ኣርባዕተ ወንጌላት ከምኡ’ውን ብስራት ኢየሱስ ክርስቶስ

ሕቶ፦ ስለምንታይ ኣርባዕተ ወንጌላት ኣለዉ፣ ከምኡ’ውን ነቲ ንክርስቶስ እተዋህበ ወንጌል እንታይ ኮይኑ?

መልሲ፦ ትርጉም ናይ “ወንጌል” ዝብል ቃል “ብስራት” ወይ “ጽቡቕ ዜና” እዩ። ገሊኦም ነዚ ቃል እዚ ንምሉእ ሓድሽ ኪዳን ንምጥቃስ ይጥቀሙሉ እኳ እንተኾኑ፣ ከመይሲ ብብስራት ዝመልአ እዩ፣ እቲ ቃል ግን ብሓፈሻ ንኣርባዕተ ወንጌላት ጥራይ እዩ ዝጥቀመሉ፦ ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስን ዮሃንስን። ኣምላኽ ንህይወት ክርስቶስ ኣብዘን ኣርባዕተ መጻሕፍቲ ክንረኽባ ደልዩ እዩ፣ እዘን መጻሕፍቲ እዚኣተን ብዝኾነ ይኹን መገዲ ኣይጋጮኣን። ብኣንጻሩ፣ ንሓድሕደን የረጋግጻ። ኩለን ኣርባዕተ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኸን እተጻሕፋ እየን።

ዋና ዕላማ ናይ ወንጌል ብማቴዎስ መሰረት ንደቂ ሰባት ብሓፈሻን ንኣይሁድ ብፍላይን፣ እቲ ካብ ድንግል ማርያም እተወልደ ብኣይሁድ እተቐትለ ኢየሱስ፣ ብሓቂ እቲ ነብያት ኣብ ብሉይ ኪዳን ብኣማኢት ግዜ ዝተዛረቡሉ መሲሕ ምዃኑ ንምርግጋጽ እዩ። ስለዚ ኣብዚ ወንጌል እዚ ብዙሕ ግዜ “እቲ ብ… ነብዪ እተዛረበ ቃል ምእንቲ ኺፍጸም” ዝብል መግለጺ ንረክብ (ንኣብነት፣ ማቴዎስ 1:22 NKJV)። ከምኡ’ውን ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ንኣይሁድ ኢየሱስ እቲ ዝተስፈወ፣ ሕጋዊ ወራሲ እቲ ዝፋን ምዃኑ ንምርግጋጽ፣ ትውልዲ ክርስቶስ ክሳብ ኣብርሃምን ክሳብ ንጉስ ዳዊትን ንረክብ (ቁ.1-17)። ግናኸ ኣይሁድ ኣይኣመኑሉን፣ ነቲ ብኣምላኽ ዝተስፈወ ንጉስን መድሓንን ከኣ ነጸግዎ።

ወንጌል ብማርቆስ መሰረት ብቐንዱ ነቲ ክርስቶስ ዝገበሮ ብዙሕ ኣገልግሎታት ወይ ኣገልግሎት ይምዝግብ። ንሱ ንጉስ እኳ እንተኾነ፣ ብዛዕባ ባዕሉ “ከምኡ’ውን ወዲ ሰብ ኬገልግል እምበር፣ ኪግልገልን ህይወቱ ምእንቲ ብዙሓት ቤዛ ኪህብን እዩ ዝመጸ” (ማርቆስ 10:45) ኢሉ ተዛሪቡ። ኣብዚ ወንጌል እዚ ብቐንዱ ከም ባርያ ኣምላኽን ሰብን – እቲ ንሓጢኣት ዋጋ ንምኽፋል ባዕሉ ብፍቓዱ ኣብ መስቀል ንሞት ዝሃበ – ተገሊጹ ኣሎ።

ወንጌል ብሉቃስ መሰረት ብሓኪም እተጻሕፈ፣ ክርስቶስ ናብ ኣይሁድ እኳ እንተመጸ፣ ንኣቶም ጥራይ ዘይኮነስ ንምሉእ ዓለም ከም ዝመጸ የረጋግጽ። ስለዚ ኣብዚ መጽሓፍ እዚ ትውልዲ ክርስቶስ ክሳብ ኣዳም፣ ኣቦ ምሉእ ወድሰብ (ሉቃስ 3:23-38) ንረክብ። ሉቃስ፣ እቲ ጸሓፊ፣ ክርስቶስ ንዝጠፍኡ ክደልን ከድሕንን ከም ዝመጸ ነጊሩና (19:10)። ክርስቶስ ባዕሉ ሓደ ሓጥእ ምስ ተነሰሐ ኣብ ሰማይ ዓብዪ ሓጎስ ከም ዘሎ ገሊጹ። ብምሳሌ እቲ ዝባኸነ ወዲ፣ ብዛዕባ ሓጎስ ኣቦ ብምምላስ እቲ ዝጠፍአ ወዱ (15:11-32)፣ ሓጎስ ኣምላኽ ብምምላስ ሓጥእ ኣርኢዩና።

ወንጌል ብዮሃንስ መሰረት ብዮሃንስ፣ ደቀ መዝሙር ክርስቶስ እተጻሕፈ እዩ። ክርስቶስ ካብ ሰማይ ከም ዝመጸን ምእንታና ሰብ ከም ዝኾነን የረጋግጽ። እቲ መጽሓፍ ኣምላኽ ንምሉእ ወድሰብ ከም ዘፍቀረን ክርስቶስ ምእንታና ክመውት ከም ዝለኣኸን ይነግረና፣ “እቲ ዚኣምነሉ ዘበለ ዅሉ ኸይጠፍእ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ” (ዮሃንስ 3:16)። ከምኡ’ውን ክርስቶስ፣ ሰብ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ዘለኣለም ከም ዝነበረ የርኢ (1:1-2)።

እቶም ወንጌላት ብሰብ ጥራይ ኣይተጻሕፉን፣ ግን ኩሎም ካብ ኣምላኽ እዮም ዝመጹ (2 ጢሞቴዎስ 3:16)። ነዘን መጻሕፍቲ እዚኣተን ብኣኽብሮትን ሓቂ ንምፍላጥ ብዝብል ድሌትን ክንጽንዕ ከለና፣ መንፈስ ቅዱስ ብዛዕባ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መድሓኒና ዝበለጸ ፍልጠት ክህበና እዩ (ዮሃንስ 16:13)።

ብኣንጻሩ ገሊኦም ሰባት ከም ዝሓስብዎ፣ ንክርስቶስ ካልእ ወንጌል ኣይተዋህበን። ክርስቶስ እዩ እቲ ብስራት – መድሓኒ ሓጥኣን – ኣብ ኣርባዕተ ወንጌላት ብመንፈስ ቅዱስ ዝቐረበ። እቲ ኣብ ማርቆስ 1:1 “ወንጌል ኢየሱስ ክርስቶስ” ተባሂሉ ዝተገለጸ ወንጌል፣ እቲ ብማርቆስ ዝተነግረ ብስራት እዩ። “ወንጌል” ማለት “ብስራት” ምዃኑ ዘክር፣ ከምኡ’ውን “ወንጌል ኢየሱስ ክርስቶስ” ዝብል መግለጺ ካልእ መጽሓፍ ዘይኮነስ፣ ኣብኡ ጥራይ ክርከብ ዝኽእል ብስራት ምድሓን እዩ።

ብስራት መጽሓፍ ቅዱስ ክትፈልጥ ትደሊዶ? ነቶም ወንጌላት ኣንብብ እሞ ኣምላኽ ነቲ መድሓኒ ክገልጸልካ ክጥቀመሎም ሕተቶ። በዚ መገዲ እዚ ናብ ፍልጠት ምድሓን ክትመጽእ ኢኻ።

መልሲ