መልእኽቲ ወንጌል፡ ሞት ክርስቶስ፡ ምቕባሩን ትንሳኤኡን

ኣብ 1 ቈረንቶስ 15:1-11 ጳውሎስ ነቲ ቀንዲ ሓቂ ክርስትና ተኸላኺሉ። በዚ ኣጋጣሚ እዚ ዕላማኡ ነቶም ኣመንቲ ብሰንኪ ስብከቱ ዝኣመንዎ መልእኽቲ ወንጌል ንምዝኽኻር እዩ ነይሩ። ገሊኦም «ትንሳኤ ሙታን የልቦን» (1 ቈረንቶስ 15:12 NIV) ይብሉ ስለዝነበሩ፡ እዚ ኺገብር ነይርዎ። ስለዚ ነቲ መልእኽቲ ወንጌል ይርድኦም ድዩ ኣይርድኦምን ዝብል ጥርጣረ ነይሩ (1 ቈረንቶስ 15:2,13,16)።

እቲ መልእኽቲ

ፍረ መልእኽቲ ወንጌል፡ የሱስ ክርስቶስ ምእንቲ ሓጢኣትና ምሟቱ፡ ምቕባሩ፡ ድሕሪኡ ድማ ብሳልሰይቲ መዓልቲ ምእንቲ ኸይመውት ምትንሳኡ እዩ። ጳውሎስ ካብ ኩሉ መልእኽትታት ዝዓበየ ምዃኑ ገሊጹ። እዚ ማእከላይ ክፋል ናይቲ ኣምላኽ ንሰብ ንምድሓን ዘለዎ ትልሚ ኣብ ብሉይ ኪዳን ከም እተነበየ (ኢሳይያስ 53:5-9፤ መዝሙር 16:9-10) ብምግላጽ፡ «ከምቲ ጽሑፋት» ምዃኑ እውን ገሊጹ።

እርግጽ እዩ፡ ንሕና እውን ነዚ መልእኽቲ «ከምቲ ጽሑፋት» ኢና እንኣምኖ፡ ከመይሲ ብዛዕባ እዚ ፍጻመታት እዚ ብጸሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን ጥራይ ኢና ኽንፈልጥ እንኽእል። ስለዚ፡ ከምቲ እግዚኣብሔር ንቶማስ ዝነገሮ፡ ከም

ዘይርኣዩ እሞ ዝኣመኑ (ዮሃንስ 20:29) ኽንባረኽ ንኽእል።

እቶም መሰኻኽር

ጳውሎስ እቲ ዝተንስአ ጐይታ ንሽዱሽተ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ሰባት ከም እተራእየ ጸሓፈ። ትንሳኤ ክርስቶስ በቶም እዚኣቶም ፍቕድታት ኪጽሓፉ ኸለዉ ገና ህያዋን ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት፡ እንተላይ ሃዋርያት፡ ያእቆብን ልዕሊ 500 ሰባትን ተመስኪሩሉ። ኣብ ሕጊ ኣይሁድ፡ ምስክርነት ክልተ ወይ ሰለስተ መሰኻኽር ንሓቂ ንምርግጋጽ እኹል እዩ ነይሩ (ዘዳግም 19:15፤ 2 ቈረንቶስ 13:1)። ኣብ ካልእ ድማ ድሕሪ ትንሳኤኡ፡ ክርስቶስ ንማርያም መግደላዊትን ናብ ኤማሁስ ዝኸዱ ዝነበሩ ክልተ ሰባትን ከም እተራእየ ነንብብ (ሉቃስ 24:13-35፤ ዮሃንስ 20:10-18)።

ሓደ እኳ ንሓቂ ጸብጻብ ጳውሎስ ኬረጋግጽ እንተ ደልዩ፡ ድሕሪ ትንሳኤኡ ንየሱስ ኪመላለስ ዝርኣዩ ዝነበሩ ዝኾነ ይኹን መሰኻኽር ኪሓትት ይኽእል ነይሩ። እቶም ኣይሁዳውያን መራሕቲ ነቲ ዝሞተ ስጋ ኸም ዘይረኸብዎ ኬረጋግጹ ይኽእሉ ነይሮም።

ክረጋገጽ ዝኽእል

እዚ ማእከል ክርስትና፡ ኪረጋገጹ ዝኽእሉ ተኸታታሊ ታሪኻዊ ፍጻመታት እዩ። ብዙሓት መሰኻኽር ነይሮም፡ ካብኣቶም ድማ ኣርባዕተ ነቲ ወንጌላት ጸሓፉ። ጸሓፍቲ ነቲ ናይ መጀመርታ ሰነዳት ብትግሃት ብምቕዳሕ፡ ጸብጻባቶም ተሓልዩ። ኣብ ቤተ-መዘክርታት ኣሽሓት ጥንታዊ ቅዳሓት ክፋላት ሓድሽ ኪዳን ኣለዉ – ካብ ዝኾነ ይኹን ካልእ ታሪኻዊ ጽሑፋት ዝበዝሑ። እቶም ዝኣረጉ ካብ ካልኣይ ክፍለ ዘመን ድ.ክ. ዝኾኑ ፓፒሩስ እዮም።

ትሕዝቶ ስብከት

ጳውሎስ «ክርስቶስ እንተ ዘይተንስአ፡ ስብከትና ብኸንቱ እዩ፡ እምነትኩም እውን ብኸንቱ እያ» ከምኡ’ውን «ክርስቶስ እንተ ዘይተንስአ፡ እምነትኩም ከንቱ እያ፡ ገና ኣብ ሓጢኣትኩም ኢኹም» ኢሉ ኣጕልሐ። ከመይሲ እዚ እንተ ዝኸውን ነይሩ፡ ሞት ክርስቶስ ካብ ሞት ዝኾነ ይኹን ካልእ ሰብ ዝበለጸ ዋጋ ኣይምሃለዎን፡ ክርስትና ድማ ነዚ ህይወት እዚ ንምሕላፍ ዝሕግዝ መሳርሒ ጥራይ ምኾነ፡ ዘይተወሰነ ዋጋ እውን ኣይምሃለዎን።

እቶም መሰኻኽር ትንሳኤ ክርስቶስ ናብ ዓበይቲ ሰበኽቲ ተለዊጦም፡ መስረት ቤተ-ክርስትያን እውን ነበሩ። በዚ ድማ፡ እምነት ብየሱስ ክሳዕ ክንድዚ ኣገዳሲት ስለ ዝኾነት፡ ነቲ መጀመርታ ዝሰጐጋ ዝነበረ ግዝኣት ሮሜ ኣብ መወዳእታ ተቖጻጸረቶ። እዚ ፍቕዲ እዚ ከም ዝጀመረ ብምጕላሕ እዩ ዝዛዘም፡ እቲ ጳውሎስ ዝሰበኾን ንሳቶም ዝኣመንዎን መልእኽቲ ወንጌል፡ የሱስ ክርስቶስ ምእንቲ ሓጢኣትና ምሟቱ፡ ምቕባሩ፡ ብሳልሰይቲ መዓልቲ ድማ ምትንሳኡ እዩ (1 ቈረንቶስ 15:11)። ድሕሪኡ ናብ ሰማይ ዓረገ፡ ሕጂ ድማ ኣብ የማን ኣምላኽ ይቕመጥ ኣሎ (ማርቆስ 16:19)።