እንጌራ ህይወት ኣብ ብሉይን ሓድሽ ኪዳን
«ኣነ ካብ ሰማይ ዝወረድኩ ህያው እንጌራ እየ። ሓደ እኳ ኻብዚ እንጌራ እዚ እንተ በልዔ፡ ንዘለኣለም ክነብር እዩ፡ እቲ ኣነ ዝህቦ እንጌራ ድማ ስጋይ እዩ፡ ንህይወት ዓለም ዝህቦ።» — ዮሃንስ 6:51
መእተዊ
ኣምላኽ ንህዝቡ ይሓሊ። መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ዘፍጥረት 1 ክሳብ ራእይ 22 ብዛዕባ ምግቢ ንፍቑራቱ ዘቕርቦ ይዛረብ። ኣምላኽ ንኣዳም ምስ ፈጠሮን ንሰበይቱ ሄዋን ምስ ገበራን፡ ባረኾምን ብዙሕ ዓይነት ምግቢ ድማ ኣቕረበሎም (ዘፍጥረት 1:29)። ንሓደ ነገር ጥራይ እዩ እዚ ብዙሕነት እዚ ፍሉይ ዝነበረ፡ ካብ ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን ክበልዑ ኣይተፈቕደሎምን (2:17)። ይኹን እምበር፡ እቲ ተመን ንሄዋን ካብኡ ምብላዕ ቅኑዕ ምዃኑ ኣታለላ – ንጹር ትእዛዝ ኣምላኽ ብምጥሓስ። ካብ ፍሬኡ ወሲዳ በልዔት፡ ንሰብኣያ’ውን ሃበቶ። እዚ ዓመጽ እዚ ንፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኦም ኣምጽአ፡ ንወዲ ሰብን ንኹሉ ፍጥረት’ውን ዘሕዝን ሳዕቤናት ኣስዓበ። እሾኽን ኩርንዕን ክበቍል፡ ካብ ሕጂ ድማ ኣዳምን ሄዋንን ንምግቢኦም ዕምባባታት ግራት ጥራይ ክህልዎም እዩ (3:18)። ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ በዅሪ ወዶም ቃየል ንሓዉ ኣቤል ቀተለ (ምዕራፍ 4)፡ ብቕልጡፍ ድማ ዓመጽን ብልሽውናን ንጽቡቕ ፍጥረት ኣምላኽ ኣበላሸዎ (ምዕራፍ 6)። ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ናይ ትዕግስቲ ምጽባይ (2 ጴጥሮስ 3 ተመልከት) ኣምላኽ ንኹላ ምድሪ ዘሰምብድ ፍርዲ (ማይ ኣይሂ) ለኣኸ። ኖህን ሰበይቱን ምስ ሰለስተ ደቆምን ኣንስቶምን ጥራይ እዮም ዝደሓኑ (ዘፍጥረት 7-8)። ንሓደ ዓመት ኣምላኽ ሓለዎም፡ ኣብ መርከብ ንምጽናሕ ዘድልዮም ምግቢን ንብረትን ድማ ኣቕረበሎም።
ስጋ ናብ ምግቢ ተወሰኸ
ድሕሪ ማይ ኣይሂ ኖህን ስድራቤቱን ናብ ሓድሽ፡ ዝነጽሐ ዓለም ኣተዉ። ኣምላኽ ከምቲ ንኣዳምን ሄዋንን ዝገበሮ፡ ምግቢ ኣቕረበሎም፡ ስጋ’ውን ናብ ምግቦም ወሰኸ። ገለ ኻብዚ ኻብቶም ንኣምላኽ ዝተሰውኡ እንስሳታት ነበረ፡ ግናኸ ደም ንሰብ ንምብላዕ ኣይተፈቕደን ነበረ፡ ንመሰላት ኣምላኽ ከም ፈጣሪ-መድሓኒ ንምእማን። ድሕሪ ማይ ኣይሂ ሓለዋኡን በረኸቱን ከም ዝህቦም ተስፋ ሃቦም (8:22፤ 9:1-17)። ይኹን እምበር፡ እዘን ስድራቤታት እዚአን፡ ወይ ድማ እቶም ቀጥታዊ ወለዶኦም፡ ናብ ጣኦት ኣምልኾ ወደቑ፡ ንሓቀኛ ኣምላኽ ብብዙሓት ሓሰኻታት ተክኡ። ንብዙሓት ጣኦታቶም መስዋእቲ እንስሳታት ኣቕረቡ፡ ብቕልጡፍ ድማ መስዋእቲ ሰባት’ውን ኣቕረቡ (ሮሜ 1:18-32 ተመልከት)። ካብዚ ከባቢ እዚ እዩ ኣምላኽ ንኣብራም ዝጸውዖ። እቲ ናይ ምግቢ ጉዳይ እንደገና ኣገዳሲ ጉዳይ ኾነ፡ ኣምላኽ ንኣብርሃምን ንወለዶኡን ዘድልዮም ነገር ምስ ሃቦም። ሽዑ፡ ዓብዪ ጥሜት ንኹላ እታ እትፍለጥ ዓለም ምስ ኣጥቅዐ፡ ያእቆብ ብምሪሕነት ኣምላኽ ናብ ግብጺ ተንቀሳቐሰ። ብጥበብን ክእለት ዮሴፍን፡ ኣምላኽ ንግብጺ ምግቢ ኣቕረበ – ንህዝቡ (ከምኡ’ውን ንብዙሓት ካልኦት) እናጸገበ። እስራኤላውያን ኣዝዮም በዝሑ፡ ክሳብ እቲ ዝመጽእ ፈርኦን ቁጽሪ ህዝቦም ብጽዑቕ ክንኪ ዝደለየ (ዘጸኣት 1)። ነገስታት ናይዚ ሓድሽ ስርወ መንግስቲ፡ ብፍላይ እቲ ሙሴ ካብ ምድያም ምስ ተመልሰ ዝረኸቦ፡ ንኣምላኽ ንምእዛዝ ኣበዩ። እቲ ናይ ፍርድታት ወይ መዓትታት ከቢድ ሳዕቤናት እኳ እንተ ነበረ፡ እቲ ግብጻዊ መራሒ ድምጺ ጐይታ ብሙሴ ገይሩ ንምስማዕ ኣበየ።
ምግቢ ኣብ ከቢድ ኩነታት
እቲ ዓስረይቲ መዓት ምስ መጸ፡ ኩሎም በዅሪ ግብጺ ብቐጥታዊ ጣልቃ ምትእትታው ኣምላኽ ተቐትሉ። እስራኤላውያን ድማ ብምእዛዝ ትእዛዛት ኣምላኽን ፋስጋ በጊዕ ናብ ኣባይቶም ብምእታውን ደሓኑ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ራብዓይ መዓልቲ ቀተልዋ። እዛ በጊዕ እዚኣ ካብ ፍርዲ ምክልኻል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኹላ ስድራቤት ምግቢ’ውን ኣቕረበት (ምዕራፍ 12)። ንሳ «እንጌራ ህይወት» ክንብላ ንኽእል፡ ምኽንያቱ እታ በጊዕ ንበዅሪ ወዲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ህያው ንምግባርን ንኹሎም ምግቢ ንምሃብን ሞተት። ንህዝቢ ካብ ግብጺ ንምውጻእ ክዳለዉ ከለዉ ጸገበቶም። ድሕሪ እቲ ዓብዪ ተኣምር ናይ ምድሓኖም ካብታ ሃገር እቲኣ፡ እስራኤላውያን ብብዙሓት በረኻታት ተጓዕዙ። እንደገናን እንደገናን ብምሉእ ብምሉእ ኣብ ጐይታ ክምርኮሱ ነበሮም። ህዝቢ እስራኤል ኣብ ግብጺ ዝነበሮም ስጋ ዝመልኦም ኣቕሓታት ከም ዝናፍቑ ምስ ኣማረሩ፡ ኣምላኽ ንምርምሮም ብምሃብ ብዙሓት ድርጭታት ክበልዑ ገበሮም፡ እዘን ኣዕዋፍ እዚአን ድማ ንሰፈር ከደንኦ (16:13)። ካብኡ ንላዕሊ፡ ንግሆ እቲ ጤዛ ካብ ከባቢ ሰፈር ምስ ወጸ፡ ህዝቢ ኣምላኽ ሓድሽ ነገር ከም ዝሃቦም ረኸቡ፡ እቲ መና፡ ማለት «እንታይ እዩ?» ብጸጋኡ፡ ኣብ ኩለን ዓመታት ናይ በረኻ ጉዕዞ፡ ኣምላኽ ንህዝቢ ብዚ ፍሉይ ምግቢ ጸገቦም፡ ድሕሪ እቲ ንኣብርሃም፣ ይስሃቕን ያእቆብን ዝተስፈዎም ምድሪ ንምእታው ምስ ኣበዩ’ውን። ኣብ ጥንቁቕ ምንባብ ዘጸኣት 16፡ ምስዚ መለኮታዊ ምግቢ እዚ ዝተኣሳሰሩ ሸውዓተ ተኣምራት ክንረክብ ንኽእል ኢና። ንዝበዝሐ መጽናዕትኹም ነዚ ንሓድጎ።
ብዛዕባ መና ዝበዝሐ
ብመና ኣምላኽ ንሳቶም ምግቢ ጥራይ ዘይሃቦም፡ ንሳቶም ድማ ፈጠሮም፡ ንምድሪ ተስፋ ድማ ኣዳልዎም። እስራኤላውያን ምእዛዝን እምነትን እንታይ ምዃኑ ክመሃሩ ነበሮም፡ ክልቲኡ ንምእታው ምድሪ የድሊ ነበረ። እቲ መና ብቐጥታ ካብ ሰማይ መጸ፡ ከምቲ ካብ ሰማይ ዝመጸ ሰብ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ንሱ ኩሉ ግዜ ብምእዛዝ ዝተመሓለፈ። ገለ ባህርያት ናይቲ መና ተጠቒሱ ኣሎ፡ ንእሽቶ፣ ክብን ጽቡቕን ነበረ (16:14፤ ካልኦት ባህርያት ድሕሪኡ ተጠቒሶም ኣለዉ)። እዚ ንገለ ባህርያት ክርስቶስ የርኢ፡ ንሱ ብጸጋ ኣምላኽ፡ ብዘይተራእየ ሓድሽነት (ጤዛ) መጸ፡ ኣብ መንጎ ህዝቡ ድማ ንእሽቶ ቦታ ወሰደ። ጐይታ የሱስ ድማ ብትሕትናን ብዘይ ምእራም ዘድልዮ ዘይምህላዉን ተመሓለፈ። እዚ ድማ ብመና ተገሊጹ ነበረ፡ ኣምላኽ ንህዝቡ ሎሚ ብበረኻ ክሓልፉ ከለዉ ዝህቦም ዓይነት ምግቢ የጕልሕ። ክርስቶስ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ንግሆ ንግሆ ተማህረ (ኢሳይያስ 50:4-7)፡ ከምቲ መና ንህዝቢ ንግሆ ንግሆ ንምእካብ ዝነበረ። ኣምላኽ ብኸምዚ ዝበለ ምሳሌታት ወይ ኣብነታት ይምህረና፡ ብምስሊ ክርስቶስ ድማ ይፈጥረና፡ ምእዛዝ ይምህረና። እዚ ንሰማያዊት ምድሪ ንምጥዓም የድሊ፡ ኣብኣ ክርስቶስ ብኽብርን ሞሳን ተቐልዒሉ ኣሎ (እብራውያን 2:9)። ይኹን እምበር፡ ህዝቢ ኣብ በረኻ ንምግቢ ኣምላኽ፡ መና፡ ኣየማስገኑን፡ ንሳቶም’ውን ንዕኡ ንዓቐሉ። ጐይታ የሱስ እቲ ካብ ሰማይ ዝመጸ መና እዩ – ምግቢና ንሎሚ – ንምግቢን ብምስሉ ንምፍጣርን፡ ካብኡ ክንመሃርን ደቀ መዛሙርቱ ክንከውንን። ብሓዘን፡ መዘናግዒን ኩሉ ዓይነት ነገራትን ኣብ ህይወትና ቦታ ክርስቶስ ክወስዱ ይኽእሉ እዮም። ምስቲ ትሑት ሰብ ናዝሬት ዝተኣሳሰሩ ነገራት ንምዕቃብ ዝንባለ የለን ድዩ?
ወንጌል ዮሃንስን እንጌራ ህይወትን
ጽሑፋት ዮሃንስ ንጐይታ የሱስ ከም ወዲ ኣምላኽ፣ ምስ ኣቦ ማዕረ (ብፍላይ ኣብ ምዕራፍ 5) የቕርብ። ምዕራፍ 6 ናይ ወንጌሉ ንዕኡ ከም ወዲ ሰብ ህይወቱ ንምሃብ ዝመጸ የቕርብ። ብተወሳኺ፡ ዮሃንስ 6 ንዓብይነቱ («ኣነ እየ») ከም እንጌራ ህይወት ይገልጽ። እዚ ኻብ ምውሳድ ስጋኡ (6:32-35) ክሳብ ምዕራጉ (ጥቕሲ 62) ይርአ፡ ንዕዮኡ፣ ሞቱን ትንሳኤኡን ዝምልከት ድማ የጠቓልል። እዚ ምዕራፍ እዚ ድማ ብዙሓት ሕቶታት ብሰማዕቱ ዝተሓተቱ ይሓዝ፡ ንመልስታቱ ድማ ይምዝግብ። ንመና ብኣምላኽ ኣብ ዘመን ሙሴ ዝተዋህበ ምስ ክርስቶስ፡ ንሱ እንጌራ ህይወት ዝኾነ፡ የወዳድር። ዮሃንስ 6 ተመሳሳልነት ኣብ መንጎ ሙሴን ክርስቶስን እኳ እንተ ኣርኣየ፡ ብዙሓት ዓበይቲ ፍልልያትድማ ይምዝግብ። «ኣነ ካብ ሰማይ ዝወረድኩ ህያው እንጌራ እየ። ሓደ እኳ ኻብዚ እንጌራ እዚ እንተ በልዔ፡ ንዘለኣለም ክነብር እዩ፡ እቲ ኣነ ዝህቦ እንጌራ ድማ ስጋይ እዩ፡ ንህይወት ዓለም ዝህቦ» (ጥቕሲ 51)። ስለዚ ጐይታና ህይወት ንምሃብ ዘድሊ መሰረት ኣንበረ (ጥቕስታት 51-53)፡ እዚ ግና ብኣይሁዳውያን መራሕቲ ሽዑን ብብዙሓት ካልኦት ኣብ ታሪኽ ክሳብ ሎሚን ተነጺጉ። ክርስቶስ ድማ ንህይወት ዝሃባ ዝጸግብ እዩ። እዚ ኻብ ግዜ ምድሓንና ክሳብ ምምጻእ ክርስቶስ ዝቕጽል ሂደት እዩ (ጥቕስታት 54-57)። እቲ ግስ ብንጹር ነዚ ነጥቢ እዚ የርኢ። ንምብልባል ንምውጋድ፡ ጐይታና ኣብ ግሪኽኛ ጽሑፍ ክልተ ዝተፈላለዩ ግስታት ተጠቒሙ፡ ክልቲኦም «ምብላዕ» ማለት እዮም፡ እቲ ቀዳማይ ንክርስቶስ ሓደ ግዜ ንኹሉ ምቕባል ኣብ ግዜ ምድሓን ሓደ ሰብ ብእምነት፡ እቲ ካልኣይ ግስ ድማ ንምሕቃቕ የጕልሕ፡ ብቐጻሊ ኣብኡ ምብላዕ። እዚ ብቐጻሊ ኣብኡ ምብላዕ ተመሳሳሊ ምስቲ መና ኣብ በረኻ፡ እቲ ህዝቢ ንምጽናሕ መዓልታዊ ክእክብዎን ክበልዕዎን ዘድልዮም ዝነበረ። ግናኸ እቲ መና ዘለኣለማዊ ህይወት ክህብ ኣይከኣለን፡ ወዲ ኣምላኽ ጥራይ እዩ እዚ ክገብር ዝኽእል ዝነበረን ዘሎን። እዚ ድማ ዓብዪ ፍልልይ ምስቲ መና ኣብ በረኻ። ብተወሳኺ፡ ክርስቶስ «እቲ ሓቀኛ እንጌራ ኻብ ሰማይ» እዩ (ጥቕሲ 32)፡ ብኣንጻሩ ምስ ዓይነታት ወይ ሓሰኻታት። (ካብዚ ሓሊፉ፡ ክርስቶስ «ማይ ህይወት» እዩ፡ ከምኡ ድማ ዘለኣለማዊ ዕግበት ከምጽእ ክቕጽል እዩ።) ንሱ ድማ «እንጌራ ኣምላኽ» እዩ (ጥቕሲ 33)፡ ንፍሉይ ዕግበት ኣምላኽ ባዕሉ። ኣብዚ ግሩም ምዕራፍ እዚ ብዙሕ ዝበዝሐ ኣሎ!
ሓጺር መደምደምታ
ጽሑፋት ዮሃንስ ንውልቃዊ ዓብይነት ክርስቶስ ንምጕላሕ እተሰርሑ እዮም፡ ግናኸ ንምእመን ኣብዚ ኩነታት እዚ ኻብ ጐይታና ንብረቱ ንምውጻእ’ውን ይሕግዙ። ብቐጻሊ ኣብ ክርስቶስ ምብላዕ፡ ስለዚ፡ ንሓደ ዝሰዓረ (ራእይ 2:17)፡ ንሱ ኻብኡ ንምውጻእ ዝተማህረ፡ ንዘለኣለም ድማ ክጥዕሞ ዝኽእል፡ ሽልማት ኾይኑ’ውን ይቐርብ። ነፍሲ ወከፍ ምእመን ኣብ ክርስቶስ እምነቱ ከንብር ይግባእ፡ እዚ እንታይ ዓይነት ተቓውሞን ሽግርን ከም ዝሓዝ ብዘየገድስ። እዚ ድማ ዘለኣለማዊ ሳዕቤናት ክህልዎ እዩ – እንተላይ ንዘለኣለም። ንሱ ንምድሓን ዘድሊ ነገር የቕርብ፡ ንዝደሓነ ኣብ ኩነታት ምጽራር ይጸግብ፡ ንሱ ድማ ሓቀኛ ዕግበት ሎሚን ንዘለኣለምን ይህቦ።
ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን!
