ሕጊ
ሕጂ ኸኣ እቲ ሕጊ ዝብሎ ዘበለ፡ ነቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዘለዉ ኸም ዝብሎ ንፈልጥ ኢና፡ ከምኡ ድማ ኵሉ ኣፍ ምእንቲ ኺዕጾ፡ ኵላ ዓለም ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ በደለኛ ምእንቲ ኽትከውን። ስለዚ ብግብሪ ሕጊ ሓደ እኳ ኣብ ቅድሚኡ ጻድቕ ኣይኪኸውንን እዩ፡ ከመይሲ ብሕጊ ፍልጠት ሓጢኣት እዩ። —ሮሜ 3:19-20
ሓደ እኳ ኻብዚ ፍርዲ ወጻኢ ኣይኮነን፡ «ኵሉ ሰብ ሓጢኣት ገይሩ እሞ ኽብሪ ኣምላኽ ስኢኑ» (ቁ.23)። ጳውሎስ ድሕሪኡ ንኹሎም ዝኣምኑ ዓብዪን ግሩምን ተስፋ ወሰኸ፡ «... ብጸጋኡ ብምድሓን ብክርስቶስ የሱስ ብነጻ ጻድቕ ይገብር» በለ (ቁ.24)።
እግዚኣብሔር ንሙሴን ንህዝቢ እስራኤልን ሕጊ ሃቦም፡ ንሳቶም ድማ ንዓለም ኣቕረብዎ። እስራኤል እዚ ፍሉይ ምግላጽ እዚ ስለምንታይ ነበሮም? ኣምላኽ ብፍሉይ ኣኽቢሩዎም ነበረ። ይኹን እምበር፡ እስራኤል ነቲ ሕጊ ኺሕልዉ ኣይከኣሉን፡ እኳ እምበር ብእኡ «ፍልጠት ሓጢኣት እዩ።» እቶም ብሉጻት ህዝቢ ነቲ ሕጊ ኺሕልዉ ስለ ዘይከኣሉ፡ ሓደ እኳ ኸም ዘይከኣለ ግሉጽ እዩ። ስለዚ ኹሉ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ በደለኛ ምዃኑ ኽንርዳእ ኣለና። ድሕሪኡ ኽንሓትት ንኽእል፡ ኣምላኽ ስለምንታይ ንኹላትና ይዅንን እሞ ኹላትና ሓጢኣተኛታት ምዃንና የፍልጠና?
እቲ ኹሉ ሕጊ ኣምላኽ ዝሓለወ ብሕይወት ዘሎ ሰብ ጐይታ የሱስ ጥራይ እዩ። ንሱ ብሞራልን ብመንፈስን ፍጹም እዩ፡ ስለዚ ድማ ንርእሱ ብዘይ ነቐፌታ ንኣምላኽ ኬቕርብ ከኣለ። ንሕና ምእንቲ ኽንነብር፡ ይቕረ ኺብሃለልና፡ ካብ ፍርዲ ሓጢኣት፡ ሞት፡ ምእንቲ ኽንድሕን ሞተ። «ደሞዝ ሓጢኣት ሞት እዩ፡ ህያብ ኣምላኽ ግና ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ናይ ዘለኣለም ህይወት እዩ» (6:23)።
ጐይታ የሱስ በለ፡ «ቃለይ ዝሰምዕ፡ ብዝለኣኸኒ ድማ ዝኣምን፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ፡ ናብ ፍርዲ ድማ ኣይመጽእን እዩ፡ ግናኸ ኻብ ሞት ናብ ህይወት ሓሊፉ እዩ» (ዮሃንስ 5:24)። ነዚ ቓላት እዚ ምእማን እሞ ኻብ ሞት ናብ ህይወት ንዘለኣለም ምሕላፍ ክንደይ ቀሊል ነገር እዩ።
ብተወሳኺ፡ ኣምላኽ ንመንፈስ ቅዱስ ለኣኾ፡ ንሓጢኣትና ኬእምነና፡ ካብ ምጥፋእ ኬድሕነና፡ መገዲ ምድሓን ድማ ብፍጹም ኽንርዳእ ኬሕግዘና። መንፈስ ኣምላኽ ንሓጢኣት፡ ጽድቂ፡ ፍርዲ የእምነና። ንሱ ድማ ናብ ኵሉ ሓቂ ይመርሓና (ዮሃንስ 16:7-15፡ ዮሃንስ 14:26)። ኣምላኽ ሓደ እኳ ኺጠፍእ ኣይደልን፡ ኹሉ ኺድሕን ግና ይደሊ።
ዝያዳ ኣሎ፡ ሕጊ ብሓቂ የሰልጥነና። ንገላትያ ኺጽሕፍ ከሎ፡ ጳውሎስ ነቲ ሕጊ ከም መራሒ ቘልዓ ወይ መዐረሚ ገይሩ ገለጾ። እቲ King James Version ነዚ «መምህር ቤት ትምህርቲ» (ገላትያ 3:24) ኢሉ ይትርጕሞ፡ እዚ ግና ብፍላይ ቅኑዕ ኣይኮነን። እቲ ኣብዚ ፍቕዲ እዚ ዝተጠቕመ ግሪኻዊ ቃል፡ paedagogue፡ ብሓቂ ነቲ ወዲ ዝከላኸል ባርያ ነበረ፡ ግናኸ ኣብ ቤት ትምህርቲ ትምህርቱ እንተ ዘይተኸታተለ ኺቐጽዖ ዝኽእል በትሪ ነበሮ። ሕጊ ብኸምዚ መገዲ እዚ ምስ እስራኤል ይዓዪ ነበረ። ብተመሳሳሊ መንፈስ፡ ንራእይ ጐይታ የሱስ እንተ ስኢንና፡ መንፈስ ቅዱስ ብገርህነት ግና ብጽንዓት ኬዐርየና እዩ።
ሕጊ ንስነ-ምግባራዊ ደረጃታት ዝኸውን ስብስብ ፍጹማት ነገራት እዩ። ንኣብነት፡ ንጣኦታት ምምላኽ ንኣምለኽቲ የዋርድ፡ ንሓቀኛ ኣምላኽ ምምላኽ ግና ንኣምለኽቲ የልዕልን የኽብርን። ምሕሳው፡ ምትላል፡ ምስስናይ፡ ዘይምእማን፡ ዘይምእዛዝ፡ ንወለዲ ዘይምኽባር ኹሉ የዋርድን የበላሹን፡ ውጽኢቶም ድማ ኣብ ሕብረተሰብ ንርኢ። ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ሰብኣዊ ስስዔ፡ ወለዲ ንደቆም ብግቡእ ከየዕበዩ ምትራፎም፡ ኣብ ሕብረተሰብ ብዛዕባ ሓዳራዊ ርክባት ዘሎ ፍጹም ምብልባል፡ ከምኡ ድማ ኹሉ ጌጋ ዝኾነ ነገር ብሓፈሻ ምቕባል ዝተኣሳሰር እዩ። ንብዙሓት፡ ቅኑዕን ጌጋን፡ ጽቡቕን ክፉእን ትርጉሞም ስኢኖም እዮም።
ኣምላኽ «ሓያል ምጥፋእ ለኣኸሎም፡ ንሓሶት ምእንቲ ኺኣምኑ» (2 ተሰሎንቄ 2:9-12)። እዚ ናይ ሰይጣን ስድባዊ ሓሶት እዩ – ንርእሱ ከም ኣምላኽ፡ ንጸረ-ክርስቶስ ድማ ከም ናይ ሓቂ መሲሕ ገይሩ የቕርብ። እዚ ገና ኺመጽእ እዩ። ንመሰረት ፍጥረት ከምኡ ድማ ንቃል ኣምላኽ ይነጽግ። ጳውሎስ ጸሓፈ፡ «ምስጢር ሓጢኣት ሰብኣይ ካብ ሰማይ ይግለጽ እዩ ... ከመይሲ እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ኪፍለጥ ዝኽእል ኣብኦም ግሉጽ እዩ፡ ... ከመይሲ እቲ ዘይርአ ነገራቱ ኻብ ፍጥረት ዓለም ጀሚሩ ብግሉጽ ይርአ፡ ብዝተገብሩ ነገራት ይርዳእ፡ እዚ ድማ ዘለኣለማዊ ሓይሉን መለኮቱን እዩ፡ ስለዚ ድማ መመኽነይታ የብሎምን» (ሮሜ 1:18-20)። ንመዝሙር 14 ጠቒሱ፡ ጳውሎስ ከምኡ ድማ ጸሓፈ፡ «ዝርዳእ የልቦን፡ ንኣምላኽ ዝደሊ የልቦን። ኹሎም ሓሊፎም እዮም፡ ኹሎም ብሓንሳእ ዘይጠቕሙ ኾይኖም እዮም፡ ጽቡቕ ዝገብር የልቦን፡ ሓደ እኳ የልቦን» (ሮሜ 3:11-15)። ሓጢኣት፡ ከም ዘይምእዛዝን ንሕጊ ኣምላኽ ምድሓርን፡ ኣብ ኣተሓሳስባናን ኣዘራርባናን ጽልዋ ይገብር።
ምኽሪ ጳውሎስ ንቕበል፡ «ዝኾነ ይኹን ሓቂ ዝኾነ፡ ዝኾነ ይኹን ቅኑዕ ዝኾነ፡ ዝኾነ ይኹን ጻድቕ ዝኾነ፡ ዝኾነ ይኹን ንጹህ ዝኾነ፡ ዝኾነ ይኹን ፍቑር ዝኾነ፡ ዝኾነ ይኹን ጽቡቕ ዝኾነ፡ ገለ በረኸት እንተሎ፡ ገለ ምስጋና እንተሎ፡ ነዚ ነገራት እዚ ሕሰቡ» (ፊልጲ 4:8-9)።
