ሰባት ብባህርያቶም ሃይማኖታውያን እዮም፤ «ቅኑዕን ጌጋን» ዝበሃል ነገር ከም ዘሎ ይፈልጡ እዮም። ይኹን እምበር፣ ዘይድሓኑ ሰባት ከም «ጽቡቕ» ገይሮም እዮም ንርእሶም ዝፈርዱ። ብሓቂ፣ ኩሎም እሱራት ከም ንጹሃት ገይሮም እዮም ንርእሶም ዝገልጹ! እዚ ብውልቃዊ ተሞክሮይ እፈልጦ እየ፤ ንዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣገልግሎት ሰሪሐ እየ። ሰባት ከም ዝግምቱዎ ዘይኮነስ፣ ኣምላኽ ንሰብ ናብ መንገዱ ምስ ሓደጎ፣ «ኩሎም ኣብ ምድሪ ዝነበሩ ሰባት ... መንገዶም ኣበላሸዉ» (ዘፍጥረት 6:12 NIV)።
ብጌጋኦም ምስ ተጋጠሙ፣ ሰባት ብዙሕ ግዜ ጌጋ ምዃኑ እንተ ዝፈልጡ ጌጋ ኣይምገበሩን ነይሮም ኢሎም ይሓስቡ። «እንታይ ክገብር ከም ዝነበረኒ እንተ ዝፈልጥ ነይረ፣ ምገበርክዎ ነይረ» ይብሉ። እዚ ድማ፣ እስራኤላውያን ሕጊ ምስ ተዋህቦም ዝበልዎ እዩ፡ «እግዚኣብሔር ዝበሎ ኩሉ ክንገብር ኢና» (ዘጸኣት 24:3)። ኩሉ ትእዛዛቱ ቅኑዕ ይመስል ነይሩ፣ ግናኸ ክገብርዎ ኣይከኣሉን! ስለዚ ድማ፣ «ብሕጊ ሓደ እኳ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ኣይጸድቕን እዩ» ዝብል ሓቂ ተራእዩ እዩ (ገላትያ 3:10-11)።
ግንከ ቅዱሳን ብሉይ ኪዳንከ? «ብምሕላው ሕጊ ሓደ እኳ ኣይጸድቕን እዩ» (ገላትያ 2:16) እሞ፣ ብምሕላው ሕጊ ከም ዘይጸደቑ ምጥቃስ ጽቡቕ እዩ። «ብጸጋ ... ብእምነት» እዮም ድሒኖም (ኤፌሶን 2:8፤ እብራውያን 11:2-39)። ብተመሳሳሊ፣ ሎሚ ሓደ እኳ ብምሕላው ሕጊ ኣይድሕንን እዩ።
ምድሓን፡ ብሕጋውነት ድዩ?
ገላትያውያንን ካብኡ ንነጀው ዝመጹ ብዙሓትን፣ ብምሕላው ሕጊ ምድሓን ክረኽቡ ከም ዝኽእሉ ሓሲቦም እዮም፡ «ሕጂኸ ብሰብኣዊ ጻዕሪኹምዶ ኢኹም ዕላማኹም ከተርክቡ ትፍትኑ ዘለኹም?» (ገላትያ 3:2-3)። ይኹን እምበር፣ መልእኽቲ ገላትያ ሰባት ብ«ምሕላው ዓሰርተ ትእዛዛት» ከም ዝድሕኑ ዝብል ሓሳብ ይነጽግ፣ ከምቲ ብዙሓት ዝብልዎ። ንምድሓንና ክንሕልዎም ከም ዝግባእ ዝብል ሓሳብ እውን ይነጽግ፣ ብኣንጻሩ ድማ «ጸኒዕኩም ደው በሉ፣ እንደገና ብኣርዑት ባርነት ኣይትጸዓኑ» (ገላትያ 5:1) ኢሉ የጠንቅቐና። ሕጋውነት ቅኑዕ ኣገባብ ኣይኮነን።
«ኣርዑት ባርነት» ድማ ብምድሓን «ምሕዳግ» ነገራት ከም ዝሓትት ብዝብል ትምህርቲ ክትግበር ይኽእል እዩ። ምድሓን ካብ ባርነት ሓጢኣት ምድሓን ስለ ዝኾነ፣ ክድሕን ዝደሊ ሰብ ካብ ሓጢኣት ክድሕን ይደሊ፣ ሓጢኣት ምግባር ደው ከብል ይደሊ! ስለዚ፣ ሓጢኣት ምግባር ደው ከብል ምስ ደለየ፣ ሓጢኣት ምግባር ምሕዳግ ከም ምሕዳግ ዝኾነ ነገር ኣይስምዖን እዩ!
«ነገራት ምሕዳግ» ምባል ንጋሪት ቅድሚ ፈረስ ምግባር እዩ። ድሕሪ ምድሓን እዩ፣ መንፈሳዊ ብስለት እናረኸብና ምስ ከድና፣ ነቶም «ንኹሉ ዝጠቕሙን ዝበለጹን ነገራት» ክንፈልጥ እንኽእል። መንፈሳዊ ብስለት ዘለዎም ሰባት «ጽቡቕ ንምግባር ርእሶም ከም ዝውፍዩ ክጥንቀቑ» እዮም (ቲቶስ 3:8)። ዝኾነ ነገር ከም ዝሓድጉ ኣይሓስቡን እዮም። ብ«ምሕዳግ» ነገራት ከም ዝደሓነ ዝሓስብ ሰብ ብጣዕሚ ብቕልጡፍ ጻድቕ ሕጋዊ ክኸውን እዩ።1
ምድሓን፡ ብእምነት!
መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣገባብ ምድሓን ብጸጋ ብእምነት እዩ። «ንሱ ድማ ብምሕረቱ ኣድሓነና እምበር፣ ብግብሪ ጽድቂ ዝገበርናዮ ኣይኮነን ... ብጸጋኡ ጸዲቕና ድማ ወረስቲ ... ናይ ዘለኣለማዊ ህይወት ክንከውን» (ቲቶስ 3:5-7)።
ሽዑኸ ጽቡቕ ግብሪ ኣበይ እዩ ዝመጽእ? «ብእምነት ኢኹም ድሒንኩም ... ብግብሪ ኣይኮነን፣ ሓደ እኳ ምእንቲ ከይመካሕ። ንሕና ግና ፍጥረት ኣምላኽ ኢና፣ ጽቡቕ ግብሪ ንምግባር ብክርስቶስ የሱስ ተፈጢርና ኢና» (ኤፌሶን 2:8-10) ተባሂልና ኣሎና። ሃዋርያ ንሕጋውያን ገላትያውያን ከምዚ ኢሉ ይምክር፡ «ወዲ ኣምላኽ ... ኣፍቀረኒ እሞ ንርእሱ ምእንታይ ሃበ ... ጽድቂ ብሕጊ እንተ ዝርከብ ነይሩ፣ ክርስቶስ ብኸንቱ ሞተ» (ገላትያ 2:20-21)። ብንጹር፣ ምድሓን ብእምነት እዩ።
እግዚኣብሔራዊ ህይወት፡ ብሕጋውነት ድዩ?
ብመሰረቱ፣ ሕጋውነት ናብ እግዚኣብሔራዊ ህይወት ዝወስድ ግሩም መንገዲ ይመስል፤ እዚ ድማ ንኣይሁድ፣ ንክርስቲያናት ገላትያ፣ ከምኡ እውን ንክርስቲያናት ቈሎሴ ዘሳሕቦም ምኽንያት ክኸውን ይኽእል እዩ። ቈሎሴውያን ን«ሕግታት፡ ‘ኣይትሓዙ! ኣይትጥዓሙ! ኣይትትንክዩ!’ ... ብሰብኣዊ ትእዛዛትን ትምህርትን ዝተመስረተ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሕግታት ብሓቂ መልክዕ ጥበብ ኣለዎ ... ግናኸ ስጋዊ ፍትወት ንምግታእ ዝኾነ ዋጋ የብሉን» (ቈሎሴ 2:20-23) ተገዚኦም ነይሮም።
ክርስቲያናት ንኻልኦት ሕጋዊ ኣነባብራ ንምጥባቕ ክፍትኑ ይኽእሉ እዮም፤ ሃዋርያ ጴጥሮስ ገይርዎ እዩ (ገላትያ 2:14)፣ ብዙሓት ዝተኸበሩ ክርስቲያናት እውን ሎሚ ይፍትኑ ኣለዉ! ከመይ ገይሮም እዮም ዝሰርሑ? ንሓሳቦም ክንሰማማዕ ንምግባር፣ ሓጢኣት ዘይኮኑ ነገራት ብምግባርና ሓጥኣን ከም ዝኾና ይገብሩና! ንኣብነት፣ ሓደ ግዜ ሓደ መንእሰይ ክርስቲያን «ናብ ጸወታ ኩዕሾ እግሪ ምኻድ እንታይ ጌጋ ኣለዎ?» ኢሉ ክሓትት ሰሚዐ። ሓደ ሕጋዊ ክርስቲያን ድማ ብቕልጡፍ «እዛ ሕቶ እዚኣ እንተ ሓቲትካ፣ መልሱ ኣብ ልብኻ ትፈልጦ ኢኻ» ኢሉ መለሰ። ከምዚ ዝኣመሰለ ምጥዋይ ብጣዕሚ ዕዉት እዩ! ኣብነትና ጐይታ የሱስ ክኸውን ኣለዎ፣ ንሱ ምስኦም ስለ ዝበልዐ፣ ብፈሪሳውያን «ፈታዊ ተረከብትን ሓጥኣንን» ተባሂሉ ተኸሲሱ ነይሩ – ብኻልእ ኣዘራርባ፣ ድኹም ምስክርነት! (ማቴዎስ 11:19)።
ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ንዝኾነ ደስታና ዝጻረሩ ይመስሉ፣ ኣብ ሰማይ ኣምላኽ «ብዘለኣለማዊ ደስታ» ከም ዝመልኣና (መዝሙር 16:11) ከም ዘይፈልጡ ኮይኖም። ጳውሎስ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ሕጋውነት ሓጋዚ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መልሲ ይህበና! «ኩሉ ንኣይ ፍቑድ እዩ» ይብል፣ ግናኸ ሓጢኣት ከም ዘየጠቓልል ድማ «ንኣምላኽ ብስጋኹም ኣኽብርዎ» (1 ቈረንቶስ 6:12, 20) ብምባል የርኢ።
ካልእ ሕጋውያን ሓሳባቶም ኣብ ካልኦት ዝጥብቑሉ መንገዲ፣ ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ «ዓለማውነት» ብጌጋ ብምጥቃም እዩ። ከምቲ ሓደ ብጣዕሚ ዝተኸበረ ተርጓሚ መጽሓፍ ቅዱስ ዝገለጾ፣ «ንዓለም ምፍቃር ንምርኢትን ደስታን፣ ሙዚቃን ውዝዋዘን፣ ኣደን፣ ምትኳስን፣ ውድድር ኣፍራስን፣ ወዘተ. ጥራይ ከም ዝኾነ ክንሓስብ የብልናን።» 2 ነዚ ነገራት እዚ ዓለማዊ ብምባልና እግዚኣብሔራውያን ከም ዝኾና ምሕሳብ ቅኒት እዩ!
ሕጋውያን ብዙሕ ግዜ ሕጋውነት ክሳዕ ክንደይ ኣዕናዊ ምዃኑ ኣይፈልጡን እዮም። ንሰባት ካብ ናይ ሓቂ ክርስትና የርሕቖም። ገላትያውያን «ተጠንቀቑ፣ እንተ ዘይኮይኑ ንሓድሕድኩም ክትጠፍኡ ኢኹም» (ገላትያ 5:15) ተባሂሎም ክጠንቀቑ ነይርዎም። ካልእ ኣዕናዊ ሳዕቤን ሕጋውነት ድማ ጻድቕነት ርእሲ ምፍጣሩ እዩ። ሓደ ጻድቕ ሰብ ንኻልእ ሰብ «ብመንፈስ ትሕትና» (ገላትያ 6:1 JND) ከመይ ገይሩ «ክመልስ» ይኽእል፣ ከምቲ ገላትያውያን ዝተምሃርዎ?
እግዚኣብሔራዊ ህይወት፡ ብጸጋ!
ከም ክፋል ናይ ሓቀኛ እግዚኣብሔራዊ ህይወት፣ ንሕጋውያን ገላትያውያን «ንኹሎም ሰባት፣ ብፍላይ ድማ ነቶም ናይ እምነት ስድራ ዝኾኑ፣ ጽቡቕ ክገብሩ» ተባሂሎም (ገላትያ 6:10 NIV)። ንኻልኦት እንተ ተገዲሽና፣ «ኣምላኽ ድማ ኩሉ ጸጋ ክመልኣልኩም ይኽእል እዩ፣ ምእንቲ ... ኣብ ኩሉ ጽቡቕ ግብሪ ክትበዝሑ ... (ንሰባት) ልቦም ድማ ብሰንኪ እቲ ኣምላኽ ዝሃበኩም በሊጹ ዝርከብ ጸጋ ናባኹም ክመጽእ እዩ» (2 ቈረንቶስ 9:8,14) ተባሂልና ኣሎና። ጸጋ እምበር ሕጋውነት ኣይኮነን ናይ ሓቂ ክርስቲያናዊ ምስክርነት!
ብጸጋ እናነበርና፣ «ክንጥንቀቕ» ኢና፣ «ብሕጋዊ» መንገዲ ክንገብሮ ፍቑድ እኳ እንተኾነ፣ «ምጥቃም ናይ ሓርነት ንድኹማት ዕንቅፋት ከይከውን» (1 ቈረንቶስ 8:9)። ከምኡ እውን፣ ንኻልኦት ንሕልናና ንምጥባቕ ንኣገዳሲ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ ብዛዕባ «ዕንቅፋት» («ምጥፋእ» KJV) ምጥቃም ክንወግድ ኢና።3 ሽዑ፣ ትምኒትና ናይ ሓቂ እግዚኣብሔራዊ ህይወት እንተኾይኑን ብዝኾነ መንገዲ «ብሓደ ጌጋ እንተ ተታሒዝና»፣ ነቶም «መንፈሳውያን» ዝኾኑን ንምምላስና ዝፍትኑን ሓገዝ ክንቕበል ኢና። ብተመሳሳሊ፣ ትምኒትና ኣብ ካልኦት ናይ ሓቂ እግዚኣብሔራዊ ህይወት ንምዕባይ እንተኾይኑ፣ ብጸጋ ክንምልሶም ኢና፣ ብኣገባብና ድማ ንናይ ገዛእ ርእስና ድኻም ከም እንፈልጥ ክንርኢ ኢና (ገላትያ 6:1)። ንናይ ገዛእ ርእስና ድኻም እንተ ፈሊጥና፣ ጻድቕነት ርእሲ ከም ዘይንርኢ ብጸጋ ክንሰርሕ ንኽእል ኢና!
መደምደምታ
ኣገባብና ናብ እግዚኣብሔራዊ ህይወት ነቶም «ዝግበሩ» እምበር ነቶም «ዘይግበሩ» ዘጕልሕ ክኸውን ኣለዎ፣ ምኽንያቱ «ንሰባት ዘይኮነስ ንኣምላኽ ኢና ባህ ከነብል እንፍትኖ» (1 ተሰሎንቄ 2:4)፣ እቶም «ዘይግበሩ» ድማ ብዙሕ ግዜ ንሰባት ባህ ንምባል ጥራይ «ዘይግበሩ» ነገራት እዮም። ከም ዝረኣናዮ ክልተ ኣገባባት ኣለዉ – ሕጋውነትን ጸጋን። እዞም ኣገባባት፣ ወይ ኣገልግሎታት፣ ከምዚ ኢሎም ተነጻጺሮም ኣለዉ፡ «ኣገልግሎት ጸጋ ... መንፈሳዊ ብስለት የፍሪ። ብክርስቶስ ...ንቤተ ክርስቲያንን ይሕዝ። ግድነትና ክብሩን ደሓን ህዝቡን ይኸውን። ኣገልግሎት ሕጊ (ወይ ሕጋውነት) ኣብ መንፈሳዊ ሕጻንነት የንብረና ... ቀንዲ ግድነትና ናይ ደገ ምምስሳል ይኸውን፣ እዚ ድማ ንስጋ ብጣዕሚ የዕግቦ ... ግናኸ ዝኾነ ደረጃ ምምስሳል ንዝኾነ ሕጊ ካብ ናይ ኣምላኽ ደረጃ ቅድስና ብጣዕሚ ይጎድል፣ ምኽንያቱ ልቢ ፈጺሙ ኣይበጽሕን እዩ።» 4
ስለዚ፣ ምድሓንን ምስኡ ዝመጽእ ንእግዚኣብሔራዊ ህይወት ዘለዎ ዓቕምን፣ ብኣገልግሎት ጸጋ እምበር ብኣገልግሎት ሕጋውነት ከም ዘይመጽእ ንርኢ።
መወዳእታ ማስታወሻታት
- ገሊኦም ምእመናን «ንሓንቲ ቁራጽ እንጌራ ንምብላዕ ብቑዕ ኮይኑኒ ክስምዓኒ ብዙሕ ግዜ ወሲዱለይ» ኢሎም እዮም። ብኣጋጣሚ፣ ንሓደ ክርስቲያን «ብቑዕ ኮይኑኒ ክስምዖ» ዝገብሮ ብዙሕ ግዜ ንጕጅለ ብ«ምሕዳግ» ባዕላቶም ሓጢኣት ዘይኮኑ ነገራት ምምስሳል እዩ።
- ዊልያም ኬሊ, ትርጓሜ መልእኽታት ዮሃንስ ሃዋርያ, ገጽ 137, 1905, ዳግማይ ሕትመት 1970, Believers Bookshelf, Sunbury, PA, USA 17801.
- ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፣ እታ ቃል ስካንዳሎን «ምዕንቃፍ» ማለት እያ። ብዘመናዊ ትርጉም «ምጥፋእ» (KJV) ማለት ኣይኮነን። ሓደ ብሱል ክርስቲያን ንሓደ መንእሰይ ምእመን «እዚ የጥፍኣኒ እዩ» ብምባል ንሕልናኡ ንምጥባቕ ምጥቃም ናይ ቅዱሳት ጽሑፋት ጌጋ ምጥቃም እዩ።
- ባይረን ኢ. ክሮስቢ፣ «እዚ ጸጋ እዚ ኣብኡ ደው ንብል»; ቃላት ሓቂ, ጥራዝ 49, ቁ. 1, ጥሪ-ለካቲት 2006, ገጽ 13.
ብኣላን ኤች. ክሮስቢ
