“ግናኸ ዕላማ ትምህርትና ኻብ ንጹህ ልቢን ካብ ጽቡቕ ሕልናን ካብ ቅንዕቲ እምነትን ዝፍልፍል ፍቕሪ እዩ።” 1 ጢሞቴዎስ 1:5 NASB
ስብከታትን ንክርስትያናት ዝወሃቡ ስልጠናታትን እንታይ ዕላማ ክህልዎም ይግባእ? ፍልጠት? ሓቂ? ተግባር? ኣምልኾ? እዞም ኩሎም ድዮም? ብመሰረት 1 ጢሞቴዎስ 1:5 ከም ዝብሎ፡ ዕላማ ኩሉ ክርስትያናዊ ትምህርትን ስብከትን ፍቕሪ – ንኣምላኽን ንሰብን ክኸውን ይግባእ። የሱስ ሕጊ ብሉይ ኪዳን ከምዚ ኢሉ ጠቕሊልዎ፡ “ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ብምሉእ ኣእምሮኻን ብምሉእ ሓይልኻን ኣፍቅሮ። ንብጻይካ ኸኣ ከም ነፍስኻ ኣፍቅሮ” (ማርቆስ 12:30-31)። ሓዲስ ኪዳን ድማ ምንነት ክርስትያናዊ ህይወት ሓደ ምዃኑ ይምህር፡ እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጽሑፍና ኸኣ ዕላማና ኣብ ምምሃርን ምብሳርን እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ይነግረና።
ኣብ ፈለማ ንባብ፡ እቲ ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 1:5 ዘሎ ዕላማ ሰለስተ ዝመስል ይኸውን፡ ፍቕሪ፡ ጽቡቕ ሕልና፡ ቅንዕቲ እምነት። ግናኸ፡ ኣሰራርሓ እዛ ጥቕሲ እዚኣ ብግሪኽኛ፡ ሓደ ዕላማ ጥራይ ከም ዘሎ ኣየጠራጥርን እዩ፡ ፍቕሪ – ካብ ንጹህ ልቢ፡ ጽቡቕ ሕልናን ቅንዕቲ እምነትን ዝፍልፍል። እቲ ሓዳስ ትርጉም ንጉስ ያእቆብ ከምዚ ይብል፡ “ሕጂ ዕላማ እቲ ትእዛዝ ካብ ንጹህ ልቢ፡ ካብ ጽቡቕ ሕልና፡ ከምኡ’ውን ካብ ቅንዕቲ እምነት ዝፍልፍል ፍቕሪ እዩ።”
ኣብ ቤተ ክርስቲያን
ቀዳማይ ጢሞቴዎስ ዝተጻሕፈት ብጳውሎስ ድሕሪ ናይ ፈለማ ስርሑ ኣብ ሮሜ እያ። ድሕሪ ምፍታሑ፡ ጳውሎስ ናይ ሚስዮናዊ ጉዕዞታቱ ቀጸለ እሞ ጢሞቴዎስ ኣብ ኤፌሶን ገዲፍዎ፡ ነታ በዚ ግዜ እዚ ጽቡቕ ዝተመስረተት ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን (ግብሪ ሃዋርያት 18-19) ክሕግዝ። ይኹን እምበር፡ ገለ ጸገማት ብዛዕባ ስርዓት ቤተ ክርስቲያንን ኣሰራርሓኣን ተላዒሎም ነበሩ እሞ እቲ ሃዋርያ ጢሞቴዎስ ነቲ ኩነታት ከዐሪ ሓገዝ። ጳውሎስ ነዛ ደብዳበ እዚኣ ን“ወዱ ብእምነት” ንኸተባብዖን ንሓላፍነታቱ ከዘኻኽሮን ካብ መቄዶንያ (1:3) እዩ ጽሒፍዋ። ጳውሎስ ናብ ኤፌሶን ክምለስ ሓሲቡ ነበረ (3:14ን 4:13ን)፡ ኣብዚ ግዜ እዚ ግና ጢሞቴዎስ “ኣብ ቤት ኣምላኽ፡ እታ ማሕበር ህያው ኣምላኽ፡ ዓንዲን መሰረትን ሓቂ ዝኾነት፡ ሰብ ከመይ ገይሩ ኺነብር ከም ዚግብኦ” (3:15) ኪፈልጥ ነበሮ።
ኣብዛ ደብዳበ እዚኣ፡ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ብዛዕባ ኣወሃህባ ቤተ ክርስቲያን መምርሒ ሃቦ፡ ሽማግለታትን ዲያቆናትን (ምዕራፍ 3)፡ ፍልይ ዝበለ ተራ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን (ምዕራፍ 2)፡ ሓገዝ ንመበለታት (ምዕራፍ 5)፡ ኣመለኻኽታ ንገንዘብ (ምዕራፍ 6)፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ነገራት ስርዓት ቤተ ክርስቲያን። ብተወሳኺ፡ ኣብ መላእ እታ መልእኽቲ ብዛዕባ ሓሰውቲ መምህራንን ዝተዛበሉ ትምህርትን መጠንቀቕታታት ተዘርጊሑ ኣሎ። ካብ ሓቂ ዝወጹ መምህራን ኣብ ኤፌሶን ነበሩ፡ ጢሞቴዎስ ድማ ንኣኦም ከመይ ገይሩ ክሕዞም ከም ዘለዎ ምኽሪ የድልዮ ነበረ (1:3-7,19-20፤ 4:1-7፤ 6:3-5,20-21)። እዞም ሓሰውቲ መምህራን ነታ ቤተ ክርስቲያን ኣዕንዮምዋ ነበሩ። ጢሞቴዎስ ትምህርቱ ኣብ ዕላማ ፍቕሪ ከም ዘተኩር ዝተዘኻኸረሉ፡ ኣብ ኣውራኦርቶዶክሳዊነት ዘለዎ ስግኣት ምዃኑ ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ። ሓላፍነቱ ነቶም ኣብ ኤፌሶን ዝነበሩ መምህራን (1:7)፡ ኣተኩሮኦም ከይዛበል፡ ትምህርቶም ድማ ካብ ዕላማ ፍቕሪ ከይወጽእ ምምሃር ነበረ።
እቲ ዝገርም ገጽ 1 ጢሞቴዎስ 1:5፡ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ኣብ ፍቕሪ ዘተኩር ምዃኑ እዩ፡ ካብ ሓቂ ንላዕሊ – ብፍላይ ኣብቲ ብዛዕባ ዝተዛበለ ትምህርቲ ዘሎ ኣውራ። ሓቂ ክግፈፍ ኣይነበሮን፡ ምኽንያቱ ፍቕሪ ውጽኢት ቅንዕቲ እምነት ክኸውን ነበሮ። ይኹን እምበር፡ ብመሰረት እዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ዕላማ ክርስትያናዊ ትምህርትን ስብከትን ፍቕሪ ክኸውን እዩ – ሓቂ ኣይኮነን! ከም ስሕተት ዝመስል እዩ፡ ግናኸ መንፈስ ቅዱስ ንጳውሎስ ከምኡ እዩ ጽሒፉዎ። ንሱ ብርግጽ፡ “ዕላማ ትምህርትና ሓቂ ምስ ፍቕሪ እዩ” ኢሉ ክጽሕፍ ምኸኣለ፡ ግናኸ እዚ ኣይኮነን ዝተጻሕፈ።
እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት
ጽቡቕ ዝሓስቡ ክርስትያናዊ መራሕቲ ብዛዕባ ሓቂ ክሳዕ ክንድዚ ይሻቐሉ፡ እቲ ኦርቶዶክሳዊ እምነት ናይ ኩሉ ትምህርቶምን ስብከቶምን መሰረት ይኸውን። ብዛዕባ እቲ ጉባኤኦም ዝኣምኖ ዝርዝር ነገራት ካብቲ ብፍልጠቶም ዝገብርዎ ንላዕሊ ዝሻቐሉ ይመስሉ። ስነ-መለኮታዊ ንኡስ ነጥብታት ካብ ምሕላው እምነት ንላዕሊ ኣገዳሲ ይኸውን። ብመሰረት ጽሑፍና፡ እዞም ጽቡቕ ዝሓስቡ ክርስትያናት ነቲ ዕላማ ስሒቶምዎ እዮም።
እዛ ጥቕሲ እዚኣ ነፍሲ ወከፍ “i” ምጥባቕን ነፍሲ ወከፍ “t” ምሻም ምሉእ ብምሉእ ዘይጠቕምን ዘየገድስን ምዃኑ ኣይትምህርን እያ፡ ግናኸ ቅኑዕ ትምህርቲ ናይ ጽቡቕ ስብከትን ትምህርትን ናይ መወዳእታ ፍርያት ከም ዘይኮነ ትምህር። ፍቕሪ እያ! እንደገና እቲ ሓሳብ ኦርቶዶክሳዊነት ግጉይ ዕላማ ምዃኑ ኣይኮነን፡ ግናኸ ኦርቶዶክሳዊነት በይኑ ካብ ዕላማ ዝጎድል እዩ። እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ናይ ኩሉ ክርስትያናዊ ትምህርትን ስብከትን ፍቕሪ ንኣምላኽን ንሰብን ክኸውን ይግባእ። ፍቕሪ ንኣምላኽ ብኣምልኾን ንትእዛዛቱን ድሌታቱን ብምእዛዝን ዝግለጽ ህይወት ይርአ። ንኣምላኽ ክንእዘዝ ከለና፡ ፍቕሩ ንህይወትና እናመልአ ይኸይድ እሞ ንኻልኦት ብርሕራሔን ብምክንኻንን ክንበጽሕ ኢና። ንዕላማ ትምህርትና ንምህር፡ ንሰብኽ፡ ንበጽሕ ዲና?
ኤፌሶን 4:15-16 ድማ ብዛዕባ ቅኑዕ ዝምድና ኣብ መንጎ ሓቅን ፍቕርን ትዛረብ፡ “ሓቂ ብፍቕሪ እናተዛረብና፡ ብኹሉ ነገር ናብቲ ርእሲ ዝኾነ ክርስቶስ ክንዓቢ ኢና። ካብኡ ኸኣ፡ ብምሉእ ኣካል፡ ብዝኾነ መሓውር እናተኣሳሰረን እናተሓሓዘን፡ ብመሰረት ቅኑዕ ኣሰራርሓ ነፍሲ ወከፍ ኣካል፡ ንዕቤት ኣካል ንምህናጽ ርእሱ ብፍቕሪ የብቅዕ።” ነዘን ጥቕስታት እዚኤን ንሕና እንተ ንጽሕፈን፡ ጥቕሲ 16 ከምዚ ኢልና ምዛዘምና፡ “... ንምህናጽ ርእሱ ብሓቂ።” ግናኸ እዚ ኣይኮነን መንፈስ ቅዱስ ንጳውሎስ ከም ዝጽሕፍ ዝገበሮ። ሓቂ ንኣካል ክርስቶስ ንምምጋብ ኣገዳሲ እዩ፡ ግናኸ ቅኑዕ ዕቤት ኣካል ኣብ ኣውራ ፍቕሪ ክኸውን ይግባእ፡ እዚ ድማ ምግጣምን ርሕራሔን የጠቓልል። ስለዚ ዕላማ ሓቂ፡ ዝተሰብከን ዝተምሃረን፡ ካብ ምስትውዓል፡ እምነት፡ ከምኡ’ውን ነታ ሓቂ ምሕላው ንላዕሊ እዩ። ኣብተን ዕላማአን ቅኑዕ ትምህርቲ ባዕሉ ዝኾነ ቤተ ክርስቲያናት፡ ካብቲ ቅኑዕ ትምህርቲ ንዕላማ ንምብጻሕ ዝጥቀመሉ ኣገባብ ንላዕሊ፡ ውሱንን ዘይመመናዘንን መንፈሳዊ ዕቤት እዩ ዝርአ። ቅኑዕ ነገራት ምእማን ጽቡቕ እዩ፡ ግናኸ እቲ ቅኑዕ እምነታት ንጐይታን ንህዝቡን ንጡፍ ፍቕሪ እንተ ዘየምጽእ፡ እቲ ትምህርቲ ካብ ዕላማኡ ወጺኡ እዩ።
ቅኑዕ ትምህርቲ
ብሓቂ ኦርቶዶክሳዊ ዝኾነ ትምህርቲ ንጡፍ ፍቕሪ ከምጽእ እዩ! ካብቲ ዘይኦርቶዶክሳዊ ወይ ዘይመመናዘንን ትምህርቲ ብተቃራኒ፡ ቅኑዕ ትምህርቲ ፍቕሪ ከምጽእ እዩ – ባዶ ግምት (1:4) ወይ ፍረ ዘይብሉ ምይይጥ (1:6) ኣይኮነን። እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 6:3-5 ተገሊጹ ኣሎ። “ጥዑያት ቃላት” (6:3) ማለት ንኣካል ክርስቶስ ጥዑይን ምሉእን ዝኾነ ትምህርቲ ማለት እዩ። ጥዑያት ቃላት ንኣምላኻዊ ህይወት የፍርዩ – ኣምላኻዊ እምነት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣምላኻዊ ኣነባብራ ድማ። ህዝቢ ኣምላኽ ብኣምላኻዊ ህይወት ክግለጹ ከለዉ፡ ዕላማ ፍቕሪ በጺሑ እዩ። ጥዑይ ዘይኮነ ትምህርቲ ንጥዕናን ምሉእነትን ኣካል ኣይሕግዝን፡ ግናኸ “ቅንኢ፡ ባእሲ፡ ሓሜት፡ ክፉእ ጥርጣረን ቀጻሊ ምፍሕፋሕን” (6:4-5) የፍሪ። እዞም ጸገማት እዚኦም ኣብ ቤተ ክርስቲያንኩም ወይ ኣብ ጉጅለ ምሕዝነትኩም – ወይ ኣብ ህይወትኩም – እንተ ተራእዮም፡ እዚ ዕላማ ጥዑይ ትምህርቲ ገና ከም ዘይተበጽሐ ብሓይሊ የርኢ።
ኣብ ዘመን ጢሞቴዎስ፡ እቶም ዕላማ ዝረሰዑ መምህራን ኣብ ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ነገራት – “ኣፈ ታሪኽን” “ወለዶታትን” (1:4) – ከምኡ’ውን ኣብቲ ንእምነት ዘየገድስ ነገራት – “ክርክር ዝመልኦ ሕቶታትን ብዛዕባ ቃላት ዝግበር ባእስን” (6:4) – የተኩሩ ነበሩ። ንሕና ኸኣ ሎሚ ነዚ ሓደ ስሕተት ክንገብር ንኽእል ኢና። ብዙሕ ግዜ ኣብ ስብከትን ትምህርትን ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ወጻኢ ብዛዕባ ኣፖክሪፋዊን ጥንታዊን ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ጽሑፋት ምጥፋእ ካብ ዕላማ ጥዑይ ትምህርቲ ምውጻእ እዩ። ስብከት ብኸም “የሱስ ኣብ ወርክሾፕ ጌጋ መለክዒ ገይሩ ይኸውንዶ?” ዝኣመሰሉ ኣርእስታት ምምላእ ነቲ ጉባኤ ካብ ድቃስ ከድሕኖ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ብርግጽ ኣብ ዕላማ ፍቕሪ ካብ ንጹህ ልቢ፡ ጽቡቕ ሕልናን ቅንዕቲ እምነትን ኣየተኩርን። ቀጻሊ ትምህርቲ ብዛዕባ ከም ሮክ ሙዚክ ወይ ዕለት ዳግማይ ምጽኣት ዝኣመሰሉ ንኡስ ጉዳያት ብዙሕ ህዝቢ ክስሕብ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ካብ ዕላማ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ ዝጎድል እዩ። እዚ ዓይነት ስብከትን ትምህርትን ናብ ባዶ ግምት (1:4)፡ ፍረ ዘይብሉ ምይይጥ (1:6)፡ ቅንኢ፡ ባእሲ፡ ሓሜት፡ ክፉእ ጥርጣረን ምፍሕፋሕን (6:4-5) የብጽሕ።
እንታይ ፍቕሪ?
እታ ዕላማ ጥዑይ ትምህርትን ስብከትን ዝኾነት ፍቕሪ፡ ካብ ንጹህ ልቢ፡ ጽቡቕ ሕልናን ቅንዕቲ እምነትን ዝፍልፍል ፍቕሪ እያ። ካብ ንጹህ ልቢ ዝፍልፍል ፍቕሪ፡ ካብ ሕቡእ ዘይጽሩይ ምኽንያታት ናጻ ዝኾነ ፍቕሪ እዩ። ካብ ንጹህ ልቢ ዝፍልፍል ፍቕሪ፡ “እንታይ እዩ ዝረኽበኒ?” ኢሉ ኣይሓትትን። ካብ ንጹህ ልቢ ዝፍልፍል ፍቕሪ፡ ንየሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒናን ክንክተሎ ዝግባእ ሞዴልን ብቐጻሊ ካብ ዘልዕል ትምህርቲ እዩ ዝመጽእ።
ካብ ጽቡቕ ሕልና ዝፍልፍል ፍቕሪ፡ ከም ክርስቶስ ምምልላስ ዝፍጽም ፍቕሪ እዩ። ክርስትያናት ብጽቡቕ ሕልና ዕዳኦም ብግዜኡ ይኸፍሉ፡ ኣብ ፈተናታቶምን ግብሮምን ኣይሰርቁን። እቲ ተግባራዊ ምትግባር ቅዱሳት ጽሑፋት ዘጠቓልል ስብከት፡ ምእማንን ምእራምን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ጽቡቕ ሕልና ዝፍልፍል ፍቕሪ ከምጽእ እዩ።
ካብ ቅንዕቲ እምነት ዝፍልፍል ፍቕሪ፡ ጭምብል ዘይገብር ፍቕሪ እዩ። “ቤተ ክርስቲያን ኣይጻወትን”፡ ንኣምላኽ ባዶ ቃል ኣይህብን፡ ወይ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣነባብራ ንምምልላስ ድኹም ፈተነታት ጥራይ ኣይገብርን። ብምሉእ ልቢ ብምእማን እዩ ዝግለጽ። ብዛዕባ ባህሪ ኣምላኽን ዕላማኡ ንሰብን ዝግበር ቀጻሊ ኣገልግሎት፡ ካብ ቅንዕቲ እምነት ዝፍልፍል ፍቕሪ ከምጽእ እዩ።
ዝዓብዩ ክርስትያናት ንጥዑይ ትምህርቲ ክምህሩን ክምሃሩን ሓላፍነት ኣለዎም። ትዓቢ ዲኻ? ዕላማ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስብከትን ትምህርትን ካብ ቅኑዕ ትምህርቲ ንላዕሊ ምዃኑ ዘክር! ካብ ንጹህ ልቢ፡ ጽቡቕ ሕልናን ቅንዕቲ እምነትን ዝፍልፍል ፍቕሪ እዩ።
