ኣብ ብሉይ ኪዳን ዘሎ ስርዓተ ክዳንን ክርስትያንን ምስትውዓል

ሕቶ፦

ብዛዕባ ኣከዳድና ኣብ ብሉይ ኪዳን ክፈልጥ ሓግዙኒ። ንኣብነት፡ ሰብኣይ ክዳን ሰበይቲ ኪለብስ ኣይነበሮን፤ ጸምርን ተልባን ክሕዋወስ ኣይነበሮን። እዚ ሕግታት እዚ መን ሃቦ – ኣምላኽ ወይስ ሙሴ? እዚ ሕግታት እዚ ንምምስራት እንታይ እዩ ኣብቲ ግዜ እቲ ተፈጢሩ፧ ኣነባብራ፡ ንፋስ ወይስ እንታይ? ዕላማኡኸ እንታይ ነበረ? ኣብቲ ግዜ እቲ ንዝነበሩ ጉዳያት ጥራይ ድዩ ወይስ ክቕጽል ነበሮ? ብዛዕባ እዚ ኩሉ ሕግታት ኣከዳድና ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ሃቡኒ።

መልሲ፦

እዘን ሕቶታት እዚኤን ብዝተዋህባሉ ቅደም ተኸተል ኣይንወስደንን። ብሓቂ ነቲ ነዘን ሕግታት እዚኤን ዝገዝአን መለኮታዊ ስርዓታት ክንርኢ ከለና፡ እዘን ሕቶታት እዚኤን ናብ ድሕረ ባይታ ይጠፍኣ።

ቅድሚ ኩሉ፡ 2 ጢሞቴዎስ 3:16-17 (NKJV) ከምዚ ይብለና፡ «ቅዱስ ጽሑፍ ኩሉ ብመንፈስ ኣምላኽ እተዋህበ እዩ፡ ንትምህርቲ፡ ንምግናሕ፡ ንምእራም፡ ንጽድቂ ንምምሃር ይጠቅም፡ እቲ ሰብኣይ ኣምላኽ ምሉእ፡ ንኹሉ ሰናይ ግብሪ ምሉእ ብምሉእ እተዓጥቀ ምእንቲ ኪኸውን።» ሃዋርያ ጳውሎስ እዛ ደብዳበ እዚኣ ንጢሞቴዎስ ክጽሕፍ ከሎ፡ ሰባት ምሉእ ብሉይ ኪዳን ነበሮም። ሓደ ክፋል ጥራይ ካብ ሓድሽ ኪዳን ተጻሒፉ ነበረ፡ እዚ ድማ ብደብዳበታትን ገለ ውልቃዊ መጻሕፍትን ነበረ። ሕትመት ገና ኣይተረኽበን ነበረ፡ ስለዚ እዚኤን ብኢድ ይቕድሓ ነበራ። ሒደት ክርስትያናት ጥራይ ካብቲ ሕጂ ሓድሽ ኪዳን እንብሎ ሓደ ንእሽቶ ክፋል ጥራይ ክህልዎም ይኽእል ነበረ። ዝነበሮም ድማ ይዕቅብዎ ነበሩ።

መንፈስ ቅዱስ ንሙሴ መጽሓፍ ዘዳግም (ምናልባት ምዕራፍ 34 ብኻልእ ሰብ ከም እተጻሕፈ ስለ ዝረአ) ክጽሕፍ ከም ዘተባብዖ ብጥንቃቐ ንዘክር። እታ መጽሓፍ ክፋል ቅዱስ ቃል ኣምላኽ እያ፡ ኣምላኽ ድማ ኣብ ቃሉ ይምርኮስ። ጐይታ የሱስ ከምዚ በለ፡ «ሕጊ ወይ ነብያት ክፈርስ መጺአ ኣይትሕሰቡ። ክፈርስ ዘይኮነስ ክምላእ እዩ ዝመጻእኩ። ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ ሰማይን ምድርን ክሳዕ ዝሓልፍ፡ ሓንቲ ፊደል ወይ ሓንቲ ነጥቢ ካብ ሕጊ ኣይትሓልፍን እያ፡ ክሳዕ ኩሉ ዝፍጸም» (ማቴዎስ 5:17-18)።

ኣምላኽ ንምድራዊ ህዝቡ እስራኤል ሕጊ ሃቦም፡ ንሳቶም ድማ፡ «እቲ ጐይታ ዝበሎ ኩሉ ክንገብር ኢና» (ዘጸኣት 19:8) በሉ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ብዕብዳን ዝኣመንዎ ክገብሩ ብጽቡቕ ፈሸሉ፡ ሓጢኣቶም ድማ ብምስቓል ወዲ ኣምላኽ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ደምደሙ። ንሕና ክርስትያናት ትሕቲ ሕጊ ኣይኮናን፡ ምኽንያቱ ክርስቶስ ሞይቱ፡ ካብ ምዉታት ተንሲኡ፡ ናብ ሰማይ ዓሪጉ፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ንዓና ክነብር፡ ክምህር፡ ናብ ኩሉ ሓቂ ክመርሓና ለኣኸ። ክርስቶስ ባዕሉ እቲ እንስዕቦ ኣብነት እዩ። ገለ ኣይሁዳውያን ምእመናን ንኣህዛብ ዝተለወጡ ክግዘሩን ሕጊ ክሕልዉን ደለዩ፡ ግናኸ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 15 ብንጹር ከም ዝገለጾ፡ ናብቲ ክርስቶስ ዝፈጸሞ ስራሕ ዝኾነ ይኹን ነገር ክውሰኽ የብሉን። እቲ መልእኽቲ ናብ ገላትያ ነዚ ጌጋ ሓሳብ እዚ ንምቅዋም እዩ ተጻሒፉ።

እቶም ብቐጥታ ንዓና ንክርስትያናት ዘይትግበሩ ክፋላት ቃል ኣምላኽ እውን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ቦታኦም ኣለዎም። ካብኦም ጥንታዊ ታሪኽ ጥራይ ኣይኮናን እንመሃር፤ ኣምላኽ ብዛዕባ ብዙሓት ኣገደስቲ ነገራት ከመይ ከም ዝስምዖ ንረክብ። ሓደ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ዘፍጥረት እንርእዮ ነገር፡ ኣምላኽ ኩሉ-ጥበበኛ፡ ስርዓታዊ ኣምላኽ ምዃኑን ምሕዋስ ከም ዝጸልእን እዩ። ብርሃን ካብ ጸልማት፡ ልዕሊ ማይ ካብ ትሕቲ ማይ፡ ደረቕ ምድሪ ካብ ባሕሪ ፈለየ። ኣምላኽ ኣትክልትን ፍረ ዝህባ ኣእዋምን ኩሎም ዝተፈላለዩ ዓይነት ህያዋን ፍጥረታትን ብዓይነቶም ገበረ፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ድማ፡ ወድን ጓልን ገበረ።

ንእዘን ምፍልላይ እዚኤን ምኽንያታቱ ኣለዎ። ንኣብነት፡ ኣብ ኤፌሶን 5:22-33 ሰብኣዊ ፍጥረት ወድን ጓልን ምዃኑ ኣቕረበ። ንሱ እዩ ድማ ነቶም ክልተ ብመርዓ ዘራኽቦም፡ ነፍሲ ወከፎም ፍሉይ ተራኦም እናሃለዎም፡ ከም ዓይነት ክርስቶስን ቤተ ክርስቲያንን ንሓድሕዶም ዝምልኡ። ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋት ነዚ ግሩም ዝምድና እዚ ብዝያዳ የርእዩ።

ንዝህቦ ትእዛዛት ወይ መምርሒታት ምኽንያታቱ ኩሉ ግዜ ኣይህብን። ገሊኡ ግዜ ግና ይገብር። ንዘዳግም 4 ብጥንቃቐ ምንባብ፡ እቲ ሕጊ ንእስራኤል ከም እተዋህበን ካብ ኩሎም ካልኦት ህዝብታት ምድሪ ከም ዝፈለያን የርኢ። ህዝቅኤል 44:18 ንትእዛዝ እስራኤል ክዳን ጸምርን ተልባን ዝተሓዋወሰ ከይለብሱ ገለ ብርሃን ይህብ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ሽሕ ዓመት ዝስራሕ ቤተ መቕደስን ኣገልግሎት ካህናት ሽዑን ክዛረብ ከሎ፡ ኣምላኽ ክዳኖም ንእኡ ከገልግሉ ከለዉ ካብ ተልባ ክኸውን ከም ዘለዎ ተዛረበ፡ «ዝኾነ ነገር ዘዕርቖም ኣይለብሱን።» ኣብ ዘፍጥረት 3:19፡ ከም ክፋል ውጽኢት ኣዳም ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦ ሓደ ትእዛዝ ብፍቓዱ ብዘይምእዛዙ፡ «ብዕርቂ ገጽካ እንጌራ ክትበልዕ ኢኻ፡ ክሳዕ ናብ ምድሪ እትምለስ» ተባህለ። ኣገልግሎት ካህን ባህታ ዝመልኦ ዕድል ክኸውን ነበሮ፡ ዘይኮነስ ጾር ዝኾነ፡ ዕርቂ ዘፍሪ ዕዮ።

ኣምላኽ ንሰብኡትን ኣንስትን ፍሉያት ገበሮም፡ ነፍሲ ወከፎም ብኣምላኽ ዝተዋህቦም ተራ ኣለዎም፡ ግናኸ ንሓድሕዶም የድልዮምን ይምርኮሱን። ኣብቲ ብዛዕባ ርእስነት ኣብ 1 ቈረንቶስ 11 ዝርከብ ክፋል፡ እዚ ድማ ንክርስትያን ሰብኡትን ኣንስትን ብዛዕባ ጸጉሮምን መሸፈኒ ርእሶምን መምርሒታት ኣምላኽ ይህበና፡ ከምዚ ንብብ፡ «ይኹን እምበር፡ ኣብ ጐይታ ሰብኣይ ካብ ሰበይቲ፡ ሰበይቲ ድማ ካብ ሰብኣይ ፍሉይ ኣይኮነን። ሰበይቲ ካብ ሰብኣይ ከም ዝመጸት፡ ከምኡ ድማ ሰብኣይ ብሰበይቲ ይመጽእ፤ ኩሉ ግና ካብ ኣምላኽ እዩ» (ቁ.11-12)። ኣብ ካልእ ቦታ፡ ከምቲ ድሮ ዝገለጽናዮ ኣንስቲ ዓይነት ቤተ ክርስቲያን፡ ሰብኡት ድማ ዓይነት ክርስቶስ ስለ ዝኾኑ፡ ኣንስቲ ብትሕትና ክለብሳን ብኽቡር ጌጣጌጥ ከይተንጸባረቓን ይምዕዳ (1 ጢሞቴዎስ 2:9-15፤ 1 ጴጥሮስ 3:1-6)። ክርስቶስ እዩ እቲ ክግለጽ ዘለዎ፡ ቤተ ክርስቲያን ድማ ትሕቲኡ ክትከውን ኣለዋ። ብተመሳሳሊ፡ ጸሓይ ብኽብሪ ብርሃን ትበርቕ፡ ብርሃን ወርሒ ግና ትሑት ምምልካት ብርሃን ጸሓይ እዩ፡ ብፍላይ ድማ ብለይቲ ጸሓይ ንዓይና ዘይትረኣየሉ ግዜ ይረአ።

ኣምላኽ ንእስራኤል ሕግታት ክህብ ከሎ፡ ንኣነባብራኦም ኣብ ግምት ኣእተወ። ንኣብነት፡ ኣብ ዘጸኣት 35:3 ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ኣብ ሰንበት ኣብ ኣባይቶም ሓዊ ከይውልዑ ከለከለ። ኣብ ዘሁልቍ 15:32-36 ብዛዕባ ሓደ ሰብኣይ ኣብ ሰንበት ዕንጨይቲ ክእክብ ከሎ ዝተረኽበ፡ ንሓዊ ንምስራሕ ድሉው ክኸውን ከሎ ንነግረና። ኣምላኽ እዚ ሰብኣይ እዚ ብምሉእ ማሕበር እስራኤል ብዳርባ እምኒ ክቕተል ኣዘዘ። ኣምላኽ ንህዝቡ ብበረኻ ኣቢሉ ናብቲ ብርዱቕ በረድ ወይ ኣዝዩ ዝሑል ንፋስ ዘይብሉ ምድሪ የብሎም ነበረ። ሲብሪያ ወይ ኣላስካ ንዓዶም እንተ ዝህቦም ነይሩ፡ ከምዚ ዝበለ ትእዛዝ ሓቂ ጸገም ምኾነ።

ኣምላኽ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክዳን ሰብኡት ካብ ክዳን ኣንስቲ ብንጹር ኣይፈለን። ፍልልያት ንፋስን ንጥፈታትን ክዳን ክንለብስ ከለና ኣብ ግምት ይኣትዉ። ክዳንና ንኻልኦት ከመይ ከም እንቐርብ የርኢ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ዓይነት እዚ እዩ። ምድራዊ ህዝቢ ኣምላኽ ፍልልይ ኣብ መንጎ ወድን ጓልን ክሕልዉ ነበሮም። ሰማያዊ ህዝቢ ኣምላኽ – ክርስትያናት – ክፈልጡ ኣለዎም። ኣምላኽ ዩኒሴክስ ይጸልእ – እቲ ናይ ፋሽን ዲዛይነራት ነዚ ፍልልይ ኣብ መንጎ ጾታታት ንምፍራስ ዝገብርዎ ፈተነ። ከምቶም ኣብ ዓለም ተጓዓዝትን ኣጋይሽን ዝኾኑ (እብራውያን 11:13፤ 1 ጴጥሮስ 2:11)፡ ንርእስና ኣቓልቦ ክንሰርቕ የብልናን። ኣብ ክንዲኡ፡ ንሰባት ናብ ጐይታና ክንሕብር ኣለና።

ኣምላኽ ኣብ ቃሉ ብንጹር ንግብረ ሰዶምን ኩሉ ኣብ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መንጎ ኣህዛብ ዝነበረ ግብረ ስጋዊ ምብልሻውን ተዛረበ። እዚኤን ሎሚ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ከም ካልኦት ኣነባብራታት ይቕድማን ሕጋዊ ዕቝባ ይረኽባን ኣለዋ። «ምንዝርና»ን «ሓጢኣት»ን ሎሚ ኣብ ዓለም ብርዱቕ ዝስማዕ ቃላት እያ። መለክዒታት ሰብ ብቕልጡፍ ይቕየሩ፡ ብሓፈሻ ድማ ናብ ዝኸፍአ። ኣምላኽ ኣይቅየርን፡ መለክዒታቱ ድማ ኣይቅየሩን ወይ ንዝዓብየ ብልሽውና ሰብ ኣይሰማምዑን። ንሕና ምእመናን ኣብ ዓለም ክንነብር ከለና፡ ካብ ዓለም ኣይኮናን (ዮሃንስ 17:11,14)። ንጐይታና የሱስ ክመጽእ፡ ካብዛ ሕጂ ዘላ ክፉእ ዓለም ናብኡ ክወስደና ንጽበ፡ ወይ ድማ ክንጽበ ኣለና። እዚ እዩ «ብሩኽ ተስፋና፡» እዚ ድማ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት መከራ ብ«ክቡር ምግላጽ ዓብዪ ኣምላኽናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ» (ቲቶስ 2:13) ክስዕብ እዩ። ንሱ ጽድቂ ፍርዲ ክገብር እዩ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብዚ ዝተሰቕለሉን ገና ዝነጽግዎሉን ቦታ ብጽድቂ ክገዝእ እዩ። ጐይታ የሱስ፡ ንዓ!

ሕቶ፦

ንሕቶይ ብዛዕባ ኣከዳድና ኣብ ብሉይ ኪዳን ንዝሃብካኒ መልሲ የቐንየለይ። ግናኸ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ዘዳግም 22:5 ኣይተገልጸን። ነዚ ቅዱስ ጽሑፍ እዚ ንምርዳእ ክትሕግዘኒ ኣይትበሳጨው። ከምኡ ድማ፡ ንኣሮን ከም ካህን ካሶክ እንተ ተሰሪሑሉ፡ ሎሚ ምእመናን ኣብ ግዜ ኣምልኾ ፍሉይ ክዳን ክጥቀሙ ዝከኣል ድዩ? ኣዝየ የቐንየለይ።

መልሲ፦

ዘዳግም ማለት «ካልኣይ ሕጊ» ማለት እዩ። ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ናይ ምሉእ እቲ መጽሓፍ ኣብ መኽፈቲ ፍቕድታቱ ተገሊጹ ኣሎ። ፍቕዲ 1 ካብ ምዕራፍ 1 ሙሴ ነዘን ቃላት እዚኤን ንህዝቢ እስራኤል ዝተዛረበሉ ቦታ ይነግረና። እዚ ኣብቲ በረኻዊ ሸነኽ ምድሪ ከነኣን ነበረ፡ ምኽንያቱ እቶም ህዝቢ ክሳዕ ኢያሱ 3–4 ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ምድሪ ኣይሰገሩን። ዘዳግም ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ናይ ዓሰርተ ሓደ ወርሒ ናይ ኣርባዓይ ዓመት ድሕሪ ህዝቢ እስራኤል ካብ ግብጺ ምውጻኦም እዩ ተዋሂቡ (1:3)። ካብ ግብጺ ብለይቲ ፋስጋ – ኣዝዩ ንግሆ ኣብ ዓሰርተ ሓሙሽተ መዓልቲ ናይ ቀዳማይ ወርሒ (ዘጸኣት 12 ርአ) ናይ ቅድሚት እዩም ወጺኦም። ስለዚ፡ መጽሓፍ ዘዳግም ብግምት ኣብ መወዳእታ ለካቲት ወይ መጀመርታ መጋቢት ናይ ኣርባዓይ ዓመት ድሕሪ ካብ ግብጺ ምውጻእ ብናይ ግዜ ኣቆጻጽራና እዩ ተጻሒፉ። ንፋስ ናይቲ ክፋል ዓለም እቲ ምስ ናይ ደቡብ ካሮላይና ኣብ ኣሜሪካ፡ ልሙስ ንፋስ፡ ተመሳሲሉ ኣሎ።

ሙሴ ብኣምላኽ ምስ ህዝቡ ናብታ ምድሪ ከም ዘይኣቱ ተነጊርዎ ነበረ (ዘዳግም 4:21)። ስለዚ ኣብዚ፡ ንህዝቢ ንዮርዳኖስ ክሰግሩን ነታ ኣምላኽ ዝሃቦም ምድሪ ክምርሑን ድሉዋት ዝነበሩ፡ ሙሴ ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ሕግታት ገምገመ፡ ክእዘዝዎ ድማ ኣተባብዖም፡ ብዛዕባ ሳዕቤናት ዘይምእዛዝ ድማ ኣጠንቀቖም። ኣብ መንጎ እዘን ሕግታት እዚኤን እዚ ናይ ተጻረርቲ ጾታታት ክዳን ምልባስ ምኽልካል ይርከብ። ሓደ ተንታኒ ከም ዝጠቐሶ፡ ጣኦታዊ ኣምልኾ ናይ ኣህዛብ ከነኣን ምስ ግብረ ገበን ብቐረባ ዝተኣሳሰረ ነበረ፡ እዚ ድማ ምናልባት ናይዚ ምኽልካል እዚ መሰረት እዩ።

ሰብኣዊ መርዓ ኣብ ኤፌሶን 5:22-33 ምስ ሓድነት ክርስቶስን ቤተ ክርስቲያንን ተመሳሳሊ ከም ዝኾነ ተገሊጹ ኣሎ። ናይ ኣምላኽ ኣብ መርዓ ዝበለጸ ሓሳብ ሓደ (ወዲ) ሰብኣይ ሓንቲ (ጓል) ሰበይቲ ክህልዎ እዩ። ቅድሚ መርዓ ዝፍጸም ግብረ ስጋ (ኣምላኽ «ምንዝርና» ዝብሎ)፡ ዩኒሴክስ፡ ሓደ ጾታ መርዓ፡ ግብረ ሰዶም፡ ትራንስቨስቲዝምን ካልኦት ኩሎም ግብረ ስጋዊ ዝምድናታት ካብ መለኮታዊ ትካል መርዓ ወጻኢ ንፍቓድ ኣምላኽ ንሰብኣዊ ፍጥረት ዝጻረሩ እዮም። ኣምላኽ እዚ ኣብቲ ንምድራዊ ህዝቡ እስራኤል ዝሃቦ ሕጊ ብንጹር ይገልጾ። ንዝኾነ ከምዚ ዝበለ ዝምድና «ሓጢኣት» ይብሎ፡ ብዘይ ዝኾነ ምጥርጣር።

ኣከዳድናና ንኻልኦት ከመይ ከም እንቐርብ የርኢ። ስለዚ፡ ነቲ ፍልልይ ኣብ መንጎ ጾታታት ዝሓብእ ክዳን ብኣምላኽ ተኸልኪሉ ነበረ። እዚ ብሰንኪ ንፋሳዊ ኩነታት ኣይተገብረን፤ እዚ ጉዳይ ቅድስና ኣምላኽ ብምትእስሳር ምስ ምብልሻው፡ ወይ ምጥምዛዝ፡ ናይ ጣኦታዊ ኣምልኾ ናይ ኣህዛብ ነበረ። ብዙሓት ሃገራት ሎሚ ነቲ ኣምላኽ «ሓጢኣት» ዝብሎ ሕጋዊን ፖለቲካዊ ቅኑዕን ገይረንኦ ኣለዋ። ኣብ ገለ ሃገራት ምስ ኣምላኽ ነዘን ዝተፈላለየ ዓይነት ሓጢኣት ዝቃወም ሰብ ሕጋዊ መቕጻዕቲ ይበጽሖ።

ብዛዕባ ፍሉይ ዓይነት ክዳን ንምእመናን ሎሚ ኣብ ግዜ ኣምልኾ ክለብሱዎ፡ ኣምላኽ ዝኾነ ኣይሓትትን፡ ስለዚ ንሕና እውን ዝኾነ ክንሓትት የብልናን። እስራኤል ምድራዊ ህዝቢ ኣምላኽ ነበረ። እታ ሃገር ነቲ ጐይታ ዝእዝዞ ኩሉ ክትገብር ብጽኑዕ ኣሚታ ነበረት። ኣምላኽ ድማ ነቲ መብጽዓኦም ኣትሓዞም። ኣምልኾኦም ብኹሉ መገዲ ንስምዒታት ዝስሕብ ነበረ፡ ዝረኣዩ መስዋእትታት፡ መሳርዕን ድምጻዊ ሙዚቃ ብዝሰልጠኑ መዘምራን ሰብኡት ዝዝመር፡ ፍሉይ ወራሲ ክህነት ካብ ኣሮን ዝወረደ፡ ሌዋውያን ሓገዝቲ፡ ፍሉይ ንጉሳዊ ክዳን ንካህናት፡ ጥዑም መኣዛ ዘለዎ ዕጣንን ቅብኣት ዘይትን፡ ግሩምን ግርማ ሞገስ ዘለዎን ህንጻ ንምምላኽ።

ሓቀኛ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ክርስትና ካብዘን ዝኾነ ኣይእዝዝን። ክርስቶስ፡ ርእስና ኣብ ሰማይ፡ እቲ እንእከበሉ ማእከል እዩ። «ክልተ ወይ ሰለስተ ብስሙ ኣብ ዝእከቡሉ» ኣብ ማእከሎም ክኸውን ይምብጽዕ (ማቴዎስ 18:20)። ያእቆብ 2:1-4 ሃብታማት ሰባት ብጽቡቕ ክዳን፡ ድኻታት ሰባት ድማ ብኣንጻሩ ክዳን ኣብ ኣኼባታቶም ብሓደ ከም ዝርከቡ የርኢ። ኣምላኽ ሰብ ዝሓርይ ኣይኮነን። ከምቲ ዘለናዮ ይቀበለና።

ብጽሩይ ክዳን ናብ ቅድሚኡ እንመጽእ እንተኾይና፡ እዚ ንእኡ ኣኽብሮት ንምርኣይ ኢና እንገብሮ፡ ግናኸ ካብ ደጋዊ መልክዕ ክርስትያናት ክምልኹ ከለዉ ዝኾነ ሓደ ዓይነት ክዳን ክህልዎም ኣየድልን። ኣንስቲ ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 2:9ን 1 ጴጥሮስ 3:3-4ን ብትሕትና ክስልማ ይምዕዳ፡ ግናኸ እዚ ንዕለት ዕለት ህይወት እዩ፤ ንክርስትያናት ንኣምልኾ ከመይ ክለብሱ ዝኾነ ፍሉይ መምርሒ ኣይተዋህበን። ሰብኡት ጻዕዳ ሸሚዝን ስዊትን ታይን ክለብሱ ኣየድልን፡ ከምቲ ገሊኦም ኣብ ገሊኡ ግዜ ክሓትቱ ዝፈተኑ። ክርስትያናት ሓደ ዓይነት ክዳን ምልባስ ዝኾነ ጌጋ የብሉን፡ እዚ እንተዘይኮይኑ ዝእዘዝ ወይ ዝጽበ ነገር እንተዘይኮይኑ። ገሊኦም ኣብቲ ጉጅለ ፍሉይ ዓይነት ክዳን ምልባስ ንኻልኦት ንምፍላይ ከም ዝበለጹ ወይ ዝያዳ ኣገደስቲ ከም ዝኾኑ፡ ከምቲ ካህናት ኣብ ብሉይ ኪዳን ኣብ ግዜ ዕዮኦም ክለብሱ ብሕጊ ዝተኣዘዙ፡ ጌጋ እዩ። «ሓደ መምህርኩም ክርስቶስ እዩ፡ ንስኻትኩም ድማ ኩላትኩም ኣሕዋት ኢኹም» (ማቴዎስ 23:8)።