መጽሓፍ ያእቆብ፡ ብጥበብን ብግብርን ዝርአ ግብራዊ እምነት

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ብዛዕባ እቲ ጸሓፊኡ ብምፍላጥ፡ ነቲ መልእኽቲ ያእቆብና ጀመርና። ድሕሪኡ ድማ ምዕራፍ 1 ረኣና እሞ፡ ንቓል ኣምላኽ ዘይገብር ምዃንና ጽቡቕ ምኽንያት ከም ዘየለ ተማሂርና። ኣብ ምዕራፍ 2፡ “ፍቕሪ ኣምላኽ”ን “እምነት ምድሓን”ን ምህላውና፡ ንቓሉ ንኽንገብር ከም ዝመርሓና ተመልኪትና። ኣብዚ ወርሒ እዚ፡ ነዚ ሓጺር መጽናዕትና ብምዝዛም፡ እቶም ዝተረፉ ምዕራፋት ያእቆብ፡ ካብ ምስማዕ ንላዕሊ ንኽንከውን ከመይ ከም ዘተባብዑና ክንርኢ ኢና።

ጥበብ ኣምላኽ ኣሎካዶ? ኣርእዮ! ያእቆብ 3

ምናልባት መብዛሕትና ንቡር ህይወት ንኽንነብር ብቑዕ ጥበብ ከም ዘሎና ይስምዓና ይኸውን። ኣብ ጥርጣረ እንተ ኣቲና፡ ነቶም ክኢላታት ክንጽውዕ ንኽእል ኢና! ኣብ መልእኽቱ፡ ያእቆብ ክልተ ዓይነት ጥበብ ይፈልይ፡ “ካብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ”ን “ካብ ላዕሊ ዘይመጸ ጥበብ”ን። እዚ ካልኣይ ድማ “ምድራዊ፡ ስጋዊ፡ ናይ ዲያብሎስ” ተባሂሉ ይጽዋዕ (3:13-18)።

ብዛዕባ ኣተሓሳስባኻ ደው ኢልካ ሓሲብካዶ? ከም እግዚኣብሔር ዝፈርህ ወይ ከም ዘይፈርህ ሰብ ዲኻ እትሓስብ? እንታይ ዓይነት ጥበብ እዩ ንዕለታዊ ምርጫታትካ ዝውስን? ንሕና ክርስትያናት መጽሓፍ ቅዱስ ብቐጻሊ ስለ እንምብብ፡ “ብጥበብ ካብ ላዕሊ” ከም እንሰርሕ ክንሓስብ ንደሊ። ያእቆብ ከምዚ ይሓትት፡ ተርእዮዶ? ኣብዚ ሳልሳይ ምዕራፍ እዚ፡ ያእቆብ “ጥበብ ካብ ላዕሊ” ክርአሉ ዝግባእ ክልተ ቦታታት የርኢ፡

ኣጠቓቕማ ልሳንና፡ እቲ ካብ ላዕሊ ዝመጸ ጥበብ፡ ስነ-መለኮታዊ ቅኑዕነት፡ ወይ ፍልጠት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ወይ ስነ-ምግባራዊ ብልሓት ኣይኮነን። እቲ ኣምላኽ ዝህቦ ጥበብ ናብ ጥዑይ ዝምድናታትን ኣወንታዊ ህይወትን ይመርሕ። ከምቲ ኣፍንጫን መርከብን ብንኣሽቱ መሳርዕን መሪሕን ዝምርሑ፡ ከምኡ ድማ ልሳንና – እንዛረቦን ከመይ ከም እንዛረቦን – ንኣንፈት ህይወትና ይውስን። መሳርዕን መሪሕን ብግዳማዊ ሓይሊ ይቆጻጸሩ። ብተመሳሳሊ፡ መንፈስ ቅዱስ ንልሳንና ክቆጻጸር ይደሊ።

ንኻልኦት ዘተባብዑ ቃላት ትዛረብዶ? ንልሳንካ ንኻልኦት ንምህናጽ ከም ዝጥቀመሉ ንእግዚኣብሔር ሕተቶ። ነቶም ኣብ ከባቢኻ ዘለዉ ጽቡቕ ነገራት ርኣዮም እሞ ብቓል ኣበርትዖም። ንሰበይትኻ ነቲ ምግቢ ኣመስግናያ። ነቲ ኣብ ሰንበት ቤት ትምህርቲ ጽቡቕ ዝገበረ ህጻን ኣመስግኖ። ነቲ መራሒ ቤተ ክርስቲያን ንጽዓቱ ክንደይ ከም እትውድሶ ንገሮ። ንሰብኣይካ ንእምነቱ ክንደይ ከም እተመስግኖ ንገሮ። ጐይታና ድማ ካብ ነፍሲ ወከፍና “ፍረ ከናፍር ስሙ ዝእመና” ክቕበል ይደሊ (እብራውያን 13:15)። ቃላት ካብ ሓሳባት ዝበለጹ እዮም።

ዕለታዊ ባህርይና፡ ጥበብ ካብ ላዕሊ “ንጹህ ... ሰላማዊ፡ ርህሩህ፡ ተገዛኢ፡ ምሉእ ምሕረትን ጽቡቕ ፍረን፡ ዘይኣድላዊን ቅኑዕን” ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ (3:17)። እዚ ባህርያት እዚ ንዓኻ ይገልጸካዶ? ያእቆብ ንነፍሲ ወከፍ ኣብ ማሕበር ዘሎ ሰብ ይርኢ እሞ ድሕሪኡ ከምዚ ይሓትት፡ “ኣብ መንጎኹም ጥበበኛን ኣስተውዓልን መን እዩ? ብጽቡቕ ህይወቱ፡ ብትሕትና ካብ ጥበብ ዝመጸ ግብሪ ብምግባር የርእዮ” (3:13)። ኣብ ዓለም ብግጭት ዝተመልአት፡ እቶም ካብ ላዕሊ ጥበብ ዘለዎም ከም “ሰላም ፈጠርቲ” ይፍለጡ (3:18)።

ፈታዊ ኣምላኽ ዲኻ? ኣርእዮ! ያእቆብ 4

ጽቡቕ ኣዕሩኽ ንህይወት ባህ ዘብሉ እዮም። ንሳቶም የድልዩና። እምብዛዕባ ዕርክነት ነጻ እዩ፡ ንነፍሲ ወከፍና ግና ዋጋ ክንከፍል ኣሎና። ብቓላት ያእቆብ፡ “ዕርክነት ምስ ዓለም ጽልኢ ምስ ኣምላኽ ምዃኑ ኣይትፈልጡንዶ? ዝኾነ ሰብ ፈታዊ ዓለም ክኸውን ዝመርጽ፡ ጸላኢ ኣምላኽ ይኸውን” (4:4)። ኣብዚ ራብዓይ ምዕራፍ እዚ፡ ንጽቡቕ ዕርክነት ዝኸውን ብዙሕ ባህርያት ንረክብ፡

እምነት፡ ጽቡቕ ዕርክነት ብዙሕ ጸላእቲ ኣለዎ፡ ዝምድናና ምስ ኣምላኽ ድማ ፍሉይ ኣይኮነን። ንርእስና ዝሓሰብና፡ ግጉይ ምኽንያታት ዘለዎም ወይ ንፍቕርና ዝደልዩ ክንከውን ንኽእል ኢና (4:3)። ኣብ ዓለም ንጐይታና እትነጽግ ህቡብነት ክንደሊ ንኽእል ኢና (4:4)። ካብ ምቅዋም ንላዕሊ፡ ንዲያብሎስ ክንስዕቦን ክንተሓባበሮን ንኽእል ኢና (4:7)። ክንኣምን ወይ ክንእመን እንተ ዘይክኢልና፡ ዕርክነት ክምዕብል ኣይክእልን።

ምርጫ፡ ጽቡቕ ኣዕሩኽ ንሓድሕድ ኩባንያኦም የኽብሩ። ብሓባር ብምዃን ይዓብዩ። ምስ ጐይታ በይንኻ ንምዃን ግዜ ትገብርዶ? ንምህላዉ ክትሕጎስ ተማሂርካዶ? ቀመር ያእቆብ ቀሊል እዩ፡ “ንኣምላኽ ተገዝኡ ... ናብ ኣምላኽ ቅረቡ እሞ ንሱ ድማ ናባኻትኩም ክቐርብ እዩ” (4:7,8)። ጐይታ ነዚ ምሕዝነት እዚ ምስኻ ይደሊ። ንሱ ናብኡ ጸዊዑና ኣሎ (1 ቈረንቶስ 1:9)።

ትሕትና፡ ትዕቢት ንዕርክነት ይጎድእ። ስለዚ ያእቆብ “ኣብ ቅድሚ ጐይታ ትሕትና ግበሩ እሞ ንሱ ድማ ከልዕለኩም እዩ” ኢሉ የተባብዓና (4:10)። የሱስ ናብኡ ክንመጽእ ይዕድመና እሞ “ካባይ ተማሃሩ፡ ኣነ ለዋህን ትሑት ልቢ ዘለዎ እየ” (ማቴዎስ 11:28,29)። ብሓቂ፡ እዚ ትሕትና እዚ ንእኡ ንኽንእዘዝ ይመርሓና፡ ብዘይ ምእዛዝ ድማ መለኮታዊ ዕርክነት ክህሉ ኣይክእልን (ዮሃንስ 15:14)።

ምስታፍ፡ ጽቡቕ ኣዕሩኽ ንሓድሕድ ኣብ ምድላዋቶም ኣብ ግምት የእትዉ። ዕርክነት ኣብ ምርጫታትን ውሳነታትን ይጸሉ እዩ። ያእቆብ ነቶም “ሎሚ ወይ ጽባሕ ናብዚ ወይ ናብቲ ከተማ ክንከይድ ኢና፡ ኣብኡ ዓመት ክንነብር ኢና፡ ንግዲ ክንገብር ኢና እሞ ገንዘብ ክንረክብ ኢና” ዝብሉ ይዛረብ (4:13)። ንምድላው ከየተባብዕ ኣይደልን። ንቕዱሳን ኣብ ምድላዋቶም ንጐይታ ኣብ ግምት ከእትዉ የተባብዕ እዩ (4:15)። ንሱ ንሕልምታትካን ፕሮጀክትታትካን ኣብ ምምስራት ክንደይ እዩ ዝሳተፍ?

ብዳግማይ ምጽኣት ትኣምንዶ? ኣርእዮ! ያእቆብ 5

ኣብዚ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ እዚ፡ ያእቆብ ን“ምጽኣት ጐይታ” ክልተ ግዜ ይጠቅስ (5:7-8)። ጐይታ ነዚ ንደቀ መዛሙርቱ ኣርኣዮም፡ “ኣብ ቤት ኣቦይ ብዙሕ ክፍሊ ኣሎ ... ናባኹም ቦታ ንምድላው እኸይድ ኣሎኹ ... ክምለስ እየ እሞ ናባይ ክወስደኩም እየ፡ ንስኻትኩም ድማ ኣነ ዘለኹዎ ክትህልዉ ኢኹም” (ዮሃንስ 14:2-3)። ነዚ ጥቕስታት እዚ ብልብኻ ትፈልጦም ትኸውን፡ ግናኸ ትኣምኖምዶ? እዚ ባህ ዘብል ትጽቢት እዚ ንልብኻ የሞቕቖዶ? ንምርጫታትካ የቕንዖዶ? ያእቆብ እዚ ብሩኽ ተስፋ እዚ ንህይወትና ክጸሉ ዝግባእ ሰለስተ ቦታታት የጕልሕ።

ስርዓት ኣብ ውልቃዊ ህይወት፡ እቶም ቀዳሞት ሽዱሽተ ጥቕስታት ንሃብቲ፡ ንትሑት ህይወት፡ ንልግሲ፡ ንቕኑዕ ውልቃዊ ፋይናንስን ንፍትሕን የጠቓልሉ። ያእቆብ “ኣብዚ ናይ መወዳእታ መዓልታት ሃብቲ ኣከብኩም” (5:3) ኢሉ ክደግም እንተ ዘይደሊና፡ ገለ ኣገዳሲ ምምድዳብ ቅድሚያታት ክንገብር የድልየና ይኸውን። ትጽቢት ምጽኣት ጐይታ ንኣገባብ ምውፋር ሃብትና ይጸሉዶ?

ጽቡቕ ዝምድናታት፡ ክንዕገስ (5:7)፡ ካብ ምጕርምራምን ምጕርምራምን ክንርሕቕ (5:9)፡ ንሓድሕድና ሓቂ ክንዛረብ (5:12) ተጸዊዕና ኣሎና። ከም ወለዲ፡ ደቅና ክጣበቑ ከለዉ ክንደይ ከም ዝሓዝነና ንፈልጥ ኢና። ዳግማይ ምጽኣት ጐይታ ኣብ ማእከል ባእስን ጽልእን እንተ ረኸበናስ ኣየናይ እዩ ዘሕፍር? ምኽሪ ጳውሎስ፡ “እንተ ተኻኢሉ፡ ክሳዕ ክንኣክል ብኣኻትኩም ዝምርኮስ፡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ” (ሮሜ 12:18)።

ጸሎት፡ ክንክን፡ ወንጌላዊነት፡ ኣብቶም ናይ መወዳእታ ሸሞንተ ጥቕስታት ናይዚ መልእኽቲ እዚ፡ ብዛዕባ ጸሎት፡ ብቐንዱ ድማ ምልጃ፡ ሸውዓተ ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ። ያእቆብ ንኻልኦት ሰባት ንምሕታቶም ክንጽሊ የተባብዓና፡ “ጸሎት ጻድቕ ሰብ ሓያልን ውጽኢታዊን እዩ” ኢሉ ይውስኽ (5:16)። ግናኸ፡ ንኻልኦት ዝጽሊ ቅዱስ፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ክሕግዝ ድማ ይደሊ። ምጽኣት ጐይታ እናቐረበ ብዝመጸ መጠን፡ ኣብ ሓላውነት ክንሳተፍ ይግባእ። ሽማግለታት ጽቡቕ ኣብነት ምብጻሕ ገዛ ክህቡ ይግባእ (5:14)፡ ምብጻሕ ግና ንነፍሲ ወከፍ ክኢላ ክርስትያን ዕድል እዩ (1:27፤ 5:19-20)።

ያእቆብ መልእኽቱ ን“ዝኾነ ይኹን” (5:20) ብምዝራብ ይዛዝም። ንነፍሲ ወከፍና መልእኽቲ ምድሓን ክንካፈል የተባብዓና። ድሕሪ ኩሉ፡ “ጐይታ ንተስፋኡ ኣብ ምሕላው ኣይድንጉን እዩ፡ ገለ ከም ድንጕይና ዝርድእዎ። ንሱ ምሳኻትኩም ይዕገስ ኣሎ፡ ዝኾነ ሰብ ክጠፍእ ኣይደልን፡ ግናኸ ኩሉ ናብ ንስሓ ክመጽእ ይደሊ” (2 ጴጥሮስ 3:9)። ብዳግማይ ምጽኣት ጐይታ ብሓቂ ትኣምንዶ? እዚ ተስፋ እዚ፡ እንተ ኣሚንናዮ፡ ንዕዮና ብንጹር የበርትዖ!

መደምደምታ

ያእቆብ ብዛዕባ ግብሪ፡ ብዛዕባ ለውጢ፡ ብዛዕባ ተግባር ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ብቑምነገር ይሓስብ። እዚ ሓሳብ እዚ ብመብዛሕትኦም ብመንፈስ ዝተጻሕፉ ጸሓፍቲ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝተኻፈለ እዩ። ግናኸ፡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ “ግብሪ” ግልጽ ዝበለ ምስትውዓል ንመልእኽቲ ወንጌል ኣገዳሲ ኣካል እዩ፡ ንሓደ ነገር ንምዃን ግብሪ ኣይንገብርን። ንሓደ ነገር ምዃንና መርኣያ ዝኸውን ግብሪ ንገብር። “ብጸጋ ኢኹም ብእምነት ዝደሓንኩም – እዚ ድማ ካባኻትኩም ኣይኮነን፡ ስጦታ ኣምላኽ እዩ – ብግብሪ ኣይኮነን” (ኤፌሶን 2:8-9)። ግናኸ፡ ዝኾነ ሰብ ንኣገዳስነት ግብራዊ ነገራት ከየናእስስ፡ ጳውሎስ ብኡብኡ ከምዚ ይውስኽ፡ ንሕና ክርስትያናት “ኣብ ክርስቶስ የሱስ ንጽቡቕ ግብሪ ተፈጢርና ኢና፡ ኣምላኽ ድማ ቅድሚ ሕጂ ንኽንገብሮ ኣዳልዩልና እዩ” (ኤፌሶን 2:10)።

ኣምላኽ ሎሚ ንኽንገብሮ ዘዳለዎ ጽቡቕ ግብሪ ንምርኣይ ኣዒንቲ ኣሎናዶ? ድሌታት ካልኦት ሰባት ዕድላትና ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ስለ ዝደሓንና፡ ክርስቶስን ፍቕሩን ኣብ ውሽጥና ስለ ዝነብር፡ ጐይታ ድማ ቀልጢፉ ስለ ዝመጽእ፡ “ኣብ ምግባር ጽቡቕ ኣይንሰልችን ... ንኹሉ ሰብ ጽቡቕ ንግበር፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ናይ እምነት ስድራቤት ዝኾኑ” (ገላትያ 6:9-10)። ተሰማሚዕናዶ? ሕጂ ገለ ንግበር!