ ክርስቶስ ብስብከት ጥራይ ኣይነበረን (ከም ኣብ ገላትያ 1:8፤ 1 ቈረንቶስ 1:17-18)፣ ግናኸ ንሱ ኣብ ስጋኡ ህያው ውክልና ናይቲ ዝሰብኮ ክርስቶስ ነበረ። ክርስቶስ ተነጺጉ ድዩ? ጳውሎስ ተነጺጉ። ክርስቶስ ተሰቒሉ ድዩ? ጳውሎስ ምስኡ ተሰቒሉ። እቲ ምጽራፍ፣ እቲ ምዝባዕ፣ እቲ ሕማቕ ምግባር ብሰባት ንመድሓኒ ዝተገብረ ኣብ ጳውሎስ መጸ ብሰንኪ ምሉእ ምልላይ ምስ ጐይታ የሱስ።
ሓደ ናይ ቀደም ጳጳስ ቤተ ክርስቲያን እንግሊዝ ኣብ ሓደ ስነ-ስርዓት ኣብ ዝገበሮ መደረ «ኣበይ ከይደ፣ ሻሂ ይገብሩ፤ ጳውሎስ ኣበይ ከይዱ፣ ዕግርግር ይኸውን ነበረ» በለ። ጳውሎስ ምስቲ ዝተነጽገ ጐይታኡ ብምልኡ ስለ ዝተለለየ፣ ከምቲ ንጐይታኡ ዝነጸግዎ፣ ንዕኡ እውን ብምልኡ ነጸግዎ።
»
