ትራጂካዊ ውድቀት ሎጥ፡ ንዓለማውነት ዝኸውን መጠንቀቕታ

ብርሃናት ከተማ ንሎጥ ሰሓብዎ – ንሱ ድማ ብምስሓብ ዓባይ ከተማ ካብ ዝጠፍኡ ሰባት ናይ መወዳእታ ኣይኮነን።

ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዉ ኣዝዮም ዘሕዝኑ ገጸ ባህርያት ሓደ ሎጥ እዩ። በዚ ሎጥ ሓዘንተኛ ሰብ እዩ ማለተይ ኣይኮነን። የግዳስ ህይወቱ ሓደ ዓይነት ድራማ እዩ ማለተይ እዩ። ሎጥ ብጽቡቕ ጀሚሩ – ግን ብዘይ ምንም ወዲኡ። እቲ ፈለማ ብዓቢ ክብሪ ዝረኣናዮ ሰብኣይ፡ ብመወዳእታ ሰበይቱን ኣዋልዱን ኣብ በይናዊ ዋሻ ደበና ኮይኑ ተረኺቡ። እንታይ እዩ ጌጋ ዝኸደ? ምኽንያት መዓት ሎጥ ምፍላጥና ኣብ ህይወትና ነዚ ዝመሳሰል ጌጋታት ንኸይንገብር ክሕግዘና ይኽእል እዩ።

ምሸት ሓንቲ ብብርሃን ዝተሳሕበት ፌሮ ርኢኹም ትፈልጡዶ? እታ ፌሮ እናቐረበት ክትከይድ ከላ፡ ቀልጢፋ ኣብ ከባቢ እቲ መብራህቲ ክትነፍር ትጅምር። ኤሌክትሪክ መብራህቲ ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ግን ሻምብራ ዝገደደ እዩ። ዝነድድ ሻምብራ ንጹህ ሓዊ እዩ፡ እታ ፌሮ ናብቲ ሓዊ ኣዝያ እንተቐሪባ ክትጠፍእ ትኽእል እያ። እታ እንነብረላ ዓለም ከምቲ ሓዊ ሻምብራ እያ፡ ንሕና ድማ ከምታ ፌሮ ናብቲ ብርሃን ንስሓብ። ብርሃናት ከተማ ንሎጥ ሰሓብዎ – ንሱ ድማ ብምስሓብ ዓባይ ከተማ ካብ ዝጠፍኡ ሰባት ናይ መወዳእታ ኣይኮነን።

ክቡር ቦታ

መጀመርታ፡ ብዛዕባ ድሕረ ባይታ ሎጥ ክንፈልጥ ኣሎና። ንሱ ልዕሊ 4,000 ዓመታት ይገብር ይነብር ነይሩ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ኣብ መወዳእታ ዘፍጥረት 11 ተጠቒሱ ኣሎ። ኣቦኡ ሃራን ይበሃል፡ ኣቦሓጎኡ ድማ ታራህ ይበሃል። ካልእ ወዲ ታራህ ኣብራም (ድሕሪኡ ኣብርሃም)፡ ፍሉጥ ሰብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ። ንሱ ኣቦሓጎ ሎጥ እዩ ነይሩ። ኣቦ ሎጥ፡ ሃራን፡ ኣብ ዓዱ ሞተ፡ ግን ሎጥ በይኑ ኣይተረፈን። ኣቦሓጎኡ ታራህን ኣቦሓጎኡ ኣብርሃምን ብእኡ ተገዲሶም ነይሮም፡ ናብ ከነኣን ክኸዱ ከለዉ ድማ ምስኦም ወሰድዎ። እግዚአብሔር ንኣብርሃም ካብ ዓዱ ክወጽእ፡ ናብ ዘይፍለጥ ቦታ ድማ ጉዕዞ እምነት ክጅምር ጸዊዕዎ ነይሩ። ንኣብርሃም ብዕድመ 75 ዓመት ምስ ብዙሓት ኣባላት ስድራ ቤቱ፡ እንተላይ ሎጥ፡ ወዲ ሓዉ (ዘፍጥረት 12:1-4)፡ ብምእዛዝ ነቲ ጽውዓ ተበጊሱ።

እታ ዝዓበየት ስድራ ቤት ክትጓዓዝ ከላ፡ ሎጥ ንኣቦሓጎኡ ብዛዕባ ዕላማ እቲ ጉዕዞ ክሓትቶ ከም ዝኽእል ክንሓስብ ንኽእል ኢና። ኣብርሃም ንእግዚአብሔር ክሰግድ፡ ኣብቲ ዝሰርሖ መሰውኢ ድማ ስሙ ክጽውዕ ርእይዎ ክኸውን ኣለዎ (ዘፍጥረት 12:8)። ሎጥ ኣብ ክቡር ቦታ ነይሩ። ምስ ሰብኣይ ኣምላኽ ነይሩ።

ብዙሓት ሰባት ሎሚ ነዚ ዝመሳሰል ክብሪ ይረኽቡ – ምናልባት ከይተረድእዎ። ኣብ ክርስትያናዊ ገዛ ምዕባይ፡ ብእግዚአብሔር ዝፈትዉ ሰባት ምውሓጥ ዓቢ ክብሪ እዩ። ንዓኻ ዝጽልዩን ናብ ክርስትያናዊ ነገራት ከእትዉኻ ዝደልዩን ኣምላኻውያን ወለዲ ምህላው ክብሪ እዩ፡ ግን በይኑ ናብ ሰማይ ከብጽሓካ ኣይክእልን እዩ። ውልቃዊ እምነት ኣድላዪ እዩ፡ ኣብዚ ነጥቢ እዚ ድማ ሎጥ እንታይ ውልቃዊ እምነት ከም ዝነበሮ ክንሓትት ንኽእል ኢና። ንሱ ብመንፈሳዊ ኣፍልጦን እምነትን ኣቦሓጎኡ ጥራይ ይምርኮስ ነይሩዶ? ኣብ ክርስትያናዊ ገዛ ምውላድ ጥራይ ኣይበቅዕን – ከምኡ ድማ ቤተ ክርስቲያን ምኻድ። ንየሱስ ክርስቶስ ከም ውልቃዊ መድሓኒትካ ምእማን ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ።

ወጽመድ ብልጽግና

ጸገማት ሎጥ ናብ ብልጽግናኡ ክምለሱ ይኽእሉ እዮም። ኣብርሃም፡ ብኣምላኽ ዝተባረኸ፡ «ብእንስሳን ብብሩርን ብወርቅን ኣዝዩ ሃብታም» ነይሩ (ዘፍጥረት 13:2 KJV)። ሎጥ ድማ ብዙሕ ንብረት ነይርዎ (ዘፍጥረት 13:5)። ብሓዘን ንብረቶም ኣብ መንጎኦም ንጽልኢ ኣምርሖም። ብዙሓት እንስሳታት ስለ ዝነበሮም፡ እታ ምድሪ ንኽልቲኡ ወገን ስድራ ቤት ክትድግፍ ኣይከኣለትን። እቶም ብኣብርሃም ዝተቖጽሩ ጓሶትን እቶም ብሎጥ ዝተቖጽሩ ጓሶትን ክከራኸሩ ጀመሩ – እቶም ኣብታ ምድሪ ዝነበሩ ከነኣናውያንን ፌሬዛውያንን ድማ ኩሉ ረኣይዎ (ዘፍጥረት 13:6-7)።

ብልጽግና ሎሚ እውን ሓደገኛ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓደ ሰብ «ገንዘብ ትምህርቲ ክዕድገልካ ይኽእል እዩ ግን ኣእምሮ ኣይኮነን፤ ዓራት ግን ድቃስ ኣይኮነን፤ መግቢ ግን ምምራሕ ኣይኮነን፤ መዋጽኦ ግን ውበት ኣይኮነን፤ ገዛ ግን ገዛ ኣይኮነን፤ መድሃኒት ግን ጥዕና ኣይኮነን፤ መዘናግዒ ግን ሓጎስ ኣይኮነን፤ ፈለጥቲ ግን ኣዕሩኽ ኣይኮነን» ኢሉ ኣሎ። ጐይታና ብዛዕባ ምሉእ ዓለም ምጥራይ ግን ነፍስኻ ምጥፋእ ዘሎ ሓደጋ ኣጠንቂቑና እዩ (ማርቆስ 8:36)። ሎሚ፡ ገሊኦም መራሕቲ ቤተ ክርስቲያን ንእግዚአብሔር ዘሐጕሱ ሰባት ብቑሳዊ ነገራት ክባርኹ እዮም ይምህሩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ትምህርቲ ጌጋ እዩ።

ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን ኣምላኽ ንህዝቡ ብኸምዚ ይባርኾም ነይሩ። ግን ሓዲስ ኪዳን ንኣማኒ ሎሚ ዘለዎ በረኸት ሰማያዊ እምበር ምድራዊ ከም ዘይኮነ፡ መንፈሳዊ እምበር ቑሳዊ ከም ዘይኮነ የርኢ። ካብ ብልጽግና ተጠንቀቑ! ዘይኣማኒ እንተኾንኩም፡ ሃብትኹም ንዘለኣለም ካብ መድሓኒ ክኸልክለኩም ይኽእል እዩ፡ ከምቲ ንሃብታም መንእሰይ ገዛኢ ዝገበሮ (ማርቆስ 10:17-22)። ኣማኒ እንተኾንኩም፡ ብልጽግናኹም ካብ ንእግዚአብሔር ብሓቂ ጠቓሚ ዝኾነ ህይወት ከርሕቐኩም ይኽእል እዩ።

ዓቢ ምርጫ

ኣብርሃም ጸጋዊን ለጋስን ነይሩ። ከምቲ ዝዓበየ ሰብ፡ ምርጫ ናቱ ክኸውን ነይርዎ፡ ግን ናብ ወዲ ሓዉ ተመሊሱ ንሎጥ ምርጫኡ ክገልጽ ሓተቶ። «ክርክር ምህላው ቅኑዕ ኣይኮነን» በለ። «ንኽልቴና እኹል ቦታ ኣሎ። ናብ ጸጋም እንተኸድካ፡ ኣነ ናብ የማን ክኸይድ። ናብ የማን ክትከይድ እንተወሰንካ፡ ኣነ ናብ ጸጋም ክኸይድ» (ዘፍጥረት 13:8-9)። ካብ ቴኒስ ምሳሌ ንምጥቃም፡ እታ ኳስ ኣብ ሜዳ ሎጥ ነይራ።

ሎጥ ካብቲ ዝነበሮ ቦታ ኮይኑ ንምድሪ ረኣያ። እቲ ቆላ ዮርዳኖስ ኣዝዩ ዝተፋሰሰ ይመስል ነይሩ፡ ንግብጺ ኣዘኻኸሮ – ኣብ ግዜ ጥሜት ምስ ኣቦሓጎኡ ዝነበረሉ ቦታ (ዘፍጥረት 12:10)። ሎጥ ብዙሕ እንስሳ ነይርዎ፡ ግን ነዚ ፍርያም ምድሪ እዚ ክርኢ ከሎ፡ ንሱ ድማ «ገነት እግዚአብሔር» (ዘፍጥረት 13:10) ኣዘኻኸሮ፡ ናብኡ እንተኸደ ዝሓሸ ክገብር ከም ዝኽእል ተረድአ። ብልጽግና ሕጂ ንህይወቱ ሒዝዋ ነይሩ። ናብ ምብራቕ ክጓዓዝ ከሎ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብቐሊሉ ሎጥ «ናብ ሰዶም ድንኳኑ ተኸለ» ይብለና (ዘፍጥረት 13:12)። ኣብዚ ሓደ ዘፍርህ ሓሳብ ተወሲኹ ኣሎ፡ «ሰብ ሰዶም ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣዝዮም ክፉኣትን ሓጥኣንን ነበሩ» (ዘፍጥረት 13:13)። ብርሃናት ከተማ ንሎጥ ናብኦም ክስሕብዎ ጀመሩ። ዓበይቲ ከተማታት ሕጂ እውን ዘስሕብ መስሓቢ ኣለወን። ብዙሓት መንእሰያት ምልኣትን ዕግበትን ክረኽቡ ተስፋ እናገበሩ ናብ ከተማ ተመሊሶም፡ ግን ብስጭት ኣጋጢምዎም፡ ሕልሞም ድማ ተሰቢሩ።

ሎሚ ኩላትና ክንገብሮም ዘሎና ምርጫታት ኣለዉና። እግዚአብሔር ክመርሓና ንደሊዶ፡ ወይስ ብእዛ ዓለም እትህቦ ተስፋታት ንስሓብ? መጽሓፍ ቅዱስ «ብእግዚአብሔር ተሓጐስ፡ ንሱ ድማ ትምኒት ልብኻ ክህበካ እዩ» ይብለና (መዝሙር 37:4)። ከምኡ ድማ ሓደ ከቢድ መጠንቀቕታ ይህበና፡ «ንዓለም ወይስ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣይትፍቀሩ። ሓደ እኳ ንዓለም እንተፈተወ፡ ፍቕሪ ኣቦ ኣብኡ የልቦን» (1 ዮሃንስ 2:15)።

ጸጋዊ መጠንቀቕታ

ዘፍጥረት 14 ብዛዕባ ዝተፈጥረ ውግእ ይነግር። በዚ ግዜ እዚ ሎጥ ኣብ ሰዶም ይነብር ነይሩ። ንጉስ ሰዶምን ኣርባዕተ ካልኦት ነገስታትን ብኣርባዕተ ዝበዝሑ ነገስታት ተወጊኦም። ሎጥ ኣብቲ ግጭት ተዋፊሩ – ኣብቲ ዝስዕር ወገን ድማ ነይሩ። ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ተማሪኹ ኣብ ኢድ ጸላኢ ተረኺቡ። ብዛዕባ ሎጥ ዝኾነ ነገር ንኣብርሃም በጽሖ። ንወዲ ሓዉ (ከምቲ ክገብሮ ዝኽእል) ብሰንኪ ዕሽነቱን ብሰንኪ ዝግብኦ ምቕባሉን ክወቅሶ ኣብ ክንዲ ዝኸውን፡ ኣብርሃም ንምድሓን ተበገሰ። ምስ 318 ገላውኡ፡ ኣብርሃም ንሓይልታት ጸላኢ ሰጊሩ ስዒርዎም፡ በዚ ድማ ንሎጥን ስድራ ቤቱን ኣድሓኖም።

ኣምላኽ ንሎጥ መሓሪ ነይሩ፡ ንሱ ድማ ኣዝዩ የመስግን ከም ዝነበረ ጥርጥር የብሉን። ግን ኣብቲ ተመክሮ መጠንቀቕታ ኣይነበረንዶ? ኣምላኽ ብርግጽ ብኣጋጣሚታት ህይወትና ይዛረብ እዩ። ብኸምዚ ዝኣመሰለ ተመክሮ ሎጥ ሰዶም ንሱ ዝነብረላ ቦታ ከም ዘይኮነት ክርዳእ ነይርዎ። ግን፡ ከምቲ እንርእዮ፡ እቲ መጠንቀቕታ ከም ዘይተሰምዐ ይመስል። ሓድሓደ ግዜ ኣምላኽ ክምህረና ዝደልዮ ነገር ንምፍላጥ ኣዝዩ ንዘግይ።

ላዕለዋይ ቦታ

ንቁሩብ ግዜ ሎጥ ካብቲ ቦታ ይጠፍእ። እቲ ዝቕጽል ግዜ ብዛዕባኡ እንምበብ፡ ኣብ «ኣፍ ደገ ሰዶም» (ዘፍጥረት 19:1) ኣብ ስልጣን ተቐሚጡ ኣሎ። ሰባት ከም ሓደ ካብ መራሕቲ ከተማኦም ይርእይዎ ነይሮም። ንሕና ምስኡ ተራኺብና «ሎጥ፡ ኣብዚ እንታይ ትገብር ኣለኻ? ሰዶም ኣዝያ ክፉእ ከተማ እያ» ኢልና እንተሓተትናዮ ንሕሰብ። ሎጥ ከመይ ኢሉ ምመለሰ? «እዚ እፈልጦ እየ – ግን ክትጉረም ወይ ምንም ክትገብር ኣይትኽእልን! ብቦታይ ኣብ ሰዶም፡ ነገራት ክሕይሽ ይኽእል እየ» ኢሉ ምመለሰ።

ብዙሓት ክርስትያናት ሎሚ ነዚ ዝመሳሰል ጌጋ ይገብሩ። ብርሃንና ከም ዝበርህ ክንገብር እንተኾንና እኳ፡ ንሕብረተሰብ ንምምሕያሽ ኣብ ፖለቲካ ወይ ኣብ ከባብያዊ መንግስቲ ክንሳተፍ ኣይተነግረናን። ሓላፍነትና ንልቢ ሰባት ክቕይር ዝኽእል መልእኽቲ ወንጌል ምእዋጅ እዩ! ሎጥ ኣብ ኣፍ ደገ ሰዶም ብምዕባዩ ገለ ኣሳኺቡዶ? እቲ ዝተረፈ ዘፍጥረት 19 ነቲ ሕቶ ይምልስ። ክልተ መላእኽቲ ብመልእኽቲ ፍርዲ ናብ ከተማ ምስ በጽሑ፡ ንሎጥ ካብ ከተማ ክሃድም ዘለዎ ኣድላይነት ምስ ነገሩዎ፡ ንኣባላት ስድራ ቤቱ ቀረበ «ግን ንኣማቶም ከም ዝዘበተ ይመስሎም ነይሩ» (ዘፍጥረት 19:14)። ንሳቶም ብቁም ነገር ክወስድዎ ኣበዩ። መገዲ በረኸት ፈጺሙ ናይ ምትዕርራቕ ኣይኮነን። ኣብ ምድሪ ክርስትያን ፈጺሙ ክኸይዶም ዘይብሉ ገለ ቦታታት ኣለዉ። ሎጥ ኣብ ጌጋ ቦታ ነይሩ። ፈጺሙ ኣብ ሰዶም ክኸውን ኣይነበሮን።

ብዘይ ምንም

ንጉሆ ምስ ወግሐ፡ እቶም መላእኽቲ ንሎጥ ካብ ሰዶም ብቕጽበት ክወጽእ ኣተባብዕዎ፡ ምናልባት ኣብቲ ነታ ከተማ ክውሕጣ ዝቐረበ ጥፍኣት ከይጠፍእ፡ ግን ሎጥ ደንጐየ (ዘፍጥረት 19:15-16)! ንኣድላይነት እቲ ኩነታት ክርድኦ ኣይከኣለን። ሰዶም ገዝኡ ነይራ። ኩሉ ንብረቱ ኣብኡ ነይሩ። ኩሉ ክሓድግ ተሓቲቱ ነይሩ! ንቓላት መድሓኒና ክንዝክር ንኽእል ኢና፦

ኣብ ምድሪ ንርእስኹም መዝገብ ኣይትእከቡ ... ግን ኣብ ሰማይ ንርእስኹም መዝገብ ኣከቡ (ማቴዎስ 6:19-20)።

ከም ሎጥ ንዓለም እንተፈቲና፡ ክንሓድጋ ክንሓዝን ኢና። ኣፍቕሮና ኣብ ላዕለዋይ ነገራት እምበር ኣብ ነገራት እዛ ዓለም ከይንገብር ክንመሃር ኣሎና (ቆሎሴ 3:2)።

እግዚአብሔር መሓሪ ነይሩ፡ እቶም መላእኽቲ ድማ ኢድ ሎጥ ሒዞም ንዕኡ፡ ንሰበይቱ፡ ንኽልተ ኣዋልዱን ካብታ ዝጠፍአት ከተማ ኣውጽእዎም። ብሓዘን ሰበይቱ ካብ ሰዶም ሓጺር ርሕቀት ርሒቓ ሞተት፡ ምኽንያቱ ንትእዛዝ ኣይተኣዘዘትን፡ ናብ ገዝኣ ድማ ብናፍቖት ተመሊሳ ረኣየት። እቲ ናይ መወዳእታ ንሎጥ እንርእዮ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። እቲ ኣብ ኣፍ ደገ ሰዶም ተቐሚጡ ዝነበረ ሰብኣይ ሕጂ ምስ ክልተ ኣዋልዱ ኣብ ዋሻ ደበና ይነብር ኣሎ። ኩሉ ንብረቱ ጠፊኡ – እዚ ኩሉ ድማ ሎጥ ጌጋ ምርጫ ስለ ዝገበረ እዩ ዝኾነ።

እቲ ጻድቕ ሰብኣይ

ብሉይ ኪዳን ጥራይ እንተዝህልወና፡ ሎጥ ኣማኒ ነይሩዶ ኢልና ምሓተትና። ሓዲስ ኪዳን ግን ዝበዝሐ ይብል። ጴጥሮስ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኹ፡ ሎጥ ብሓቂ ጻድቕ ሰብኣይ ከም ዝነበረ ይነግረና። ኣብ ሰዶም ዝረኣዮን ዝሰምዖን ነገራት ኣዝዩ ኣጨነቕዎ። ከምቶም ዘይተገትኡ ሰዶማውያን ዘይኮነስ፡ ሎጥ ጻድቕ ነፍሲ ነይርዎ (2 ጴጥሮስ 2:7-8)። ጌጋ ሎጥ ኣብ መንጎኦም ክነብር ምምራጹ ነይሩ።

ብዛዕባ ባዕልናኸ? ካብቶም ዘይተለወጡ ሰባት ዙሪያና ፍልይ ኢናዶ ወይስ ምስ ኩሎም ንሓዋወስ? ሰዓብቲ ጐይታ የሱስ ከምኡ ክኾኑ ኣለዎም። ብብሩህ ብርሃናት እዛ ዓለም ኣይትስሓቡ። እዛ ዓለም እትህቦ ኩሉ ግዝያዊ እዩ – ሓላፊ። «ዘይርአ ነገራት ዘለኣለማዊ እዩ» ምበር (2 ቆሮንቶስ 4:18)።