ሕቶ፦
ገሊኦም ሰባት ሓደ ዓመት ብስም የሱስ ክርስቶስ ከም ዝኣመኑ ይዛረቡ፡ ድሕሪ ገለ ዓመታት ድማ «ሓደስቲ ዝተወልዱ» ኮይኖም። ምእማንን ዳግማይ ምውላድን ብሓንሳብ ዝኸዱ ይመስለኒ ነይሩ። እዚ ጉዳይ እዚ ኣብርሃለይ።
መልሲ፦
ሰባት ነዚ ሕቶ እዚ ንነዊሕ ዓመታት ይቃለስሉ ነይሮም። ብዙሓት ክርስትያናት – ከምኡ እውን ወንጌላውያን – ነቶም «ድሒኖም»ን «ዳግማይ ተወሊዶም»ን ዝብሉ ቃላት ብዘይጥንቃቐ ይጥቀሙሉ፡ ከምኡ እውን ከም ተመሳሳሊ ቃላት። እዚኦም ብሰፊሑ ዝተደራረቡ እኳ እንተኾኑ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ነዞም ክልተ ቃላት እዚኦም ብሓንሳብ ኣይጥቀመሎምን።
እግዚኣብሄር የሱስ ኣብ ምይይጡ ምስ ኒቆዲሞስ ኣብ ዮሃንስ 3፡ ሓደ ሰብ ዳግማይ እንተዘይተወሊዱ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይርኢ ወይ ከም ዘይኣቱ ነገሮ። ብተወሳኺ ኒቆዲሞስ፡ ከም መምህር ኣብ እስራኤል፡ ነዚ ሓቂ እዚ ክፈልጦ ከም ዝነበሮ ኣመላኸተ። ብዘይጥርጥር፡ ንህዝቅኤል 36:24-26 የመልክት ነበረ።
ኣብ ብሉይ ኪዳን፡ ኣምላኽ ምስ ውልቀሰባትን ስድራቤታትን፡ ካብ ዘጸኣት ጀሚሩ ድማ ምስ እስራኤል ከም ህዝቢ ይዛረብ ከም ዝነበረ ንረክብ። ወንጌል ምእዋጅን ምድሓን ውልቀሰብን ከምቲ ሎሚ እንፈልጦ ብዝያዳ ኣይተደገፈን። ኣብርሃም ብኣምላኽ ኣመነ፡ ኣምላኽ ከኣ እዚ ንጽድቂ ሓሰበሉ። ኣምላኽ ንእዮብ ንሰይጣን ኣብ እዮብ 1ን 2ን፡ ንሰለስቲኦም ኣዕሩኹ ድማ ኣብ ምዕራፍ 42 ኣመስገኖ። ከምቲ እግዚኣብሄር ኣብ ዮሃንስ 3 ዝጠቐሶ፡ ከምኡ እውን ከምቲ ዮሃንስ 1:10-13፡ ሮሜ 4፡ ያእቆብ 2ን ካልኦት ብዙሓት ጥቕስታትን ዘርእይዎ፡ ምድሓን ኩሉ ግዜ ውልቃዊ ጉዳይ እዩ። ብብርሃን ሓድሽ ኪዳን፡ ብዙሓት ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተጠቕሱ ውልቀሰባት ዳግማይ ተወሊዶም ነይሮም ክንብል ንኽእል ኢና። ብግልጺ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቦም ስራሕ ሰሪሑ ነይሩ። ካብቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘሎ ጸብጻባት፡ ካልኦት፡ እስራኤላውያን እኳ እንተኾኑ፡ ብርግጽ ዳግማይ ከም ዘይተወልዱ ግልጺ እዩ።
ኣብ ሓድሽ ኪዳን፡ እዚ ኣብ ውልቀሰብ ዘሎ ኣድላይነት ምድሓን ብዝያዳ ንጹር ኮይኑ ንረኽቦ። ሎሚ፡ እግዚኣብሄር የሱስ ስለ ዝሞተ፡ ተንሲኡን ናብ ሰማይ ስለ ዝዓረገን፡ መንፈስ ቅዱስ ስለ ዝተዋህበን፡ ምድሓን ካብ ዳግማይ ምውላድ ንላዕሊ ዝዓበየን ዝኸበረን በረኸት ኮይኑ። መንፈስ ቅዱስ ምስ መጸ፡ ንኹሎም እቶም ዳግማይ ዝተወልዱ ኣመንቲ፡ ከምቲ እግዚኣብሄር ዝኣዘዞም፡ ኣብ ሓደ ቦታ ኣብ የሩሳሌም ዝነበሩ፡ ናብ ሓደ ስጋ፡ ማለት ቤተ-ክርስትያን ወይ ብዝሓሸ፡ ማሕበር ኣጥመቖም። እዚ ፍጹም ሓድሽ ነገር ነበረ፡ ብግዳማዊ ምልክታት ድማ ተሰንዩ ነበረ።
ውልቀሰባት ሎሚ ነዚ በረኸት እዚ ዝኣትዉዎ፡ ንክርስቶስ ከም መድሓኒኦም ኣብ ዝቕበልሉ እዋን እዩ። ብኣንጻር እቲ ሎሚ ኣብ መላእ ዓለም ብሰፊሑ ዝርአ ዘሎ ሓሳዊ ትምህርቲ፡ ድሕሪኡ ዝመጽእ «ካልኣይ በረኸት» ወይ ዝኾነ ዓይነት ግዳማዊ ተመክሮ ኣየድልን። ብሓዘን፡ ብዙሓት ንቓል ኣምላኽ ክቕበሉ ኣይደልዩን፡ ግናኸ እዚ በረኸት እዚ ከም ዝተዋህበ ንምርግጋጽ ገለ ዘደንቕ ግዳማዊ ምልክት (ብብዝሒ «ብልሳናት ምዝራብ») ክህሉ ኣለዎ ኢሎም ይምጕቱ። ጻዕሮም ነዚ ንምምጻእ፡ ብተግባር ምድሓን ንኣኦም ናብ ስራሕ ዝተመርኮሰ ሃይማኖት ይቕይሮ፡ ንምርካቡ ድማ ክቃለሱ ይግባእ።
ክርስቶስ ዝኣመነ፡ እቲ ኣማኒ ሎሚ ብመንፈስ ቅዱስ ተስፋ ከም ዝተሓትመ ኣብ ኤፌሶን 1:13 ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ማሕተም እዚ እቲ ኣማኒ ናይ እግዚኣብሄር ምዃኑ ዘርኢ ምልክት እዩ፡ ከምኡ እውን እቲ ብቕጽበት ዝቕበሎ ውርሻ መረጋገጺ እዩ። እቲ ኣማኒ ውሉድ ኣምላኽ እዩ፤ ንኣምላኽ «ኣባ ኣቦ» ኢሉ ክጽውዖ ይኽእል እዩ (ሮሜ 8:15፡ ገላትያ 4:6 NKJV)። ከም ሓደ ካብ ደቁ ኣምላኽ ብምፍላጡ ይኸብር – ብስለት ዝረኸበ ውልቀሰብ፡ ንህይወቱ ከም ስርዓት ሕጊ ክኸውን ኣየድልዮን። መንፈስ ንመገዱን፡ ብርግጽ፡ ንህይወቱን ይመሓድር። ንሱ ንኣመንቲ ኩሉ ነገር ዝምህርን ንነገራት ክርስቶስ ወሲዱ ንዓና ዝገልጽን ቅብኣት እዩ። እቲ ክርስትያን ክጠፍእ ኣይኽእልን፡ ከመይሲ ካብ ፍቕሪ ኣምላኽ፡ እቲ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ጐይታኡ ዘሎ፡ ዝፈልዮ ነገር የልቦን። መንፈስ ቅዱስ ኣብኡ ይነብርን ንዘለኣለም ምስኡ ይቕመጥን። ከምዚ ዝበለ መረጋገጺታት ካብቲ እቲ ኣማኒ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝረኸቦ ወይ ንባዕሉ ክጠልቦ ዝኽእል ዝነበረ ንላዕሊ እዩ። እዚ ኩሉ ኣብቲ ዓብዪ ምድሓን፡ እቲ ንሕና ኣመንቲ ሎሚ ክንሕጎሰሉ ዝተዋህበና፡ ተኻቲቱ ኣሎ!
ናብቲ ዝጀመርናዮ ሕቶ ክንምለስ፡ ብርግጽ ምእማንን ዳግማይ ምውላድን ብሓንሳብ ይኸዱ፡ ኩሉ ግዜ ድማ ብሓንሳብ ይኸዱ ነይሮም። ምእማን፡ ብሓቂ፡ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ እውን እዩ። እቲ ናይ ሮሜ 3 ድሕረ-ክፋል፡ ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን፡ ወዲ ኣምላኽ ናብ ዓለም ቅድሚ ምምጽኡን ኣብ መስቀል ምእንታና ቅድሚ ምማቱን፡ ኣምላኽ ትዕግስቲ ከም ዝገበረን ንኹሎም ቃሉ ዝኣመኑ ከም ዘጽደቐን የርኢ። እዚ ድማ ብምኽንያት እቲ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ጎልጎታ ዝፍጽሞ ስራሕ እዩ። ሒደት ይፍለጡ ወይ ብዙሕ፡ እቲ ዘጽደቖም ኣብቲ ኣምላኽ ዝበሎ እምነት እዩ። እቲ ክርስቶስ ኣብ ጎልጎታ ዝገበሮ፡ ሓደ ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝጸድቐሉ እንኮ መገዲ እዩ። ደሓር፡ ብዝኾነ ስራሕና፡ እንተላይ ብምእማንና – ክንደይ ቅልጡፍ፡ ክንደይ ጸኒዑ፡ ክንደይ ብሓይሊ፡ ክንደይ ካልእ – እንተተመኪሕና፡ ሰማይ ከመይ ክኸውን እዩ? «በጸጋ ኢኹም ብእምነት ዝደሓንኩም፡ እዚ ኸኣ ካባኻትኩም ኣይኮነን፡ ውህበት ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ሓደ እኳ ኸይመካሕ ብግብሪ ኣይኮነን» (ኤፌሶን 2:8-9)።
ሕጂ እግዚኣብሄር የሱስ ነቲ ኣብ ጎልጎታ ክገብሮ ዝተዋህቦ ስራሕ ብምፍጻም ንኣምላኽ ስለ ዘኽበሮ፡ ክንድሕን ንዕኡን ነቲ ዝገበሮ ስራሕን ክንእምን ኣለና። «ብኻልእ ሓደ እኳ ድሕነት የልቦን፡ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ካብዚ ስም እዚ ሓሊፉ ንድሕነትና ዝተዋህበ ካልእ ስም የልቦን እሞ» (ግብሪ ሃዋርያት 4:12)። ምድሓን ሎሚ ክንደይ ዝኸበረ ነገር እዩ! ካብቲ ንኣምላኻውያን ሰባት ዝተዋህበ ምድራዊ በረኸት ክንደይ ዝበዝሕ እዩ፡ እቶም ብርግጽ ዳግማይ ዝተወልዱ ግን ቅድሚ እቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2 ዝተነግረና ዓብዪ ፍጻሜ ዝነበሩ።
ቆርኔሌዎስ፡ ሓደ ሮማዊ ሓለቓ ሚእቲ፡ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 10:2 ከም «ኣምላኻዊ ሰብ፡ ንኣምላኽ ምስ ኩሉ ቤቱ ዝፈርህ፡ ንህዝቢ ብልግሲ ምጽዋት ዝህብ፡ ኩሉ ግዜ ድማ ናብ ኣምላኽ ዝጽሊ» ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ብጸጋ ኣምላኽ ዳግማይ ዝተወለደ ሰብ መግለጺ እዩ። ኣብ መጀመርታ ግብሪ ሃዋርያት 10 እንተዝመውት፡ ሓደ መዓልቲ ኣብ ሰማይ ክንረኽቦ ምኸኣልና ብዘይጥርጥር እዩ። ግናኸ ክርስቶስ ሞይቱ ነይሩ፡ ኣምላኽ ከኣ ነቲ ሎሚ ንኹሉ ናብኡ ብእምነት ዝምለስ፡ ብዛዕባ እቲ ወዱ ንባዕሉ ኣብ መስቀል ጎልጎታ ብሞት ብምሃብ ዝገበሮ ዝኣምን፡ ንቆርኔሌዎስን ቤቱን ኣዕሩኹን ከምኡ ዝበለ በረኸት ክህቦ ደለየ። ስለዚ ቆርኔሌዎስ ንጴጥሮስ ክሰድድ ተነግሮ፡ «ንሱ ኸኣ ንዓኻን ንኹሉ ቤትካን እትድሕኑሉ ቓላት ኪነግረካ እዩ» (ግብሪ ሃዋርያት 11:14)። ጴጥሮስ ብዛዕባ መንነት የሱስ፡ ብዛዕባ እቲ ዝገበሮን ንሰዓብቱ ክሰብኩ ዝኣዘዞን ምስ ተዛረበ፡ «ብእኡ ዝኣምን ዘበለ ብስሙ ስርየት ሓጢኣት ከም ዝቕበል ... መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሊ እቶም ቃል ዝሰምዑ ኩሎም ወረደ» (ግብሪ ሃዋርያት 10:43-44)። ሕጂ ብሓቂ ድሒኖም ነይሮም። ምድሓን ኣብዚ ዘመንና፡ መንፈስ ቅዱስ ምቕባል የጠቓልል፡ እዚ ኸኣ፡ ከምቲ ኣብ ኤፌሶን 1:13 ዝተዘከርናዮ፡ ክንኣምን ከለና ይኸውን። ኣብዚ ዘመን ጸጋ፡ ነቲ ኣብ ምድሓን ዝተኻተተ በረኸት ንምፍላጥ፡ ንምስትውዓልን ንምጥዓምን ግዜን ዕቤት ኣብ ነገራት እግዚኣብሄርን ክወስድ እዩ፡ ኣብ ምቕባሎም ግን ዝኾነ ናይ ግዜ ቅደም-ተኸተል የልቦን።
መንፈስ ቅዱስ ብሓፈሻ ብዛዕባ ባዕሉ ኣይዛረብን ወይ፡ ክንብል ንኽእል፡ ንባዕሉ ኣቓልቦ ኣይገብርን። ዓብዪ ዕላማኡ ኣብ ምድሪ ንእግዚኣብሄር የሱስ ምኽባር እዩ። ብዙሓት ኣብ ቃል ኣምላኽ ጽቡቕ ዘይተማህሩ ነዚ ኣገዳሲ ሓቂ እዚ ኣይፈልጥዎን። ብብዝሒ ብጽቡቕ ድሌት ዘይፍልጠት፡ ንመንፈስ ዓብዪ ቦታ ክህቡ ይፍትኑ። ሓድሓደ ግዜ ድሒኖም ምዃኖም ኣይተኣማመኑን፡ ወይ ድማ ገለ ነገር ክገብሩ ኣለዎም ኢሎም ይስምዖም፡ እንተድኣ ድሒኖም ምዃኖም ይዛረቡ። ብምድሓኖም ዘይተኣማመኑ ስለ ዝኾኑ፡ ብመንፈሳዊ ኣይዓብዩን። ንመንፈስ ከሕዝኑ ወይ ከምኡ እውን ከጥፍእዎ ይኽእሉ። እንተድኣ ድሒኖም ግን ንስጋ ወይ ንዓለም ዝነብሩ እንተኾይኖም፡ ብመንፈሳዊ ምዕባይ ወይ ብመንፈስ ምምራሕ ዘይኮነስ፡ ምርግጋጽ ምድሓኖም ክስእኑ ይኽእሉ። ወይ ድማ፡ ቅኑዕ ትምህርቲ ስለ ዘይፈልጡ፡ ንዘይቅኑዓት መምህራንን ትምህርታትን ሰለባ ክኾኑ ይኽእሉ፡ ድሕሪኡ ድማ ጸኒሖም መንፈስ ከም ዝደፋፍኦም ይረኽቡ፡ ስለዚ ድማ ንድምጺ መንፈስ ክሰምዑን ዳግማይ ድሒኖም ምዃኖም ክዛረቡን ይውስኑ። እዚ ብዙሕ ምድንጋርን ዕግርግርን ከምጽእ ይኽእል። ብሓጺሩ፡ ሓገዝ የድልዮም።
ኣምላኽ ዝገብሮ ጽቡቕ እዩ። ስራሑ ፍጹም እዩ። ዝጅምሮ ንኽብሩን ምስጋናኡን ክውድኦ እዩ። ምድሓን ድግግም ወይ ምምሕያሽ ኣየድልዮን፡ ግናኸ ኣብ ህይወት ደው ኣይንብልን። ሓደ ክርስትያን ብመንፈሳዊ ክዓቢ ኣለዎ። ሓደ ሰብ ብኣካይዳ ህይወቱ ካብ እግዚኣብሄር ርሑቕ እንተኾይኑ፡ ንስሓን ምእማንን የድሊ – ካልኣይ ምድሓን ኣይኮነን። እግዚኣብሄር ነቲ ዝጠፍአ ክመልሶ ይደሊ። ንባዕልኻ እንተኣታሊልካን ሓሳዊ ምእማን እንተገበርካን፡ እግዚኣብሄር ነዚ ሓጢኣት እዚ እውን ይቕረ ክብለካን ከድሕነካን ድሉው እዩ፡ ግናኸ ናይ ሓቂ ምድሓን ክጠፍእ ኣይኽእልን። ምድሓን ክጠፍእ ይኽእል እዩ ኢልካ ምእማን፡ ብሓቂ ንኣምላኽ ዘይእምነትን ምኽንያትን ብምግባር ዝመጽእ ስድብ እዩ፡ ከመይሲ ነቲ ኣብ ቃሉ ዝበሎ ኣይትኣምንን። ንኣምላኽ ብዘይእምነትን ምኽንያትን ኣይትስደብ፡ ግናኸ ነቲ ኣብ ቃሉ ዝበሎ ብምስጋና ተቐበል!
