ድሕረ ባይታ
ስለምንታይ ከምዚ ዝኣመሰለ ፕሮጀክት ከም ዘድለየ ንምርዳእ፣ ንቕሩብ ታሪኽ ናይቲ ግዜ ኽንምርምር ኣሎና። ኣምላኽ ንፍጥረት ፈጢሩ ንፕላኔትና ድማ ኣብኡ ኣንቢርዋ። ድሕሪኡ ንኣዳምን ሄዋንን ፈጢሩ፣ ንምቾቶም ድማ ገነት ሃቦም። ንኣምላኽ ኣይተኣዘዝዎን፣ ንዝተኸልከለ ፍረ በልዑ፣ ሓጢኣቶም ድማ ነቲ ፍጹም ዝነበረ ምስኡ ዝነበሮም ርክብ ሰበረ። እዚ ድማ ደቆም ብሓጢኣት ተወሊዶም ሞት ከም ዚጽበዮም ገበሮም።
ዓመታት እናሓለፋ ህዝቢ እናበዝሐ ምስ ከደ፣ ናብ ስነ-ምግባር ብልሽውና፣ ዓመጽን ጣኦት ኣምልኾን ወረደ፣ እዚ ድማ ንሰይጣን ኣብ ልዕሊ ኣእምሮን ተግባራትን ሰባት ምቁጽጻር ሃቦ። መንፈስ ቅዱስ ንሰብ ናብ ኣምላኽ ንምምላስ ይቃለስ ነበረ፣ ግናኸ ምላሽ ኣዝዩ ሒደት ነበረ፣ ነገራት ድማ እናኸፍአ ይኸይድ ነበረ። ኣምላኽ ኣብ መወዳእታ ከምዚ በለ፦ «መንፈሰይ ንሰብ ንሓዋሩ ኣይኪቃለስን እዩ፣ ከመይሲ ንሱ ሞታዊ እዩ፣ መዓልታቱ ድማ ሚእትን ዕስራን ዓመት ኪኾና እየን» (ዘፍጥረት 6:3)። ኣምላኽ ብእኩይነት ህዝቢ ኣዝዩ ስለ ዝሓዘነ፣ ንሱ ንኽንደይ ግዜ ኸም ዚዕገሶም ግዜ ገደበ። ንሳቶም ኪንስሑን ናብኡ ኪምለሱን 120 ዓመት ሃቦም፣ እንተ ዘይኮይኑ ድማ ኬጥፍኦም መደበ።
ኣብዚ እቲ ዛንታ ብሓቂ ዜደንቕ ይኸውን፣ ከመይሲ «ኖህ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሞገስ ረኸበ ... ጻድቕ ሰብኣይ ነበረ፣ ኣብ መንጎ ህዝቢ ግዜኡ ድማ ንጹህ ነበረ፣ ምስ ኣምላኽ ድማ ተመላለሰ» (ዘፍጥረት 6:8-9) ይብል። እዚ ነዊሕ ዝርዝር ናይ ጻዕሩ ወይ ባህርያቱ እንተ ዘይኮነ እኳ፣ ካብዚ ዝበለጸ ምምካር ኽንሓስብ ኣይንኽእልን! ብዛዕባ ኖህ ብዙሕ ኣይንፈልጥን፣ ግናኸ ንሱ ካብቲ ናይቲ ግዜ እኩይ ተግባራት ከም ዝተፈልየ ንፈልጥ ኢና። ንሱ ቅቡል መስዋእቲ ኣቕረበ፣ ኣምላኽ ንኣዳምን ስድራቤቱን ቅድሚ ሕጂ ዘርኣዮም ነገር ይፍጽም ነበረ (ዘፍጥረት 4:4)፣ ምስ ኣምላኽ ድማ «ተመላለሰ» ማለት ምስኡ ከም ንቡር ክፋል ህይወቱ ይራኸብ ነበረ። ኣምላኽ ልቢ ኖህ ይፈልጥ ነበረ፣ ጻድቕ ኢሉ ጸውዖ፣ ኪባርኾ ድማ ድሉው ነበረ።
ናይ ስድራቤት ንግዲ
ኣምላኽ ንኖህ ብዛዕባ እቲ ዚመጽእ ዘሎ ማይ ኣይሂ ኣጠንቀቖ – እቲ ዚመጽእ ዘሎ ፍርዲ ንኹሎም እቶም ብልሹዋትን ብዓመጽ ዝመልኡን ዜጥፍእ። ንሱ ሓደ መርከብ ኪሃንጽ ነገሮ፣ እዚ መርከብ እዚ ነቲ ኣብዛ ፕላኔት ፈጺሙ ዘይተራእየ ዝኸፍአ ማዕበል ኪጻወር ዚኽእል ኪኸውን ነበሮ። ኖህ ንምህናጹ ትክክለኛ መምርሒታት ተዋሂብዎ ነበረ። ንሱ ሰለስተ ደርቢ ዘለዎ መርከብ ኪኸውን ነበሮ፣ 45 ጫማ ቁመት፣ 450 ጫማ ርዝመት፣ 75 ጫማ ስፍሓት። እንታይ ዓይነት ዕንጨይቲ ኺጥቀም ከም ዘለዎ፣ ብውሽጥን ብወጻእን ብቅጥራን ከመይ ገይሩ ኸም ዚዕጽዎ፣ ንእንስሳታት መዕረፊ ከመይ ገይሩ ኸም ዚገብር፣ ከምኡ’ውን ነቲ ሓደ ደገ – ኣብ ጎድኒ – ኣበይ ከም ዚገብሮ ተነጊርዎ ነበረ። ከምዚ ዝኣመሰለ ፕሮጀክት ምስ ሰለስተ ኻልኦት ሰባት፣ ደቁ፣ ንምሕጋዝ ጥራይ ኽትጅምር እንታይ ከም ዚመስል ኽንሓስብ ኣይንኽእልን። ብዙሕ ዕንጨይቲ ንቀንዲ፣ ንጨረርን ንመሓዝን ኪቑረጽን ኪስራዕን ነበሮ።
ብምኽንያት እምነት ኖህ፣ ንሱ ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ዚመጽእ ዘሎ ፍርዲ ዝነገሮ ኣመነ፣ እዚ ነገር እዚ ቅድሚ ሕጂ ፈጺሙ ዘይተራእየ እንተ ነበረ እኳ፣ ብቕጽበት ድማ ነዚ ዓብዪ ፕሮጀክት ምህናጽ ጀመረ። ኖህ ብዛዕባ መደባት ኣምላኽን መጻኢኦምን ከም መርከብ ሃነጽቲ ንስድራቤቱ ምስ ነገሮም፣ እቲ ናይ ስድራቤት ኣኼባ ኸመይ ከም ዝነበረ ኽትሓስብ ትኽእልዶ? እቲ ኖህ ዘርኣዮ እምነት ተላባዒ ነበረ፣ ስድራቤቱ ድማ ብምስታፍ ኣብቲ ዕዮ እምነቶም ኣርኣዩ። ብሰበይቱ፣ ደቁ ወይ ኣሓቱ-ኣቦታቱ ዝኾነ ምጕርምራም ኣይነበረን። ካብ ህይወት ኖህን ስድራቤቱን እንርእዮ ብዙሕ ጽቡቕ ትምህርቲ ኣሎ።
ብኣቦታት ንጀምር። ኖህ መንፈሳዊ መራሒ ነበረ፣ ኣብነቱ ድማ ኣዝዩ ኣወንታዊ ስለ ዝነበረ ስድራቤቱ ብድሌት ኣብነቱ ሰዓቡ። ኣቦታት ብጽቡቕ ኣብነት መንፈሳዊ ደረጃ ኺሰርዑ ኣለዎም። ንኣምላኽ እንተ ዘይኣሚንናን እንተ ዘይተኣዘዝናን ኣብ ስድራቤትና በረኸት ኽንርኢ ኣይንኽእልን። እዚ ማለት ኣቦታት ንኣምላኽ እንታይ መምርሒታት ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ንገዛእ ርእሶምን ንስድራቤቶምን መጽሓፍ ቅዱስ ኬንብቡ ኣለዎም።
«ብዘይ እምነት ንኣምላኽ ምሕጓስ ኣይከኣልን እዩ፣ ከመይሲ ናብኡ ዚመጽእ ዘበለ ኩሉ ንሱ ከም ዘሎን ነቶም ብቕንዕና ዚደልይዎ ኸም ዚፈድዮምን ኪኣምን ኣለዎ» (እብራውያን 11:6)።
ድሕሪኡ እተን ንሰብኡተን ዚግዝኣን ምስኦም ኪሰርሓ ድሉዋትን ዝኾና ኣንስቲ ይመጻ፣ እቲ ዕዮ ኸቢድ እንተ ነበረ እኳ (ኤፌሶን 5:22-24)። ምግዛእ ሰበይቲ ኣብ ታሕተዋይ ቦታ ኣየንብራን፣ ከመይሲ ምስ ኣእምሮ ወይ ክእለት ዝተኣሳሰረ ነገር የብሉን። የግዳስ ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ግደታት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ብኣምላኽ ድሕሪ ውድቀት ዝተሰርዑ ምግዛእ እዩ (ዘፍጥረት 3:16-19)። ንስርዓት ኣምላኽ ምስ እትቕበል፣ ብበረኸቱ ኽትተኣማመን ትኽእል እያ።
ደቂ ኖህን ኣሓቱ-ኣቦታቱ ብድሌት ምስኡ ሰርሑ፣ ነቲ ኣምላኽ ንኣቦኦም ዝሃቦም መምርሒታት ድማ ተኸተሉ። ንሳቶም ቈልዑ ኣይነበሩን፣ ግናኸ ንወለዶም ኪእዘዙ ከም ዝተማህሩ ግልጺ እዩ፣ ስለዚ ንሳቶም መሪሕነት ኣቦኦም ኪቕበሉ ንቡር ነበረ (ምሳሌ 22:6)።
እታ ስድራቤት ብዘይ ምጥማት ናይቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ሰባት ቀጸለት። ኣምላኽ ንምህናጽ መርከብ ከም መንገዲ ተጠቕመ፣ ነቲ ብልሹውን እኩይን ዓለም ንምጥንቃቕን ንሰብኡትን ኣንስትን ካብቲ ዚመጽእ ዘሎ ፍርዲ ንምድሓን መንገዲ ኣምላኽ ንምቕባል ዕድል ንምሃብን። እብራውያን 11:7 ከምዚ ይነግረና፦
«ብእምነት ኖህ፣ ብዛዕባ ገና ዘይተራእዩ ነገራት ምስ ተጠንቀቐ፣ ብቕዱስ ፍርሃት ንስድራቤቱ ንምድሓን መርከብ ሃነጸ። ብእምነቱ ንዓለም ኮነነ፣ ወራሲ ጽድቂ ድማ ኮነ፣ እዚ ጽድቂ እዚ ብእምነት ዚመጽእ እዩ።»
1 ጴጥሮስ 3:20 ድማ ከምዚ ይብል፦
«ኣምላኽ ብግዜ ኖህ ብትዕግስቲ ጸበየ፣ መርከብ እናተሃንጸት ከላ። ኣብኣ ሒደት ሰባት ጥራይ፣ ብጠቕላላ ሾሞንተ፣ ብማይ ደሓኑ።»
ጽቡቕ ዜና
ዛንታ ኖህን መርከብን ንወንጌል ጽቡቕ ምሳሌ ይኸውን። ዓለም ሎሚ ንኣምላኽ ትጸልእ፣ ብልሹው፣ ዓመጸኛን እኩይን ድማ እያ። ኣምላኽ ንዓለም ብማይ ኣይሂ ኬጥፍኣ ኣይመደበን ከምቲ ብግዜ ኖህ ዝገበሮ፣ ግናኸ ፍርዲ ተወሲኑ እዩ። መልእኽቲ ወንጌል ከም መርከብ እዩ – መንገዲ ኣምላኽ ካብቲ ዚመጽእ ዘሎ ፍርዲ ንምምላጥ። የሱስ ናብ ዓለም ዝመጸሉ ምኽንያት እዚ እዩ። ንሱ ንሓጢኣትና ዋጋ ከፈለ፣ ኣብ መስቀል ምስ ተሰቀለን ምስ ሞተን ፍርድና ኣብ ልዕሊኡ ወሰደ። ከምቲ ኖህን ስድራቤቱን ካብቲ ዚመጽእ ዘሎ ፍርዲ ንምድሓን ናብ መርከብ ኪኣትዉ ዝነበሮም፣ ንሕና ድማ «ኣብ ክርስቶስ» ኽንከውን ኣሎና፣ ንሱ ድማ «መርከብ» ድሕነትና እዩ። እዚ ከመይ ገይርና ንገብሮ? ዮሃንስ 1:12-13 መልሲ ኣለዎ፦
«ንኹሎም እቶም ዝተቐበልዎ (የሱስ)፣ ነቶም ብስሙ ዝኣመኑ፣ ደቂ ኣምላኽ ኪኾኑ መሰል ሃቦም – ደቂ ብተፈጥሮ ዘይተወልዱ ... የግዳስ ብኣምላኽ ዝተወልዱ።»
ከም ኖህ፣ ንሕና ብምእማን ቓል ኣምላኽን ንመንገዲ ድሕነቱ ብምቕባልን ንድሕን። ካብ ሓጢኣትና ምስ እንንስሕን ንየሱስ ከም መድሓኒናን ጐይታናን ምስ እንቕበል፣ ናብ ስድራቤት ኣምላኽ ንውለድ፣ ኣብኡ ድማ ንዘለኣለም ድሑናትን ርግጽናን ንኸውን። እቶም ንዕድል ድሕነት ኣምላኽ ዚነጽጉ ድሮ ተወጊዞም እዮም፣ ከመይሲ ኪኣምኑን ኪድሕኑን ይኣብዩ።
«ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ኣይኮነንን፣ ግናኸ ዘይኣምን ድሮ ተወጊዙ እዩ፣ ከመይሲ ብስም ሓደ ወዲ ኣምላኽ ኣይኣመነን» (ዮሃንስ 3:18)።
ንሕና ብዕዮ ክርስቶስ ጻድቃን ዝኾንና፣ ናይ መብጽዓ ድሕነቱ ህያዋን ኣብነታት ኽንከውን ኣሎና፣ ብህይወትና ድማ ንሕና ናቱ ምዃንና ኽንእውጅን ንኻልኦት «ናብ መርከብ ኪኣትዉ» ንምግላጽ ኩሉ ዕድል ኽንጥቀምን ኣሎና። እታ ስድራቤት ሾሞንተ ናብ መርከብ ኣተወት፣ ኣምላኽ ድማ ደገ ዓጸወ። እቶም ኪኣትዉ ዝኣበዩ ድማ ግዜኡ ሓሊፉ ከም ዝነበረ ረኸቡ። ጠፊኦም! ነቶም መልእኽቲ ወንጌል ዚነጽጉ እንታይ ዝኣመሰለ መጠንቀቕታ!
ፍርዲ ኣብ ልዕሊ እቶም ንዕድል ድሕነት የሱስ ሎሚ ዚነጽጉ ኺመጽእ እዩ፣ ከምቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ንዕድል ድሕነት ኖህ ኣብ መርከብ ዝነጸጉ ዝመጸ። ንምድላው ካብ ሓጢኣትና ኽንንስሕን ንጐይታ የሱስ ብመሰረት መስዋእቱ ኣብ ጎልጎታ ኺቕድሰና ኽንሓትትን ኣሎና።
እታ መርከብ ነቲ ማዕበል ሓለፈት፣ ድሕሪ ኣዋርሕ ድማ ኣብ ደብረ ኣራራት ዓረፈት (ዘፍጥረት 8:4)። ኣምላኽ ንኖህን ስድራቤቱን ኪወርዱን ሓድሽ ህይወት ኪጅምሩን ነገሮም። እቶም ንጐይታ የሱስ ከም መድሓኒ ዚቕበሉ ድማ ሓድሽ ህይወት ይጅምሩ። ብሓገዝን ሓይልን መንፈስ ቅዱስ፣ ኣብ ኩሉ ኣማኒ ዚነብር፣ ደገ ናብቲ ናይ ቀደም ህይወት ኪዕጸው ይኽእል፣ ንኣምላኽ ምንባር ድማ ንቡር ኪኸውን ይኽእል።
«ስለዚ፣ ሓደ እኳ ኣብ ክርስቶስ እንተሎ፣ ንሱ ሓድሽ ፍጥረት እዩ፣ እቲ ብሉይ ሓሊፉ፣ እቲ ሓድሽ መጺኡ!» (2 ቈረንቶስ 5:17)።
ንስኻኸ?
ቅድሚ ሕጂ እንተ ዘይገበርካዮ፣ ሕጂ ንዘለኣለም ኣበይ ከም እትነብር እትውስነሉ ግዜ እዩ።
«ከምዚ ዝኣመሰለ ዓብዪ ድሕነት እንተ ዘይተጠቒምናሉ ከመይ ገይርና ንምልጥ?» እዚ ድሕነት እዚ፣ ብጐይታ ቅድም ዝተነግረ፣ ብእኡ ዝሰምዑና ድማ ኣረጋጊጾምልና» (እብራውያን 2:2-3)።
ናይ ኖህ ብድሆ! ዛንታ ህይወት ኖህ ሓደ ዘይኮነስ፣ ክልተ ዓበይትን ኣሰቃቕን ማይ ኣይሂ የጠቓልል። ዓለም ብግዜ ኖህ ብእኩይነት ተመሊኣ ነበረት። ቁጽሪ እቶም ንኣምላኽ ፍጥረት፣ ፍጹምነትን ፍቕርን ዝዘከሩ ናብ ሓደ ወሪዱ ነበረ። ካብ ህዝቢ ኣምላኽ፣ ኖህ ጥራይ ተሪፉ ነበረ። ምላሽ ኣምላኽ ነቲ ከቢድ ኩነታት 120 ዓመት ዝወሰደ ናይ መወዳእታ ዕድል ነበረ፣ በዚ ግዜ እዚ ድማ ንኖህ ንመልእኽቲ ህይወቱ ዜግልጽ ስእላዊ መርከብ ኪሃንጽ ገበሮ። ኣብ ደረቕ ምድሪ ዘሎ ዓብዪ ጀልባ ንሓደ ነጥቢ ንምግላጽ ዝበለጸ ነገር የልቦን! ንኖህ፣ ምእዛዝ ንሓደ ፕሮጀክት ንነዊሕ ግዜ ምውፋይ ማለት ነበረ። ብዙሓትና ንዝኾነ ይኹን ፕሮጀክት፣ ብኣምላኽ ዝተመርሐ ይኹን ኣይኹን፣ ንምቕጻል ንሽገር ኢና። ርዝመት ምእዛዝ ኖህ ካብ ህይወት ሰባት ሎሚ ዝበለጸ ምንባሩ ዜደንቕ እዩ። እቲ ሓደ ተመሳሳሊ ንነዊሕ ግዜ ዚወስድ ፕሮጀክት ህይወትና እዩ። ግናኸ እዚ ሓደ ዓብዪ ብድሆ ህይወት ኖህ ዜምህረና ኪኸውን ይኽእል – ብምቕባል ጸጋ ኣምላኽ፣ ምሉእ ህይወት ምእዛዝን ምስጋናን ንምንባር። — መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወት፣ ታይንደል ሃውስ፣ ዊተን፣ ኢሊኖይ፣ ኣሜሪካ።
