እቲ ቃል ስጋ ኮይኑ፡ ነቲ ወርቃዊ መቕድም ዮሃንስ ምምርማር

“ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ፡ እቲ ቃል ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቃል ከኣ ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ። ኵሉ ብእኡ ዀነ፡ ብዘይብኡ ኸኣ ሓንቲ እኳ ኻብ እተገብረ ኣይኰነትን። ኣብኡ ህይወት ነበረ፡ እታ ህይወት ከኣ ብርሃን ሰብ ነበረት። እቲ ብርሃን ድማ ኣብ ጸልማት የንጸባርቕ ነበረ፡ እቲ ጸልማት ከኣ ኣየስተውዓሎን። ዮሃንስ ዚብሃል ሰብኣይ ካብ ኣምላኽ ተላኢኹ ነበረ። ንሱ ንምስክርነት መጸ፡ ብዛዕባ እቲ ብርሃን ኪምስክር፡ ኵሉ ሰብ ብእኡ ምእንቲ ኺኣምን። ንሱ እቲ ብርሃን ኣይነበረን፡ ብዛዕባ እቲ ብርሃን ኪምስክር እዩ እተላእከ። እቲ ናብ ዓለም ዚመጽእ ዘበለ ዅሉ ሰብ ዜብርህ ናይ ሓቂ ብርሃን ንሱ ነበረ። ኣብ ዓለም ነበረ፡ እታ ዓለም ከኣ ብእኡ እተገብረት እያ፡ እታ ዓለም ግና ኣይፈለጣቶን። ናብ ናቱ መጸ፡ ናቱ ግና ኣይተቐበልዎን። ግናኸ ንዝተቐበልዎ ዅሎም፡ በስሙ ንዚኣምኑ፡ ውሉድ ኣምላኽ ኪዀኑ መሰል ሃቦም። እዚኣቶም ከኣ ካብ ደም ወይ ካብ ፍቓድ ስጋ ወይ ካብ ፍቓድ ሰብ ዘይኰነስ፡ ካብ ኣምላኽ እተወልዱ እዮም። እቲ ቃል ከኣ ስጋ ዀነ፡ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ፡ ክብረቱ ኸኣ ርኤና፡ ከም ክብሪ ሓደ ወዲ ንኣቦኡ፡ ብጸጋን ብሓቅን ምሉእ። ዮሃንስ ከኣ ብዛዕባኡ መስከረ፡ ጨደረ ኸኣ፡ እዚ እቲ ኣነ ዝበልኩዎ እዩ፡ እቲ ድሕረይ ዚመጽእ ቅድመይ ነበረ፡ ምኽንያቱ ንሱ ቅድመይ ነበረ። ካብ ምልኣቱ ኸኣ ንሕና ዅላትና ተቐበልና፡ ጸጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ። ሕጊ ብሙሴ ተዋህበ እሞ፡ ጸጋን ሓቅን ግና ብየሱስ ክርስቶስ መጸ። ንኣምላኽ ሓደ እኳ ኸቶ ኣይርኣዮን፡ እቲ ሓደ ወዲ፡ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ዘሎ፡ ንሱ ገለጾ።” (ዮሃንስ 1:1-18)።

ኣምላኽና ኣብ ልዕሊኡ ኸነስተንትን ምፍቃዱ፡ ክንደይ ሃብታምን ብሩኽን ፍሉይ መሰል ኰን እዩ። ንርእሱ (መዝሙር 104:33-34)። ቅዱሳት ጽሑፋት ምሓዝን ዕላማታቱን ምኽሩን፡ መገድታቱን፡ እምነቱን፡ ፍቕሩን፡ ምሕረቱን ብሓጎስ ምምርማር ብሓቂ ግሩም እዩ፡ ግናኸ ካብዚ ዅሉ ንላዕሊ፡ ምስ ኣምላኽ ንርእስና ምሕባርን ብእኡ ምሕጓስን እዩ እቲ ዝዓበየ ሞገስ።

ክብሪ እግዚኣብሔር ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት

ኣብ ሓድሽ ኪዳን፡ ክብሪ ወይ ክብሪታት ጐይታና እተገልጸሉ ሰለስተ ፍሉጣት ምዕራፋት ኣለዉ፡ ዮሃንስ 1፡ ቈሎሴ 1፡ እብራውያን 1። ነፍሲ ወከፎም ፍሉይ ባህርይ ኣለዎም። ነቲ ብጥንታውያን “እቲ ወርቃዊ መቕድም” ተባሂሉ እተሰምየ ቐዳማይ ጥቕሲ ንእሽቶ ንመርምሮ።

መጀመርታ፡ ንሕና ውሱን ፍጡራት ስለ ዝዀንና፡ ንዘለኣለማዊነት ክንርድኦ ወይ ክንገልጾ ኣይንኽእልን፡ ከምኡ’ውን ንመለኮታዊ ኣካላት፡ ንሰለስተ ኣምላኽ፡ ብምሉኡ ክንፈልጦ ወይ ክንመርምሮ ኣይንኽእልን። መለኮት ከምኡ መጠን ካብ ፍልጠት ፍጡር ንላዕሊ እዩ። ኵሉ ሓሳብ፡ ኵሉ ቛንቋ ኣብዚ ጉድለት ኣለዎ፡ ብባህርይ ነገራት ኵሉ ጐደሎ ኪኸውን ኣለዎ። እዚ ኣብ ኣእምሮና ሒዝና፡ ነቲ ሓደ ፍጹምን ዘይጋገን መለክዒ ሓቂ ዘሎና ቅዱሳት ጽሑፋት ምቕራብ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ንርኢ። እቲ እተጻሕፈ ቃል በይኑ፡ ብፍጹም በይኑ፡ ካብ ኵሉ ካልእ ፍሉይ ኰይኑ ይቐውም፡ ከምቲ ፈጣሪ ካብ ፍጡር ዝበልጽ፡ ከምኡ’ውን ካብ ፍርያት ሰብ ንላዕሊ እዩ። ኣብ ከምዚኣ ዝበለት ዓለም ከምዚ ዝበለ መጽሓፍ ምህላው ክንደይ ምሕረት ኰን እዩ!

ከምኡ’ውን ብግቡእ ምንባብ ክንደይ ኣገዳሲ እዩ። ብግቡእ ብትግሃትና ኽንሕዞ እንኽእለሉ ክልተ መገድታት ኣለዉ፡ (1) ብጥንቃቐ ምንባብን መለኮታዊ ሓቅታት ምቕባልን፡ ከምኡ’ውን (2) ብመንፈሳዊ መገዲ ምንባብ። ኣገዳስነት እዚ ፍልልይ እዚ፡ ከም ዝመስለኒ፡ ክበዝሕ ኣይግባእን። እቲ ቐዳማይ ምጕዳል ብዙሕ ድንቍርና የምጽእ፡ እቲ ኻልእ ምጕዳል ከኣ ነቲ ፍሉጥ ዝዀነ “ሓደ ከም ጸሓይ ንጹህ፡ ከም በረድ ከኣ ዝሑል ኪኸውን ይኽእል እዩ” ዚብል ብሂል የምጽእ።

ኣብ ካልኦት ወንጌላት ክርስቶስ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዝወጹ ገለ መለኮታዊ ተግባራት ተኣሳሲሩ ኸም ዝመጸ ተገሊጹልና ኣሎ፡ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ግና ንኣምላኽ ንምግላጽ ከም ዝመጸ፡ ከምኡ’ውን ቅድሚ ዓለም ምፍጣራ ምስ ዝነበረ ነገር ተኣሳሲሩ ተገሊጹ ኣሎ። ንሱ ነቦ ንምግላጽ ይመጽእ።

ስጋ ምዃን እቲ ቃል

“ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ”፡ ንጥቕሲ 14 ምስዚ ንእሽቶ እንተ ኣንበብናዮ፡ “እቲ ቃል ስጋ ዀነ” (JND) ምዃኑ ንርኢ። እዚ እዩ ስጋ ምዃን።

እቲ ኣብ ጥቕሲ 1 ኣምላኽ ተባሂሉ እተጸውዐ፡ ኣብ ጥቕሲ 14 ስጋ ኸም ዝዀነ ተገሊጹ ኣሎ። ግናኸ ቅድም ነቲ ኣብዞም ቀዳሞት ጥቕስታት ዘሎ ሃብታም ክብርታት ንርአ።

“ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ”፡ ዘለኣለማዊ ህላዌ። “እቲ ቃል ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ”፡ ውልቃዊ ባህርይ። “እቲ ቃል ከኣ ኣምላኽ ነበረ”፡ መለኮት። “ንሱ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ”፡ ማዕርነት። እቲ እዚ ዅሉ ዝዀነ፡ ስጋ ኪኸውንን ኣብ ማእከልና ኺነብርን ወይ ድንኳን ኪሰርሕን ባህ ኣቢልዎ እዩ። እዚ ሓቂ ስጋ ምዃን እዩ፡ ኣብዚ ብቐሊል ቃላት ተገሊጹ ኣሎ—ብዓብይነቱ ዘደንቕ፡ ብባህርዩ ዘይርዳእ፡ ብውጽኢቱ ኸኣ ካብ ኵሉ ንላዕሊ ዘደንቕ። እዚ ውጽኢታት እዚ ኣብቲ ስጋ ንኣምላኽ—ኣቦ፡ ወዲ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ንሰብ፡ ንመላእኽቲ፡ ንዅሉ ፍጥረት፡ ንጊዜን ንዘለኣለማዊነትን እተሰርሐ እዩ። ስጋ ምዃን ክንደይ ግሩም ሓቂ ኰን እዩ። መንፈስ ቅዱስ ብሃዋርያ ገይሩ፡ “ምስጢር እግዚኣብሔር ዓብዪ እዩ፡ ኣምላኽ ብስጋ ተገሊጹ” (1 ጢሞቴዎስ 3:16) ምባሉ ኣየገርምን።

ኣብ ነፍሲ ቐዳምነት ብዛዕባ መለኮት እቲ ቃል ዘሎ ሓቂ ምትካል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፡ ሽዑ ኸኣ ወዲ ተባሂሉ ኸም ዝተዛረበሉ ንርኢ። ነዚ ኸኣ ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ምዕራፍ ክንገድፎ ኣየድልየናን። እቲ ኣእምሮ ሰብ ከም ዘይሰማማዕ ዝርእዮ፡ ግናኸ ንልዑልነቱ ዘውጽእ ዘሎ፡ ከቢድ ሓሳብ እዩ። ሓደ ጽቡቕ ንክብሪ እግዚኣብሔር ዝምልከት ሓሳብ ኣብ እብራውያን 1:8 ተዋሂቡ ኣሎ፡

ኣብኡ ኣምላኽ ኣቦ ንኣምላኽ ወዲ፡ “> ኦ ኣምላኽ፡ ዝፋንካ ንዘለኣለም እዩ” ብዝብል ቃላት ኪዛረቦ ተገሊጹ ኣሎ። ግናኸ፡ ገሊኡ ሰብ፡ ስለምንታይ እዚ ነገር እዚ ኣገዳሲ እዩ ኢሉ ይሓትት። ምኽንያቱ ኣብ መሰረት ኵሉ ነገር ስለ ዝርከብ።

ኵሉ ንክብሪ ኣምላኽን ንበረኸት ሰብን ዚምልከት፡ ኣብ መን ምዃኑ ይምርኰስ። መስቀል ብምሉኡ ግሩም ታሪኹ፡ ኵሉ ክብሩ ኻብቲ ኣብኡ እተሰቕለ ኣካል እዩ። “መሰረታት እንተ ተዓንቀፉስ፡ ጻድቕ እንታይ ኪገብር ይኽእል፧” (መዝሙር 11:3)።

ግናኸ፡ ሓደ ሰብ፡ “ካብ ዓቕመይ ንላዕሊ እዩ” ይብል። ብፍጹም ቅኑዕ እዩ፡ ከምኡ እዩ። መለክዒ ዘይብሉ ዓሚቝ እዩ። ክርድኦ እንተ ዘይክኢለ፡ ክኣምንእኽእል እየ፡ ከምኡ’ውን ኵሉ ክርስትያን።

ኵሉ ክርስትያን እምነት ኣለዎ (ኤፌሶን 2:8)፡ ኣብኡ ኸኣ ንመለኮታዊ ሓቅታት ምሓዝ ዓቕሚ ኣሎ። ሓቂ እንተ ተቐቢልና፡ ድሕነት ኣሎ፡ ምሉእ ድሕነት ንክርስትያን ኣብኡ እዩ ዘሎ። ሓቂ ምቕባል ማለት ስሕተት ምግላጽ እዩ፡ ሓቂ ምቕባል ከኣ ንነፍሲ መንፈስ ኣምላኽ ንዓሚቝ ነገራት ኣምላኽ ኣብ ቅድሚ ኣምላኺ ዓይና ኺገልጽላ ዝኽእለሉ ቦታ የንብራ።

ንጌጋ ንምምካት፡ ነቲ ጕድጓድ ክፉእ ክንምርምሮ ኣየድልየናን፡ ንጽቡቕ ምፍላጥ ጥራይ የድልየና። ፍጥረት ከምኡ’ውን ህይወት

ጥቕሲ 3፡ ቅድሚ ስጋ ምዃኑ ዝነበረ ዕዮ ዓብዪ ሓይሉ እዩ። ፍጥረት ፍረ ዅሉ ዝኽእል ሓይሊ እዩ፡ ቅድሚኡ ህላዌ ዘይነበሮ ነገራት ናብ ህላዌ ዘምጽእ ሓይሊ እዩ፡ ግናኸ ብርእሱ ብመገዲ ይመጽእ፡ ከምኡ’ውን ንምግላጽ መድረኽ እዩ ኣምላኽ ብሞራል እንታይ ምዃኑ። እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ጥቕሲ 4 ተኣታትዩ ኣሎ፡ “ኣብኡ ህይወት ነበረ።”

ፍጥረት ብእኡ ነበረ፡ ህይወት ኣብኡ ነበረ፡ ብኡብኡ ኸኣ ናብ ሞራላዊ ዓለም ንመጽእ፡ ሰብ ከኣ ይኣቱ፡ “እታ ህይወት ብርሃን ሰብ ነበረት።” ብርሃን መላእኽቲ፡ ዝወደቑ ወይ ዘይወደቑ፡ ኣይተባህለን፡ ምኽንያቱ ንኣኦም ፍሉይ ኣይነበረን። ዝወደቑ መላእኽቲ ከም ዝተሓወሱ ተባሂሉ ኣይተዛረበን፡ ዘይወደቑ ኸኣ ብዝተፈጥርሉ ስርዓት ተሓልዮም ኣለዉ፡

ግናኸ ንሰብ ኣምላኽ ዘለኣለማዊ ህይወት ከምጽእ ሓሲቡ ነበረ፡ እዛ ህይወት እዚኣ ኸኣ ኣብ ወዱ እያ ዘላ (1 ጢሞቴዎስ 1፡ ቲቶስ 1:2፡ 1 ዮሃንስ 5:10)። ቀጺሉ ኸኣ እቲ ሓዘን ዝመልኦ ዛንታ ብርሃን ኣብ ጸልማት ምብራቑ፡ ግናኸ እቲ ጸልማት ኣየስተውዓሎን። እዚ ንመን እዚ ምኽሪ እዚ ዝምልከቶ ፍጡር ክንደይ ዘይብቑዕ ምዃኑ ዘርኢ ስእሊ ኰን እዩ።

እቶም ኣብ ማእከል ዘለዉ ጥቕስታት—6 ክሳዕ 13—ፍሉይ ባህርይ ኣለዎም፡ ካብቶም ቅድሚኦም ዝመጹ ሓሙሽተን ድሕሪኦም ዝመጹ ሓሙሽተን ፍሉይ እዩ። ምምጽኡ ምስ ምስክርነት ዮሃንስ ብዛዕባኡ፡ ምስ ህዝቢ፡ ከምኡ’ውን ምስቶም ዝተቐበልዎ ተኣሳሲሩ እዩ ዝርአ። ንምሉእ መገዱ ኣብዚ ብሓጺሩ ይገልጽ።

ጥቕሲ 14፡ ቅድሚ ሕጂ እተጠቕሰ፡ ብጸጋን ብሓቅን ምሉእ ምዃኑ የርኢ። ንሞራላዊ ልዑልነት ኣድናቖት ዘሎና መጠን፡ ንልብና ዜሐጕስ ክንደይ ጽቡቕ ስእሊ ኰን እዩ። ምስ ጥቕሲ 17 ተደሚሩ፡ ኣምላኽ ብባህርዩ ከም ብርሃንን ፍቕርን እንታይ ምዃኑ ፍጹም ምውህሃድን ምግላጽን የርኢ፡ ከምኡ’ውን ነቲ “ካብ ምልኣቱ ኸኣ ንሕና ዅላትና ተቐበልና፡ ጸጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ” ወይ “ጸጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ ተደሪቡ” (ምስ ሮሜ 5:17 ኣነጻጽር፡ “ብዝሒ ጸጋ”) ዚብል ቃል ሓይሊ ይህቦ።

ግናኸ እቲ ኣብ ጥቕሲ 14 ዘሎ ቅንፍ፡ ምስ ኣቦ እንታይ ምዃኑ የርኢ ምስ ኣቦ፡ ከምኡ’ውን ካብ ምግላጽ ንላዕሊ ይዓሚቝ። ዮሃንስ ኣብዚ ብርሃን መንፈስ ቅዱስ ናብቲ ግሩም መገዲ የምጽእ፡ ከምኡ’ውን ብፍሉይነቱ ንልቢ ኣቦ ዝበቅዕ ዕላማ ምዃኑ የርኢ። እቲ ኣብዚ ዘሎ ክብሪ ኻብቲ ኣብ ምዕራፍ 2 ዘሎ ፍሉይ እዩ። ኣብኡ ስርዒታዊን ወግዓዊን እዩ፡ ኣብዚ ግና ውልቃዊን ሞራላዊን እዩ።

ምግላጽን ምድሓንን

ኣብ ጥቕሲ 1፡ መን ምዃኑኣሎና፡ ጥቕሲ 14 እንታይ ከም ዝዀነ፡ ግናኸ ኣብ ጥቕሲ 18 እንታይ ከም ዝገበረ—ንኣምላኽ ገሊጹ፡ እዚ ኸኣ ኣበይ ከም ዝኸደ—ናብ ሞት፡ ምኽንያቱ መደምደምታ ኵሉ ኣብ መስቀል ሞቱ እዩ ነይሩ። ኣብ ጥቕሲ 3፡ ዓብዪ ሓይሉ ከም መለኮት እንተ ተገሊጹ፡ እዚ ጥቕሲ እዚ ኸኣ ከም ሰብ፡ ብፍጥረት ኪግበር ዘይከኣል ነገር ንምፍጻም ብቑዕ ምዃኑ የርኢ። “የሱስ፡ ካብ መላእኽቲ ንእሽቶ ዝተሓተ ዝተገብረ፡ ምእንቲ ስቓይ ሞት” (እብራውያን 2:9)።

ኣምላኽ ክብሪ ነፍሱ ንምኽባር እዚ መገዲ እዚ ምሓዙ ክንደይ ግሩም ኰን እዩ!

እዚ ጥቕሲ እዚ ካብ ኵሉ ንላዕሊ ንኣምላኽነቱ ዝበለጸ መርትዖ እዩ ዝመስለኒ፡

ምኽንያቱ ካብ ኣምላኽ ንታሕቲ ዝዀነ ንኣምላኽ ኪገልጽ ኣይክእልን። እቶም ቃላት

“ኣብ ሕቕፊ ኣቦ” ዘለኣለማዊ ቦታኡ ኪኸውን ኣለዎ፡ ንሱ ኸቶ ዘይገደፎ ቦታ እዩ፡ ከምኡ’ውን ሰብ ብምዃኑ እቲ ዝምድናዊ ቦታ እንተ ወሰደ እኳ፡ ብፍጹም ኣምላኽ ምዃኑ የርኢ። ኣብዞም ጥቕስታት ምምርማር ካልእ ሕቶ የልዕል፡ እዚ ኸኣ ብሃዋርያ ኣብ ቈሎሴ 1 ብዛዕባ እዚ ሓደ ርእሰ ነገር ብጽቡቕ ተመልሲሉ ኣሎ። ኣብኡ ናብ መለኮታውን ዘለኣለማውን ክብሪታት ጐይታ ይመርሕ ኣሎ፡ ግናኸ ኣብቶም ቅድሚኡ ዘለዉ ጥቕስታት (ቈሎሴ 1:12-14)፡ ሕቶ ኩነታትና ቅድም ይፍታሕ፡ እዚ ኸኣ ነዚ ነገራት እዚ ንምምርማር ብቑዕ ይገብረና። ነፍሲ ኣብ ቅድሚኡ ዕረፍቲ ምስ ረኸበት፡ ኵሉ ሞራላዊ ሕቶ ምስ ተፈትሐ፡ ኵሉ ብሞቱ ምስ ሓለፈ፡ ንሕና ክንምርምሮ ንኽእል ኢና።

ነዚ ነገራት እዚ እንታይ ክንብል ኢና፡ ነቲ ልዑልን ዓብይን፡ ኵሉ ዝኽእልን፡ ዘለኣለማዊ ወድን ሰብ ምዃኑ፡ “ኣምላኽ ብስጋ ተገሊጹ” ምዃኑ፧ ብሓቂ ኵሉ ሓሳብ ይበልጽ፡ ግናኸ ምኽንያቱ ኣበይ ክንረኽቦ ኢና፧ ስሙ ይባረኽ፡ ብሓደ ቃል ተረኺቡ ኣሎ፡ ፍቕሪ፡ ፍቕሪ ኣምላኽ፡ እዛ ፍቕሪ እዚኣ ኸኣ ብዚ መገዲ እዚ መውጽኢ ረኺባ ኣላ፡ ብፍጡር ኪሕሰብ ዘይከኣል መገዲ።

ማቴዎስን ሉቃስን ምድራዊን ሰብኣዊን ሸነኽ ይህቡ፡ ዮሃንስ ግና መለኮታዊ ሸነኽ ይህብ፡ ጳውሎስ ከኣ ኣብ ፊልጲ 2ን እብራውያን 10ን ብመንፈስ ምስ ዮሃንስ ናብ ዘለኣለማዊ ቦታታት ይምለስ፡ ከምኡ’ውን ቅድሚ ኣብዚ ብምስሊ ሰብ ኣብቲ ንእኡ እተዳለወ ስጋ ምምጽኡ መን ከም ዝነበረን ኣበይ ከም ዝነበረን የርእየና።

እዚ ዝዓበየ ሞገስ እዚ ኣብ መንፈስና ይንበር፡ ከምዚ ዝበለ ዕዮ ናትና ኪኸውን፡ ንኣምላኽና ኽንርኢ (ኢሳይያስ 40:9) ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊኡ ኸነስተንትን (መዝሙር 104:33-34) ምፍቃድ።

ዕዮታቱ ኣብ ፍጥረት፡ ምምሕዳር፡ ከምኡ’ውን መንግስቲ ኺምርመሩ ይኽእሉ እዮም፡ ግናኸ ብምድሓን እዩ ነፍሱ ገሊጹ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ዓብዪ ሓቂ ስጋ ምዃን ይምርኰስ። ብሓቂ ኸኣ ክንብል ንኽእል ኢና፡ “> ኦ፡ ዓሚቝ ሃብቲ ጥበብን ፍልጠትን ኣምላኽ! ፍርድታቱ ክንደይ ዘይመርመር እዩ፡ መገድታቱ ኸኣ ክንደይ ዘይርከብ…ኵሉ ኻብኡን ብእኡን ናብኡን እዩ እሞ፡ ንእኡ ንዘለኣለም ክብሪ ይኹን። ኣሜን።” (ሮሜ 11:33, 36)።