ኣተሓሳስባኹም ከምቲ ናይ ክርስቶስ የሱስ ይኹን። ንሱ ብባህርዩ ኣምላኽ ክነሱ፡ ምስ ኣምላኽ ማዕረ ምዃኑ ዚሕዝ ነገር ኣይረኣዮን። ግናኸ ርእሱ ኣሕሊፉ፡ ባርያ ብምዃን፡ ብሰብኣዊ ኣምሳል ተገብረ። ብኣካሉ ከም ሰብ ምስ ተረኽበ፡ ርእሱ ኣትሐተ፡ ክሳዕ ሞት፡ እወ፡ ሞት ኣብ መስቀል እውን ተኣዘዘ። (ፊልጲ 2:5-8)
መንፈስ ልደት ንዝተፈላለዩ ሰባት ዝተፈላለየ ትርጉም ኣለዎ። ንገሊኦም፡ «ኣብ በዓላት ከም ገዛ ዝበለ የለን» ዝብል ጽቡቕን ፍሽኽ ዝበለን ስምዒት እዩ። ንኻልኦት ድማ፡ ንስጦታታት ምዕዳግን ኣብ ትሕቲ ኦም ምጥቕላልን ዘለዎ ሓጐስ እዩ። ንተምሃራይ፡ መንፈስ ልደት ካብ ቤት ትምህርትን ትምህርትን ንግዜኡ ምውጻእ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ንጽቡቕ ነገራት ልደት ምድላው፡ ነቲ ልሙድ መንፈስ ልደት ምሓዝ እዩ።
ግን ክርስቶስከ? ንሱኸ ናይ መንፈስ ልደት ኣካልዶ ኣይኮነን? ብሓቂ ኣይኮነን! ገለ ናይ ልደት ትርኢታት እንተዘይኮይኑ፡ ሕብረተሰብና ንጐይታ የሱስ ካብ ልደት ኣውጺእዎ እዩ። እዚ በዓል እዚ ኣብ ባህልና ብኸምዚ ዝበለ ዓለማዊ መገዲ ስለዝኾነ፡ ሓደ ሰብ ብዘይካ ሓንቲ ትርጉም ዘለዋ ሓሳብ ብዛዕባ የሱስ፡ ብመንፈስ ልደት ክሕዝ ይኽእል እዩ።
ኣተሓሳስባ ክርስቶስ
ሓቀኛ መንፈስ ልደት፡ ብርግጽ ንክርስቶስ ቅኑዕ ቦታኡ ይህቦ። እዚ ማለት ድማ ብዙሕ ናይ ልደት ትርኢታትን ብዙሕ ቅዱስ መዝሙራትን ማለት ኣይኮነን። እዚ ማለት ድማ ብዙሕ ኣተሓሳስባን ኣረኣእያን ክርስቶስ ማለት እዩ። ነቲ ሓቀኛ መንፈስ ልደት ምሓዝ፡ ብናይ ጐይታና ርእሰ-ሃባዊ መንፈስ ምምልካት እዩ። እዚ ንዘይኣምን፡ ዘይክርስትያናዊ ዓለም፡ ኣብ ግዜ ልደት እውን ከይተረፈ፡ ፈጺሙ ኣይከኣልን። ግን ንሓቀኛ ክርስትያን ይከኣል እዩ፡ ምኽንያቱ ህይወት ክርስቶስ ኣብኡ ኣሎ፡ እዛ ህይወት እዚኣ ድማ ብመንፈስ ቅዱስ እተሰርሓ እያ። ፊልጲ 2:5-8፡ ኣብ መጀመርታ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ እተጠቕሰት፡ ኣተሓሳስባ ወይ ኣረኣእያ ጐይታ ኣብ ውሽጥና ክመሓላለፍን ክምልከተናን ናይ ክርስትያን ሓላፍነት ምዃኑ ትነግረና። ናይ ርእሰ-ምኽሓድን ርእሰ-መስዋእትን ኣተሓሳስባ ምሓዝ፡ ኣተሓሳስባ ክርስቶስ ምሓዝ እዩ። እዚ እዩ ሓቀኛ፡ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መንፈስ ልደት።
ምኽንያት ምጽሓፍ እዚ ዓቢ ትምህርታዊ ጽሑፍ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን ዝነበረ ልሙድ ሽግር እዩ። ብዙሓት ካብቶም ፊልጲያውያን ርእሰ-ወዳድን ትዕቢተኛታትን ነበሩ፡ ንርእሶም ጥራይ ድማ ይሓስቡ ነበሩ (ፊልጲ 2:3-4)። ዝተለምደ ይመስለኩምዶ? እቲ ናይ ፊልጲ ሽግር፡ ናይ ሕጂ ሽግር እዩ። ርእሰ-ወዳድነት ኩሉ ግዜ ቀዳማይ ቅድሚያና ዝኸውን ይመስል። ኣምላኽ ደብዳበ ጳውሎስ ናብ ፊልጲያውያን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከእትዎ ዝመረጸሉ ምኽንያት ድማ እዚ እዩ። እዚ ቃል ኣምላኽ ንዓና ሎሚ፡ ከምቲ ንፊልጲያውያን ዝነበረ፡ እዩ። ንሱ እንታይ ከም ዝብለና ንስማዕ።
ንሓድሕድና ብዙሕ ሓድነትን ፍቕርን ከነርኢ ኣሎና (2:2)። ናይ ገዛእ ርእስና ነገር ምግባርን ካብ ካልኦት ኣመንቲ ነጻ ምዃንን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣይኮነን። ንጥቕሚ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ክንሓስብ ኣሎና (2:3-4)። ንኻልኦት ኣባላት ማሕበረሰብ ክርስትያን ምሕላፍ ወይ ምሕማቕ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣይኮነን። ምስቶም ክንሰማማዕ ዝኸብደና ሰባት ክንበጽሕን ክንፈቅርን ኣሎና (2:2፤ 4:2)። ምስቶም ኩሉ ነገር ከምቲ ንሕና እንርእዮ ዘይርእዩ ኣመንቲ፡ ንሓድነት ኣተሓሳስባን መንፈስን ዕላማን ክንጽዕር ኣሎና (2:2፤ 1:27)። እዚ ቀሊል ኣይኮነን፡ ግን ኣዝዩ መጽሓፍ ቅዱሳዊ እዩ። ሓቀኛ መንፈስ ልደት ብዙሕ ርእሰ-ምኽሓድ፡ ርእሰ-መስዋእትን ርእሰ-ሃባዊነትን የጠቓልል።
እቲ ንጥቕሚ ካልኦት ርእስኻ ምሃብ እንታይ ማለት ምዃኑ ዝገልጽ ዝላዓለ ኣብነት፡ ኣብነት ናይ ዘለኣለማዊ ወዲ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ክብሪን ግርማን ሰማይ፡ ምእንታና ኢሉ ገዲፍዎ (2:6)። ብሰብ ምዃኑ ምስ ሰብኣዊ ኩነታት ተዋሃሂዱ፡ ምእንታና ኢሉ (2:7)። ብፍቓዱ ንህይወቱ ገዲፉ ሞይቱ፡ ምእንታና ኢሉ (2:8)። ነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ናይ ጐይታና፡ ንሱ ብሓቂ ዝነበሮ ነገር ምሕላፍ እዩ። እዚ እዩ እቲ ንክርስትያን ክምልከት ዘለዎ ኣተሓሳስባ ወይ ኣረኣእያ። ፊልጲ 2:5-8 ምስ ኣንበብኩ፡ ንገዛእ ርእሰይ «መሰለይ» ከመይ ገይረ ክጽዕር እኽእል? ሓቀኛ መንፈስ ክርስቶስ ምሓዝ፡ ካብ መንፈስ ልደት ኣዝዩ ዝተፈልየ እዩ!
ሓቂ ክርስቶስ
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ እዚ ክፋል ቃል ኣምላኽ ዓቢ ትምህርታዊ ትርጉም ኣለዎ። ኣብዘን ሒደት ሓጺር ፍቕድታት፡ ትምህርቲ ስጋዌ ኣሎ። ኣምላኽ ሰብ ምዃኑ፡ ብርግጽ ታሪኽ ልደት እዩ። ፊልጲ 2:5-8 ብዙሕ ግዜ ብጌጋ ስለዝተረድአ፡ ነዘን ፍቕድታት ብጥንቃቐ ምምርማር ኣገዳሲ እዩ። እቲ ቀዳማይ ሓረግ ፊልጲ 2:6፡ የሱስ ኣብ ቤትልሄም ኣምላኽ ምዃን ከምዘይጀመረ፡ ከምኡውን ኣብ ቤትልሄም ኣምላኽ ምዃን ከምዘየቋረጸ ይነግረና። «ብባህርዩ ኣምላኽ ምዃኑ» ናይ ኩሉ ግዜ ኣምላኽ ምዃኑ ሓቂ የርኢ። ከም ኣብነት፡ ብዛዕባ ማይክል ጆርዳን፡ ዝላዓለ ተጻዋታይ ቅርጫት ኳስ ዓለም፡ ክንብል ንኽእል፡ «ጆርዳን፡ ብባህርዩ ኣትሌት ስለዝነበረ፡ ንቺካጎ ቡልስ ናብ ሽዱሽተ ሻምፒዮና NBA መሪሕዎም።» ጆርዳን ንቡልስ እናተጻወተ ኣትሌት ኣይኮነን፡ ቅድሚኡ ኣትሌት ነበረ፡ ሕጂ እውን ኣትሌት እዩ፡ ብባህርዩ ወይ «ሓቂኡ።»
ምኽንያቱ እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ብሓቂኡ ኣምላኽ ስለዝነበረ፡ ኩሉ ናይ ኣምላኽነት ግዳማዊ መግለጺታት ወይ ውጽኢታት ወይ «ማዕርነታት» ነበሮ። ናይ ኣምላኽ ክብሪ ወይ ግርማ ዘይነበሮ የለን። እቲ ካልኣይ ሓረግ ናይ ፍቕዲ 6፡ ነቲ ዘደንቕ ርእሰ-ሃባዊ ኣተሓሳስባኡ የርእየና። እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ነዘን ግዳማዊ መግለጺታት ኣምላኽነት፡ ከም መዝገብ ክሕዞን ክሕልዎን ዘለዎ ነገር ኣይረኣዮን። ነዘን ክብሪታት (ግን ንሓቂኡ ኣይኮነን) ንዓና ንምምጻእ ገዲፍወን። እቲ «ማዕርነት» ዝብል ቃል ኣብቲ ሓረግ «ምስ ኣምላኽ ማዕርነት» ብሓቂ ብዙሕ ቁጽሪ፡ «ማዕርነታት» እዩ። እዚ ማለት ድማ ግዳማዊ ምልክታት ወይ መግለጺታት ምስ ኣምላኽ ማዕረ ምዃን እዩ። ምልክታት ኣምላኽነት ብፍቓድ ወዲ ኣምላኽ ናብ ምድሪ ምስ መጸ ተገዲፉ።
ርእሱ ኣሕሊፉ (2:7)። እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ንኣምላኽነቱ ፈጺሙ ኣየሕለፈን፡ ግን ነቲ ግዳማዊ መግለጺታት ናይቲ ኣምላኽነት ጥራይ እዩ። ናብዛ ፕላኔት እዚኣ ምስ መጸ፡ ንሰማያዊ ክብሩን ግርማኡን ኣወጊዱ። ኣብቲ መብልዕ እንስሳ ዝነበረ ፍጹም ህጻን ርእሱ ዙርያ ናይ ልደት ካርድ ሃሎ ኣይነበረን። ግን ብዛዕባ መለኮታዊ ባህርያቱኸ፡ ኩሉ ዝኽእል (ኩሉ ሓይሊ ዘለዎ)፡ ኩሉ ዝፈልጥ (ኩሉ ፍልጠት ዘለዎ)፡ ኩሉ ቦታ ዝርከብ (ኣብ ኩሉ ቦታታት ዝርከብ)ኸ? ወዲ ኣምላኽ ናብዛ ዓለም እዚኣ ምስ መጸ፡ ነዘን ባህርያት እዚኤን ኣሕሊፍወንዶ? ኣይፋሉን! እዘን ባህርያት እዚኤን ኣብ ባህርይን ሓቅን ኣምላኽ ዝተፈጥራ እየን፡ እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ድማ ብዝኾነ መገዲ ኣብ ስጋዌ ኣምላኽ ምዃን ኣየቋረጸን።
ጐይታ የሱስ ብፍቓዱ ንገዛእ ርእሱ ምጥቃም መለኮታዊ ባህርያቱ ገዲፉ፡ ግን ካብአን ኣየሕለፈን። ኣብ መላእ ወንጌላት፡ ጐይታና ንመለኮታዊ ባህርያቱ ንጥቕሚ ካልኦት እናተጠቕመሉ ንርኢ። ኩሉ ዝኽእል ምዃኑ፡ ንሕሙማት ምስ ኣሕወየ፡ ንሙታን ናብ ህይወት ምስ ኣተንስአ፡ ንኣጋንንቲ ምስ ኣውጸአ፡ ንሓደጋ ምስ ኣህደአ (ሉቃስ 8)፡ ኣብ ልዕሊ ሕማም ዘለዎ ሓይሉ ይርአ። ኩሉ ዝፈልጥ ምዃኑ፡ ንኣብነት፡ ኣብቲ ብዛዕባ መጻኢኡ ዝፍጸም ዝነበረ ኩሉ ዝርዝር ነገራት ዝነበሮ ቅድመ-ፍልጠት ይርአ፡ ስቓዩ፡ ምድሓሩ፡ ሞቱን ትንሳኤኡን (ማርቆስ 8:31)። መን ከም ዝኸድዖ ይፈልጥ ነበረ (ማቴዎስ 26:21-25)። ጴጥሮስ ቅድሚ ንግሆ ሰለስተ ግዜ ከም ዝኽሕዶ ይፈልጥ ነበረ (ማርቆስ 14:29-30)። ሞቱ ብመስቀል ከም ዝኸውን ይፈልጥ ነበረ (ዮሃንስ 12:32-33)። ዕርገቱ ድሕሪ ትንሳኤኡ ከም ዝኸውን ይፈልጥ ነበረ (ዮሃንስ 14:28-29)።
ጐይታ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ብዛዕባ ኩሉ ቦታ ምህላዉኸ? እዚ ሓሳብ እዚ ንሓጺር ኣእምሮና እንተዘየናውሖ እውን፡ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ ባህሪ እዚ ኣብ ስጋዌኡ ከምዘይተገደፈ የርኢ። ንኣብነት፡ ኣብ ማቴዎስ 18:20 የሱስ፡ «ክልተ ወይ ሰለስተ ብስመይ ኣብ ዝተኣከቡሉ፡ ኣነ ኣብ ማእከሎም ኣለኹ» በለ። እዚ ቃል እዚ ሕጂ ኣብ ማእከልና ንዘለዎ ምህላዉ ዝምልከት እንተኾነ እውን፡ ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ብኣካሉ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ብሕጂ ግዜ ከም ዝበሎ ኣይትረስዑ። ብርግጽ ኣካል ጐይታና ኣብ ሓደ ቦታ ጥራይ ነበረ፡ ከምቲ ሕጂ ትንሳኤ ዝረኸበ ኣካሉ ዘሎ። ንወዲ ኣምላኽ ካብ ኩሉ ቦታ ምህላዉ እንተኣወጊድናዮ፡ ምኽንያቱ ኣብ ስጋዌኡ ኣካል ስለዝወሰደ፡ ንሓደ ኣገዳሲ ክፋል ናይ ኣምላኽነቱ ንዘለኣለም ንኽሕዶ ኢና፡ ምኽንያቱ የሱስ ሎሚ ብኣካል ይነብር እዩ! ሓደ መዓልቲ ንጐይታና የሱስ ብኣካል ክንርእዮ ኢና፡ ግን ሕጂ ኣብ ማእከልና ኣሎ። ንሱ ኣብ ኩሉ ቦታ ኣሎ። እቲ ዘለኣለማዊ ወዲ ኩሉ ግዜ ኣብ ኩሉ ቦታ ነበረ። እዚ እዩ ክርስትያናዊ ትምህርቲ ናይ ኩሉ ቦታ ምህላው ኣምላኽ፡ ኩሉ ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ቦታታት ኣብ ኩሉ ግዜ።
ባህሪ ክርስቶስ
ፊልጲ 2:7፡ ኣብ ስጋዌኡ ወዲ ኣምላኽ «ባህሪ ባርያ ወሲዱ ብሰብኣዊ ኣምሳል ተገብረ» ይሕብር። ኣምላኽ ሰብኣዊ ባህሪ ወሰደ። ምስ መጀመርታ ናይ ፍቕዲ 6 ዘለዎ ምትእስሳር ኣስተብህሉ። ንሱ ኩሉ ግዜ ባህሪ ኣምላኽ ነበሮ፡ ግን ባህሪ ሰብ ወሰደ። እቲ ሓሳብ ሓደ ባህሪ ገዲፉ ካልእ ባህሪ ምውሳድ ኣይኮነን፡ ግን ባህሪ ሰብ ወሰደ፡ ብተወሳኺ ኣምላኽ ምዃኑ። የሱስ ምሉእ ብምሉእ ኣምላኽን ምሉእ ብምሉእ ሰብን ነበረ፡ ከምኡውን ሕጂ እውን እዩ። ንሱ 50% ኣምላኽን 50% ሰብን ኣይኮነን፡ ንሱ 100% ኣምላኽን 100% ሰብን እዩ። እቲ ወዲ «ባህሪ ባርያ» ወሲዱ፡ ንፍቓድ ኣቦ ብምሉኡ ኣሕሊፉ (ማቴዎስ 20:28)። «ብሰብኣዊ ኣምሳል ምግባር» ማለት ድማ ንሱ ሓቀኛን ቅኑዕን ሰብ ነበረ፡ ምስ ኩሉ ኣገዳሲ ባህርያት ሰብኣዊነት፡ ብዘይካ ሓጢኣተኛ ባህሪ (2 ቈረንቶስ 5:21፤ 1 ዮሃንስ 3:5፤ 1 ጴጥሮስ 2:22)። ግን እቲ ቃል «ሰብኣዊ ኣምሳል» ብተወሳኺ ንሱ ብቐሊሉን ብሓጺሩን ሰብ ጥራይ ከምዘይነበረ የርኢ፡ ንቐጻሊ ኣምላኽነቱ ይሕሉ፡ ንሱ ስጋዌ ዝረኸበ ወዲ ኣምላኽ ነበረ።
ጐይታና ኣብዛ ፕላኔት እዚኣ ኣብ ዝኸደሉ ግዜ፡ ብዛዕባ ኣካሉ ዘይተለመደ ነገር ኣይነበረን። «ብኣካሉ ከም ሰብ ምስ ተረኽበ» (2:8) ማለት ድማ ከምቶም ናይቲ ግዜ፡ ቦታን ባህልን ሰባት ይበልዕን ይዛረብን ይለብስን ነበረ። ንሱ ከም ንግዜኡ ንጉሳዊ ክዳኑ ዘውጽእ ንጉስ፡ ንህዝቡ ንምልላይን ንምርዳእን ድማ ክዳን ገበሬ ዝለብስ እዩ። ክብሪን ግርማን ንግስናን ጐይታ ንግዜኡ ተኸዊሉ ነበረ።
ከም ፍጹም ሰብን ባርያን፡ የሱስ ብትሕትና ንርእሱ ንኻልኦት ክሳዕ ሞት ብመስቀል ኣሕሊፉ (2:8)። እዚ እዩ እቲ ንክርስትያን ክምልከት ዘለዎ ኣተሓሳስባ ወይ ኣረኣእያ። እዚ እዩ እቲ ሓቀኛ መንፈስ ልደት፡ ንሕና ክንደልዮን ክነርእዮን ዘሎና፡ ኣብ ግዜ ልደት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኩሉ ግዜ።
