ብሽንፈት ዘይኮነስ ከም ስዕረት ዝሰዓረ ምንባር
ኣምላኽ ንምእመን ብተመሳሳሊ መገዲ፣ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ፣ ኣብ ከባቢኡ ካብ ዘሎ ምብልሻው ንላዕሊ ንኽዓቢ የዐጥቖ።
ብተወሳኺ ነቲ ካባና ወጻኢ ዘሎ ውግእ፣ ካልኦት ክልተ ውግኣት ኣለዉ፦
- ስጋን መንፈስ ቅዱስን ኣብ ውሽጥና፣ እዚ ድማ ኣብ ገላትያ ዘሎ ርእሲ እዩ፤ ከምኡ’ውን
- እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ሓጢኣተኛ ባህርይናን እቲ እንደገና ምስ እንውለድ እንረኽቦ ሓድሽ ባህርይን፣ እዚ ድማ እቲ ሕጂ ዘሎና ርእሲ እዩ።
እቲ ሓድሽ ባህርይ ሓጢኣት ኣይገብርን እዩ፣ ክገብር’ውን ኣይክእልን እዩ፦
«ካብ ኣምላኽ እተወልደ ዅሉ ሓጢኣት ኣይገብርን እዩ፣ ምኽንያቱ ዘርኡ ኣብኡ ይነብር እዩ፣ ካብ ኣምላኽ እተወልደ ስለ ዝኾነ ድማ ሓጢኣት ክገብር ኣይክእልን እዩ» (1 ዮሃንስ 3:9 NKJV)።
«ዘርኡ» ማለት ካብ ኣምላኽ እተወልደ፣ እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ጽቡቕን ንጹህን እዩ። ጐይታ የሱስ፣ መሲሕ፣ ብህዝቡ ምስ ተነጽረ፣ ከምዚ ኢልና ነንብብ፦
«ንዕኡ ዝተቐበልዎ ዅሎም፣ ብስሙ ንዝኣምኑ፣ ደቂ ኣምላኽ ኪኾኑ መሰል ሃቦም፣ እዚኣቶም ድማ ካብ ደም ወይ ካብ ፍቓድ ስጋ ወይ ካብ ፍቓድ ሰብ ዘይኮነስ፣ ካብ ኣምላኽ እተወልዱ እዮም» (ዮሃንስ 1:12)።
ኣብዚ ምስጢር ንትንክፍ። ሓደ’ኳ ጽቡቕ የልቦን፣
«ምኽንያቱ ዅሎም ሓጢኣት ገይሮም ክብሪ ኣምላኽ’ውን ስኢኖም እዮም» (ሮሜ 3:23)፣
ግን ብኣምላኽ ዝኣምኑ ሰባት ብእምነት ነቲ ዝለኣኾ፣ ብዘይካ ናይ ገዛእ ርእሶም ጻዕሪ፣ ተኸታታሊነት፣ ፍሉይ መሰላት ወይ ቦታ ይቕበልዎ። እዚ ማለት ኣምላኽ ጣልቃ ይኣቱ ማለት እዩ፣ ግን ናይ ገዛእ ርእስና ተሳትፎ ኣየወግድን እዩ፦ ኣብኡ ምእማን፣ ብወዱ ምእማን፣ ከምኡ’ውን ንዕኡ ምቕባል። ምስ ኣመንና ናብ ህይወትና ይኣቱ እሞ ኣብ ውሽጥና ክዓቢ ይጅምር። ዮሃንስ መጥምቕ ብዛዕባ እዚ ከምዚ ኢሉ፣ «ንሱ ኺዓቢ ኣነ ግና ክንኪ ይግብኣኒ» (ዮሃንስ 3:30)። እቲ ናቱ ዘይኮነ ዅሉ ኺኸይድ ኣለዎ፣ ኣብተን ህይወትና ድማ ጐይታ የሱስ ክዓቢ እዩ።
እቲ ኣብ ሮሜ ዘሎ ስዕረት ዝሰዓረ
ሕጊ ኣምላኽ «ቅዱስ» እዩ – ከምኡ’ውን ነፍሲ ወከፍ ካብተን ዓሰርተ ትእዛዛት – «ቅኑዕን ጽቡቕን» ከምኡ’ውን «መንፈሳዊ» እዩ (ሮሜ 7:12-14)። ግን እቲ ብኣምላኽ እተዋህበ ጽቡቕ ነገር ከመይ ገይሩ እዩ ብዙሕ ሽግር ዘምጽኣልና? እቲ መልሲ እቲ ሕጊ ከም መስትያት ኮይኑ ነቲ እንታይ ምዃንናን እንታይ ክንገብር ከም ዘሎናን የርእየና። ክንገብር ዘሎና።2 ዝኾነ ለውጢ ወይ ህይወት ከምጽእ ኣይክእልን እዩ፤ ነቲ ብመሰረት ሕጊ ብሉይ ኪዳን ዘይኮነ ጥራይ እዩ ዝዅንን።
እቲ ሕጊ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሰብ ዘሎ ሓጢኣተኛ ባህርይ፣ ትእዛዛት ኣምላኽ ንምሕላው ዝከኣሎ ዅሉ ክገብር የለዓዕሎ። ስጋ፣ «ክገብር እየ» ይብል። ግን ቃል ኣምላኽ ብተግባር፣ «ዝከኣለካ ዅሉ እንተ ገበርካ’ውን ኣይትኽእልን ኢኻ» ይብል። እዚ መስርሕ እዚ ነፍሲ ወከፍ ምእመን ንኣምላኽ ንምእማን ክሓልፎ ዘለዎ ነገር እዩ፣ ምኽንያቱ እዚ ባህርይ እዚ ንምእመን ዝገድፎ «ምስ ደቀሰ» ወይ ኣብ ምጥላፍ ምስ ቅዱሳን «ምስ ተወስደ» ጥራይ እዩ (1 ተሰሎንቄ 4:13-17)።
እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ሮሜ 7 ብዛዕባ እቲ ኣብ መንጎ ክልተ ባህርያት ዘሎ ግጭት ዝገለጾ፣ ንዓና ናይ ኣምላኽ መምርሒ እዩ፣ ብዛዕባ ተመክሮታት ጳውሎስ ንምሕባር ጥራይ ኣይኮነን ዘሎ። ነቲ ሃዋርያ ንክርስቶስ ከም ዝተኸተሎ ብምስዓብ (1 ቈረንቶስ 11:1)፣ ካብ ቃልሱ ትምህርቲ ንመሃር። ብኣታቶም ጳውሎስ ኣብ ሰማይ ዘሎ ጐይታ የሱስ፣ እቲ ኣብ መገዲ ደማስቆ ዝረኸቦ፣ ክእምን ተማህረ።
እቲ ሓደ የሱስ ንመንፈስ ቅዱስ ከም መራሒናን ረዳኢናን ለኣኾ። ብቃልሲ ንርእስና ንምፍራድን ኣብ ክርስቶስ ምእማንን ንመሃር፣ ከም መድሓኒና ጥራይ ዘይኮነስ ከም መራሒና’ውን። ሕጂ ኣብ ሰማይ እንተሎ’ኳ፣ ብመንፈሱ ገይሩ ይሕግዘና።
ገሊኡ ድሕረ ባይታ
ሮሜ ብዙሓት ትምህርታዊ ጉዳያት ብስርዓት የቕርብ፣ ግን ቀንዲ ቴማኡ ጽድቂ ኣምላኽ እዩ። ምዕራፋት 1-5 ጽድቂ ኣምላኽ ኣብዚ የርእዩ፦
- ሓጢኣትን ነፍሲ ወከፍ ሓጢኣተኛን ምቅላዕን ምዅናንን፣ ከምኡ’ውን
- ንዝተነሳሕ ሓጢኣተኛ፣ ንኣምላኽ ዝኣምን፣ ከም ኣብርሃም፣ ኣቦ ዅሎም ምእመናን፣ «ጻድቕ» ምእዋጅ። ኣምላኽ ንዅሉ ሓጢኣተኛ ተግባራት ምእመናን ይቕረ ኢሉ እዩ (4:7,25-5:1፤ 1 ዮሃንስ 1:9 ኣስተብህል።)።
ካብ ማእከል ሮሜ 5 ጀሚርና፣ ኣምላኽ ነቲ ምንጪ ጉዳይ፣ ማለት ነቲ ሓጢኣተኛ ባህርይ፣ ከም ዝተዓማመሎን ካብ ምሕዋይ ወጻኢ ከም ዝኾነን ንርኢ። ንዝተናዘዝካዮ ሓጢኣት ብመስዋእቲ ወዱን ብእምነትና ኣብኡን ይቕረ ይብል። ይኹን እምበር፣ ኣምላኽ ነቲ ሓጢኣተኛ ባህርይ ይቕረ ኣይብልን እዩ፤ ካብኡ ጽቡቕ ነገር ክመጽእ ስለ ዘይክእል ንዘለኣለም ይዅንኖ። ንኣምላኽ ንምሕጓስ ክንፍትን ከለና ኣብ ርእስና ክንእመን እንተደኣ ቀጺልና፣ ካብ ጌጋ መሰረት ከምኡ’ውን ብጌጋ መራሒ ኢና ንሰርሕ ዘሎና።
ሮሜ 6 ካብ ሓይሊ ሓጢኣትን ሞትን ከም ዝተፈታሕና የርኢ፣ ብሓድሽ ጐይታ፣ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፣ ከም ዝተዓደግና። እዚ ማለት፦
- ናይ ውልቀ ሰብ ናይ እምነት ተግባር፣ ምስ ክርስቶስ ብጥምቀት ከም ዝተገልጸ ምልላይ፤
- ናይ ኣምላኽ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ኣብ ልብና፣ ንሓጢኣት ከም ዝሞትና ክንሓስብ፣ በዚ ድማ እቲ ብሉይ ጐይታ ኣብ ልዕሌና ጽልዋ ከይህልዎ ምግባር፤ ከምኡ’ውን
- ናይ መንፈስ ቅዱስ ጣልቃ ምእታው፣ ንርእስናን ኣካላትናን ንዕኡ ምሉእ ምቁጽጻር ንምሃብ ምስ እንውድብ፣ በዚ ድማ ክመርሓና ይኽእል።
ድሕሪ ሕጂ ብቁጽጽር ስጋ፣ ርእስና ወይ ብሉይ ጐይታ ኣይኮናን። ሮሜ 7 ዝያዳ ዝርዝራት ይህብ እሞ ነቲ ስጋ ብዝበለጸ ድሌታቱን ጻዕሩን፣ ኣብ ምእመን’ውን እንተኾነ፣ ነገራት ባዕሉ «ንምዕራይ» ወይ ንኣምላኽ ንምሕጓስ ምሉእ ብምሉእ ሓይሊ ከም ዘይብሉ የርኢ።
ሮሜ 8 መንፈስ ቅዱስ ካብ ሽንፈት ንላዕሊ ንምውሳድ ሓድሽ ሃብቲ ከመይ ገይሩ ከም ዘንቀሳቕስ የምህር። እዚ ድማ ምስ ክርስቶስን ኣብ ሞቱን ትንሳኤኡን ዝፈጸሞን ብምውዳድ እዩ ዝገብሮ። በዚ ድማ፣ ኣብኡ ብምድሃብ፣ እምነትና፣ ፍቓድናን ልብናን – ዅሉና – ናብ ክርስቶስ ይስሓብ እሞ ብእኡ ይመልእ። ጳውሎስ ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ኣብነትን ዝተማህሮ ትምህርትን ወጻኢ ንምርኣይ ኣርኣየ። ከምኡ ምግባር ናብቲ ሓይሊ ዘይምህላውና ንምእማንን ንርእስና ኣብቲ ንዓና ዝሃበናን ንምውዳቕን የብጽሓና (ገላትያ 2:20)። «ንኣምላኽ ፍረ ምእንቲ ክንፈሪ፣ ናብቲ ካብ ምዉታት ዝተንስአ» ንምዃን ኢና (ሮሜ 7:4)። እዚ ኣብቲ ኣብ ክብሪ ዘሎ ጐይታ ምውካል እዩ – ብምምሃር፣ ብምኻድ፣ ብምስዓብን ብምእዛዝን – ከምኡ’ውን ዅሉ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ምግባር።
እቲ ስዕረት ዝሰዓረ
ብናይ ገዛእ ርእስና ምሕረት፣ ተስፋ ምቑራጽ ወይ ብተንኮል ጸላኢ ክንስዓር ኣብ ክንዲ ንኸውን፣ ጐይታ ብሽግራት ገይሩ ስዕረት ዝሰዓርና ክንከውን የዳልወና። ኣብ ክንዲ
«ኣነ ሓሳረ መከራ ዝረኸበ ሰብ እየ» (7:24)፣
ብዓወት ክንብል ንኽእል፣
«ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንኣምላኽ የመስግኖ» (ቁ.25)።
ሓደ ሰብ ካብ መርከብ ወዲቑ ዝብል ዛንታ ኣንቢበ። እቲ ኣድሓኒኡ፣ ናይቲ ዝሰጥም ዝነበረ ሰብ ናይ ተስፋ ምቑራጽ ድምጺ ሰሚዑ፣ እቲ ግዳይ ክሰጥም ክሳዕ ዝጅምር ጸበየ። ድሕሪኡ ድማ ነቲ ሰብ ብቕልጡፍ ኣድሓኖ። ስለምንታይ እዩ ዝጸበየ? እቲ ኣድሓኒኡ ጸበየ ምኽንያቱ እንተዘይኮይኑ ክልቲኦም ምጠፍኡ። ብተመሳሳሊ፣ ከምቲ ሮሜ 8 ዘርእዮ፣ ጐይታ ክሳዕ እቲ ምሉእ ብምሉእ ንዕኡን ንመንፈስ ቅዱስን እንትውድብሉ ደረጃ ክንበጽሕ ይጸበየና፣ ድሕሪኡ ድማ ብድንቂ ይሕግዘና። ብፍላይ፣ ቁጽሪ 28 ነዘን ተመክሮታት እዚኣተን ምስ ናይ ኣምላኽ መገዲ ምስና፣ ከምኡ’ውን ከም ግዜኡ ብተግሳጽን ብመቕጻዕትን፣ እዚ ድማ ኣብ መወዳእታ ናብ ምፍጻም ምኽሩ የብጽሕ (ቁ.29-30)። እዘን ቁጽርታት እዚኣተን ናይ ኣምላኽ ምዕማም ምስና ኣብቲ ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎናን ዘሎ ፍቕራዊ ርክብ የጠቃልላ፣ ዅሉ ነገር ንዝፈቕርዎ ንጽቡቕ ከም ዝሰርሕ ይገብር። ንሱ ምሉእ ብምሉእ ይቆጻጸር እሞ ብመሰረት ዕላማኡ ይመራሕ፣ ብምስሊ ወዱ ይቕይረና፣ ከምኡ ምእንቲ ክንከውን፣ ምስኡ ምእንቲ ክንመሳሰል።
ናብቲ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ንእሽቶ መጽናዕቲ ዘሎ ዓሳ ንመለስ። ሕጂ ንርዳእ፣ ንምክልኻል ቅርፊ ጥራይ ዘይኮነስ ንምንቅስቓስ ክንፊ’ውን የድሊ፣ ከምኡ’ውን ሓይሊ። ክልተ ዝወዳደራ ናይ ሓይሊ ዓይነታት ኣለዋ። ፈለማ ስጋ ፍቓድ ኣምላኽ ክገብር ይፍትን ግን ኣይክእልን፣ ብዙሕ ጻዕሪ ይገብር ግን ብዘይ ዝኾነ ጽቡቕ ውጽኢት። ድሕሪኡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ውሽጥና፣ ምስ ክርስቶስ ኣብ ሰማይን እቲ ሓድሽ ህይወት ኣብ ውሽጥናን ብምልላይ፣ ንምስዓር ሓይሊ ይህብ። እዚ ካልኣይ ሓይሊ እዚ ስዕረት ዝሰዓርና ንምዃን ዘድልየና እዩ።
ብዛዕባ ስዕረት ዝሰዓሩ ዝያዳ
ጐይታ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ስዕረት ዝሰዓሩ ክኾኑ መሃሮም፣ ከምኡ’ውን ብመልእኽታት ገይሩ ሎሚ ከምኡ ክንነብር የምህረና፣ እንተኾነ’ኳ ሓደ ምዃን ቃልሲ እዩ። እዚ ጽንሰ ሓሳብ እዚ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንፈለማ ግዜ ምስ ተጠቕሰ እቲ ቃል እንታይ ማለት ምዃኑ የርኢ፦
«ካብኡ ዝበለጸ ሓያል ምስ መጾን ምስ ሰዓሮን፣ እቲ ዝእመኖ ዝነበረ ዅሉ ኣጽዋሩ ይወስደሉ፣ ከምኡ’ውን ንብረቱ ይማቕሎ» (ሉቃስ 11:22)።
እቲ ዝሰዓር ምቁጽጻር ኣለዎ። ጐይታ የሱስ ነዚ ቃል እዚ ንርእሱ ተጠቒሙሉ፦
«ኣብ ዓለም ጸበባ ኺህልወኩም እዩ፤ ግናኸ ተባዕሉ፣ ኣነ ንዓለም ሰዒረያ እየ» (ዮሃንስ 16:33)።
ስዕረት ዝሰዓርና ንምዃን ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ክንእመን ኣሎና፣ ምስቲ ዓቢ ስዕረት ዝሰዓረ ብምልላይ። ናብኡ ብምጥማት፣ ካብኡ ብምምሃር፣ ንርእስና ኣብኡ ብምውዳቕ፣ ካብኡ ዘድሊ ዅሉ ብምውሳድ ከምኡ’ውን ካብ ርእስና ዝኾነ ነገር ከይንጽበ፣ መንፈስ ቅዱስ ክሕግዝ ይኽእል።
ኣብዛ ዓለም እዚኣ ክሳዕ ዘሎና ብዅሉ ዓይነት ብድሆታት ክንገጥም ኢና። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ኣጠቃለሎ፣
«ብኽፉእ ኣይትስዓሩ፣ ንኽፉእ ግና ብጽቡቕ ስዓርዎ» (ሮሜ 12:21)።
መድሃኒት’ውን ሃበ፦
«ስለዚ ግና ተግባራት ጸልማት ንደርቢ፣ ኣጽዋር ብርሃን ድማ ንልበስ» (13:12)።
ምስዚ ናይ መወዳእታ መምርሒ እዚ፣ ጳውሎስ ጸሓፈ፣
«ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ልበሱ፣ ንስጋ ድማ ንፍትወታቱ ምእንቲ ኸተፍጽሙሉ ምድላው ኣይትግበሩ» (ቁ.14)።
እዚ ቀጻሊ ቁርጸኝነት እዩ እሞ ንቕሓት፣ ናይ ገዛእ ርእስና ፍርዲ፣ ናይ ጌጋታት ምእማንን ንርእስና ኣብኡ ምውዳቕን የድሊ። እዚ ማለት ከምቲ ኣቦ ኣብ ማርቆስ 9:24 ዝጸለየ፣ «ጐይታይ፣ ኣመንኩ፤ ንዘይምእማነይ ሓግዘኒ!» ማለት እዩ። ብሓቂ፣ ጐይታ ስዕረት ዝሰዓርና ክንከውን ክሕግዘና ይደሊ።
«ብቲ ዝፈቕረና ካብ ሰዓርቲ ንላዕሊ ኢና» (ሮሜ 8:37)
ብእኡ ገይርና ልዕለ-ስዕረት ዝሰዓርና ክንከውን ከም እንኽእል የጠቓልል።
ጽሑፋት ዮሃንስ ስዕረት ዝሰዓርና ክንከውን ብዙሕ ሓገዝ ይህቡና።3 ዮሃንስ ምስ ጸሓፈ እቶም ካልኦት ሃዋርያት ካብዛ መድረኽ እዚኣ ጠፊኦም ነበሩ። ብሓቂ፣ ንሱ ካብኣቶም ብሕያውነት ዝተረፈ በይኑ ንነዊሕ ግዜ ኣብዚ ተሪፉ ነበረ (ዮሃንስ 21:22-25 ኣስተብህል።)። ዮሃንስ ኣብ ወንጌሉ ብብዙሕ ኣገባብን መገድን ዝጸሓፎ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ካልኦት ጽሑፋቱ ከም ትእዛዛትን መምርሕታትን፣ ንዓና ከም ምእመናን ንምድሓን ኣብ ጐይታ ምእማን ከም ዘድልየና የርኢ። ኣብዚ ዓለማዊ ስርዓት ዘሎ ዅሉ፣ ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ ናይዚ ዘመን እዚን ገዛኢ ናይዛ ዓለም እዚኣን፣ ንዅሉ ምስክርነት ናይ ጐይታ፣ ንዅሉ ንዕኡ ዝውክልን ዘኽብርን ንምጥፋእ እዩ ዝተነድፈ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጸጋሚ ኩነታት ጐይታ ክሳዕ ክንደይ ሓያል ምዃኑ የርኢ፣ ንደቀ መዛሙርቱ፣ ንኣኡ ዝምልኩ፣ ብእኡ ብምእማን ጥራይ ክቕጽሉን ክድሕኑን ብምኽኣል። እንተሞቱ’ውን ከም ሰማእታት እዮም ዝሞቱ፣ እዚ ማለት ዓወት ዝረኸቡ እዮም። ክሳዕ ዝመጽእ ኣብቲ ፍቑር ጐይታና ንውደቕ፣ ንዕኡ ንስዓብን ነኽብሮን!
መወዳእታ ማስታወሻታት
- «ክኸውን ኣለዎ፣» ናይ ፍጹም ኣድላይነት፣ ኣብ ዮሃንስ 3 ሰለስተ ግዜ ተጠቒሙ። ፈለማ፣ «እንደገና ክትውለድ ኣሎካ» (ቁ.7፣ ብሓቂ «ካብ ላዕሊ»)። ቀጺሉ፣ «ወዲ ሰብ ክልዓል ኣለዎ» (ቁ.14)፣ እዚ ድማ ንመስቀሉ የጠቓልል፣ ምኽንያቱ ብዘይ መስዋእቱ ንዘለኣለም ምጠፋእና። ናይ ዮሃንስ መጥምቕ ናይቲ ሳልሳይ «ክኸውን ኣለዎ» መግለጺ ኣብቲ ቀዳማይን ካልኣይን እዩ ዝተመስረተ፣ ናይ ዕቤት ወይ ምዕባለ እንኮ መገዲ ድማ የቕርብ። ናይ ቀጻሊ ናይ ገዛእ ርእስና ፍርዲ፣ ንዕቤት ዝዓግት ምውጋድ፣ ብቐጻሊ ቁርጸኝነትን ንክርስቶስ ምውፋይን የጠቓልል።
- ንሕና ኣብ ትሕቲ እቲ ንእስራኤል እተዋህበ ሕጊ ኣይኮናን። ይኹን እምበር፣ ፍቓድ ኣምላኽ ብናይ ገዛእ ርእስና ሓይሊ ክንገብር ክንፍትን ከለና ንርእስና ብተመሳሳሊ መገዲ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ንገብር እሞ ንፈሽል። ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ዝተጠቕሰ ትምህርቲ ምስ ተማሃርና ኣብ ትሕቲ ሕጊ ክርስቶስ ክንርከብ ኢና (ገላትያ 6:2)፣ ብሓገዙ ድማ ፍቓድ ኣምላኽ ክንገብር ንኽእል። እዚ ምስ ትምህርቲ ሮሜ 8 ይመሳሰል።
- «ስዕረት ዝሰዓረ፣» «ምስዓር፣» «ምድምሳስ» ከምኡ’ውን «ዓወት» ኣብ ጽሑፋት ጳውሎስ ሸውዓተ ግዜ ተጠቒሙ (ሮሜ 3:4፣ 8:37፣ 12:21፤ 1 ቈረንቶስ 15:54,55,57)። ኣብ 1 ዮሃንስ እቲ ግሲ ቅርጺ ሽዱሽተ ግዜ ተጠቒሙ (2:13-14፣ 4:4፣ 5:4-5) ከምኡ’ውን እቲ ስም «ዓወት፣» ካብቲ ሓደ ግሪኻዊ ምንጪ፣ ሓንሳብ ተጠቒሙ (5:4) – ኣብታ መልእኽቲ ሸውዓተ ግዜ ብሓንሳብ። ኣብ መልእኽቲ ጐይታ ናብተን ሸውዓተ ኣብያተ ክርስቲያን እቲ ሓደ ቃል ብዛዕባ ዓወት ዝረኸቡ ምእመናን ሸውዓተ ግዜ ተጠቒሙ (ራእይ 2:7,11,17,26፣ 3:5,12,21) ከምኡ’ውን ሓንሳብ ብዛዕባ ጐይታ (3:21)። ኣብቲ ዝተረፈ ናይ ራእይ እቲ ቃል ብሓንሳብ ትሽዓተ ግዜ ተጠቒሙ፦ ብዛዕባ ጐይታ፣ ገንሸል፣ እሙናትን ጸላእን።
