ኣብዛ መጽናዕቲ እዚኣ፡ ጳውሎስ ኣብ ተሰሎንቄ ከም ዝሰበኸን ማሕበር ከም ዝተመስረተን ርኢና ኢና። እዞም ሰባት እዚኦም ካብ ጣኦታት ተመሊሶም ንህያው ሓቀኛ ኣምላኽ ከገልግሉን ንወዱ ኻብ ሰማይ ኪጽበዩን ጀመሩ። ንኹሎም ምእመናን ግሪኽ እውን ጽቡቕ ኣብነት ነበሩ። ጳውሎስ ንሓደስቲ ምእመናን ከም እኖ ንሕጻና ዝከናኸን፡ ከም ኣቦ ንደቁ ዘሰልጥን ከኣ ይፈትዎም ነበረ። ንሱ ጻዕረኛ ሰብ ነበረ። ተሰሎንቄውያን ዝገጥሞም ዝነበረ ተቓውሞ ንሱ እውን ስለ ዝገጠሞ ይፈልጥ ነበረ።
ኣብ ክፋል 3፡ ንሓጎስ ጳውሎስ ክንርኢ ኢና፡ እዚ ኸኣ ሰለስተ ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ (1 ተሰሎንቄ 2:19,20፤ 3:9)። ኣብ ህይወቱ ዘለዎም ቅድሚያታትን ንሓደስቲ ምእመናን ዘለዎ ኣመለኻኽታን ክንርኢ ኢና።
ሻቕሎት ጳውሎስ
«ግናኸ ኣቱም ኣሕዋት፡ ንሕና ብኣካል እምበር ብሓሳብ ዘይኰነስ፡ ንሓጺር ግዜ ኻባኻትኩም ምስ ተፈልና፡ ብብዙሕ ትምኒት ገይርና ገጽኩም ክንርኢ ኣዝዩ ደሌና። ስለዚ ኸኣ ናባኻትኩም ክንመጽእ ደሌና፡ ኣነ ጳውሎስሲ ደጋጊመ ደሌኹ፡ ሰይጣን ግና ዓገተና። ተስፋና ወይ ሓጎስና ወይስ ኣኽሊል ትምክሕትና ኣብ ቅድሚ ጐይታና የሱስ ክመጽእ ከሎኸ እንታይ እዩ? ንስኻትኩምዶ ኣይኰንኩምን? ብሓቂ ንስኻትኩም ኢኹም ክብረትናን ሓጎስናን።» (1 ተሰሎንቄ 2:17-20 NIV)
ጳውሎስ ናብ ተሰሎንቄ ኽምለስ ዘይምኽኣሉ ገለጸ (2:17-18)። ምናልባት ተቓወምቱ ብሰንኪ ዝገጠሞ ተቓውሞ ኽምለስ ፈሪሑ ኢሎም ይኸስዎ ይኾኑ፡ ጳውሎስ ግና ምፍልላይ ምስኦም ከም «ምምዛዕ» ከም ዝነበረ ገለጸ። ከም ድኻ ተሰምዖ – ጥቡቕ ዝምድናኦም ከም ስድራቤት ነበረ።
ሻቕሎቱ ንተሰሎንቄውያን ብንጹር ይረአ። ካብ ከተማ ኽወጽእ ተገዲዱ እኳ እንተ ነበረ፡ ብዛዕባኦም ብቐጻሊ ይሓስብ ነበረ። ብሓቂ፡ ከመይ ከም ዘለዉ ንምፍላጥ «ብዙሕ ትምኒት» ነበሮ፡ እንደገና ኽበጽሖም እውን ዝከኣሎ ኩሉ ገበረ። ቢያንስ ክልተ ግዜ ፈተነ፡ ግናኸ ዕላማታቱ ብሰይጣን ተዓጊቱ (2:18)። ኣምላኽ ግና ንተቓውሞ ሰይጣን ኩሉ ግዜ ይስዕሮ፡ ኣብዚ ኸኣ ነዚ ደብዳበ እዚ ንምጽሓፍን ምእመናን ኣብ ኩሉ ዘመናት ካብ ኣብነት ጳውሎስ ንኽጥቀሙን ንምድንጓይ ጳውሎስ ተጠቕመሉ።
ሰይጣን ምብጻሕ ወንጌልን መንፈሳዊ ዕቤት ምእመናንን ኬዐግት ይደሊ። ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ዕንቅፋታት ክገጥመና ከሎ፡ ሰይጣን ብዙሕ ግዜ ድሕሪኡ ኣሎ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ምብድባድናስ ምስ ስጋን ደምን ኣይኰነን፡ ግናኸ ምስ ... ገዛእቲ እዛ ጸልማት ዓለም እዚኣን ምስ መናፍስቲ እከይን ኣብ ሰማያዊ ቦታታት ዘለዉን እዩ» (ኤፌሶን 6:12)። ሰይጣንን ኣጋንንቱን እዮም እቲ ናይ ሓቂ ጸላኢ፡ እቶም ዝጥቀሙሉ ሰባትን ኩነታትን ኣይኰኑን። ሰይጣናዊ ተቓውሞ ብኣምላኽ ይፍቀድ። ሰይጣን ንእዮብ ከጥቅዖ ቕድሚ ምፍታኑ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ከመይ ከም ዝረኸበ ዘክር። ንኣቓልቦና ንምርካብ ናይ ኣምላኽ መገዲ እዩ። ንክርስትያናት ብኣጋጣሚ ዝኸውን የለን።
ጳውሎስ እቲ ዝዓበየ ዕዮኡ ንሓደስቲ ምእመናን ኣብ ክርስትያናዊ እምነት ኬዕብዮም ምዃኑ ኣመነ (2:19-20)። ከም መንፈሳውያን ደቁ፡ ንሳቶም ተስፋ ዓስቡን ዓብዪ ሓጎሱን ኣብ ሰማይ ነበሩ። ንሱ እውን ምእመናን ፊልጲ «ሓጎሱን ኣኽሊሉን» ከም ዝነበሩ ገለጸ (ፊልጲ 4:1)።
እቶም ኣብ ተሰሎንቄ ዝነበሩ ምእመናን እውን ኣብ ምድሪ «ክብረትን ሓጎስን» ጳውሎስ ነበሩ (2:20)። እቲ ምስኦም ዘሕለፎ ግዜ ንኣምላኽ ንዘለኣለም ዘመስግኑ ምእመናን ኣፍረየ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኢንቨስትመንት ክንገብሮ እንኽእል ዝበለጸ እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ዓስቢ ናብ ዘለኣለም ይዝርጋሕ። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ዕዮ ከመይ ዝበለ ዓብዪ ምትብባዕ ኰን እዩ!
ውክልና
«ስለዚ ኸኣ ክንጸውሮ ምስ ዘይከኣልና፡ ኣብ ኣቴና በይንና ኽንተርፍ ጽቡቕ መሰለና። ንጢሞቴዎስ፡ ንሱ ሓውናን ኣብ ወንጌል ክርስቶስ መዓየዊ ኣምላኽን እዩ፡ ኣብ እምነትኩም ኬጽንዓኩምን ኬተባብዓኩምን ለኣኽናዮ፡ ከምኡ ድማ ሓደ እኳ ብእዚ ፈተናታት እዚ ኸይተረበሸ። ንስኻትኩምሲ ንእኡ ተመዲብና ኸም ዝነበርና ጽቡቕ ጌርኩም ትፈልጡ ኢኹም። ብሓቂ፡ ምሳኻትኩም ከለና፡ ክንሳቐ ከም ዝኾንና ደጋጊምና ንነግረኩም ነበርና። ከምኡ ኸኣ ኾነ፡ ከምቲ ንስኻትኩም ጽቡቕ ጌርኩም እትፈልጥዎ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ክጸውሮ ምስ ዘይከኣልኩ፡ ብዛዕባ እምነትኩም ንምፍላጥ ለኣኽኩ። ፈታኒ ብዝኾነ መገዲ ኸይፈተነኩምን ጻዕርና ኸንቱ ኸይከውንን ፈራህኩ» (1 ተሰሎንቄ 3:1-5)።
ጳውሎስ ዜና ኣይሰምዐን ነበረ፡ ከመይ ከም ዘለዉ ኸኣ ኪፈልጥ ደለየ (3:1-2)። ንጢሞቴዎስ፡ መንፈሳዊ ሓውን ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ መዓየዊን (1 ቈረንቶስ 3:9)፡ ሰለስተ ዕዮታት ኬሰላስል ለኣኾ፡ ኣብ እምነቶም ኬጽንዖምን ኬተባብዖምን (3:2)፤ ብስደት ከይተረበሹ ኸም ዘለዉ ኬረጋግጽ (3:3)፤ ኣብ ክርስትያናዊ ህይወት ዘለዎም ዕቤት ኬርኢ (3:5)። ጳውሎስ ብሰይጣን ተታሊሎም ስደት ንምምላጥ እምነቶም ኸይሓድጉ ፈራህ ነበረ። ምርጫ ንክርስቶስ ምእማን ወይስ ግላዊ ምቾት ነበረ። ግላዊ ምቾት እንተ መሪጾም፡ እታ ማሕበር ክትነቅጽን ክትመውትን ነበራ፡ ዕዮ ጳውሎስ እውን ኸንቱ ምኾነ።
ጸገምን ተቓውሞን
ጳውሎስ ስደት ከም ዝጽበዮም ቕድሚ ሕጂ ኣዘኻኺርዎም ነበረ (3:4)። ናብ ጲሲድያ እንደገና ምስ ከደ፡ «ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ክንኣቱ ብዙሕ ጸገም ክንሓልፍ ኣሎና» በለ (ግብሪ ሃዋርያት 14:22)። እቲ ንምእመናን ቕድሚ ኣብ ክብሪ ክርስቶስ ምስታፎም ዘሎ ጉዕዞ ስቓይ የጠቓልል (2 ጢሞቴዎስ 3:12፤ ዮሃንስ 16:33)። ጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ ንዕኡ ምኽታል ተቓውሞ ከም ዝሓትት ኣጠንቀቖም፡ «ንኣይ እንተ ሰጐጕኒ፡ ንኣኻትኩም እውን ኪሰጕጉኹም እዮም» (ዮሃንስ 15:20)። ክርስቶስን ሃዋርያትን ከም ዝተሰጐጉ ንፈልጥ ኢና (1 ጴጥሮስ 2:21)። ጢሞቴዎስ ተቓውሞ ኸም ዝጽበዮምን ብእኡ ኸም ዝጸንዑን ምነገሮም ነበረ። ንሱ እውን ብዛዕባ ህልውና መንፈስ ቅዱስን ኣምላኽ ብጸገሞም ገይሩ ኸም ዘሰልጥኖምን ምዘኻኸሮም ነበረ።
ኣምላኽ ንተቓውሞ፡ ስደት፡ ስቓይን ፈተናታትን ንምቕጻዕናን ንምስልጣንናን ይጥቀመሉ (እብራውያን 12:7-11)። ንእምነትና ኺፍትንን ኬረጋግጽን እቶም ዝእመኑ ግናኸ ናይ ሓቂ እምነት ዘይብሎም ኬርሕቕን ይኽእሉ (ማርቆስ 4:17፤ 1 ጴጥሮስ 1:6-7)። ንምቾት ኣምላኽ ክንለማመድ ከለና፡ ንኻልኦት ኣብ ከቢድ ግዜ ዘለዉ ኸተባብዕ ንኽእል ኢና (2 ቈረንቶስ 1:4)። ጸገማት እውን ባህርይ የዕብዩ (ሮሜ 5:3፤ ያእቆብ 1:3)፡ ኣብ ምብጻሕ ወንጌል እውን ዝያዳ ቕንኣት ይህቡና (ግብሪ ሃዋርያት 8:3-4)።
ጸብጻብ ጢሞቴዎስ
«ግናኸ ጢሞቴዎስ ሕጂ ኻባኻትኩም ናባና መጺኡ፡ ብዛዕባ እምነትኩምን ፍቕርኹምን ጽቡቕ ዜና ኣምጺኡልና። ንሱ ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ዝኽርታት ብዛዕባና ኸም ዘለኩምን ንኣና ኸም እንናፍቐኩም ንስኻትኩም እውን ንኣና ኸም እትናፍቑናን ነጊሩና። ስለዚ ኸኣ፡ ኣቱም ኣሕዋት፡ ኣብ ኩሉ ጭንቀትናን ስደትናን ብሰንኪ እምነትኩም ተተባባዕና። ሕጂ ንሕና ብሓቂ ንነብር፡ ምኽንያቱ ኣብ ጐይታ ጸኒዕኩም ስለ ዘለኹም። ብሰንኪ እምነትኩም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና ዘሎና ኩሉ ሓጎስና ንምምላስ ንኣምላኽ ከመይ ጌርና ኸም እነመስግኖ ኸምኡ ኸኣ ንስኻትኩም እውን ንኣና ኸም እትናፍቑናን ነጊሩና።» (1 ተሰሎንቄ 3:6-9)
እቲ ኻብ ተሰሎንቄ ዝመጸ ጽቡቕ ጸብጻብ ጢሞቴዎስ ንጳውሎስ ብሓጎስ መልኦ። ጻዕሩ ኸንቱ ኣይነበረን። እምነቶምን ፍቕሮምን ብንጹር ይረአ ነበረ። ብዛዕባ ምብጻሕ ጳውሎስ ጽቡቕ ዝኽርታት ነበሮም፡ እንደገና ኸኣ ኬርእይዎ ይናፍቑ ነበሩ። ምላሹ ነዚ ደብዳበ እዚ ምጽሓፍ ነበረ።
ብመሰረት ትምህርቱ ይነብሩ ነበሩ፡ እዚ ኸኣ ንሓድሕዶም ብምፍቓር የርእዩ ነበሩ (3:6)። ንኣምላኽ፡ ንኻልኦትን ንጳውሎስን ቅኑዕ ኣመለኻኽታ ነበሮም። ንገላትያ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «እቲ ዝቑጸር ዘሎ እምነት ብፍቕሪ እትግለጽ ጥራይ እያ» (ገላትያ 5:6)። ንኤፌሶን ከኣ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ብዛዕባ እምነትኩም ኣብ ጐይታ የሱስን ፍቕርኹም ንኹሎም ቅዱሳንን ምስ ሰማዕኩ፡ ምምስጋን ኣየቋረጽኩን» (ኤፌሶን 1:15-16)።
ጳውሎስ «ጭንቀትን ስደትን» ይሳቐ እኳ እንተ ነበረ፡ ብሰንኪ እምነቶም ኣዝዩ ተተባባዕ (3:7)። ጽቡቕ ከም ዘለዉ ብምፍላጡ ተሓጎሰ (3:8)። ብሓቂ፡ ቃላት ንምስጋናኡ ንኣምላኽ ኬገልጹ ኣይከኣሉን (3:9)። ኣመለኻኽታኡ ከም ዮሃንስ ነበረ፡ ንሱ ኸኣ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ደቀይ ብሓቂ ኸም ዝመላለሱ ኽሰምዕ ካብዚ ዝዓቢ ሓጎስ የብለይን» (3 ዮሃንስ 4)።
ጸሎት ጳውሎስ
«ለይትን መዓልትን ብብዙሕ ቕንኣት ንጸሊ ኢና፡ እንደገና ኸኣ ንርእየኩምን ኣብ እምነትኩም ዘሎ ዝጎደለ ኸነማልእን። ሕጂ ኣምላኽናን ኣቦናን ባዕሉን ጐይታና የሱስን ናባኻትኩም ንኽንመጽእ መገዲ የጽርዩልና። ጐይታ ፍቕርኹም ንሓድሕድኩምን ንኹሉ ሰብን የብዝሕን የፍስስን፡ ከምቲ ናትና ንኣኻትኩም ዝገብር። ጐይታና የሱስ ምስ ኩሎም ቅዱሳኑ ኽመጽእ ከሎ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽናን ኣቦናን ብዘይ ነቀፌታን ቅዱሳንን ክትኾኑ ልብኹም የጽንዖ» (1 ተሰሎንቄ 3:10-13)።
እንታይ ከም ዝጽለ ኽፈልጥ ከቢድ ክኸውን ከሎ፡ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «መንፈስ ኣብ ድኻምና ይሕግዘና። እንታይ ከም እንጽሊ ኽንፈልጥ ኣይንኽእልን ኢና፡ ግናኸ መንፈስ ባዕሉ ብቃላት ኬገልጽ ዘይከኣል ብዝኾነ ምጕርምራም ይልምነልና። ንልብና ዝምርምር ከኣ ሓሳብ መንፈስ ይፈልጥ፡ ምኽንያቱ መንፈስ ንህዝቢ ኣምላኽ ብመሰረት ፍቓድ ኣምላኽ ይልምነሎም» (ሮሜ 8:26-27)።
ተሰሎንቄውያን ክስደዱ ከለዉ፡ ጳውሎስ ብብዙሕ ቕንኣት፡ ብተደጋጋሚን ብፍላይን ጸለየ። «ብብዙሕ ቕንኣት» ማለት «ብዝበለጸ» ማለት ዝኾነ ግሪኻዊ ቃል እዩ። እንታይ ከም ዝሓልፉ ይፈልጥ ነበረ፡ ለይትን መዓልትን ከኣ ጸለየ። «ኣብ ጐይታ ጸኒዖም» ምህላዎም ኣየገርምን እዩ (3:8)። ንሱ እውን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ኩሉ ግዜ ተሓጎሱ፤ ብቐጻሊ ጸልዩ፤ ኣብ ኩሉ ኩነታት ኣመስግኑ፡ ምኽንያቱ እዚ ፍቓድ ኣምላኽ ንኣኻትኩም ኣብ ክርስቶስ የሱስ እዩ» (1 ተሰሎንቄ 5:16-17)።
ጳውሎስ ኣብ ጸሎቱ ኣርባዕተ ነገራት ብፍላይ ጠቐሰ። ቀዳማይ፡ እንደገና ኬርእይዎ ደለየ። ካልኣይ፡ ካብ ኣምላኽ ዝያዳ ሓቅታት ኬምህሮም ደለየ። ሳልሳይ፡ ኣምላኽ ናብኦም ንኽመጽእ «መገዲ ኼጽርየሉ» ደለየ። ናብ ተሰሎንቄ ምስ ተመልሰ ኣምላኽ ነዚ ጸሎት እዚ መለሰሉ (ግብሪ ሃዋርያት 20:1-3)። ራብዓይ፡ ፍቕሮም ንኻልኦት ኬብዝሕ ጸለየ።
ኣብ ምዕራፍ 1፡ ጳውሎስ «ብፍቕሪ ዝተገብረ ጻዕሮም» ጠቐሰ (1 ተሰሎንቄ 1:3)፤ ዓብዪ ምጅማር ገይሮም ነበሩ። ፍቕሮም ንምእመናንን ንዘይኣምኑን – ከምኡ እውን ንጸላእቶም – ኬጠቓልል ነበሮ። እዚ እዩ እቲ ጳውሎስ ዝመሰሎ ፍቕሪ። ብቐጻሊ ኽትግበር ዘለዋ ፍቕሪ እያ።
ኣገላልጻ ፍቕርና ኣብዛ ህይወት እዚኣ ናብ ዘይነቀፌታ ኣብታ እትመጽእ ህይወት ይመርሕ። ንሓድሕድናን ንኹሉ ሰብን እንተ ፈቲና፡ ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ኺገዝእ ክምለስ ከሎ «ብዘይ ነቀፌታን ቅዱሳንን» ክንቀውም ኢና። እቲ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንምእመናን ንምግላጽ ዝጥቀመሉ ግሪኻዊ ቃል «ቅዱስ» ወይ «ቅዱስ ሰብ» ማለት እዩ። ብኣቀማምጣ፡ ምእመናን ቅዱሳን እዮም (ንኣምላኽ ዝተፈልዩ)፡ ብተግባር ከኣ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ባህርዮም ዝያዳ ቅዱሳን ኪኾኑ ይግባእ (1 ቈረንቶስ 1:2፤ 1 ጴጥሮስ 1:15-16)።
ትምህርቲ ንኣና
እዚ ብዛዕባ ኣገዳስነት ዕዮ ምትሕግጋዝ ትምህርቲ እዩ። ንሓጥኣን ናብ መድሓኒ ምምራሕ ጥራይ ኣይበቅዕን እዩ፤ ናብ ብስለት እውን ኪምሃሩ ኣለዎም። ጳውሎስ ብዙሓት ካብተን ዝሰበኸለንን ማሕበር ዝመስረተለንን ከተማታት እንደገና ከም ዝበጽሐ ዘክር። ንምእመናን ኣብ እምነቶም ኬዕብዮም ፈተነ፡ ብፍላይ ድማ ንሓቂ ማሕበርን ኣብ መደብ ኣምላኽ ዘለዋ ኣገዳስነትን ኣምሃሮም። ዕላማ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሚስዮናውያን ባዕለን ዝካየዳ ማሕበራት ምምስራት እዩ።
ትእዛዝ ጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ፡ «ስለዚ ኸዱ ንኹሎም ኣህዛብ ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ፡ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ኣጥምቕዎም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኩሉ ኺሕልዉ እውን ምሃርዎም» (ማቴዎስ 28:19-20)። ደቀ መዛሙርቲ ምግባር ፍቕሪ ጳውሎስ ነበረ።
ከም ጳውሎስ ዲና? ንንኣሽቱ ምእመናን ነተባብዕ ዲና? ከመይ ከም ዘለዉ ኽንፈልጥ ንናፍቕ ዲና? ብዕቤቶም ንሕጎስ ዲና? ንኣኦም ንጸሊ ዲና? ከም ጢሞቴዎስ ነሰልጥኖም ዲና፡ ድሕሪኡ ኸኣ ዕዮ ኣምላኽ ኪገብሩ ንፈቕደሎም ዲና?
ከም ተሰሎንቄውያን ዲና? ኣብ ጐይታ ጸኒዕና ዲና? እምነትና ኣብ ማእከል ስቓይን ፈተናን ሓያል ዲዩ? ብዘይ ምጥፍፋእ ህይወት ኣምላኽ ንኣምን ዲና? ፍቕርና ንጹርን ዝዓብን ዲዩ? ንኣምላኽ ዝመስል ህይወት ንነብር ዲና?
እዚ ንተሰሎንቄውያንን ንኣናን ድሌት ጳውሎስ ነበረ።
