ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ሓፈሻዊ ኣኼባን ቤተ ክርስትያን በዅሪን ተገሊጹ

ቶም ስቴሬ
22 መጋ 2024
10 ዝተሓተ ንባብ

ሓፈሻዊ ኣኼባን
በዅሪን

«ግናኸ ናብ ደብረ ጽዮን፡ ናብ ከተማ ኣምላኽ ፡ ናብ ሰማያዊት የሩሳሌም፡ ናብ ዓሰርተታት ኣሽሓት መላእኽቲ፡ ናብ ሓፈሻዊ ኣኼባን በዅሪን፡ እቶም ስሞም ኣብ ተጻሒፉ ዘሎ፡ ናብ ኣምላኽ ፈራዲ ዅሉ፡ ናብ መናፍስቲ እቶም ፍጹማት ጻድቃን፡ ናብ የሱስ፡ ማእከላይ ፡ ናብ ምብራስ፡ ካብቲ ናይ ዝበለጸ ዚዛረብ፡ ቀሪብኩም ኣሎኹም።» እብራውያን 12:22-24 KJV

እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ «ሓፈሻዊ ኣኼባን በዅሪን» መን እዩ ዝሓቍፍ? ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ፍሉይ ፍልልይ ኣሎ ድዩ ወይስ ሓደ እዮም? ነቲ ናይ ብሉይን ኪዳንን ዘለዎም ሓባራዊን ፍሉይን ገጽታታት ነነጻጽሮ።

ሓባራዊ ገጽታታት

• እቲ እተመደበልና ቦታና

ኣብ ኣምላኽ ክንእምን ከሎና፡ ንሱ ናብ «ከተማ ኣምላኽ ፡ ሰማያዊት የሩሳሌም» ከም እንመጽእ ይነግረና። እዛ ሓዳስ የሩሳሌም፡ «ኣደና ዅላትና» ()፡ እታ ኣብርሃም «ዝደለያ» (እብራውያን ) ከተማ፡ ኣብ መዝሙር 48ን ራእይ 21ን ተገሊጻ ኣላ፡ ኣብኡ ድማ ክትወርድ ከላ ኣብ ህዝቢ ዘለዋ ጽልዋ ንርኢ። እቶም ኣብ ደገታታ ዘለዉ ስማት ዓሰርተ ክልተ ነገዳት እስራኤል እዮም፤ እተን ዓሰርተ ክልተ መሰረታታ ሓዋርያት እዮም ()። እቶም ናይ ብሉይን ኪዳንን ብኸመይ ኣብዛ ጉባኤ ብፍጹም ተዋሲቦም ከም ዘለዉ ርአ፡ «ስለዚ እምበኣር፡ እቶም ዝኾኑ፡ እዞም እቶም ደቂ ኣብርሃም ምዃኖም ፍለጡ። ስለዚ እምበኣር፡ እቶም ዝኾኑ፡ ምስቲ እሙን ኣብርሃም ይባረኹ» ()።

• ምስክርነትና

እብራውያን 11፡ ብቐደም እዋን ንኣምላኽ ብጽንዓት ዝኣመኑ ሰባት ዝሃብዎ ይገልጽ፡ እዚ ድማ በዚ ምዕዳን ይጠቃለል፡ «ስለዚ እምበኣር፡ ንሕናውን ብኸምዚ ዝበለ ዓብዪ መሰኻኽር ተኸቢብና ስለ ዘሎና፡ ኵሉ ጽዕነትን እታ ብቐሊሉ እትጠብቀና ሓጢኣትን ነርሕቕ፡ ነቲ ኣብ ቅድሜና ተነቢሩ ዘሎ ድማ ብትዕግስቲ ንጕየ» (እብራውያን )። እዞም ኵሎም ብንጡፍ እምነቶም ነቲ ዝተመባጽዖ ቓሉ ብምፍጻም ንእምነት ኣምላኽ መሰኻኽር ኮይኖም፡ እቲ ፍጻሜ ናይቲ ኣብ ህይወቶም እንተ ዘይተቐበልዎ እኳ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ኵሎም ንስሙ ህዝቢ ኪጽውዕ ነይሩዎ (እብራውያን )።

ኣብርሃም ንእዞም ናይ ቀንዲ እዩ፡ ምኽንያቱ ብዛዕባኡ «ንእግዚኣብሔር ኣመነ፤ ንሱ ድማ ጽድቂ ዀይኑ ተቘጽረሉ» () ተባሂሉ ተመዝጊቡ ኣሎ። ኣምላኽ ነዚ ሰብኣይ እዚ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ምፍላጥ ብኽቡር መብጽዓታት ኣውሓሰሉ፡ «ኣነ እፈልጦ እየ እሞ፡ ንደቁን ንቤተ ሰቡን ድሕሪኡ ኪእዝዝ እዩ፡ ንሳቶም ድማ ንመገዲ እግዚኣብሔር ኪሕልዉ፡ ጽድቅን ፍርድን ኪገብሩ እዮም፤ እግዚኣብሔር ድማ ነቲ ብዛዕባ ኣብርሃም ዝተዛረቦ ኺፈጽመሉ እዩ» ()። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እታ ኣብርሃም ዝወረደት ሃገር እስራኤል፡ ንዓለም ቀንዲ ኣምላኽ ኮይና። ሎሚ እታ ሃገር እቲኣ ኽሳዕ ምልኣት ናብ እትኣቱ ብግዜያዊ መገዲ ካብቲ ቦታ ተሰጊራ ኣላ፡ እታ ድማ ንዓለም ምስክሩ እያ (፤ )።

ቤተ ክርስትያኑ ህያዋን ኣእማን፡ ማለት ካብቶም ብእኡ ዝኣምኑ ሰባት፡ ኣይሁድን ኣህዛብን ይሃንጽ ኣሎ። ስለዚ ድማ፡ «ንስኻትኩምውን ከም ህያዋን ኣእማን፡ መንፈሳዊ ቤት፡ ቅዱስ ክህነት፡ መንፈሳዊ መስዋእቲ፡ ብየሱስ ንኣምላኽ ቅቡል ዝኾነ፡ ንምቕራብ ተሃንጹ» (1 ጴጥሮስ )። ምስክርነትና ድማ፡ ኣምላኽ ብ«፡ ብጸጋ ምእንቲ ኪኸውን፤ እቲ ድማ ንዅሉ ዘርኢ ርግጽ ምእንቲ ኪኸውን፤ ንኣብ ሕጊ ዘሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ብእምነት ኣብርሃም ዘሎውን፡ ንሱ ድማ ኣቦና ዅላትና እዩ» ()።

• ትንሳኤና

«ንእኡ (ንቕቡእ ኣምላኽ፡ ፈራዲ ህያዋንን ምውታንን) ኵሎም ነብያት ይመስክሩ፡ ብስሙ ዝኣምን ኵሉ ሓጢኣት ከም ዚረክብ» ()። ሓደ መዓልቲ ኣብ ምጥቃዕ፡ ህያዋንን ምውታንን (1 ) ኣብ ቅድሚ ወዲ ኣምላኽ ደው ኪብሉ እዮም፡ ነቲ ግብሮም ዝግብኦም ዓስቢ ኺቕበሉ። ህዝቢ ኣምላኽ ኸም ዝተጸበዩ ኻብ ዘመን ኣብርሃም ጀሚሩ ንጹር እዩ፤ ምኽንያቱ ንወዱ ፍቑሩ ንኣምላኽ መስዋእቲ ምእንቲ ኼቕርብ ኣብ ዝኸደሉ ዝነበረ እዋን፡ «ኣነን እቲ ቘልዓን ናብኡ ኽንከይድ ኢና፡ ክንሰግድ ኢና፡ ናባኻትኩም ድማ ክንምለስ ኢና» () በለ። እዮብ ድማ፡ «እቲ መድሓኒየይ ምዃኑ እፈልጥ እየ፡ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ድማ ኣብ ኺቐውም እዩ፤ ድሕሪ ... ኣትማን ነዚ ስጋይ እንተ ኣጥፍእዎ እኳ፡ ግናኸ ብስጋይ ንኣምላኽ ክርእዮ እየ» (እዮብ ) ኢሉ ኣወጀ። ድማ እዚ ተነግሮ፡ «ብዙሓት ካብቶም ኣብ ሓመድ ዝድቅሱ ኺበራበሩ እዮም፡ ገሊኦም ናብ ፡ ገሊኦም ድማ ናብ ውርደትን ዘለኣለማዊ ንዕቀትን» ()።

የሱስ ነቶም ዝጠራጠሩ ዝነበሩ ሰባት እዚ ኣመልከተ፡ «ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ኣምላኽ ፡ ኣምላኽ ያእቆብ እየ። ኣምላኽ ኣምላኽ ምውታት ዘይኮነስ፡ ኣምላኽ ህያዋን እዩ።» በዚ ቓላት እዚ፡ እዞም ነዊሕ ዝሓለፉ ሰባት ምስ ኣምላኽ ህያዋን ከም ዝነበሩ ኣመልከተ ()። ህያዋን ነቶም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ «ጽቡቕ ዝገበሩ» እዩ። እቲ ኣብ ዘሎ «ጽቡቕ»፡ ብቐሊሉ ነቲ ኣምላኽ ዝለኣኾ እዩ።

እቶም ናይ ነቲ ኣምላኽ ኪልእኮ ዝነበሮ ኣመኑ። ኣብርሃም፡ «ወደይ፡ ኣምላኽ ንርእሱ በጊዕ ንመስዋእቲ ምሕራር ኬዳልወሉ እዩ» () ኢሉ ኣፍለጠ። ድማ ብዛዕባ እቲ ዚመጽእ ፡ «ነብዪ ስለ ዝነበረ፡ ኣምላኽ ድማ ፍረ ከብዱ፡ ብስጋ፡ ንክርስቶስ ኣብ ዝፋኑ ኼቕምጦ ኸም ዝመሓለሉ ስለ ዝፈለጥ፡» () መስከረ። ዘመን ጀሚርና፡ «እዚ እዩ ግብሪ ኣምላኽ፡ ነቲ ንሱ ዝለኣኾ ምእማንኩም» () ምዃኑ ንፈልጥ።

ስለዚ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «በዚ ምኽንያት እዚ፡ ኣብ ቅድሚ ኣቦ ጐይታና የሱስ ፡ ካብኡ ድማ ኵሉ ስድራ ቤት ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ስሙ ዝተሰምየ፡ ብርክተይ ኣንበርክኽ» ()። ስማት እዞም ኣመንቲ ኣብ ኣብ በጊዕ ይርከብ ()። እቲ ኣብ እብራውያን 11 ዘሎ እሙናት ናይ መሰኻኽር ብቐንዲ እስራኤላውያን ዝቖመ እዩ፡ ንሳቶም ድማ፡ ከም ካልኦት ናይ ፡ ኣብ ቀዳማይ ኺሓቍፉ እዮም፡ «እዞም ኵሎም፡ ብእምነት ጽቡቕ ረኺቦም እኳ፡ ነቲ ኣይተቐበሉን፡ ኣምላኽ ድማ ንዓና ዝበለጸ ነገር ኣዳልዩልና፡ ንሳቶም ብዘይካና ምሉኣት ምእንቲ ኸይኮኑ» (እብራውያን )።

ከምቲ መናፍስቲ ጻድቃን ሰባት ብትንሳኤ ዝፍጽሙ፡ እቶም ናይዚ ሓፈሻዊ ኣኼባ እዚ ሓደ መዓልቲ ከምቲ ክብሪ ስግኡ ዝኾነ ኺህልዎም እዩ፡ ከምቲ ኣብ 1 ቈረንቶስ 15 ተገሊጹ ዘሎ።

ፍሉያት ገጽታታት

እዞም ኵሎም ነቲ ሓፈሻዊ ኣኼባ፡ ነታ ሓዳስ የሩሳሌም ይፈጥርዋ። ግናኸ እቲ ጸሓፊ እብራውያን ንቅዱሳን «ናይዞም ዳሕሮት መዓልታት» ይጽሕፍ ነበረ፡ እዞም ድማ ኣብዛ ዓለም የሱስ ይፈጥሩ ኣለዉ። ንሳቶም ካብቶም ናይ ዝበለጸ ቦታ፡ ዝበለጸ ኩነታት፡ ዝበለጸ ልምዲ ኣለዎም።

• ዝበለጸ ቦታ

ሎሚ ኣምላኽ ንዅሎም ብእኡ ዝኣምኑ ሰባት ዝበለጸ ቦታ ይህብ፡ ምኽንያቱ ሒደት ካብቶም ናይ ጥራይ ክፋል ክህነት ኪኾኑ ይኽእሉ ነበሩ – እቶም ነገድ ጥራይ። ብኣንጻሩ፡ ኵሎም ኣብ ዘለዉ ክፋል ቅዱስን ንጉሳዊን ክህነት እዮም «ከም ስርዓት » (እብራውያን )፡ ንኣምላኽን ንሰብን ንምግልጋል እተጸውዑ (1 ጴጥሮስ ,9)።

ብተወሳኺ፡ ቦታ ደቅናውን ኣሎና፡ «ኣቦ ኸመይ ዝበለ ፍቕሪ ኸም ዝሃበና፡ ደቂ ኣምላኽ ምእንቲ ኽንብሃል፡ ርአዩ» (1 )። ከም ንኣሽቱ ቘልዑ ንኣቦኦም ዝዛረቡሉ፡ ንኣምላኽ ምዝራብ ፍሉይ መሰል ኣሎና፡ «ደቂ ስለ ዝኾንኩም፡ ኣምላኽ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣኸ፡ ‘ኣባ፡ ኣቦ’ እናበለ ዚጭድር» ()። የሱስ ነቲ ኣቦ ብተመሳሳሊ ቓል ኣብ ጌትሰማኔ ተዛረቦ ()። ንሕና ሓደ እዋን እንግዶን ወጻእተኛታትን ዝነበርና ኸመይ ዝበለ ቦታ እዩ! ()።

• ዝበለጸ ኩነታት

መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ከም መጸናንዕናን መምርሕናን ኣብ ውሽጥና ይነብር ኣሎ፡ ክሳዕ መዓልቲ ምድሓን ድማ ይሕትመና። የሱስ፡ «ንኣቦ ኽልምን እየ፡ ንሱ ድማ ካልእ ኺህበኩም እዩ፡ ንሱ ድማ ንዘለኣለም ምሳኻትኩም ኪነብር እዩ» (፤ ) በለ። እዚ ኻብቲ ናይ ዝነበሮም ዝበለጸ ኩነታት እዩ፡ ምኽንያቱ ሽዑ መንፈስ ሓድሓደ ኣብኦም ይወርድ ነበረ፡ ግናኸ ብቐጻሊ ኣብኦም ኣይነበረን ()።

እዚ ኣብ ውሽጢ ዝነብር መንፈስ ንቤተ ክርስትያን ቅድሚ ንኣይሁድ ዘይተፈልጠ ሓድነት ኪህባ ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ኣይሁድን ኣህዛብን ብመንፈስ ሓደ ተገይሮም ኣለዉ (፤ )። ብሓቂ፡ የሱስ ብዛዕባ እቶም ብእኡ ዝኣምኑ (ዘይ-ኣይሁድ) ተዛረበ፡ «ካልኦት ኣባጊዕ ኣሎና፡ እዘን ካብዚ ደምበ ዘይኮና፡ ንሳተንውን ከምጽኤን ኣሎኒ፡ ድምጸይ ድማ ኪሰምዓ እየን፤ ሓደ ደምበን ሓደ ጓሳን ድማ ኪኸውን እዩ» ()። ኵሎም ብሓድነትን ሓይልን መንፈስ ምስ ኣምላኽ ኪመላለሱ ይኽእሉ፡ «ኵሉ ጽዕነትን እታ ብቐሊሉ እትጠብቀና ሓጢኣትን ነርሕቕ» (እብራውያን )። «ኣብ መንጎ ኣይሁድን ግሪኻዊን ፍልልይ የልቦን፤ ምኽንያቱ እቲ ሓደ ንዅሎም ኣብኡ ዝጽውዑ ሃብታም እዩ» ()። ዕላማና «ፍቕሪ ኣሕዋት ክትቕጽል» (እብራውያን ) እዩ።

• ዝበለጸ ልምዲ

ኣብርሃም ጣኦታዊት ኡር ተጸዊዑ፡ ናበይ ከም ዝኸይድ ከይፈለጥ ድማ ካብኡ ወጸ። ሃገር እስራኤል ግብጺ ተጸዊዓ ናብ ተስፋ ንምእታው። ከምኡ ድማ ካብዛ ዓለም ናብ መንግስቲ ወዱ ፍቑሩ ተጸዊዓ ኣላ። ትርጉም እቲ «» ተባሂሉ እተተርጐመ «እተጸውዑ» ማለት እዩ። እዛ እዚኣ ትምህርቲ ምስ ሓዋርያት እዩ፡ ድማ ቀንዲ እምኒ ማዕዘን እዩ፡ « እምበኣር፡ እንግዶን ወጻእተኛታትን ኣይኮንኩምን፡ ግናኸ ምስ ብጾት ዜጋታት፡ ቤተ ሰብ ኣምላኽ ድማ ኢኹም፤ ኣብ ሓዋርያትን ነብያትን ተሃንጽኩም ኣሎኹም፡ የሱስ ባዕሉ ቀንዲ እምኒ ማዕዘን እዩ፡ ብእኡ ድማ ኵሉ እቲ ህንጻ ብግቡእ ተሰሪዑ ናብ ቅዱስ ቤተ ኣብ ይዓቢ፤ ብእኡ ድማ ንስኻትኩምውን ብመንፈስ ንመሕደሪ ኣምላኽ ሓቢርኩም ተሃንጽኩም ኣሎኹም» ()።

ኣብ የሩሳሌም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምቕራብ ኣድላዪ ኣይኮነን፡ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክልተ ወይ ሰለስተ ብስሙ እንተ ተኣኪቦም ኣብ ማእከልና ኪኸውን ይኽእል እዩ ()። ኣምልኾ ኣብ ደቂ ኣምላኽ እዩ፡ ናብ ፍቕራዊ ህላዌኡ ኺኣትዉ ከለዉ፡ «እቲ ሰዓት ይመጽእ ኣሎ፡ ድማ እዩ፡ እቶም ሓቀኛታት ኣምለኽቲ ንኣቦ ብመንፈስን ብሓቅን ኬምልኹዎ እዮም፡ ምኽንያቱ ኣቦ ከምዚኦም ዝበሉ ንምምላኽ ይደሊ እዩ» ()። ስርዓታዊ ተግባራት መስዋእቲ እንስሳታት ኣድላዪ ኣይኮነን። መስዋእትና ፡ ጽቡቕ ፡ ንዝደለዩ ምሃብ የጠቓልል፤ «ብኸምዚ ዝኣመሰለ መስዋእቲ ኣምላኽ ባህ ይብሎ» (እብራውያን )።

መደምደምታ

ስለዚ፡ ክልቲኡ እዋናት ነዚ ሓፈሻዊ ኣኼባ፡ ነዛ ሰማያዊት የሩሳሌም ከም ዝፈጥርዋ ኽትርእዩ ትኽእሉ ኢኹም። ይኹን እምበር፡ ፡ ንዝሓለፉ 2000+ ዓመታት፡ ካብቶም ናይ ዝበለጸ መሰላት ነይርዋ።

ብቶም ስቲር

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia