ምስጢር ቍጥዓ፡ ሓጥእ ከምኡ’ውን ጽድቂ ዝኾነ ኣገላልጻታት

ብሓገዝ ኣምላኽ፡ ንሓደ ሓደ ፍሉያት ሓደጋታት ወይ ንኣሽቱ ክርስትያናት (ከምኡ’ውን ንዓበይቲ) ዘጋጥሙ ሓጢኣት ክንምርምር ንደሊ። ብዛዕባ እዚ ኸኣ ቅዱሳት ጽሑፋት እንታይ ከም ዝብል ምርኣይ ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። “ቅድሚ ምፍላጥ ምጥንቃቕ” እዩ እሞ፡ እዚ ጽሑፋት እዚ ኸኣ ነቶም ሓጢኣትን ጉድለታትን ንብዙሕ ግዜ ንክርስትያናዊ ኣካይዳ ዘበላሽዉን ንስም ክርስቶስ ዘሕፍሩን ንምሕባርን ንምክልኻልን ብቕንዕና ተስፋን ጸሎትን ተጻሒፉ እዩ።

ዓለም ብንኣሽቱ ተግባራትና እያ እትፈርደና—ብፍልጠትና ብዛዕባ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘይኮነስ፡ ነቲ ፍልጠት ኣብ ዕለታዊ ህይወትና ብኸመይ ከም እንትግብሮ ኢያ እትፈርደና።

ክርስትያናዊ ህይወት

ቍጥዓ

ካብቶም ቅድሚ ሕጂ ዝረኣናዮም ሰለስተ ዛዕባታት (ርእሰ-ወዳድነት፡ ትዕቢት፡ ቅንኢ) እዚ ሓደ እዩ፤ እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብኽልተ መገዲ ተጠቒሱ ኣሎ። ሓደ ቕኑዕ ቍጥዓ እንታይ ከም ዝኸውን የርኢ፡ እቲ ሓደ ኸኣ ከቢድ ሓጢኣት እንታይ ከም ዝኸውን የርኢ። ምናልባት ነዚ ዛዕባ እዚ ንምርኣይ ዝበለጸን ዝጠቅምን መገዲ፡ ቅድም ሓደ ሓደ ኣብነታት ናይ ነፍሲ ወከፎም ምምርማር እዩ።

ብቍጥዓ ከም ሓጢኣት ክንጅምር ኢና፡ ካብቶም ዝተመርጹ ኣብነታት ከኣ እንተ ተፈቒዱ እንታይ ከም ዝኸውን ክንምልከት ኢና።

እቲ ናይ መጀመርታ ኣብነት ቍጥዓ ኣብ ጉዳይ ቃየል እዩ። ንሱ “ብዙሕ ተቖጥዐ፡ ገጹ ኸኣ ሓዘነ”፡ እዚ ኸኣ ንኣቤል ብምቕታል ተዛዘመ።

ኣብ ዘፍጥረት 27:41፡ ኣብ ጉዳይ ኤሳው፡ ቍጥዓ ምስ ቅትለት ከም ዝተኣሳሰር ካልእ ኣብነት ንረክብ፡ ከምቲ ጐይታ ኣብ ማቴዎስ 5:21-22 ዝጠቐሶ።

ቍጥዓ ሓጥእ ክኸውን ከሎ፡ ወትሩ ናይ ቅድሚኡ ዝነበረ ሓጢኣት ውጽኢት እዩ። ቕኑዕ ክኸውን ከሎ ኸኣ፡ ናይ ቕኑዕን ቅዱስን ስምዒት ውጽኢት እዩ።

ነዚ ኣብ ኣእምሮና ሒዝና ነዞም ኣብነታት ክንምርምር ከለና፡ ነቲ ውጽኢት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ምኽንያታት ቍጥዓ እውን ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ጉዳይ ቃየል ምኽንያቱ ቅንኢ ነበረ፡ ኣብ ጉዳይ ኤሳው ኸኣ ቅንኣት ነበረ።

ኣብ ዘሁልቍ 20:10-11፡ እቲ ኣብ ምድሪ ዘሎ ዝለዓለ ትሑት ሰብኣይ ብትዕግስቲ-ኣልቦነቱ ናብ ቍጥዓ ከም ዝተመርሐ ንረክብ፡ እቲ ውጽኢት ናይ ቍጥዓኡ ኸኣ ዘይምእዛዝ ነበረ፡ እቲ ዝረኸቦ መቕጻዕቲ ኸኣ ካብታ ተስፋ ዝተዋህበቶ ምድሪ ምውጻእ ነበረ።

ብዙሓት ንሙሴ ኣብቲ ኣጋጣሚ ቕኑዕ ከም ዝነበረ ክምስክሩ ይኽእሉ እዮም፡ ግናኸ ኣምላኽ ኣይገብርን እዩ። ብሓቂ ተቖጢዑ ነበረ፡ ግናኸ ሰዓብቲ ክርስቶስ ኣብዚ ዝረኣይዎ እዚ እዩ።

ምቕጣዕ ንቍጥዓ ምኽንያት ኣይኮነን።ቍጥዓ ኣምላኽ ወትሩ ቕኑዕ ቍጥዓ ምዃኑ ክንዝክር ኣሎና፡ ናትና ግና ብርግጽ ኣይኮነን። ስለዚ፡ “ንእኡ ናብ ቍጥዓ ኣቖጢዕዎ” ዝብል ኣበሃህላ ንኣምላኽ ብቕኑዕ ይውዕል እዩ፤ ግናኸ እቲ ዝምርኮስ ሰብኣይ ናብ ቍጥዓ ክወርድ የብሉን፡ እቲ ጉዳይ ግና ምስ ኣምላኽ ከም ልዑል ክገድፎ ኣሎዎ።

የሱስ ኣብ ምድሪ ከሎ ቦታ ሰብኣይ ወሰደ፤ ስለዚ ኸኣ ንኹሉ ብፍጹም ትዕግስትን ትሕትናን ጸረ፡ ጉዳዩ ኸኣ ነቲ ብቕንዕና ዝፈርድ ኣሕሊፉ ሃበ።

እቲ ኣብ ጉዳይ ሙሴ ዝወረደ መቕጻዕቲ ከቢድ ክመስል ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ሙሴ ዓቢ ቅዱስ፡ “ሙሴ፡ ሰብኣይ ኣምላኽ” ምዃኑ ክንዝክር ኣሎና፤ ከምኡ’ውን ንእሽቶ ሓጢኣት ኣብ ዓቢ ቅዱስ ካብ ዓቢ ሓጢኣት ኣብ ሓጥእ ዝኸፍአ እዩ።

ኣምላኽ ኣብ ህዝቡ ዝርአ ናይ ባህርያዊ ስምዒት ምፍንጃል ብቐሊሉ ክሓልፎ ኣይክእልን እዩ፡ እንተ ተቖጢዖም እውን፤ ከመይሲ ንምቁጽጻሩ ሓይሊ ሂብዎም እዩ።

ኣብ 1 ሳሙኤል 20:30 ሳኦል ብዮናታን ከም ዝተቖጥዐን ክቐትሎ ከም ዝደለየን ንረክብ፡ ቍጥዓኡ ኸኣ ብጽልኢ ዳዊት ዝተስዓበ ነበረ። ኣብቲ ናይ ኣሓብ ንናቦት ዝገበሮ ጭካኔ (1 ነገስት 21) ኸኣ ንረክብ።

ቍጥዓ ናብ ቅትለት የብጽሕ፡ብስስዔ ዝተስዓበ እዩ። ኣብ 2 ነገስት 5:11 ቍጥዓ ናእማን ብትዕቢቱ ከም ዝተለዓዓለን፡ ንመልእኽቲ ኣምላኽ ንምጽራፍ ከም ዝመርሖን ንረክብ።

ነዞም ኣብነታት እዚኦም ብቐሊሉ ክንበዝሖም ንኽእል ኢና፡ ከመይሲ ዘርኦም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ሰብኣይ ኣሎ (እቲ ብሉይ ኪዳን ከምኡ ዝገርም መርኣያ ዝኾኖ)፡ ግናኸ ሓደ ወይ ክልተ ጥራይ ክንምርጽ ኢና።

ኣብ 2 ዜና መዋእል 16:10 ኣሳ ብሓናኒ ብዙሕ ከም ዝተቖጥዐ ንረክብ፡ ከመይሲ እቲ ድሕሪኡ ዝመጸ ንዘይምእዛዙ ገሲጽዎ ነበረ። እዚ ኸኣ ንኣሳ ንሓናኒ ናብ ቤት ማእሰርቲ ከእትዎ መርሖ፡ እዚ ኸኣ ዓቢ ግፍዒ እዩ።

ኣብ ጉዳይ ዑዝያ (2 ዜና መዋእል 26:19)፡ ቍጥዓኡ ብምኽንያት ንቕዱስ ነገር ምፍራስ ብምግሳጹ ዝተስዓበ ነበረ፡ በዚ ሓጢኣት እዚ ኸኣ ብኣምላኽ ብቕጽበት ብለምጺ ተቐጽዐ።

እዞም ክልተ ዝሓለፉ ኣብነታት ቍጥዓ ኣብ ልብና ብኸመይ ከም ዝመጽእ የርእዩና፡ ንሓደ ዝገበርናዮ ሓጢኣት ብምግሳጽ ወይ ብምእማን። ነዚ ክንጥንቀቐሉ ኣሎና። ሓጢኣት ምግባር ጥራይ ይኣክል እዩ፤ ግናኸ፡ ብሓደ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ክትግሰስ ከለኻ፡ ከምቲ ኣሳ ዝገበሮ፡ ብኻልኣይ፡ ምናልባት እውን ብሳልሳይ ሓጢኣት ምውሳኽ ዝኸፍአ እዩ።

ኣንበብትና ነዞም ኣብነታት ቍጥዓ ብጥንቃቐ እንተ መዚኖምዎም፡ ምኽንያቶምን ውጽኢቶምን ከኣ ምስ ታሪኾም እንተ ኣነጻጺሮምዎም፡ ቃል ኣምላኽ ንልቢ ሰብኣይ ክንደይ ዝገርም ቅኑዕ መርኣያ ምዃኑ ክረኽቡ እዮም ኢልና ንኣምን። ኣብ አስቴር 3:5 ኸኣ ንረክብ።

ቍጥዓ ብትዕቢት ዝተስዓበ፡ብእኩይ ሃማን ዝተገብረ፡ ንምጥፋእ ብምሉኡ ህዝቢ ዝመርሐ።

ተመሳሳሊ ምኽንያት፡ ትዕቢት፡ ኣብ ጉዳይ ናቡከደነጾር፡ ብቍጥዓን ብርቱዕ ስምዒትን መልኦ፡ ስለዚ ኸኣ ቅርጺ ገጹ ተለወጠ (ከም ቃየል)፡ ንግዳያቱ ኸኣ ናብ ብርቱዕ ጭካኔ መርሖ፡ እዚ ግና ኣምላኽ ብተኣምራዊ መገዲ ኣፍረሶ።

ኣብ ጉዳይ ዮናስ፡ ብትዕግስቲ-ኣልቦነት ዝተስዓበ ዝዓበየ ቍጥዓ ንረክብ፡ እዚ ኸኣ ንኣምላኽ ክዛረብ መርሖ። ንሱ ብምሉኡ ከም ዝተሓለፈሉ ይመስል፡ ኣብ ምዕራፍ 4:9 ኸኣ ንዘይቕኑዕ ቍጥዓኡ ንኣምላኽ ብሓቂ የጽድቖ።

ኣብ ሓዲስ ኪዳን ቍጥዓ ሄሮድስ ንህጻናት ቤት-ልሄም ናብ ቅትለት ከም ዝመርሖ ንረክብ።

ብተወሳኺ፡ ኣብ ሉቃስ 4:28፡ ኣይሁድ ብቅንኣት ናይ ጸጋ ኣምላኽ ንኣህዛብ (ፍቕዲ 24-27) ተነኺሶም፡ ንክርስቶስ ኣብቲ ቦታ ክቐትልዎ ከም ዝደለዩ ንረክብ፤ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 7:54 ኸኣ ኣይሁድ እንደገና ብጽልኢ ንክርስቶስ ተመሊኦም፡ ንእስጢፋኖስ ብቍጥዓ ኣስናኖም ክነኽሱሉን ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎን ንረክብ።

ምኽንያታትን ውጽኢታትን ቍጥዓ

ካብዞም ኣብነታት እዚኦም ቍጥዓ ብቅንኢ፡ ቅንኣት፡ ትዕግስቲ-ኣልቦነት፡ ጽልኢ፡ ትዕቢት፡ ስስዔ፡ ከምኡ’ውን ብቕኑዕ ምግሳጽ ህዝቢ ኣምላኽ ከም ዝመጽእ ንረክብ፤ እንተ ዘይተቖጺሩ ኸኣ ናብ ጭካኔን ቅትለትን፡ ከምኡ’ውን ናብ ዘይምእዛዝ፡ ግፍዕን ንቃል ኣምላኽ ምጽራፍን የብጽሕ።

ንሓጺር ግዜ ናብቲ ብዛዕባኡ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝተባህለ ክንምለስ ከለና፡ ብግልጺ ከም ዝተኸልከለ ንረክብ (ማቴዎስ 5:22፤ ሮሜ 12:19)፤ ናይ ስጋ ግብሪ እዩ (ገላትያ 5:20)፤ ናይ ዓያሱ ባህርይ እዩ (ምሳሌ 12:16፤ 14:29፤ 27:3፤ ወዘተ)፤ ናይ ገዛእ ርእሱ መቕጻዕቲ የምጽእ (እዮብ 5:2፤ ምሳሌ 19:19)፤ ብዙሕ ግዜ ብሕማቕ ቃላት ይለዓዓል (2 ሳሙኤል 19:43፡ ወዘተ)፡ ግናኸ ብትሕትና ይህድእ (ምሳሌ 15:1)፤ ንኻልኦት ናብኡ ከነለዓዕሎም የብልናን (ኤፌሶን 6:4፤ ቈሎሴ 3:21)።

ሕጂ ኸኣ ሓደ ሓደ ኣብነታት ብሓጺሩ ክንምርምር ኢና።

ቕኑዕ ቍጥዓ።

ኣብ ማርቆስ 3:5 ጐይታ ተቖጢዑ ንረክብ፡ “ብምኽንያት ንጽንዓት ልቦም ሓዚኑ”። ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ ንቍጥዓ ዘይርእሰ-ወዳድነት ብኸመይ ከም ዝስምዓና። ንኹሎም ብምኽንያትኦምን ንኽብሪ ኣምላኽን እዩ። ቕኑዕ ቍጥዓ ንገዛእ ርእሱ ብዝኾነ ይኹን መልክዕ ምኽንያት ኣይገብርን እዩ።

ሙሴ ኣብ ዘጸ 11:8 ተቖጢዑ ነበረ፡ ግናኸ ብምኽንያት እቲ ፈርኦን ንጐይታን ንህዝቡን ዝገበሮ ነውሪ ነበረ፡ ከምቲ ኣብ ዘሁልቍ 20 ዝነበረ ቍጥዓኡ ዘይኮነስ፡ በዚ ኸኣ ተቐጽዐ። ሙሴ ብተመሳሳሊ መገዲ ኣብ ዘጸ 32:19ን ዘሌዋውያን 10:16ን ተቖጢዑ ንረክብ።

ኣብ ነህምያ 5:6 ነህምያ ብኻልኦት ዝተገብረን ንኻልኦት ዝወረደን ዓቢ ግፍዒ ብርቱዕ ከም ዝተቖጥዐ ንረክብ፡ ንገዛእ ርእሱ ዘይኮነስ፤ ስለዚ ኸኣ “ጽቡቕ” ገበረ ብምቍጣዑ።

ኣብ ኤፌሶን 4:26 “ተቖጥዑ፡ ግናኸ ኣይትሓጥኡ” ዝብል ምዕዶ ንረክብ፤ ማለት፡ ቍጥዓን ሕሱምነትን ኣብ ልብና ከነከማችዕ የብልናን።

ሕጂ ኸኣ ክልተ ዓይነት ቍጥዓ ኣብ ቅድሜና ኣሎና፡ እቲ ሓደ ብሓፈሻ ናይ ካልእ ሓጢኣት ፍረ እዩ፡ ወትሩ ንገዛእ ርእሱ ከም ናይ መወዳእታ ምኽንያት ዝገብር፤ እቲ ሓደ ኸኣ ካብ ቅንኣት ወይ ቍጥዓ ንጐይታ ዝብገስ፡ ንእኡ ወይ ንህዝቡ ኸኣ ምኽንያት ዝገብር።

ስለዚ ኸኣ እቲ ናይ መጀመርታ ቍጥዓ፡ ከም ካልኦት ዝረኣናዮም ሓጢኣት፡ ርእሰ-ወዳድነት ዝመልኦ ሓጢኣት እዩ፤ ካብኡ ንምድሓን ዝበለጸ መገዲ ኸኣ ካብ ገዛእ ርእስኻ ነጻ ምዃን እዩ።

እዚ ኣብ ምዝርራብ ክኸውን ኣሎዎ፡ ግናኸ ክርስቶስ ነቲ ሕሱም ጣኦት ናይ ገዛእ ርእስኻ ንምትካእ ብቑዕ ሓይሊ ኣብ ልቢ ክገልጽ እንተ ዘይኮይኑ፡ ብተግባር ኣይፍጸምን እዩ (2 ቈረንቶስ 4:10)።

ሓደ ክርስትያን ብመጠን እዚ ዝኸውን ጥራይ እዩ ሕጉስ ክኸውን ዝኽእል፡ ከመይሲ ርእሰ-ወዳድ ክርስትያን ዝኸፍአ ነገር እዩ፡ ብሓቂ ኸኣ ኣብ ቃላት ፍልልይ እዩ።

ስለዚ፡ ንሓጢኣት ቍጥዓ ንምስዓር ዝበለጸ መገዲ፡ ርእሰ-ወዳድነት ዝኾነ ስምዒት ብምምዕባል ዘይኮነስ፡ ነቲ ምንጪ፡ ማለት ገዛእ ርእስኻ፡ ብምውጋድን ብክርስቶስ ምትካእን እዩ።

እቲ ሓቀኛ ክርስትያን ንጥቕሚ ጐይታኡ እዩ ዝቐንእ፡ ንገዛእ ርእሱ ዘይኮነስ፡ ክብሩ ክምልከት ከሎ ኸኣ ብቕኑዕ ክቍጣዕ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ንገዛእ ርእሱ ዘይኮነስ።

ጐይታ ንኹላትና ንእኡ ዝያዳ ቅንኣት ይሃበና፡ ካብ ምግልጋልን ንገዛእ ርእስና ምሕጓስን ኸኣ የድሕነና።