መስዋእቲ ሰሎሞንን ማእከላይ ቦታ ኣምልኾን

«እቶም ህዝቢ ኸኣ ቤት ንስም እግዚኣብሄር ክሳዕ ሽዑ ስለ ዘይተሰርሐ፡ ኣብ ኣርዑት ይስውኡ ነበሩ። ... ንጉስ [ሰሎሞን] ከኣ ኣብኡ ኪስውእ ናብ ጊብዖን ከደ፡ እዚ ዓብዪ ኣርዑት እዩ ነይሩ እሞ። ... ኣብ ጊብዖን ከኣ እግዚኣብሄር ንሰሎሞን ተራእዮ።» 1 ነገስት 3:2,4-5 NKJV

ቀዳማይ ነገስት 3፡ ኣብ ኣምልኾ እግዚኣብሄር ንእስራኤል ወሳኒ እዋን ይገልጽ። ልዕሊ ኣርባዕተ ዘመናት ቅድሚኡ፡ ህዝቢ እስራኤል ናብ ከነኣን ቅድሚ ምእታዎም፡ ሙሴ ማእከላይ ቦታ ኣምልኾ ከዳልዉ ነገሮም። እቲ ተንቀሳቓሲ ማሕደር እግዚኣብሄር፡ እታ ሃገር ኣብ ምድረበዳ ክትጓዓዝ ከላ፡ ንኣምልኾ ዝተመደበ ቦታ ነይሩ፡ ግናኸ ኣብታ ተስፋ ዝተዋህበት ምድሪ፡ «እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ስሙ ኬንብረሉ ዝመርጾ ቦታ»፡ ንመስዋእትን ንሓጎስን ዝኸውን ቦታ ክህሉ እዩ (ዘዳግም 12:11-12)። እያሱን ህዝቢ እስራኤልን ንከነኣን ምስ ወረሱ፡ እቲ ማሕደር ኣብ ሲሎ ተተኸለ (እያሱ 18:1)፡ ኣብኡ ኸኣ ኣብ ነዊሕ ዓመታት ፈራዶ ጸንሐ።

ይኹን እምበር፡ እቲ ስነ-ምግባራዊ ኩነታት እስራኤል ንእግዚኣብሄር ክብሪ ኣየምጸአሉን። መንነቶም ከም ህዝቢ ኣምላኽ እናደኸመ ከደ፡ ክሳዕ እቲ ዕውር ካህን ኤልን እቶም ስነ-ምግባር ዘይብሎም ደቁን ዝነበሩሉ እዋን፡ እቲ ብሓፈሻ ኣብ ቅድስተ-ቅዱሳን ዝነብር ዝነበረ ታቦት ኣምላኽ፡ ከም ሓደ ጥራይ ናይ ዕድል መሳርሒ ተራእየ። ጸላእቲ ነቲ ታቦት ምስ ሓዝዎ፡ ከምቲ ክብሪ እግዚኣብሄር ምስኡ ዝኸደ ኮይኑ ነበረ (1 ሳሙኤል 4)። እቲ ኣብ ሲሎ ዝነበረ ልምዲ ኣምልኾ ተበታተነ።

በዚ ምኽንያት፡ እቶም ህዝቢ ኣብ ኣኽራማትን ኣርዑታትን ንእግዚኣብሄር ከምልኹ ጀመሩ፡ ከምቲ እቶም መእተዊ ጥቕስታትና ዝገልጽዎ። እቲ ዓብዪ ናይ ነሓስ መሰውኢን ካልኦት ክፍሊ ማሕደርን ናብ ኣኽራማት ጊብዖን ተሰጋገሩ (1 ዜና መዋእል 16:39, 21:29)፡ እቶም ህዝቢ ኸኣ ኣብ ካልእ ቦታታት ንእግዚኣብሄር መሰውኢ ሰርሑ። ንኣብነት፡ እቲ ነብዪ ኤልያስ ጸኒሑ ዝጠገኖ መሰውኢ ኣብ ደብረ-ካርሜል ካብዚኦም ሓደ ክኸውን ይኽእል እዩ (1 ነገስት 18:30)። እቶም ኣርዑታት ብብዝሒ ምስ ኣምልኾ ጣኦትን ካልኦት ዘይኣምላኻዊ ተግባራትን ዝተኣሳሰሩ እኳ እንተነበሩ፡ ኣብዚ ግን ከምኡ ኣይነበረን። እቶም ህዝቢ እግዚኣብሄር ኣምልኾኦም ከም ዝግብኦ ይፈልጡ ነበሩ፡ ስለዚ ኣብ ዝኸኣልዎ ቦታ ይደልይዎ ነበሩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ሙሴ ብዛዕባ ማእከላይ ቦታ ምእካብ ንስም እግዚኣብሄር ዝበሎ እንታይ ኮይኑ? ቃላቱ ናብ ምድሪ ዝወደቑን ዘይፍጸሙን ኮይኖም ዝነበሩ ይመስል ነበረ።

ግናኸ ኣምላኽ ይሰርሕ ነበረ። ታቦት እግዚኣብሄር ናብ እስራኤል ተመልሰ፡ ንጉስ ዳዊት ከኣ ንምዕቃቡ ሓድሽ ድንኳን ክስራሕ ኣዘዘ (1 ዜና መዋእል 16:1)። ዳዊት ጸኒሑ ኣብ የሩሳሌም ዝርከብ ቦታ ንቤት እግዚኣብሄር ክኸውን ከም ዘለዎ ፈለጠ (22:1)፡ ንምስርሑ ኸኣ ብዙሕ ንብረት ኣከበ። ይኹን እምበር፡ ክሳዕ ሽዑ፡ እቲ ናይ ከምዚ ዓይነት ቤት ምስራሕ ኣይጀመረን ነበረ። ስለዚ፡ ሰሎሞን ንግስናኡ ምስ ጀመረ፡ ነቲ ዓብዪ ኣርዑት ኣብ ጊብዖን በጽሐ። ኣብኡ፡ ኣብቲ ኣስታት 500 ዓመታት ቅድሚኡ ዝተሰርሐ መሰውኢ ምሕራር፡ ሽሕ መስዋእቲ ንእግዚኣብሄር ኣቕረበ።

እዚ ፍጻሜ እዚ መቐይሮ ነበረ፡ ከመይሲ ሰሎሞን ኣብኡ መስዋእቲ ዘቕረበሉ እዋን እዚ ናይ መወዳእታ ነበረ። እግዚኣብሄር በታ ለይቲ እቲኣ ንሓድሽ ንጉስ በረኸት ንምሃብ ተራእዮ። ሰሎሞን ጥበብ ሓተተ፡ ትሑት ድሌቱ ኸኣ ተፈጸመ። በታ ዝቕጽል መዓልቲ ሰሎሞን ናብ የሩሳሌም ተመልሰ፡ ኣብ ቅድሚ ታቦት ኣምላኽ ከኣ መስዋእቲ ኣቕረበ፤ ድሕሪኡ ድማ፡ ምስራሕ ቤተ-መቕደስ ጀመረ። ጥበብ ኣምላኽ፡ ምስ ፍልጠት ኣቦ ሰሎሞን ዳዊት ተደሚሩ፡ ሰሎሞን ነቶም ኣርዑታት ገዲፉ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋን ዝተጸበየ ቦታ ስም እግዚኣብሄር ዝነብረሉ ክቕበል ገበሮ።

ኣምልኾና ናብ እግዚኣብሄር ምምጻእ ክቡር ድሌት እዩ። ንሱ ብርግጽ ንኹሉ መስዋእቲ ምስጋና ይግብኦ! ሕጂ ግን፡ ከምቲ እግዚኣብሄር የሱስ ባዕሉ ኣብ ዮሃንስ 4 ዝመሃሮ፡ ኣምልኾና ኣብ ፍሉይ ቦታ ኣይተገደበን። ይኹን እምበር፡ ስሙ ዝኸብርሉ ቦታ ምድላይ ሕጂ እውን ኣገዳሲ እዩ፡ ከመይሲ ኣብ ከምዚ ዝበለ ቦታ ንህዝቡ ናብኡ ምስ ተኣከቡ ይረኽቦም።