ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ፍጹም ኣገልጋሊ፡ ዕላማ ኣምላኽ ንሰብኣዊ ኣገልግሎት

አልፍሬድ ቦውተር
18 መስ 2024
19 ዝተሓተ ንባብ

ኣምላኽ ንፍጥረት ምስ ወድአ፡ ንኣዳምን ሄዋንን ኣብቲ ግሩም ኤድን ብብዙሕ በረኸቱ ኣንበረ (–2)። ይኹን እምበር፡ ሄዋን ብተመን ተታለለት፡ ድማ ንትእዛዝ ኣምላኽ ኣፍረሰ (3:1-6)። ድሕሪ እቲ ዘሕዝን ምውዳቖም ብቕጽበት፡ ደቂ ሰብ ነፍሶም ኣበላሸዉ፡ ክሳዕ ክንድዚ ድማ ኣምላኽ ንምድሪ ብምሉኣ ክፈርድ ነበሮ፡ እዚ ድማ ብማይ ኣይሂ ኣብ ዘመን ኖህ ገበሮ (6:5-7)። ሽዑ ንነጀው፡ ዘሕዝን እዩ፡ ሰብ ኣይተለወጠን (8:21)። ባርነት እውን ኣተወ (9:25-27)፡ እዚ ድማ ክፋእ ሰብ ብኻልእ መገዲ የርኢ።

ምስ ኩሉ እዚ ነገራት እዚ፡ ኣምላኽ ንጽንሰ- ባርነት ወሲዱ ኣብ ፡ ብዙሕ ዝለዓለ ደረጃ ኣንበሮ – ኣብ ወዱ ብፍጹም ክግለጽ፡ ኣብ ምልኣት ዘመን፡ ናብዛ ዓለም እዚኣ ከም ፍጹም ተላኢኹ ( ተመልከት)። ቅድሚ ምምጽኡ ነዊሕ እዋን፡ እስራኤል ባርነት ግብጺ ደሓነት፡ ኣምላኽ ድማ ንሓቀኛ ባርያ፡ ፡ ወይ ባርያ፡ ብመሰረት ሓሳባቱ ኣተኣታተወ ()።

ኣብ ሰብኣዊ ሕብረተሰብ ባርያ ይንዓቕ ይኸውን፡ ግናኸ ቅዱስ ጽሑፍ ነዚ ተግባር ወይ ቦታ እዚ ከም ብዙሕ ክብሪ ዘለዎ ይጥቀመሉ፡ ብፍላይ ድማ ብምትሕሓዝ ምስ ጎይታ የሱስ። ንኣብነት እዚ ድማ እቲ ኣነ “እቲ ዝዓበየ ትንቢት” ክብሎ ዝፈቱ ፍሉጥ እዩ ()። እቲ “ባርያ” ዝብል ከም “ባርያ” ተተርጒሙ ይርከብ፡ ብፍላይ ድማ ንወዲ- ክጥቀመሉ ከሎ፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ብዙሕ “ናተይ” ዝብል ናይ ምጥባቕ ተውሳኽ ይጥቀመሉ (, , NKJV)። ንሱ ብሰንኪ ሓቀኛ ፍቕሩ ንኣምላኽን ንህዝቡን መጸ።

እቶም ኣመንቲ ናይ ዘመን ቤተ ክርስቲያን – ክሳዕ ምምጻእ (፤ ) – ንዓብዪ ፍቕሩ ብኣገልግሎት ይምልሱ (፤ )። ከም ሰማያውያን ድማ ንዘለኣለም ክገብሩ እዮም፡ እዚኦም ድማ ምስኡ ክኾኑን ከገልግልዎን እዮም ( ተመልከት)።

ኣብ እዋን ግዝኣት እቶም ኣብ ዘለዉ ኣመንቲ ንጎይታና የሱስ ምስ ጉባኤ ብምስምማዕ ከገልግልዎ እዮም። ንኣምላኽ ብመሰረት ጎይታና የሱስ፡ እቲ ፍጹም ወዲ- () ከገልግልዎ እዮም።

ን“” ብዙሕ ዝጥቀሙሉ ቃላት

ኩሎም ስምን ግስን ቅርጽታት ናይ እብራይስጢ መሰረታዊ ኣባድብምቑጻር፡ ኣብ 1,099 ከም ዝርከብ ንረክብ። ኣብ ዘሎ መወዳድርቱ እቲ ግሪኽኛ ዱሎስእዩ፡ እዚ ድማ ምስ ዝተሓሓዙ ውህዳቱን ግስታቱን እንተወሲኽናዮ 182 ይርከብ። ብኸምዚ ዝበለ ዓብዪ ቁጽሪ ምህላው፡ ትኩረትና ኣብ ገለ ክንገብርን ኣብቲ ቀንዲ ጽንሰ- ናይዚ እዚ ክንሰርሕን ኣሎና።

ገለ ታሪኽ

ኣብ ኣምላኽ እቲ “” ዝብል ንመጀመርታ ዝተጠቕሰ፡ ምስ ተፈጥረ እዩ፡ ሽዑ ኣምላኽ ነቲ ዝዳለዎ ውብ ዝከናኸን ከም ዘየለ ምስ ረኣየ ()። ስለዚ፡ ንኣዳም ነቲ ኤድን ክከናኸኖ፡ ወይ ክሓርሶ፡ ከምኡውን ክሕልዎ ሓላፍነት ሃቦ (ቁ.15)። ክልቲኡ እዚ ቁጽርታት ነቲ ኣባድይጥቀመሉ።

ኣምላኽ ንሰብ ንእንስሳታት ስም ክህብ ምስ ሓተቶ፡ ኣምላኽ ንኹሎም ብሓደ ወድን ሓንቲ ጓልን ከም ዘምጸኦም፡ ንሱ ግና በይኑ ከም ዝነበረ ኣስተውዓለ (ቁ.19-20)። ሽዑ ኣምላኽ ብብዙሕ ፍሉይ መገዲ መሓዛ ሃቦ፡ ንሱ ድማ ጐድን ሓንቲ ሰበይቲ ሰርሐ ። ርእሱ ወይ እግሩ ከም ዘይኮነት ኣስተውዕል፡ ንላዕሊ ወይ ንታሕቲ ክትከውን ዘይኮነስ፡ ጐድኑ፡ መሓዛኡ ክትከውን። ንሄዋን ናብኡ ኣምጽኣ (ቁ.21-25፤ ተመልከት)። ኣዳምን ሄዋንን ግና ነቲ ኣምላኽ ከም ዝሃቦም ክሕልውዎ ፈሸሉ፡ ምኽንያቱ ብቕጽበት ናብ ሓጢኣት ወዲቖም፡ ንእኡ ዓለዉ ()። ሽዑ ኣባረሮም () – ትርጉም “ኤድን”። ድሕሪኡ፡ ብሰንኪ ቅንኢ፡ እቲ ዓብዪ ወዲ ኣዳምን ሄዋንን ቃየል ንሓዉ ቀተለ ()።

ድሕሪ ነዊሕ እዋን ዘይኮነስ፡ ኩሉ ሰብ ምድሓን ኣብ ዝኾነሉ ኩነታት ነበረ ()፡ እዚ ድማ ኣምላኽ ኣብ ዘመን ኖህ ክሰድድ ምኽንያት ኮኖ (:24)። እዚ ዓለምለኻዊ ፍርዲ ናብ ምጅማር ኣምርሐ፡ እዚ ድማ ኣብ መስዋእቲ ኖህን ኣብ በረኸት ኣምላኽን ዝተመርኮሰ ነበረ (, ,9-17)። ይኹን እምበር፡ እንደገና ውድቀት ነበረ፡ ኖህ ንርእሱ ስለ ዘይተቖጻጸረ፡ ሰኺሩ፡ ኣብ ስድራቤቱ ድማ ጸገማት ኣጋጠሞ ()። ይኹን እምበር፡ ኖህን ኣወዳቱን 70 ሃገራት ተፈጥሩ ()። ኩሎም ኣብ መጻኢ፡ ዕላማታት ኣምላኽ ንምድሪ ምስ ተፈጸመ፡ ብዘይካ ኩሎም ውድቀታቶም እውን እንተኾነ፡ ግደ ክህልዎም እዩ።

ድሕሪ ማይ ኣይሂን መስዋእቲ ኖህን፡ ኣምላኽ ንኖህን ኣወዳቱን ባረኾም፡ ክፈርዩ፡ ክበዝሑን ንምድሪ ክመልእዋን ድማ ኣዘዞም ()። እቶም ወለዶታት ኣብ ክዝርግሑ ኣይደለዩን ()፡ ግናኸ ኣብቲ ከባቢ ተረፉ እሞ ከተማ ባቤልን ግምባራን ክሰርሑ ጀመሩ፡ እዚ ድማ ንብዙሓት ጣኦታት ንምግልጋል ዝተዳለወ ነበረ። እዚ ድማ ናብ ጣልቃ ምእታው ኣምላኽ ብፍርዲ ኣምርሐ፡ ንወለዶ ሰብ ኣብ ዘርዘሮ ()፡ ንኹሎም ደቂ ሰብ ድማ ብገዛእ መገዶም ክኸዱ ሓደጎም ()።

ሓደ ካብዞም እዚኦም ኣምላኽ ንኣብራም ጸውዖ ()፡ ትርጉሙ ድማ “ዝኸበረ ኣቦ” ማለት እዩ። ድሕሪኡ ኣምላኽ ስሙ ኣብርሃም () ሃቦ፡ እዚ ድማ “ኣቦ ብዙሓት” ማለት እዩ። ንኣብራም ብዙሓት ሃገራት ካብኡ ከም ዝወርዱሉ ተስፋ ሃቦ፡ እኳ ደኣ ሰበይቱ ክትወልድ ዘይትኽእል እንተነበረት (–17)። ይኹን እምበር፡ ኣብርሃም ንኣምላኽ ኣመነ ()፡ ከምኡ ድማ ሰበይቱ ()። ክልቲኦም ንምውላድ ዕድመ ምስ ሓለፉ ()፡ ኣምላኽ ወዲ፡ (, 21) ሃቦም፡ ትርጉሙ ድማ “” ማለት እዩ። ንኣብራምን ንወለዶታቱን ድማ ነቲ ዓብዪ ቦታ ኣብ መንጎ ግብጽን ኤፍራጥስን ተስፋ ሃቦ ()። እስራኤል ነዚ ዓብዪ ቦታ እዚ ገና ኣይወረሰቶን፡ ግናኸ ኣብቲ ዝመጽእ ግዝኣት ኣብ ትሕቲ ጎይታ የሱስ ብርግጽ ክትወርሶ እያ። ኣብ ዕድመ 40 ዓመት፡ ንርብቃ ኣእተወ፡ ድሕሪ 20 ዓመት ድማ መንትዮታት – ኤሳውን ያዕቆብን ወለዱ (፤ )።

ያዕቆብ እቶም ነገዳት ወረዱ፡ እዚኦም ድማ ን400 ዓመት ኣብ ባርነት ግብጺ ወድቁ፡ ከምቲ ኣምላኽ ንኣብርሃም ዝነገሮ ()። እዋኑ ምስ በጽሐ፡ ኣምላኽ ንሙሴ ጸውዖ፡ ብእኡ ድማ ንእስራኤል “ካብቲ ናይ ምድጃ” ኣውጽኦም ()፡ ነታ ሃገር ድማ ከም “ወዱ” ተቐበላ (፤ ) – እስራኤል ኣብዚ ንጎይታ የሱስ ትውክል ()።

ምስ ኩሉ ውድቀታት ፡ ኖህ፡ ኣብርሃምን ወለዶታቱን፡ ከምኡውን ናይ እስራኤል ከም ሃገር፡ ድሕሪ 4,000 ዓመታት ናይ ሰብኣዊ ታሪኽ ኣምላኽ ንፍቑር ወዱ ለኣኸ። “እቲ ኮነ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ፡ ክብሩ ድማ ረኤና፡ ከም ክብሪ ሓደ ወዲ ኣቦ፡ ምልእቲ ጸጋን ሓቅን” ()። ንሱ ፍጹም ኣምላኽ፡ እቲ በይኑ ዝኾነ ነበረ። እቲ ቀዳማይ ሰብን ወለዶታቱን ብብዙሕ መገዲን ብብዙሕ ፈተናታትን ኣብ ዝፈሸሉ፡ እቲ ካልኣይ ሰብ ፈጺሙ ኣይፈሸለን፡ ግናኸ ኩሉ ንኣምላኽ ኣሐጐሰ (፤ )። ስለዚ እዩ ኣምላኽ “ኣገልጋሊየይ” ኢሉ ዝጸውዖ፡ እሙንን ኩሎም ካልኦት ፍሉይን ( 40–53)።

የሱስ … ብመልክዕ ኣምላኽ እናሃለወ፡ ምስ ኣምላኽ ማዕረ ምዃኑ ንምጥላፍ ኣይሓሰቦን፡ ግናኸ ንርእሱ ባዶ ገበራ፡ መልክዕ ባርያ ወሲዱ፡ ብምስሊ ሰብ ድማ መጸ። ብምስሊ ሰብ ድማ ተረኺቡ፡ ንርእሱ ኣትሐተ፡ ክሳዕ ሞት፡ እኳ ደኣ ሞት ፡ ታዛዚ ኮነ። ስለዚ፡ ኣምላኽ እውን ኣዝዩ ኣዕበዮ፡ ኩሉ ስም ዝበልጽ ስም ድማ ሃቦ፡ ብስም የሱስ ኩሉ ብርኪ ክምብርከኽ፡ ናይቶም ኣብ ሰማይን፡ ናይቶም ኣብ ምድርን፡ ናይቶም ኣብ ትሕቲ ምድርን፡ ኩሉ ልሳን ድማ የሱስ ጎይታ ምዃኑ ክእመን፡ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ ()።

እቲ ፍጹም

ጎይታ የሱስ “ከገልግል እምበር፡ ከገልግል ኣይመጻእን፡ ህይወቱ ድማ ንብዙሓት ክህብ” ኢሉ ()። እዚ ጥቕሲ እዚ ወንጌል እዩ፡ እዚ ድማ ብዙሕ ዝርዝራት ናይ ኣገልግሎቱ መጀመርታ ክሳዕ መወዳእታ ይገልጽ፡ እንተላይ ስቓያቱ። ድሕሪ ትንሳኤኡን ምዕባዩን፡ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ከገልግል፡ ብሓቂ “ምስኦም ክሰርሕ” () የርኢ። እዚ ድማ ገና ከም ዘገልግል፡ ምስ ኣመንቲ ከም ዝሰርሕን ከም ዝሕግዝን የመልክት። ኣብቲ ዝመጽእ ዓለም ክነግስ እዩ፡ ገና ድማ ንኹሎም ሓቀኛ ከገልግል እዩ፡ ምኽንያቱ ምስኡ ኣብ ክኾኑ እዮም። “እቶም እቲ ጎይታ ምስ መጸ፡ ክነቕሑ ዝረኽቦም ኣገልገልቲ ብጹኣን እዮም። ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፡ ንርእሱ ክዕጠቕ እዩ፡ ንሳቶም ድማ ክቕመጡ ክገብሮም እዩ፡ ንሱ ድማ መጺኡ ከገልግልዎም እዩ” ()። እዚ ናይ መጻኢ በረኸት እዚ ንእቶም ኣብቲ የሱስ ዝነዓቐሉ ዘመን ብእምነት ዝነቕሑን ዘገልግልዎን እዩ።

ሰብኣዊ ዝንባለ ዘይምንቃሕ እዩ፡ ከምቲ ኣብተን ዓሰርተ ደናግል ዝኾነ ()። ብሰንኪ እዚ ድማ ኣየገልገሉን፡ ምኽንያቱ ኣይተዳለዉን። ድሉዋት ዲኹም?

ጎይታ ንኹሎም ሓቀኛ የተባብዕ፡ “ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ፡ ይስዓበኒ፡ ኣነ ኣብ ዘሎኹ ድማ፡ ኣገልጋሊየይ ኣብኡ ክኸውን እዩ። ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ ፡ ኣቦይ ክብሪ ክህቦ እዩ” ()። እቶም ጎይታ ኣብዚ ቁጽሪ እዚ ዝተጠቕመሎም ብግድፈ ጽሑፍ ዝተጻሕፉ ቃላት ካብቲ “” ዝብል ዝመጹ እዮም፡ እዚ ድማ ከም “” ተተርጒሙ ይርከብ። እዞም ቃላት እዚኦም ብሰንኪ እቲ ከምዚ ዝኣመሰሉ ቃላት ምስ ወግዓዊ ቦታታት ወይ ኣብ ኣብያተ ክርስቲያናት ምትእስሳር ዝንባለ፡ ብጌጋ ክትርጉሙ ይኽእሉ እዮም። ቅዱስ ጽሑፍ ግና ንሓቂ የጕልሕ። ኣብ ክንዲ ወግዓዊ ቦታታት ምድላይ፡ ጎይታ ንሕና ብሓቀኛ ምትእምማን ኣብኡን ብሕብረት ምስኡን ከነገልግል ወይ ክንሰርሕ ይመርጽ።

ኩሉ ኣብ ኣምላኽ ምትእምማን

ከም ፍጹም ፡ የሱስ ኩሉ ኣብ መምርሒ ኣምላኽ ይምርኮስ ነበረ፡ እዚ ድማ ዮሃንስ 11 ጽቡቕ ይገልጽ። ፈታዊኡ ሓሚሙ ከም ዘሎ ዜና ምስ ተቐበለ፡ ኣሓቱ ክመጽእን ክሕውዮን ሓተትዎ። ግናኸ የሱስ ናብ ቤትኤል ኣብ ቅድሚ ምኻዱ ንኽልተ መዓልቲ ጸበየ (ቁ.6)። ስለምንታይ? ጎይታ ኣብኡ ምስ በጽሐ፡ ሞይቱ ንኣርባዕተ መዓልቲ ድማ ኣብ ነበረ (ቁ.39)። ኣምላኽ ነዚ ኩነታት እዚ ንኽብሩ (ቁ.4,39-40) ብምግላጽ፡ ብምርኣይ ዓወት ሓይሉ ኣብ ልዕሊ ሞት ክጥቀመሉ ነበረ (ቁ.43-44)።

ብመሰረት ኣይሁዳዊ ስነ-መለኮት፡ ዝሞተ ሰብ ናብ ክምለስ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ እዚ ተኣምር እዚ ድሕሪ ምውጻእ እቲ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልቲ እንተኾይኑ ጥራይ። ጎይታ ቅድሚ ከምኡ ገይሩ ነበረ፡ ንጓል ናብ ምስ ኣምጽኣ ()፡ ከምኡ ድማ ነቲ ኣብ ዝነበረ መንእሰይ ኣብ ሳጹን ኣብ መገዲ ምቕባር ዝነበረ ()። ሰብ ምስ ሞተ ሰለስተ መዓልቲ ምስ ሓለፈ፡ እቲ ዝሞተ ሰብ ክሳዕ ናይ መወዳእታ መዓልታት ክጽበ ከም ዘለዎ ይምህሩ ነበሩ። ስለዚ እዩ ጎይታ የሱስ ቅድም ንማርታ ድሕሪኡ ድማ ንማርያም፡ “ኣነ ትንሳኤን ህይወትን እየ” () ዝበለ። እዚ ድማ ብሕግታት ወይ ትርጉማት ከም ዘይተኣስረ የመልክት።

ቁጽርታት 33ን 38ን ንጽዑቕ ምጕርምራም ጎይታ ብመንፈስ ይገልጹ፡ ንሓይሊ ሞት ምስ ኣጋጠሞ፡ ንኣልኣዛር ድማ ብምሕረት በኸየ (ቁ.35)። ኣብዚ ድሕረ ባይታ እዚ፡ ሓይሊ የሱስ ብምምላስ ናብ ተገሊጹ። ብኸምዚ ዝበለ ዓብዪ ተኣምር ኣምላኽ ተኸብረ፡ ጎይታ የሱስ ተኸብረ፡ ሓይሊ ሞት ድማ ተሳዕረ። ኣብ መወዳእታ ንሞት ኣብ ሰዓሮ ()፡ ዓወቱ ድማ ብገዛእ ትንሳኤኡ ኣርኣየ።

ጸላእቲ ጎይታ ግና ናብ ጽልኢ ተለዓዓሉ፡ ብዕውርነቶም ድማ ንኣልኣዛር ክቐትልዎ ደለዩ ()፡ ምኽንያቱ ንየሱስ ነጸግዎ፡ ብዘይካ ዓብዪ ተኣምሩ። ገና ድማ ብዙሓት ኣይሁድ ኣመንዎ ()። ኣብ ወግዓዊ ኣኼባ ናይ ኣይሁድ ቤት ምኽሪ፡ መራሕቲ ኣይሁድ ንየሱስ ፈረድዎ፡ ግናኸ ብጽልኦም ነቲ ኣምላኽ ቅድሚ ነዊሕ ዝተነበዮ ጥራይ ፈጸሙ (ቁ.46-57)።

ካልኦት ቃላት ንኣገልግሎትን ምስ ጎይታ ዘለዎም ምትእስሳርን

ብዘይካ ኣባድ፡ እቲ ንምግልጋል ወይ ከም ባርያ ንምስራሕ ዝጥቀመሉ ፡ እብራይስጢ ንምግልጋል ወይ ንሓገዝ ናይ ካልእ ሰብ ካልእ ኣለዎ። እዚ ድማ ሻራትእዩ፡ እዚ ድማ 100 ከም ግስ ወይ ስም ይርከብ፡ ንወዲ ወይ ንጓል ይውክል እዩ። ዮሴፍ ንጶጢፋር፡ ኣገልገለ ()፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንኽልተ ሓለፍቲ ኣብኡ ዘእተዎም ()። ካልእ ድማ ሹናማዊት እያ፡ ንንጉስ ኣብ ሽምግልናኡ ኣገልገለት (,15)። ቅድሚ ነዊሕ፡ ከም ብሕታዊ ሙሴ፡ ኢያሱ ኣገልገሎ (, ፤ ፤ )። እቲ ሓደ ንኣገልግሎት ኣሮን ኣብ ኣምላኽ፡ ከምኡ ድማ ንኣወዳቱን ወረስቱን ይጥቀመሉ (,43, , )። ንሌዋውያን ንኻህናት ከገልግሉ (, , , )፡ ከምኡ ድማ ንነገድ () ይጥቀመሉ እዩ። እኳ ደኣ ኣብ መንጎኦምን ጎይታ የሱስን እንተሃለወ፡ ፡ ብፍላይ እብራውያን፡ ንዓብዪ ፍልልያት የጕልሕ።

ብዙሕ ነቲ ግሪኽኛ ዱሎስ፡ ትርጉሙ “” ወይ “ባርያ”፡ ከምኡ ድማ ነቲ ዝምልከቶ ግስ ዱሉኦ ናይ ጎይታ የሱስ፡ እቲ ብልጫ፡ ወይ ኩሎም ካልኦት ዝበልጽ ይጥቀመሉ። ገለ ካልኦት ቃላት ብዛዕባ ኣገልግሎትን ምግልጋልን ኣለዉ፡ ብፍላይ ድማ ምስ ጎይታና የሱስ ዝተኣሳሰሩ።

ቀዳማይ፡ እቲ (ግሪኽኛ፡ ዲያኮኖስ)ን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ቃላትን፡ ከም ምዕያይ፡ ወይ ምግልጋል። ንገዛእ ኣብነቱን ትምህርቱን ንዘክር፡ “ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ፡ ይስዓበኒ፡ ኣነ ኣብ ዘሎኹ ድማ፡ ኣገልጋሊየይ ኣብኡ ክኸውን እዩ። ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ፡ ኣቦይ ክብሪ ክህቦ እዩ” ()። ፡ ኣብኡ ብኽብርን ሞገስን ዝተቐልዐ፡ ጎይታ የሱስ ከም ዓብዪ / ንኣገልገልቱ ኣብ መምርሒ ይህብ፡ ንኣብነቱ ከመይ ክስዕቡ፡ ከገልግልዎን፡ ንህዝቡ ኣብ ጸገም ዘለዉ ድማ ወይ ክህቡ።

ሃዋርያ መንግስቲ ኣምላኽ ምዃና ()፡ ኩሎም ክርስትያናት ድማ ንስልጣናት ክግዝኡ ከም ዘለዎም መሃረ። እቲ ሃዋርያ ድማ ኣመንቲ ዝተፈላለዩ ተግባራት ከም ዘለዎም፡ ንጎይታን ንሓድሕዶምን ከገልግሉ ከም ዝኽእሉ ገለጸ (, , )።

መንፈስ ቅዱስ እውን ከም ብገዛእ ኣገልግሎቱ ይቐርብ ()። ነበረ፡ ብሓቂ (፤ ፤ ፤ ,25)፡ ንኣብነቱ ክንስዕብ ()፡ ከምቲ ካልኦት ኣብቲ ዘመን እቲ ዝገበሩ (,17፤ )። ኣብዚ ናይ ዘመን ውድቀት፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ወይ ምግልጋል ገና ይከኣል እዩ፡ ከምቲ ንጢሞቴዎስ ዝነበረ ()፡ ከምኡ ድማ ንዝተመልሰ (ቁ.11)። እኳ ደኣ ፡ ገና ዝደሓነ፡ ንምግልጋል ጠቓሚ ኮነ፡ ቅድም ንጳውሎስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ፡ ድሕሪኡ፡ ንቀደም ዝነበረ ሓላፊኡ ፊልሞንን ነታ ኣብኡ ዝነበረት ኣኼባን ()። እዚ ዓብዪ እዩ፡ ከምቲ ከም ባሮት ምግልጋል ዝኾነ።

እቶም ኣብ መንጎ ኣይሁድ ዝነበሩ ኣመንቲ ነዚ ዓይነት እዚ ክቕጽሉ ምትብባዕ የድልዮም ነበረ። “ኣምላኽ ንግብርኹምን ንፍቕሪ ዕዮኹምን ክርስዕ ኣይፍትሓዊን እዩ፡ እዚ ድማ ንስሙ ኣርኢኹምዎ፡ ንቕዱሳን ስለ ዘገልገልኩም፡ ገና ድማ ተገልግሉ ኣሎኹም” ()። ተመሳሳሊ ምትብባዕ ብሃዋርያ ጴጥሮስ ተዋሂቡ፡ “ነፍሲ ወከፍ ከምቲ ዝተቐበሎ ውህበት፡ ከም ጽቡቕ ሓላው ብዙሕ ጸጋ ኣምላኽ፡ ንሓድሕድኩም ኣገልግልዎ። ሓደ እኳ እንተ ተዛረበ፡ ከም ቃላት ኣምላኽ ይዛረብ። ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለ፡ ከምቲ ኣምላኽ ዝህቦ ዓቕሚ ይግበሮ፡ ኣብ ኩሉ ነገራት ኣምላኽ ብየሱስ ክኸብር፡ ንእኡ ድማ ክብሪን ስልጣንን ንዘለኣለምን ንዘለኣለምን ይኹን። ኣሜን” ()። ክንደይ ጽቡቕ እዩ፡ እኳ ደኣ ሎሚ፡ ኩላትና ከም ዲያቆናት ወይ ኣገልገልቲ ክንሰርሕ ንኽእል፡ ከም ጽቡቕ ሓለውቲ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝኣመነና ንጥቕሚ ሓድሕድናን ንኽብሩን ብምጥቃም! እቶም ስማት ዲያኮኖስ ()ን ዲያኮኒያ (፡ ምግልጋል)፡ ከምኡ ድማ እቲ ግስ ዲያኮነይን (ከም ምግልጋል) ኣብ 100 ይርከብ።

ኣብ መወዳእታ ኣብ ገለ ካልኦት ቃላት ንመልከት፡ ብዙሕ ዘይጥቀሙ። ቀዳማይ፡ ሌይቱርጎስ ን ሌይቱርጊያ፡ ክልተ ግሪኽኛ ስማት እዚኦም ፍሉይ ህዝባዊ የመልክቱ፡ ካብዚኦም ድማ ሌይቱርገይን እቲ ግስ እዩ። ብዛዕባ እዚኦምን ካልኦት ቃላትን ምፍላጥ ኣገዳሲን ኣተባባዒን እዩ፡ ምኽንያቱ ንጎይታ ከም ኣብ ምድርን ኣብ ዘሎ ኣገልግሎቱ ኣብ ሰማይን ይገልጹ። እቲ “ሊቱርጂ” ካብዚ ግሪኽኛ እዚ ዝመጸ እዩ፡ ግሱ ድማ ነቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ህዝባዊ ዝገብር ሰብ ይጥቀመሉ እዩ። ኣብ ኣውድእ ኣምላኽ ዝሃቦ ኣይሁድነት፡ ብዛዕባ ዘካርያስ ኣብ ቤተ ከም ካህን ዝሰርሕ ነንብብ። እቲ ጽሑፍ ነዚ ፍሉይ ግስ እዚ ይጥቀመሉ (፤ , ተመልከት)።

ድሕሪ ኣብ ምድርን ዕዮኡ ኣብ መስቀልን፡ () ናይ ድንኳን ኮነ፡ ብዝበለጸ (ቁ.6) ነቲ ኣምላኽ ንግዜ ዝሃቦ ቀደም ዝነበረ ምድራዊ ስርዓት ዝተክአ። ጎይታ የሱስ ኣብ ብህዝባዊ መገዲ የገልግል ኣሎ፡ ብቐጻሊ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ፡ ብምትሕሓዝ ምስቲ ምድራዊ ፡ ንሱ ድማ ኣብ ዓመት ሓንቲ መዓልቲ ጥራይ ናብ ቅድስተ ክኣቱ ዝፍቀደሉ ነበረ ()።

ብተወሳኺ፡ ኣብቲ እንነብረሉ ዘመን ጸጋ፡ ጎይታና የሱስ ኣብ ወከልቱ ኣለዉዎ፡ ከምቲ ኣብ እንርእዮ። ገለ ፍሉይ ውህበት ዝተዋህቦም ሰባት ኣምላኽ ብህዝባዊ መገዲ (እቶም ሓደ ግሪኽኛ ቃላት) ኣብታ ፍሉይ ከተማ ኣብ ኣኼባ የገልግሉ ነበሩ (ቁ.1-2)። ጎይታ የሱስ ካብኣቶም ክልተ ሰባት – በርናባስን ሳውልን – መረጸ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ድማ ለኣኾም። እዚ ድማ ንፍሉይ ሚስዮናዊ ኣገልግሎቶም ኣብ –14 ዝተገለጸ ነበረ፡ እዚ ድማ ኣብ ውሽጢ 18 ወድእዎ ()።

ተመሳሳሊ ቃላት ንዕዮታቱ ኣብ ዕዮ ጎይታ ናብ መወዳእታ ሳልሳይ ሚስዮናዊ ጉዕዞኡ ()፡ ከምኡ ድማ ንከናኸና እቶም ኣብ ፊልጲ ዝነበሩ ኣመንቲ ኣብ እዋን ቀዳማይ ቤት ማእሰርቲ ሮሜኡ (,25,30) ተጠቕመ። ንሓገዝ እቶም ዝነበሩ ኣመንቲ ንኣይሁዳውያን ኣሕዋቶም ንምሕጋዝ እውን ተጠቕመሉ (፤ ተመልከት)። እቶም ሓደ ግሪኽኛ ቃላት ንኣገልግሎት መላእኽቲ (,14)ን መንግስታዊ ሰበ ስልጣናት ()ን ይጥቀሙ።

ኣብ መወዳእታ ነቲ ግስ ላትሩኦንመልከት፡ እዚ ድማ ኣብ 21 ይርከብ። ንኣገልግሎት ኣምላኽ ብትርጉም ኣምልኾ ንእኡ በይኑ ንምኽባር የመልክት፡ ከምቲ ጎይታ የሱስ ብዲያብሎስ ምስ ተፈተነ ዝተረጋገጸ (፤ )። ከምዚ እዩ ኣምላኽ ንእስራኤል ከገልግልዎ ዝደለየ ()፡ ከምቲ ኣብቲ ዝመጽእ ዝገብሩዎ። እዚ ኣብ ()፡ ሳውል ዘተርሴስ ቅድሚ ምድሓኑ ()፡ ከምኡ ድማ ኣብቶም እሙናት ኣብ መንጎ ነገዳት እስራኤል () ንርእዮ። ይኹን እምበር፡ እስራኤል ብግዜ ፈሸለት፡ ናብ ጣኦት ኣምልኾ ()ን/ወይ ዕልወት ወዲቓ፡ ንኣምላኽ ከም እተገልግል እናበለት።

እዚ እዩ እቲ ፋናቲካዊ ሰዓቢ ሳውል ንመሲሕ ኣብ ዝሰጎጎሉ እዋን ዝበሎ፡ ንሱ ድማ ኣብቶም ዝኣሰሮም ኣመንቲ ይዓዪ ነበረ ()። ይኹን እምበር፡ ድሒኑን ተለዊጡን፡ ከም እንደገና ዝተወልደ ኣማኒ፡ ሳውል / ንሓቀኛ ኣምላኽ መገዲ ከገልግል ጀሚሩ ነበረ። እዚ ለውጢ እዚ ኣብታ ናብ ዝኸደላ መዓልቲ ጀመረ፡ ምስ ጎይታ የሱስ ፡ የሹዋ ሃማሺያክ () ምስ ተራኸበ፡ ንሱ ድማ ተገሊጹሉ ተዛረቦ። ካብታ ቅጽበት እቲኣ ክሳዕ ኣብ መርከብ ናብ እናኸደ ዝዛረብ ዝነበረ ()፡ እቲ ሃዋርያ ንኹሎም ኣመንቲ – እንተላይ ንዓኻን ንዓይን ሎሚ – ነበረ። ኣዝዩ ዘደንቕ! ንርእሱ ከም ዝሕተትን ንኣምላኽ ጥራይ ከም ዘኽብርን ከም ዘገልግልን ተማሂሩ ነበረ ()፡ ምትእምማኑ ድማ ኣብቲ ዝኸበረ ጎይታና የሱስ () ገይሩ ነበረ፡ ኣብ ወይ ኣብ ርእሱ ዘይኮነስ።

ብሰብኣዊ ኣዘራርባ ንርእሱ ክእመን ብዙሕ ምኽንያት ነበሮ – እኳ ደኣ ኣብ ስጋኡ። ሳውል ከም ተፈጥሮኣዊ ሰብ ንኣምላኽ ክህቦ ዝኽእል ብዙሕ ምኽንያታት ንኽዕበይ ከም ዘለዎ ይሓስብ ነበረ ()። ግናኸ ንጎይታ የሱስ ምስ ረኸበን ኣብ ከም ዘሎ ምስ ረኣዮን፡ ኩሉ ንሳውል ተለወጠ። ቀዳማይ፡ ንሰለስተ መዓልቲ በይኑ ነበረ ()፡ ኣብኡ ድማ ኩሉ ነገር ኣረኣእያ ክምዝን፡ ኩሉ ብዝተፈላለየ ክዕቅን ጀመረ ()። ዝዓበየ ትምኒቱ ነቲ ዝተገሊጹሉን ክቕይሮ ዝጀመረን – ሳውል ዘተርሴስ፡ እቲ ሃይማኖታዊ ቀናኢ፡ እቲ ኣብ ኣይሁድነት ዝበለጸ ሰብ – ምፍላጥ ነበረ። ናብ ህይወቱ ክኣቱ ዝኸኣለ እቲ በይኑ ዝኾነ ንምእንትኡ ክነብር ምዃኑ ተገንዘበ፡ እዚ ድማ ንዘለኣለም ዝኸውን ቁርጸኝነት የመልክት (ቁ.12-14)።

ብዛዕባኻን ብዛዕባይን ሎሚኸ? ንጎይታና የሱስ ክንፈልጦን ከነገልግልዎን – ንእኡ በይኑ – ከምዚ ዝኣመሰለ ቁርጸኝነት ኣሎናዶ?

ኣብ ፡ እቲ ሎሚ እውን ገና ዝሰርሕ ነገር ኣወጀ፡ “ተነስሑ፡ ወንጌል ድማ እመኑ” (ቁ.15 KJV)። ጎይታ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ነቲ ንዚ ጽዑቕ ዕድመ ዝወሃብ መልሲ የንብብ። ሽዑ ነቶም ዝሰምዕዎን ዝተቐበልዎን፡ ካልእ ብሕታዊ ፡ ንምግልጋልን ንምስዓብን ይህቦም። “ድሕረይ ንዑ” (ቁ.17)። እዚ እዚ ኣገዳሲ ነበረ። ሰብ ብገዛእ ፍቓዱ ንኣምላኽ፡ “ንርእሰይ ንዓኻ እህብ” ክብል ኣይክእልን። ኩሉ ዝፈልጥ ጎይታ እዩ፡ “ናብ ኣገልግሎተይ ክወስደካ እየ” ኢሉ ዝውስን። ከም ፡ ብዛዕባ ዝኾነ ይኹን ዘጨንቐና ነገር ንእኡ ንዛረብ (ቁ.30)። ሓማት ስምኦን፡ ብጎይታ ዝሓወየት፡ ንእኡን ንሰዓብቱን ንምግልጋል ፈጠነ። ኣብ ቅድሚ ዓይና እቲ ዝዓበየ ኣይነበራንዶ? ምሸት ኣብ ቤት ምስ ምሸተ፡ ግናኸ ንኸምዚ ዝኣመሰለ መዓልቲ ኣይተወድአትን። ናብኡ ዝመጹ ዝነበሩ ክሕዊ ቀጸለ። ምስጢር ናይዚ ግሩም ዕዮ እዚ እንታይ ነበረ? ጎይታ የሱስ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓይሊ፡ ብቐጻሊ ዝሕደስ ዝነበረ፡ ካበይ ይረክብ ነበረ? ምስ ኣምላኽ እዩ ዝመጽእ ነበረ (ቁ.35)። እዚ ፍጹም ሰብ መዓልቱ ከመይ ከም ዝጀመረ ተመልከት? ግናኸ፡ ብዛዕባ ፍሉጥነቱ ምስ ተነግሮ፡ ወንጌል ክሰብኽ ናብ ካልእ ቦታ ከደ ()። —ዣን ኮክሊን፡ መዓልቲ ብመዓልቲ (ዝተመሓየሸ)

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia