ከም ተገዛእቱ ምንባር
ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ
መንግስቲ ማለት ንጉስ ወይ ገዛኢ ዝገዝኣሉን ስልጣን ዝሕዘሉን ግዝኣት፡ ግዝኣት፡ ግዝኣት፡ ሃገር ወይ ክፋል እዩ። መንግስቲ ኣምላኽ ኩሉ ዝሓቍፍ እዩ፡ ከም “መንግስቲ ሰማያት”፡ “መንግስቲ ወዲ” ከምኡ’ውን “መንግስቲ ኣቦ” ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ገጽታታት ኣለዎ። ኣብዛ ሓጻር ጽሕፍቲ እዚኣ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽን ንሎሚ ዘለዋ ትርጉምን ከምቲ ኻብ ቅዱስ ጽሑፋት ዝርድኣኒ ክርእያ እደሊ።
ዘለኣለማዊ ስልጣን ኣምላኽ
ቅዱስ ጽሑፋት ኣምላኽ ንጉስን ገዛኢ ኩላ ዓለምን ምዃኑ ዝምስክሩ ብዙሓት ጥቕስታት ኣለዉዎ፡
እግዚኣብሔር ንዘለኣለም ንጉስ እዩ (መዝሙር 10:16 KJV)።
ኣምላኽ ካብ ጥንቲ ንጉሰይ እዩ እሞ፡ ኣብ ማእከል ምድሪ ምድሓን ይገብር (መዝሙር 74:12)።
እግዚኣብሔር ዓብዪ ኣምላኽ፡ ካብ ኩሎም ኣማልኽቲ ድማ ዓብዪ ንጉስ እዩ (መዝሙር 95:3)።
ኣምላኽ ንጉስ ምዃኑ ካብ ምሕባር ብተወሳኺ፡ እዘን ጥቕስታትን ካልኦት ብዙሓትን ዓለም መንግስቱ ምዃና የርእያ። ስለዚ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ብስፍሓታ ዓለማዊት እያ (ኣብ ጸጋም ዘሎ ስእሊ ተመልከት)።
ካብ ዝሓለፈ ናብ ሕጂ
ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣምላኽ ንመንግስቲ ምድሪ ኣብ ኢድ ሰባት ኣሕሊፉ ሃበ። ቅድም ኣብ ኢድ ኣዳምን ሄዋንን ኣንበራ – እዚ ድማ ብኸመይ ብምሉኡ ብውድቀት ከም ዝዛዘመ ንፈልጥ ኢና (ዘፍጥረት 1:28, 3:1-13)። ንኖህ ንመንግስቲ ወይ ንመንግስቲ ዓለም ሃቦ፡ ግናኸ ንሱ እውን ፈሸለ፡ ንርእሱ እውን ክገዝእ ኣይከኣለን፡ ምኽንያቱ ሰኺሩን ኣብ ድንኳኑ ዕርቃኑን ተረኺቡ (ዘፍጥረት 9:1-7,20-23)።
ኣምላኽ ድሕሪኡ ንእስራኤል ንብዙሕ ዓመታት ከም ንጉሶም ገዝአ፡ ንገለ ሰባት ከም ወከልቱ ወይ ቀዳማይ ሚኒስተራቱ – ከም ሙሴ፡ እያሱን ፈረዶን – ተጠቒሙ። ብዛዕባ እስራኤል ክዛረብ ከሎ፡ ባላም፡ “ጩኸት ንጉስ ኣብ ማእከሎም ኣሎ” (ዘሁልቍስ 23:21) በለ። ጌዴዎን እግዚኣብሔር ንጉሶም ምዃኑ ኣጸቢቑ ተረዲኡ ነይሩ፡ ስለዚ ንእስራኤል ንምግዛእ ዝቐረበሉ ዕድል ብንጹር ነጸጎ፡ “እግዚኣብሔር ይግዝኣኩም” (መሳፍንቲ 8:22-23) እናበለ። እዚ ኸኣ ክሳዕ እስራኤል ንእግዚኣብሔር ዝዓለዉ፡ ኣብ ክንዳኡ ሰብ ንጉስ ክኸውንሎም ክሳዕ ዝደለዩ ቀጸለ፡ “እቲ ነገር ግና ንሳሙኤል ኣየሐጐሶን፡ ‘ንዓና ዝፈርደና ንጉስ ሃበና’ ምስ በሉ። ሳሙኤል ከኣ ናብ እግዚኣብሔር ጸለየ። እግዚኣብሔር ከኣ ንሳሙኤል፡ ‘ንኹሉ እቲ ህዝቢ ዝብለካ ስማዕ፡ ንኣኻ ኣይነጸጉኻን፡ ግናኸ ንኣይ እዮም ነጺጎምኒ፡ ከይገዝኦም’” (1 ሳሙኤል 8:6-7)።
ኣምላኽ ንሳኦል፡ ሰብ ብድሕሪ ልቦም ሃቦም። ንሱ ድማ ዓብዪ ውድቀት ኮነ። ድሕሪኡ፡ ኣምላኽ ኣወገዶ፡ ንዳዊት ድማ፡ ሰብ ብድሕሪ ልቡ፡ ኣብ ዝፋን ከም ንጉስን ጓሳን ኣብ ልዕሊ ህዝቡ እስራኤል ኣንበሮ። ዳዊት እታ መንግስቲ ናይ ኣምላኽ ምዃና ምሉእ ኣረዳድኣ ነይርዎ – ብዛዕባ እታ መንግስቲ እንታይ ከም ዝበለ ስማዕ፡ “ንወደይ ሰሎሞን ኣብ ዝፋን መንግስቲ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ እስራኤል ክቕመጥ ሓርይዎ እዩ” (1 ዜና መዋእል 28:5)። “ድሕሪኡ ሰሎሞን ኣብ ዝፋን እግዚኣብሔር ኣብ ክንዲ ኣቦኡ ዳዊት ከም ንጉስ ተቐመጠ፡ ብልጽግና ድማ ረኸበ፡ ኩሉ እስራኤል ድማ ታሕተይኡ ኮነ” (1 ዜና መዋእል 29:23)።
ኣምላኽ ንጉስ ኩላ ምድሪ እዩ። ሰባት ንግዝኣቱ ይግዝኡ ወይ ይዓልዉ፡ ንሱ ንዘለኣለም ንጉስ ምዃኑ ኣይቅይሮን እዩ፡ “... ህያዋን እቲ ልዑል ኣብ መንግስቲ ሰባት ከም ዝገዝእ፡ ንዝደለዮ ድማ ከም ዝህባ፡ እቲ ዝተዋረደ [ዝተሓተ] ሰብ ድማ ኣብ ልዕሊኣ ከም ዝሰቕልዋ ምእንቲ ኺፈልጡ” (ዳንኤል 4:17)።
ካብ ሕጂ ናብ መጻኢ
እቲ “ወዲ ሰብ ንመላእኽቱ ኺሰድድ፡ ካብ መንግስቱ [ምድሪ] ድማ ኩሉ እቲ ዘስሕትን እቶም ዓመጻ ዝገብሩን ኪእክቡ” ዝብል እዋን ክመጽእ እዩ (ማቴዎስ 13:41)። እከይን እኩያት ሰባትን ካብ መንግስቱ ክጸርዩ እዮም፡ ንሱ ድማ ዓብዪ ሓይሉ ወሲዱ ን1,000 ዓመት ክገዝእ እዩ። ግናኸ ሕጂ ንሰብ ዕድሉ ክህልዎ ይፈቕደሉ ኣሎ፡ እዚ ድማ ኣብ ሰብ ሓጢኣት – ወዲ ጥፍኣት፡ ጸረ ክርስቶስ – ናብ ዝለዓለ ደረጃኡ ክበጽሕ እዩ።
ወንጌላትን መልእኽታትን ክነንብብ ከለና፡ እቲ “መንግስቲ ሰማያት”ን “መንግስቲ ኣምላኽ”ን ዝብሉ መግለጺታት ከም ዝተለዋወጡ ንርኢ፡ ግናኸ ፍልልያት ኣለዉ። መንግስቲ ኣምላኽ ሕጂ ኣብ ልቢን ህይወትን እቶም ንእኡ ዝግዝኡ ሰባት ትቕጽል ኣላ። መንግስቲ ሰማያት እውን ትቕጽል ኣላ፡ ግናኸ ብምስጢር ንጉስ ስለ ዘየለ። ስለዚ ሎሚ፡ ክርስትና [እተኣመነ ክርስትና] ብምስጢር መንግስቲ ሰማያት እያ፡ ከም ግራት ብ ስርናይ ከምኡ’ውን እንክርዳድእተመሰለት እያ፡ ኣብ ባሕሪ ዘሎ መርበብ ኩሉ ዓይነት ጽቡቕ ከምኡ’ውን ሕማቕዝሓቍፍ፡ ከምኡ’ውን ዓሰርተ ደናግል ብ ሓሙሽተ ለባማት ከምኡ’ውን ሓሙሽተ ዓያሹ (ማቴዎስ 13ን 25ን ተመልከት)። ኣብ ውሽጢ እዚ ስርናይን እንክርዳድን፡ ጽቡቕን ሕማቕን፡ ለባማትን ዓያሹን ዝተሓዋወሰ፡ ንኣምላኽ ሓቀኛ ዝኾነ ኣሎና። እቶም ብሓቂ እንደገና እተወልዱ ኣብዘን ምሳሌታት እዚኤን ስርናይ፡ ጽቡቕን ለባማትን እዮም። ኣብዚ እዋን ክርስቲያናዊ እምነት እዚ ብሓቂ መንግስቲ ኣምላኽ እዮም።
እቲ መንግስቲ ሰማያት ብሓይልን ክብሪን ኣብ ልዕሊ ኩላ ምድሪ እትቕውመሉ እዋን ክመጽእ እዩ። ኣብዘን 1,000 ዓመታት እዚኤን የሱስ ክርስቶስ ከም ወዲ ሰብ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ክገዝእ እዩ። “ተኹላ ምስ ገንሸል ክነብር እዩ፡ ነብሪ ድማ ምስ ዕያሉ ክድቅስ እዩ፡ ጥጃን ኣንበሳን ስቡሕ እንስሳን ብሓንሳብ ክኾኑ እዮም፡ ንእሽቶ ቘልዓ ድማ ክመርሖም እዩ። ላምን ድቢን ክበልዓ እዮም፡ ደቆም ድማ ብሓንሳብ ክድቅሱ እዮም፡ ኣንበሳ ድማ ከም ከብቲ ሳዕሪ ክበልዕ እዩ። እቲ ዝጠቡ ቘልዓ ኣብ ቀዳዳ ኣስፒድ [ኮብራ] ክጻወት እዩ፡ እቲ ዝተፈልየ ቘልዓ ድማ ኢዱ ኣብ ጕድጓድ ኮካትሪስ [እባኽ] ክሰድድ እዩ። ኣብ ኩሉ ቅዱስ ከረነይ ኣይክጎድኡን ኣይክጠፍኡን እዮም፡ ምኽንያቱ ምድሪ ብፍልጠት እግዚኣብሔር ክትመልእ እያ፡ ከምቲ ማይ ንባሕሪ ዝሽፍኖ” (ኢሳይያስ 11:6-9)። ድሕሪ እዚ ወዲ ንመንግስቲ ንኣምላኽ ክህባ እዩ፡ ኣምላኽ ድማ ኩሉ ኣብ ኩሉ ክኸውን እዩ (1 ቈረንቶስ 15:24-28 ተመልከት)።
ባህሪ መንግስቲ ሎሚ
ሕጂ፡ ካብቲ ኣብ መንግስቲ ሰባት ዝገዝእ ምዃኑ ብተወሳኺ፡ ኣምላኽ ኣብ ልቢን ህይወትን እቶም ንወዱ ዝተቐበሉን ዝግዝኡን ሰብኡትን ኣንስትን፡ ኣወዳትን ኣዋልድን እውን ይገዝእ ኣሎ። ባህሪ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ልቢን ህይወትን ምእመናን ስነ ምግባራዊ ባህሪ ኣለዎ፡ ምኽንያቱ ብሓይሊ መንፈስ እቲ ምእመን ስነ ምግባራዊ ባህርያት ንጉስ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ የርኢ። ሃዋርያ ጳውሎስ ገለ ካብዚኣቶም ኣብ ሮሜ 14:17 ዘርዝሮም፡ “መንግስቲ ኣምላኽ መብልዕን መስተን ኣይኮነትን እሞ፡ ግናኸ ጽድቂከምኡ’ውን ሰላምከምኡ’ውን ሓጐስ ብመንፈስ ቅዱስእያ።” እዚኣቶም እውን ኣብ ገላትያ 5:22-23፡ ኣብ ካልኦት ድማ፡ ከም ፍረ መንፈስ ተዘርዚሮም ኣለዉ። ስነ ምግባራዊ ባህርያት ክርስቶስ ስለ ዝኾኑ፡ ንኹሉ ቘልዓ መንግስቲ ኣምላኽ ክምልኽዎ ኣለዎም።
ከመይ ጌርካ ክፋል ክትከውን
ናብዚ መንፈሳዊ ገጽታ መንግስቲ ንምእታው ሓደ ጥራይ መገዲ ኣሎ፡ እዚ ድማ ብምውላድ እዩ። ኩላትና ኣብ መንግስቲ ጸልማት ተወሊድና። ግናኸ ብሉዓላዊ ጸጋ ካብታ መንግስቲ እቲኣ ተናጊፍና ናብ መንግስቲ ፍቑር ወዲ ኣምላኽ ኣቲና። እዚ ብሓድሽ ልደት እዩ – ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ንምእታው እንደገና ክንውለድ ኣሎና! ኣብ ዮሃንስ 3:3-7 ጐይታ የሱስ ንኒቆዲሞስ መለኮታዊ ኣድላይነት ምዃኑ ነገሮ፡ “የሱስ ከኣ መሊሱ፡ ‘ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ፡ ሓደ እኳ እንተ ዘይተወልደ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ክርኢ ኣይክእልን እዩ።’ ኒቆዲሞስ ከኣ፡ ‘ሰብ ምስ ኣረገ ከመይ ጌሩ ክውለድ ይኽእል? ንኻልኣይ ግዜ ናብ ከርሲ ኣዲኡ ኣትዩ ክውለድ ይኽእል ድዩ?’ በሎ። የሱስ ከኣ መሊሱ፡ ‘ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ፡ ሓደ እኳ እንተ ዘይተወልደ ብማይን ብመንፈስን፡ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ክኣቱ ኣይክእልን እዩ። እቲ ኻብ ስጋ እተወልደ ስጋ እዩ፡ እቲ ኻብ መንፈስ እተወልደ ድማ መንፈስ እዩ። እንደገና ክትውለዱ ኣሎኩም ምባለይ ኣይትገረም።’ ” ሎሚ እውን ከምኡ እዩ – ሓድሽ ልደት ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ንምእታው መለኮታዊ ኣድላይነት እዩ።
ኣንባቢ፡ “እንደገና ተወሊድካ” ምስ በልኩ፡ እቲ ንገለ ሰባት ናብ ኣእምሮኦም ዝመጽእ ቀዳማይ ነገር ጥምቀት ማይ ምዃኑ እፈልጥ። ጥምቀት እንደገና ምውላድ ኣይኮነን፡ ጐይታ ንኒቆዲሞስ ከይዱ ክጥመቕ እውን ኣይነገሮን። ኣብ ክንዳኡ፡ ንኒቆዲሞስ ንሱ ህይወት ኣምላኽ ከም ዘድልዮ፡ ምእንቲ ክፋል መንግስቲ ኣምላኽ ክኸውን ነገሮ። ኣብ ዮሃንስ 1:13 ብዛዕባ እቶም እንደገና እተወልዱ ተነጊርና ኣሎና፡ ንሳቶም “ካብ ደም ኣይኮኑን፡ ካብ ፍቓድ ስጋ እውን ኣይኮኑን፡ ካብ ፍቓድ ሰብ እውን ኣይኮኑን፡ ግናኸ ካብ ኣምላኽ እዮም”። እዚ ሰብ ዝኾነ ክፋል ዘይብሉ ነገር እዩ፡ ብምሉኡ ግብሪ ኣምላኽ እዩ። ከምቲ ሓደ ሰብ ናብ ዓለም ክውለድ ከሎ፡ እቲ ዝውለድ ቘልዓ ምስቲ ዝኸውን ነገር ብፍጹም ዝኾነ ነገር የብሉን። ካብቲ ቘልዓ ዝኾነ ጻዕሪ ኣይድለይን፡ እቲ ሕጻን ንኣዲኡ ዝኾነ ሓገዝ ክህብ እውን ኣይክእልን።
ሓደ ሰብ ወንጌል ሰሚዑ ምስ ኣመነ እንደገና ይውለድ። ቃል ናብ ልቢ ይኣቱ፡ ብዓብዪ ሓይሊ ኣምላኽ ድማ ንእቲ ዝኣምን ሓድሽ፡ ዘለኣለማዊ ህይወት ይህቦ። እዚ ኸኣ ሓደ ሰብ ከመይ ጌሩ እንደገና ከም ዝውለድ፡ ቘልዓ ኣምላኽን ወራሲ መንግስቲ ኣምላኽን ከም ዝኸውን እዩ (ያእቆብ 1:18፤ 1 ጴጥሮስ 1:23 ተመልከት)።
ንምእመናን ሎሚ
ካብና፡ እቶም ሎሚ ደቅን ሓቀኛ ተገዛእቲ መንግስቲን ዝኾና፡ እንታይ እዩ ዝድለ? መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ክንገብር ከም ዘሎና ይብል፡
ፍረ መንፈስ – ስነ ምግባራዊ ባህርያት ክርስቶስ ኣብ ልብና ብመንፈስ ኣምላኽ እተባዝሑ – ኣርኢ። መንግስቲ ሰማያት ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምስ ተቐውመት፡ ሕግታት እታ መንግስቲ እውን ከምዚኣቶም ክኾኑ እዮም፡ ፍቕሪ፡ ሓጐስ፡ ሰላም፡ ትዕግስቲ፡ ለውሃት፡ ጽድቂ፡ እምነት፡ ትሕትና፡ ምግታእ ...” (ገላትያ 5:22-23)። እዘን ባህርያት እዚኤን ጐይታ ኣብ ስብከት ከረን (ማቴዎስ 5:1-7:29) ንመርገጽታት መንግስቲ ከቕርብ ከሎ ክወጻ ይርኣያ። ክሳዕ ሽሕ ዓመት ክንጽበ ኣየድልየናን እዩ – እዚኣቶምን ካልኦት ባህርያት ክርስቶስን ሕጂ ኣብና ክርኣዩ ኣለዎም!
- ኣብ ዘየለሉ እሙን፡ ታማኒን ሓቀኛን ኩን፡ ከምቲ ሜፊቦሼት ንዳዊት ዝነበሮ (2 ሳሙኤል 19:24)።
- ንጉሳዊን ክህነታዊን ኣገልግሎት ፈጽም፡ “ግናኸ ንስኻትኩም ሕሩይ ወለዶ፡ ንጉሳዊ ክህነት፡ ቅዱስ ህዝቢ፡ ፍሉይ ህዝቢ ኢኹም፡ ንምስጋና እቲ ኻብ ጸልማት ናብ ግሩም ብርሃኑ ዝጸውዓኩም ምእንቲ ኸተርእዩ” (1 ጴጥሮስ 2:9)። ኣሕዋት ምእመናን፡ ንስኻትኩምን ኣነን ንጉስ ነገስታት፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ብዛዕባ ድንቅታቱ፡ ክብሩን ውበቱን ክንዛረብ ዓብዪ ክብሪ ኣሎና፡ ከምኡ’ውን ከም መልእኽተኛታቱ ንሱ ብዛዕባ ወዱ፡ የሱስ ክርስቶስ ጐይታና፡ ዝሃቦ ብስራት ብሓጐስ ከነገልግል ኣሎና። ጽቡቕ፡ ለዋህን መሓርን ምዃን፡ ዓለማዊ ንብረትናን ቃል ንጉስ ኣብ ወንጌል ምምቕቓል፡ ንንኣሽቱን ንዓበይትን ምምሃር፡ ከምኡ’ውን ንኹሉ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ዝወስድ መገዲ ምሕባር፡ ኣብ ዘየለሉ ንንጉስ ከነገልግል ካብ ዘሎና ብዙሕ ዕድላት ገለ ጥራይ እዮም።
- ብሓቂ፡ “መንግስቲን ሓይልን ክብሪን ንዘለኣለም ናትካ እዩ። ኣሜን” (ማቴዎስ 6:13)።
