እቲ ዘመድ-መዋጅ: ሩትን ቦኣዝን ናብ ክርስቶስ የመልክቱ

ሩት ግና መለሰት: “ናብ ዝኸድኪዮ ክኸይድ እየ፣ ኣብ ዝጸናሕኪዮ ድማ ክጸንሕ እየ። ህዝብኺ ህዝበይ ክኸውን እዩ፣ ኣምላኽኪ ድማ ኣምላኸይ” ሩት 1:16

ናይ ሲንደረላ ዛንታ ኩሉ ግዜ ኣገዳስን ዘገርምን እዩ። ሓቂ ምዃኑ እንተ ፈለጥናዮ ግና ዝያዳ ዘገርምን ዘስሕብን እዩ። ንክርስትያናት ዝበለጸ ዘሐጕስ ድማ እቲ ዛንታ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ምምጽኡ እዩ። ኣብዚ እቲ ዛንታ ሓቂ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብኣምላኽ ባዕሉ እዩ ተነጊሩና። መጽሓፍ ሩት ኣብ ብሉይ ኪዳን ካብ ድኽነት ናብ ሃብቲ ዝወስድ ዘሐጕስ ዛንታ እዩ። ነዚ ግሩም ዛንታ ክንብብ ከለና፣ ንርእስና ከም ደቅና ኣብ እግሪ ኣቦና ኮይና ንሱ ዛንታ ክነግረና ከሎ ንሓስብ።

ዛንታ ሩት ኣብ ግዜ ፈራዶ ኣብ ታሪኽ እስራኤል እዩ ዝፍጸም። መንፈሳዊን ስነ-ምግባራዊን ኩነታት ኣብዚ ግዜ እዚ ኣዝዩ ጽቡቕ ኣይነበረን። ሃገር እስራኤል ካብ ግዜ ዓብዪ መሪሕነት ሙሴን ኢያሱን ኣዝያ ተመሊሳ ነይራ፣ ሕጂ ድማ ብኣምላኽ ዝተለዓለ ፈራዲ ንታሕተዋይ ምምልላስ ንምግታእ ብግዜኡ ጥራይ እዩ ዝነበረ። ኣብ ግዜ ፈራዶ፣ “ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ቅኑዕ ዝመሰሎ ይገብር ነበረ” (ፈራዶ 17:6፤ 21:25 NIV) ንብል። ኣብዚ ጸልማት ድሕረ ባይታ እዩ እቲ ጽቡቕ መጽሓፍ ሩት ብፍሉይ ዝበርህ – ብፍላይ ድማ ናይ ሩትን ቦኣዝን ባህርያት።

ውሳነ ሩት

ትኩረት ምዕራፍ ሓደ ኣብቲ ንህይወት ዝቕይር ውሳነ ሩት እዩ። ሩት ካብ ሞኣብ ነበረት – ኣረማዊት፣ ንቃል ኪዳን ኣምላኽ ምስ እስራኤል ድማ ወጻኢት ነበረት። ሩት ምስ ድኻ እብራዊ ስድራቤት ተመርዕያ ነይራ፣ እዚኦም ድማ ናብ ሞኣብ ተሰዲዶም ነበሩ። ግናኸ ሰብኣያ ሞይቱ ነይሩን ውሉድ’ውን ኣይነበራን። ሩት ብርግጽ ኣብቲ ግዜን ባህልን “ኣዝዩ ዝኸበደ” ኩነታት ትሓልፍ ነበረት፣ ምኽንያቱ ድኻ፣ ሓዘንተኛን ውሉድ ዘይብላን ነበረት። እታ መበለት ኣደ-ሓማታ፣ ናእሚ፣ ናብ ይሁዳ ክትምለስ ምስ ወሰነት፣ ሩት ምስ ዓብዪ ንህይወት ዝቕይር ውሳነ ተገጢማ። ምስ ህዝባ ኣብ ሃገራ ክትጸንሕ ድያ፣ ወይ ድማ ድሕሪኣ ዘሎ ኩሉ ኣቃጺላ ምስ ናእሚ ናብ እስራኤል ክትከይድ ድያ? ሩት ብምሉእ ልባ ምስ ናእሚ ናብ እስራኤል ክትከይድ ወሰነት።

ኣብ ግዜ ውሳነኣ ንሩት ክላሲካዊን ኣነቓቓሕን መግለጺ ቁርጽናኣ ኣስተብህል:

“ናብ ዝኸድኪዮ ክኸይድ እየ፣ ኣብ ዝጸናሕኪዮ ድማ ክጸንሕ እየ። ህዝብኺ ህዝበይ ክኸውን እዩ፣ ኣምላኽኪ ድማ ኣምላኸይ” (ሩት 1:16)።

ብተፈጥሮኣዊ ኣዘራርባ፣ ሩት ኣብ ሞኣብ ምጽናሕ ዝያዳ ምክንያታዊ ነበረ። ዕድላት ንዳግማይ መርዓን ጽኑዕ ስድራቤትን ኣብኡ ዝያዳ ነበሩ። ሓንቲ ኣረማዊት ጓል ምስ ድኻ ዓባይ መበለት ከም ናእሚ ናብ ይሁዳ ምኻዳ ካብ ድኽነት ናብ ድኽነት ጥራይ ዝወስድ ይመስል ነበረ። ግናኸ ሩት ነዚ ኩሉ ክትጻረር ቈሪጻ ነበረት (1:18)። ስለምንታይ? ምኽንያቱ ሩት ኣብ ኣምላኽ እስራኤል ክትእመን መጺኣ ነይራ! ሩት ንናእሚ ትፈትዋ ነበረት፣ ንህዝባ’ውን ትፈትዎም ነይራ ክትከውን ኣለዋ፣ ግናኸ እቲ ፍልልይ ዝገበረ ኣምላኽ ናእሚ እዩ ነይሩ። ሩት እቲ ዝኣመነቶ እግዚኣብሔር ንመጻኢኣ ከም ዝሓልየላ ትተኣማመን ነበረት።

እግዚኣብሔር ኣብ ግዜ መንፈሳዊ ቅልውላው ንዓና’ውን ኣገዳሲ ውሳነታት ክንገብር ይጽውዓና። ንኣብነት፣ ንክርስቶስ ምኽታል ዝበለጸ ኣገዳሲ ነበረን ንገሊኣትና ድማ ኣዝዩ ብዙሕ ዋጋ ከኽፍለና ይኽእል ነይሩ። ምእንቲ ክርስቶስ ካብ ስድራቤት ምፍላይን ብፈተውቲ ምጽራፍን ኣብ ዓለም ዝበለጸ ስምዒት ኣይኮነን። ኣብ ዛንታ ከም ኦርፋ ምዃን ክንደይ ቀሊል እዩ! ኦርፋ ከም ሩት ኣብ ተመሳሳሊ ኩነታት ነበረት (1:4-5)። ኦርፋ ብቕኑዕ ኣንፈት ጀሚራ ነበረት (1:6-7)። ብዛዕባ እቲ ውሳነ ብስምዒት ተንቀሳቒሳ ነበረት (1:9,14)፣ ክሳዕ መወዳእታ ክትከይድ ከም ዝኾነት’ውን ተዛሪባ ነበረት (1:10)። ግናኸ ኣይገበረቶን! ናብ ህዝባ፣ ሃገራን ኣምላኻን ተመሊሳ (1:15)። ሎሚ ንብዙሓት ክርስቶስ ክስዕቡ ንዝደልዩ ክንደይ ሓቂ እዩ!

እግዚኣብሔር ንዝዓበዩ ክርስቲያናት’ውን ከም ሩት ዝበሉ ውሳነታት ክገብሩ ይጽውዖም። ንእግዚኣብሔር ናይ ኣገልግሎት ህይወት ምምራጽ ኣብ ምድሪ ኣዝዩ ሒደት ሃብቲ ወይ ጽኑዕነት ከስዕብ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፣ ንጽውዓ ኣምላኽ ናብ ወጻኢ ሃገር ሚስዮን “እወ” ምባል ስድራቤትን ፈተውትን ምሕዳግ የጠቓልል። ከምቲ ኣብ ጉዳይ ሩት ዝኾነ፣ እግዚኣብሔር ባዕሉ ጥራይ እዩ ነዚ ዓይነት ውሳነ ንምግባር ዘድሊ ምትእምማን፣ ትብዓትን እምነትን ክህበና ዝኽእል።

ምውፋይ ሩት

ኣብ ምዕራፍ ክልተ ንሩት ንውሳነኣ ዝነበራ ምውፋይ ንርኢ፣ ንሳ ድማ ንናእሚ ክትስዕብን “ኣብ ትሕቲ ኣኽናፍ እግዚኣብሔር፣ ኣምላኽ እስራኤል፣ ክትዕቆብ” ወሲና ነበረት (2:12)። ሩት ናብ ቤት-ልሄም ምስ በጽሐት፣ ናብ ግራት ወጺኣ ንርእሳን ንናእሚን ኣከበተት። ሩት ኣምላኽ እስራኤል ብጸጋኡ “ናይ ምእካብ ሕጊ” ኣብ ሕጉ ከም ዘእተወ ንድኻታት መገዲ ንምሃብ ከም ዝኾነ ፈሊጣ ነበረት። ዝኾነ ድኻ ሰብ ኩሉ ግዜ ናብ ዝኾነ ግራት ክኸይድን ድሕሪ ምህርቲ ዝተረፈ ፍርያት ክወስድን ይኽእል ነበረ (ዘሌዋውያን 19:9-10፤ ዘዳግም 24:19-21)። ምእካብ ዝደክም ዕማም ነበረ፣ ግናኸ ሩት ኣይተጕረምረመትን ወይ ኣብቲ ዝገበረቶ ቁርጽና ኣይተንቀጥቀጠትን። ንሕና’ውን ከምኡ ክንውፈ ድዩ? ብዙሓት ክርስቲያናት ኣብ ጸውዓታት ኣገልግሎት ክርስቲያን ኣዝዮም ዝተወፈዩ ይመስሉን ይሰምዑን፣ ግናኸ ድሕሪ ሓጺር ግዜ “ስራሕ ኣብ ግራት” ነቶም ብሓቂ ዝተወፈዩ ይፈልዮም።

ንመንፈሳዊ ትምህርቲ ኣብ ምውፋይ ሩት ንምምላእ፣ ቦታ ቦኣዝ ክርዳእ ኣለዎ። ቦኣዝ ሃብታም ወናኒ መሬትን ልኡል ናይዚ ዛንታ ሲንደረላን ጥራይ ዘይኮነስ – ንሱ “ዘመድ-መዋጅ” ነበረ። እዚ ፍሉይ ቦታ እንታይ ከም ዝሓዘ ብቕሩብ ክግለጽ እዩ፣ ግናኸ ብሓጺሩ ቦኣዝ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ፣ ዘመድ-መዋጅና፣ ጽቡቕ መርኣያ እዩ ክበሃል ይኽእል። ስለዚ ግራት ቦኣዝ፣ ሩት ዝሰርሓሉ ዝነበረት፣ ኣብዚ ኣምላኽ ንዓና ዝጸሓፎ ዛንታ “ግራት እግዚኣብሔር” ክውክል ይኽእል። ኣብ ግራት እግዚኣብሔር ምእካብ ማለት ብፍላጎታት ኣምላኽ ምጥባቕ፣ ካብ “ግራት ዓለም” ምፍላይ ማለት እዩ።

ቦኣዝ ንሩት ኣብ ካልእ ግራት ከይትእክብ ከም ዝነገራ (2:8)፣ ከምኡ’ውን ጐይታና ብግዜያዊ ዋጋታትን መፈንጠራታትን ናይዛ ዓለም ከይንስሓብ ይነግረና (2 ቈረንቶስ 6:17፤ 2 ጢሞቴዎስ 2:4፤ 1 ዮሃንስ 2:15)። ቦኣዝ ንሩት ኣብ ግራቱ ምምጋብን ምሕላውን ከም ዝተስፈዋ (2:9)፣ ከምኡ’ውን ጐይታና ኣብ ግራቱ እንተጸናሕና ክምግበናን ክሕልወናን ይተስፍወና (እብራውያን 13:5-6)። ቦኣዝ ንሩት ፍረ ግራቱ ኣቕሪቡላ ብምሉእ ዝኣርበያ (2:14)፣ ከምኡ’ውን ጐይታና ቃሉ የገልግለና – ነፍስና ብምሉእ ክተዕግብ ዝኽእል ምግቢ (ኤርምያስ 15:16)። ቦኣዝ ንሽልማት ስራሕ ሩት ኣብ ግራቱ “ኣጣዓሚዎ” (2:15-16)፣ ከምኡ’ውን ጐይታና ንንጥፈታዊ ምጥባቕና ብፍላጎታቱ ብሃብቲ ይሽልመና (ማቴዎስ 6:33፤ 11:28-29፤ ሉቃስ 6:38)። ነዞም ትምህርቲ ግራት ጥራይ ኣይንማሃርን ኣይንግምግምን፣ የግዳስ ኩሎም እዞም በረኸታት ካብ ጐይታ ምህርቲ ዝረኽቡ ዝተወፈዩ ኣከብቲ ንኹን።

ፍቕሪ ሩት

ኣብ ምዕራፋት ሰለስተን ኣርባዕተን፣ ትኩረትና ናብ ፍቕሪ ሩት ንቦኣዝ ዝያዳ ይስሓብ። ክሳዕ ምዕራፍ ሰለስተ ሩትን ቦኣዝን ይፋቐሩ ከም ዝነበሩ፣ ፍቕሪኣ ድማ ንፍቕሩን ለውሃቱን ዝወሃበ መልሲ ከም ዝነበረ ንምርዳእ ብዙሕ ምብባይ ኣየድልን። ተግባራት ሩትን ናእሚን ኣብ ምዕራፍ 3 ኣብ ፈለማ ዘገርሙን ሕቶ ዘልዕሉን ክመስሉ ይኽእሉ እዮም፣ ግናኸ ብዛዕባ ግደ ዘመድ-መዋጅ ዝኾነ ድሕረ ባይታ ፍልጠት ዝኾነ ዘይምርድዳእ ከወግድ ይግባእ።

ገሊኡ ሕግታት ኣምላኽ ንስድራቤትን ዘመድን ንምሕላው ዝተዳለወ ነበረ። ብመሰረት ዘሌዋውያን 25:25፣ ሓደ ሰብ ኣዝዩ ድኻ ምስ ኮነ ንብረቱ ክሸይጥ ወይ ክስእን ምስ ተገደደ፣ ሓደ ሃብታም ዘመድ ነቲ ንብረት ንድኻ ስድራቤት ክዋጅ ወይ ክዕድግ ነበሮ። እቲ እብራዊ ቃል ንዚ ቅርብ ዘመድ “ጎኤል” እዩ፣ ኣብ ብሉይ ኪዳን ድማ “ዘመድ” ወይ “ዋጅ” ተባሂሉ ይትርጐም። እዚ ሰብ እዚ ድማ “ዘመድ-መዋጅ” ተባሂሉ ይጽዋዕ።

ካልእ ሓላፍነት ናይ ቅርብ ዘመድ ኣብ ዘዳግም 25:5-10 ይርከብ። ሓደ ሰብኣይ ወዲ-ወራሲ ከይወለደ እንተሞይቱ፣ ሓደ ዘይተመርዓወ ሓው እቲ ዝሞተ ንመበለት ክምርዖን ብስም ሓዉ በዅሪ ወዲ ክወልድን ነበሮ። ብቑዓት ኣሕዋት እንተዘይነበሩ፣ እቲ ግዴታ ናብቲ ዝቐረበ ብቑዕ ወዲ-ተባዕታይ ዘመድ ይሓልፍ። ኣብ ጉዳይ ሩት ዝኾነ ኣሕዋት ኣይነበሩን፣ ስለዚ ቦኣዝ፣ ከም ቅርብ ዘመድ፣ ንሩትን ነቲ ናእሚ ብድኽነት ክትሸጥ ዝተገደደት ናይ ስድራቤት ንብረትን ሓላፍነት ነበሮ።

ስለዚ ባህሪ ሩት ኣብ ምዕራፍ ሰለስተ ዘይተገማቲ ምብታኽ ኣይነበረን፣ የግዳስ ንቦኣዝ ንሓላፍነቱ ከም ዘመድ-መዋጅ ክወስድ ፍቓደኛ ምዃና ንምግላጽ ዝገበረቶ ሕጋዊ ቅኑዕ ተበግሶ ነበረ (3:9)። ናእሚ ድሕሪ በዓል ምህርቲ፣ ቦኣዝ ምስ ኣገልገልቱ፣ ነቲ ዝነጸረ እኽሊ ንምሕላው ኣብቲ መጽረዪ ቦታ ክሓድር ከም ዝኾነ ትፈልጥ ነበረት (ፈራዶ 6:11)። ትልሚ ናእሚ ንሩት ንቦኣዝ ፍላጎታታ ንምግላጽ ዝኾነ ብቑዕ፣ ምክንያታዊ (ከምኡ’ውን ፍቕራዊ) መገዲ ጥራይ ነበረ።

ባህሪ ቦኣዝ

እቲ ናይ ቦኣዝ ክብሪ ዝመልኦ ባህሪ ንፍቕሪ ሩት ዝሃቦ መልሲ፣ ከምኡ’ውን እቲ ንናእሚ፣ ኣብ ምዕራፍ ኣርባዕተ ንኻልእ ቅርብ ዘመድ ዝገበሮ ክቡር ተግባራት፣ ንባህሪኡ የርእዩ፣ ንዓና ድማ ንዘመድ-መዋጅና፣ ንጐይታና የሱስ፣ እንደገና የዘኻኽሩና። ከምቲ ሃብታም ቦኣዝ ብፍቓዱ ነቲ ዝጠፍአ ንብረት ዝዓደገን ንሩት፣ ንድኻ ኣረማዊት ወጻኢት፣ ዝመርዓወን፣ ከምኡ’ውን ክርስቶስ ብፍቕሩ ንኹሉ “ዝጠፍአ ንብረትና” ኣምሊሱናን ንዓና ድኻታት “ወጻእተኛታት” ከም መርዓቱ ገይሩናን (ኤፌሶን 2:12-13፤ 5:31-32)። ንዘመድ-መዋጅ ሰለስተ ቅድመ-ኩነታት ኣድለዩ: ቅርብ ዘመድ ክኸውን ነበሮ፣ ሃብታምን ፍቓደኛን ድማ ክኸውን ነበሮ።

ከም ዘመድ-መዋጅና፣ ጐይታና የሱስ ንኹሎም ሰለስቲኦም ቅድመ-ኩነታት ብፍጹም ይፍጽሞም።

ቅርብ ዘመድ ድዩ? እብራውያን 2:5-16 እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ኣምላኽ ንሰብነት ዝወሰደ ብንጹር ይገልጽ፣ ብልክዕ ዘመድና ንምዃን ምእንቲ ከዋጅና።

ሃብታም ቅርብ ዘመድ ድዩ? ቀዳማይ ጴጥሮስ 1:18-19 የሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ጥራይ እዩ ነቲ ዘይተወሰነ ዋጋ ምድሓን ክኸፍል ዝኽእል ዝነበረ – ፍጹም፣ ሓጢኣት ዘይብሉ ህይወት።

ፍቓደኛ ቅርብ ዘመድ ድዩ? ማርቆስ 10:45 ወዲ ሰብ ንዓና ንምድሓን ህይወቱ ከም መስዋእቲ ከም ዝሃበ ይነግረና።

መልስና እንታይ እዩ?

ጸጋ ኣምላኽ

ከም ኩሉ ዛንታ ሲንደረላ፣ መጽሓፍ ሩት ሓጐስ ዝመልኦ መወዳእታ ኣለዎ። እቲ ካብ ድኽነት ናብ ሃብቲ ዝወስድ ገጽ ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ ኣርባዕተ ይጕልሕ፣ ኣብኡ ድማ ሩት ዓባይ-ኣደ ንጉስ ዳዊት ከም ዝነበረት ንፈልጥ። እዛ ድኻ ሰበይቲ ካብ ሞኣብ ናብ መስመር መሲሕ ከም ዝኣተወት ክንርዳእ ከለና (ማቴዎስ 1:5)፣ ብሃብቲ ጸጋ ኣምላኽ ዝያዳ ንገረም – ጸጋ ንሓጥኣን ካብ ድኽነት ናብ ሃብቲ ንምውሳድ ገና ዝርከብ።