«ጻድቕ ብእምነቱ ኺነብር እዩ!» ኣባኩም 2:4 NIV
ምጽባይ
ኣባኩም ኣብ 600 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ነብዪ ናይ ይሁዳ (ደቡባዊ እስራኤል ምስ ዋና ከተማኣ የሩሳሌም) ነበረ። ኣብ ግዜኡ ኩነታት ኣዝዩ ሕማቕ ነበረ። ጭቆና ድኻታትን ካልእ ማሕበራዊ ግፍዕታትን ነበረ። ሕግታት ወይ ይንዓቕ ወይ ድማ ንጥቕሚ «ሒደት ርኹሳት» ይጥዋየን ይጥቀማሉ ነበረ። ኣብ ጎደናታት ዓመጽ ነበረ፣ ምብልሻው ድማ በዝሐ። ኩሉ ዓይነት ምብልሻው ነበረ። ስነ-ምግባራዊ ክብርታት ይብድል ነበረ። ሒደት ውሑዳት ጥራይ ነበሩ እምነት ኣብ ኣምላኽ ሒዞም ዝጸንሑ። ቅድሚ ዓይኒ ኣባኩም ምብትታን ሕብረተሰብ ይካየድ ነበረ (1:1-4)። እዚ ስሱዕ ልቢ ናይዚ እሙን ነብዪ «ክሳዕ መዓስ እዩ ጐይታይ፣ ንሓገዝ ክጽውዕ ዘሎኒ?» ኢሉ ምጥራዩስ ኣየገርምን እዩ (ኣባኩም 1:2 NIV)። ኣምላኽ ከመይ ገይሩ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ግሉጽ ሓጢኣት ብዘይፍርዲ ክሓልፍ ይፈቅድ?
እርግጽ እዩ ሎሚ ክርስትያን ምስ ኣባኩም ክመሳሰል ይኽእል እዩ። ካብ ኣባኩም 1:2-4 ዝበለጸ መግለጺ ናይ ሎሚ ኩነታት ኣብ ማሕበረሰብናን ሃገርናን ክንረክብ ንኽእል ኢና? «ክሳዕ መዓስ እዩ ጐይታይ፣ ንሓገዝ ክጽውዕ ዘሎኒ፣ ንስኻ ግና ኣይትሰምዕን ኢኻ? ወይ ድማ ‘ዓመጽ!’ ኢለ ክጽውዕ፣ ንስኻ ግና ኣይተድሕንን ኢኻ? ስለምንታይ ኢኻ ግፍዒ ክርኢ እትገብረኒ? ስለምንታይ ኢኻ ግጉይ ነገር እትጻወር? ቅድመይ ምፍራስን ዓመጽን ኣሎ፤ ባእስን ግጭትን ድማ በዝሑ። ስለዚ ሕጊ ተዓጊቱ ኣሎ፣ ፍትሒ ድማ ፈጺሙ ኣይረክብን እዩ። እኩያት ንጻድቕ ይኸብብዎ፣ ፍትሒ ድማ ይጥዋየ።»
ምፍልማም
ነፍሲ ናይቲ ስሱዕ ክርስትያን ምስ ኣባኩም ሓቢሩ ይሓትት፣ «ስለምንታይ ኢኻ ግፍዒ ክርኢ እትገብረኒ?» (1:3)። ኣምላኽ ንሕቶ ኣባኩም መለሰሉ፣ እቲ መልሲ ግና ንነብዪ ኣዝዩ ዘገርም ነበረ፡ «ንስኻትኩም ዘይትኣምንዎ ነገር ክገብር እየ» እዩ መልሲ ጐይታ ኣብ 1:5-11። እኩያት፣ ዓመጽትን ዘፍርሑን ከለዳውያን (እቲ ዝዓቢ ዝነበረ ግዝኣት ባቢሎን) ንይሁዳ ከጥፍእዋ ምዃኖም ተነግሮ። ኣምላኽ ብሓቂ ሓንቲ ኣረማዊት ሃገር ከም ዘተንስእ ንሓጢኣት ክፈርድ፣ እቲ ኣብ ምድሪ ዝበዝሐ ዝነበረ። እንደገና እቲ ምምስሳል ንምጥቃስ ኣዝዩ ቀረባ እዩ። ኣምላኽ ንምዕባለ ናይ ዘይኣምላኻዊነት ዝፈቅድዶ እዩ ንሓንቲ ሃገር ንምፍራድ፣ እታ ሓንሳብ ዝነበራ እምነት ብቕልጡፍ እትገድፍ ዘላ? ኣባኩም መልእኽቲ ረኸበ፣ ግና ኣይተረድኦን። ኣምላኽ ነዚ መገዲ ተግሳጽ ከም ዝመረጸ ተረድኦ፣ ምስ መለሰ፣ «ኦ ጐይታይ፣ ንስኻ ንሳቶም (ከለዳውያን) ፍርዲ ከም ዝፍጽሙ ሾምካዮም ... ንስኻ ንምቕጻዕ ሾምካዮም» (1:12)። ግና ኣባኩም ክርድኦ ዘይከኣለ ነገር ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር ክገብር ይኽእል! «ስለምንታይ ደኣ ኢኻ ንሓጥኣን እትጻወር? ስለምንታይ ኢኻ እኩያት ንጻድቃን ክውሕጥዎም ከለዉ እትሰምዕ?» (1:13)። ሓደ ቅዱስ ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ንሓንቲ ካብ ይሁዳ ዝበለጸት እኩይ ሃገር ክትዓቢን ክትቆጻጸርን ይፈቅድ? እወ፣ ይሁዳ ንመቕጻዕታ ይግብኣ፣ ግና ስለምንታይ ንከለዳውያን ኣይትቐጽዖምን? ንሳቶም ኣዝዮም ዝኸፍኡ ነበሩ። እዚ ኣተሓሳስባ እዚዶ ፍሉጥ ይመስለኩም?
ኣባኩም ነዚ ሕቶታት ዝተቓለሰሉ ቀዳማይ ኣይነበረን። ሓደ ኣሳፍ ዝተባህለ ሰብኣይ፣ ንኣብነት፣ ቅድሚ ሕጂ ብሓቂ ምስዚ ተቓሊሱ ነበረ (መዝሙር 73)። ኣባኩም ድማ ምስ ሕቶ ናይ እኩይ ዝተቓለሰ ናይ መወዳእታ ኣይነበረን። ኣብ ገለ እዋን ኩሉ ዝዓቢ ክርስትያን ምስዚ ጉዳይ ክቃለስ ኣለዎ።
ምክትታል
እቲ ኣባኩም ዝወሰዶ ኣቋውማ፣ ኣብ ዘይተመለሰ ሕቶኡ ክሓስብ ከሎ፣ ኣዝዩ ጽቡቕ ነበረ። እዚ እዩ ምዕራፍ 2:1-4 ዝገልጾ። ንሱ በለ፣ «‘ኣብ መዓርፎይ ክቖም እየ፣ ኣብ መናድቕ ድማ ክሰፍር እየ፤ እንታይ ከም ዝብለኒ ክርኢ እየ፣ ንዚ ምጕርምራም እውን እንታይ መልሲ ኸም ዝህብ ክርኢ እየ።’ ሽዑ ጐይታ መለሰ፡ ‘ራእይ ጽሓፍ እሞ ኣብ ጽላታት ግሉጽ ግበሮ፣ እቲ ኣዋጃይ ብእኡ ኺጐዪ። እቲ ራእይ ንዝተወሰነ ግዜ ይጽበ ኣሎ እሞ፤ ብዛዕባ መወዳእታ ይዛረብ እዩ እሞ ሓሶት ኣይከውንን እዩ። እንተ ዘንጊዩ እኳ፣ ጽበዮ፤ ብርግጽ ኪመጽእ እዩ እሞ ኣይዘንጊን እዩ። እንሆ፣ ንሱ ተነፊሑ ኣሎ፤ ትምኒቱ ቅኑዕ ኣይኮነን – ጻድቕ ግና ብእምነቱ ኺነብር እዩ።’»
ኣባኩም ብትዕግስቲ ክጽበን ንመልሲ ጐይታ ብትኹረት ክከታተልን ወሰነ። ኣይተጨነቐን ኣይተበሳጨወን፣ መልሲ ድማ ካብ ኣምላኽ ኣይሓተተን። «ኣምላኽ ብዛዕባ ሽግረይ ኣይግደስን እዩ» ኣይበለን። ኣይፋሉን፣ ጸበየን ተኸታተለን። ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር እንተ ንኽእል!
እቲ መዓርፎ ወይ መዓርፎ-ምክትታል እቲ ተዓዛቢ ኩሉ ዙርያ ክርኢ ዝኽእለሉን እንታይ ከም ዝኸውን ዝበለጸ ክፈልጠሉን ከምኡ እውን ንቦታኡ ክሕልወሉ ዝኽእል ቦታ ነበረ። እዚ ንዓና እቲ ኣምላኽ ክንወስዶ ዝደልየና ኣተሓሳስባ የርእየና፣ ንዘይንርድኦም ኩነታት መልሲ ክንጽበ ከለና። ኣብቲ ርሑቕ ክትርኢ ዘይትኽእለሉ ሜዳ ኣይትጸንሕ። ናብቲ ግምቢ ደይብ፣ ኣብኡ ንኣምላኽ እቲ ኣብ ታሕቲ ዝኸውን ዘሎ ነገር ክትርኢ ዝቐለለ እዩ። ኣሳፍ ናብ መቕደስ ምስ ኣተወ ጥራይ እዩ መልሲ ካብ ጐይታ ዝረኸበ (መዝሙር 73:16-17)። ዘይተመለሱ ሕቶታት ናብ ጐይታ ምምላስን ንመልሱ ምጽባይን ምክትታልን ይከኣል እዩ። ንዕኡ ክንጽበ ከለና ድማ፣ ዘይተመለሱ ሕቶታት ስለ ዘለዉና ጥራይ ንእምነትና ኣይንሕደግ። እቲ መዓርፎ-ምክትታል ድማ እቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ሓቂ ዝሕለወሉ ቦታ እዩ።
ኣምላኽ ንኣባኩም መለሰሉ፣ ከምቲ ንዝጽበን ዝከታተልን ክርስትያን ኩሉ ግዜ ዝምልሰሉ ዘሎ። «ብሓቂዶ መለሰለይ፣ ወይስ ምናባዊ ጥራይ ነበረ?» ኣይበለን። ኣምላኽ ንመልሲ ምስጢራዊ መልእኽቲ ኣይሰድን እዩ! እቲ ኣምላኽ ንኣባኩም ዝሃቦ መልሲ ኣዝዩ ግሉጽ ስለ ዝነበረ ክጽሓፍን ንኻልኦት ክመሓላለፍን ይኽእል ነበረ። ብሓቂ ድማ፣ ኣምላኽ እቲ መልሲ ብዘይ ምድናይ ክመሓላለፍ ደለየ (2:2)።
ምምልላስ
እዚ እዩ እቲ ኣምላኽ ንኣባኩም ብዛዕባ እቲ ዘደናግር ሽግር ናይ እኩይ ዝሃቦ መልሲ። እኩይ ብሓቂ ኣሎ፤ ምናባዊ ኣይኮነን። ግና ንውሱን ግዜ ጥራይ ክህሉ እዩ – እቲ ግዜ ድማ ብኣምላኽ ዝተወሰነ እዩ። ታሪኽ ብዘይ ስርዓት ኣይኮነን፣ ግና ናብ ሓደ ዕላማ ይኸይድ ኣሎ፣ ዕላማ ኣምላኽ ድማ ክዕንቀፍ ዝኽእልሉ መገዲ የለን። ብርግጽ ከም መደቡ ክኸውን እዩ (2:3)። ኣብዚ ጥቕሲ 3 ኣብ እብራውያን 10:37 ክጥቀስ ከሎ እቲ «እቲ» «ንሱ» ይኸውን። ዕላማ ታሪኽ ኣብ ሓደ ሰብ – ጐይታ የሱስ ክርስቶስ – ዝተሰረተ እዩ። ኩሉ እኩይ ብእኡ ክስዓር እዩ፣ ንሱ ድማ ጐይታ ኩሉ ክኸውን እዩ።
ክርስትያን ኣብዚ ግዜ እዚ እንታይ ክገብር ኣለዎ? «ብእምነቱ ክነብር» ኣለዎ (2:4)። ሓደ ቅዱስ ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ንህላዌ እኩይ ክጻወር ከም ዝኽእል፣ ከምኡ እውን ስለምንታይ እቲ ግጉይ ሰብ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ዕድል ዝረክብ ከም ዝመስል ኣይንርድኦን ንኸውን፣ ግና እቲ ጻድቕ ሰብ ብእምነቱ ክመላለስ እዩ።
ኣብቶም ኣብ ልዕሊ ከለዳውያን ዝተነግሩ ሓሙሽተ ወዮታት ዓለማዊ ስርዓት ኣሎ – ትምኒቶም ድሕሪ ወራር፣ ስስዔ፣ ምዝመዛ፣ ዘይሓፍረት፣ ጣኦት ኣምልኾ (2:5-19)። ኣምላኽ ኩሉ እኩይ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ከም ዘሎ የረጋግጸልና። ዘርኢ ርእሰ-ጥፍኣት ኣብ ነፍሲ ናይቲ ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ዘይኮነ ሰብ ኣሎ (2:4)። ናይ መወዳእታ ፍርዲ ብርግጽ ክመጽእ እዩ፣ ግና ኣብዚ ግዜ እዚ ክርስትያን ብእምነቱ ክመላለስ ኣለዎ (2 ቈረንቶስ 5:7)።
ምምልላስ
ኣብ ምዕራፍ 3 ናይ ኣባኩም ነብዪ ንጐይታ ክምልኽ ንርኢ። እዚ እዩ ውጽኢት ናይ ኩሉ ምፍልማምና ምስ ኣምላኽ ክኸውን ዘለዎ፣ ግና ብዙሕ ግዜ መሪርን ቍጡዕን ንኸውን ምኽንያቱ ክንጽበ፣ ክንከታተልን ክንመላለስን ኣይንፈቱን። ኣምልኾ ኣባኩም ብሓቂ ኣብ ጥቕሲ 2:20 ጀመረ፡ «ጐይታ ኣብ ቅዱስ ቤተ መቕደሱ ኣሎ፤ ኩላ ምድሪ ኣብ ቅድሚኡ ትሰምብድ።» ንሱ ብህድኣት ንመለኮታዊ ግዝኣትን ፍርድን ኣምላኽ ክግዛእ ተማህረ – እዚ ኣምልኾ ነበረ። ናብ ኣምላኽ ዝቐርበሉ እንኮ መገዲ ምሕረት ምልማን ምዃኑ ተረድኦ (3:2) – እዚ ኣምልኾ ነበረ። ብኽብሪ ኣምላኽ ተገረመ (3:3-4) – እዚ ኣምልኾ ነበረ። ብዛዕባ ዓበይቲ ግብራት ኣምላኽ ኣብ ታሪኽ ኣስተንተነ (3:5-15) – እዚ ኣምልኾ ነበረ። ብጥልቕ ዝበለ መንፈሳዊ ተመክሮ ስለ ዝሓለፈን ናይ ህያው ኣምላኽ ሓቂ ስለ ዝፈለጠን፣ እቲ ብፍርዲ ዝመጽእ ዘሎ (3:16) – እዚ ኣምልኾ ነበረ። ተሓጎሰ ምኽንያቱ ብዘይካ እቲ ብሰንኪ እኩይ ዝመጽእ ዘሎ ከቢድ ግዜያትን ሽግራት፣ ጐይታ ሕጂ እውን ሓይሉን ምድሓኑን ምዃኑ ስለ ዝፈለጠ (3:17-19) – እዚ ኣምልኾ ነበረ። «ግናኸ ብጐይታ ክሕጐስ እየ» (3:18)። እዚ ዓይነት ኣምልኾ ካብ ልቢ ናይቲ ምስ ጐይታ ዝጽበ፣ ዝፍልም፣ ዝከታተልን ዝመላለስን ጥራይ እዩ ዝመጽእ።
ብዳዊት ኣር. ሬይድ»}]
