ብዝሒ ሰብኣይ ምውናይን ክርስትያናዊ እሴታትን ኣብ ዘመናዊ ዓለም ምግንዛብ

ብዙሓት ሰባት ሓደ እዋን ካብ ሓንቲ ንላዕሊ ሰበይቲ ምህላዎም ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ ካልኦት ከባቢታትን ብቐሊሉ ተቐባልነት ረኺቡ እዩ። ፕረዚደንት ዑመር ኣል-በሽር ኣብ ነሓሰ 2011 ንሱዳናውያን ደቂ ተባዕትዮ ብዝያዳ ሰበይቲ ክወስዱ ብምሕታት፡ ህዝቢ ሱዳን ንምዕባይ ከምኡ’ውን ንምዕባለ እታ ሃገር ንምሕጋዝ ከም ዝተባብዑ ይፍለጥ።

ኣብ ገለ ሕብረተሰባት ሱዳን፡ ደቂ ተባዕትዮ «ንዝበለጸ ምህርቲን ንብረት (እንስሳ) ንምብዛሕን ክብርን ... በረኸት ኣምላኽን ኣቦታትን ንምርኣይን ዝያዳ ኣንስትን ዝያዳ ውሉዳትን» ይደልዩ።

መራሕቲ ክርስትያን፡ ኣምላኽ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝገለጾ ትምህርቱ እንታይ ምዃኑ ንምእመናን ብንጹር ከምህሩ ኣለዎም። እዚ ንእምነቶም ዝምጥን ባህላውን ቁጠባውን ሓሳባት ይጻረር።

ጓሳዊ ክንክን

ቅድሚ ናብ ክርስትና ምምላሶም ኣብ ብዙሕ ሰብኣይነት ዝነበሩ ሰባት ብፍቕሪን ክንክንን ክግልገሉ ኣለዎም። «ኣምላኽ ጥራይ እዩ ፍታሕ ክገብር ዝኽእል»፣ ከመይሲ ነፍሲ ወከፍ ጉዳይ ፍሉይ እዩ። ጸሎትን ትዕግስትን የድሊ፣ እንተኾነ ግና ናይ ሓቂ ንስሓ ብንጹር ምስ ተራእየ ጥምቀት ክኽልከል ዘለዎ ምኽንያት የለን (ግብሪ ሃዋርያት 10:47-48)። ምእንቲ ኣንስትን ውሉዳትን ናይ መርዓ ኲነታት ምሓዝ ዝበለጸ እንተተባሂሉ፡ እዚ «ግዝያዊ መሰረት» ተባሂሉ ክርአ ይኽእል። ብመጽሓፍ ቅዱስ ቅኑዕ ዝኾነ ስርዓት ናይ ክርስትያናዊ ስድራቤት ይጽበ፣ ከመይሲ «ለውጥታት ብወለዶ ይፍጠር»። እዚ ብጥንቃቐ ብዝተገብረ ጓሳዊ ኣተገባብራ ሓቂ ኣምላኽ፡ ሓደ ባህሊ ሓንቲ ስድራቤት ብሓንሳብ ይቕይር።

ብዛዕባ መሪሕነት ቤተ ክርስትያን

መሪሕነት ኣብ ከባብያዊ ወይ ሃገራዊ ቤተ ክርስትያን ፍሉይ ጉዳይ እዩ፣ ንብዙሕ ሰብኣይነት ዝፍጽሙ ሰባት ክፍቀደሎም የብሉን (1 ጢሞቴዎስ 3:2፣ ቲቶስ 1:5-9)። ዕላማ ኣምላኽ ንጹር እዩ፡ መራሒ ቤተ ክርስትያን «ናይ ሓንቲ ሰበይቲ ሰብኣይ» ክኸውን ኣለዎ (1 ጢሞቴዎስ 3:2፣ ቲቶስ 1:6 NIV)። እዚ ኣተገባብራ እዚ ንኣምላኻዊ ዕላማ ንምብጻሕ ንጹር ስጉምትታት እናወሰደ፡ ክሳራን ምብትታንን ከም ዝውሕድ ጌርካ ክኸውን ኣለዎ። «ንቤተሰቡ ጽቡቕ ገይሩ ክመርሕ ኣለዎ» (1 ጢሞቴዎስ 3:4) ከምኡ’ውን «ኣብ ወጻእ ዘሎ ሰናይ ስም ክህልዎ ኣለዎ» (1 ጢሞቴዎስ 3:7) ንብዙሕ ሰብኣይነት ዝፍጽም ሰብ ንሓድሽ ክርስትያናዊ ደቀ መዝሙርነቱ ክትግበር ከሎ ከቢድ ብድሆታት የቕርብ።

ናብ ብዙሕ ሰብኣይነት ዝምልከቱ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መወከሲታት

ፍልልያት ብሉይን ሓድሽ ኪዳንን «ኣምላኽ ንህዝቡ ብዝሓለፉ ዓመታት ብዝተኣደነ መገዲ ናብ ሓንቲ ሰበይቲ ምውሳድ» ካብቲ ዝወደቑሉ ሓጢኣተኛ ብዙሕ ሰብኣይነት ከም ዝቐየሮም ምስክር እዩ። ንኣምላኻዊ ፍጥረት ዕላማ ረሲዖምዎ ነበሩ። ኣብ መጀመርታ፡ ኣምላኽ ኣብ ፍጹም ዓለሙ ንኣዳም ሓንቲ ሄዋን ጥራይ ሂብዎ ነበረ (ዘፍጥረት 2:22-25፤ 3:20)። ብዙሕ ሰብኣይነት ፍቓድ ኣምላኽ ኣይነበረን፣ ከምኡ’ውን ኣይኮነን።

እዚ ስርዓት እዚ ንመጀመርታ ዝጠሓሰ ላሜክ እዩ (ዘፍጥረት 4:19-24)፣ እዚ ድማ ብዘይጥርጥር ናብቲ ኣብ ዘፍጥረት 6:1-2 ዘሎ ኲነታት ኣምርሐ «ሰብ ኣብ ምድሪ ክበዝሕ ምስ ጀመረ ... ደቂ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ጽቡቓት ምዃነን ረኣዩ፣ ንዝመረጽዋ ድማ ኣእተዉ።» ልቢ ኣምላኽ ብኽፍኣትን ሕማቕ ሓሳባትን ሰብ ተሰብረ (ዘፍጥረት 6:5-6)። ንዕኡ ኣዝዩ ስለ ዝገደሶ፡ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ዘለዉ ኩሎም ሰባት ኣጥፍአ (ዘፍጥረት 6:7-8,11-13)።

ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ሰብኣይነት ዝገልጹ ምሳሌታት እንተሃለዉ እኳ፡ ንሕና ክንስዕቦም ከም ጽቡቕ ምሳሌታት ኣይተቐመጡን። ምኽንያት ምህላዎም ድማ «ኣብ ማእከል ኣሰቃቒ ታሪኽ ሰብ፡ ንግብሪ ኣምላኽ ንምርዳእ» እዩ። ብዛዕባ እቲ ብኽልተ «ኣንስቲ» ኣብርሃምን ውሉዳቶምን ዝተፈጠረ ጸገማት ሕሰብ (ዘፍጥረት 16-17, 21)፣ ክሳዕ ሎሚ ብዘርኦም እውን። ኣብ ገለ ሕብረተሰባት፡ ኣፍሪቃውያንን ካልኦትን፡ ልሙድ ዝኾነ ነገር ንኹሉ ዝኽእል ኣምላኽ ዘሰናብድ እዩ። ጐይታና የሱስ «ጉዳያት ስድራቤት» ብቐጥታ ናብ ዘፍጥረት ከም ዝጠቐሰ ክንርኢ ንኽእል (ማቴዎስ 19:3-9፤ ከምኡ’ውን ማቴዎስ 5:31-32፣ ማርቆስ 10:2-12፣ ሉቃስ 16:16-18)።

መደምደምታ ሓሳባት

ጽሑፋት ብዙሓት ተመራመርቲ ሕብረተሰባት ኣፍሪቃ ብምምርማር፡ ሰባት ንብዙሕ ሰብኣይነት ዝህብዎ ምኽንያታት ኣብ መወዳእታ ንውልቃዊ ትዕቢት ወይ ንኣምላኽ ዘይምእማን ምዃኑ ይበጽሕ። ከምዚ ዝኣመሰለ ብትዕቢት ዝተመርኮሰ ምኽንያት፡ ንስልጣን፡ ንጽልዋን ንሃብትን ምልክታት ምህላው የጠቓልል – ኣብ ሕብረተሰብ ክብሪ ንምርካብን ስም ስድራቤት ንምቕጻልን። ንኣምላኽ ዘይምእማን ዘርእዩ ምኽንያታት ድማ፡ ብኸምዚ ዓይነት ህይወት ሓጢኣት ስጋ ከም ዝፍታሕ ዝብል ሓሳብ፤ ንዕርሻን ንገዛን እኹል ሰራሕተኛታት ከም ዝህልዉን ኣብ እዋን ሕማምን ጸበባን ሓገዝ ከም ዝርከብን፤ ኣቦ ንደቁ ጽቡቕ ጥብቆ ከም ዝቕበል፤ ከምኡ’ውን እኹል ውሉዳት ብምውላድ ኣብ እርግና ድሕነት ከም ዝረጋገጽ ዝብሉ የጠቓልል።

ውልቃዊ ትዕቢትን ንኣምላኽ ዘይምእማንን ክልቲኡ ንኣምላኽ ሓጢኣት እዩ! ጥበብ ኣምላኽ ትጽውዕ፣ «ንትዕቢትን ዕብዳንን እጸልኦ» (ምሳሌ 8:13)። ከምኡ’ውን ይብል፣ «ብምሉእ ልብኻ ብእግዚኣብሔር ተኣመን፣ ብልቦናኻ ኣይትጸጋዕ። ኣብ ኩሉ መገድኻ ንዕኡ ኣፍልጦ፣ ንሱ ድማ መገድኻ የቕንዕ» (ምሳሌ 3:5-6)።

እርግጽ እዩ፡ ድሕሪ ናብ ክርስትና ምምላሶም ብዙሕ ሰብኣይነት ዝፍጽሙ ሰባት ብቐሊሉ ንዕላማ ኣምላኽ ይጻረሩን ፍርዱ ድማ ኣብ ርእሶም ይዕድሙን። ነፍሲ ወከፍ ምእመን «ንጐይታ ብቑዕ ህይወት ክነብርን ብኹሉ መገዲ ከሐጕሶን» (ቈሎሴ 1:10) ክጥንቀቕ ይግባእ።

ግርጌ ጽሑፋት

1. ሱዳን ንብዙሕ ሰብኣይነት ተደፋፍእ (BBC News on line) 15/08/11።
2. ጴጥሮስ ርኣት ጋትኩኦት፣ ኣመለኻኽታ ብዙሕ ሰብኣይነት ኣብ ሱዳን (Sudan Tribune) 16/09/07።
3. ዊልበር ኦ’ዶኖቫን፣ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ክርስትና ኣብ ኣፍሪቃዊ ኣመለኻኽታ (Paternoster Press: Carlisle) 1992, ገጽ 171, 288-292።
4. ዳዊት ሄሰልግሬቭ፣ ክርስቶስ ብባህሊ ምዝርራብ (Zondervan: Grand Rapids) 1991, ገጽ 121-2, 128-9።
5. በድሩ ሑሴን፣ ብዙሕ ሰብኣይነት – ስነ-ምግባራዊ መጽናዕቲ ጉዳይ (ርእሲ መምህር ኮለጅ መሰረት ክርስቶስ: ኣዲስ ኣበባ) ኦንላይን, 2002።
6. ላይነል ዊንድሶር፣ ብዙሕ ሰብኣይነት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ: ሓደ ዘሕዝን ዛንታ (The Briefing: matthiasmedia.com/briefing: Epsom UK) መስከረም/ጥቅምቲ 2012

ብዙሕ ሰብኣይነት ዝነበሮም ላሜክ • ዘፍጥረት 4:19 ኣብርሃም • ዘፍጥረት 16:3 ኤሳው • ዘፍጥረት 26:34፤ 28:9 ያዕቆብ • ዘፍጥረት 29:20-30፤ 30:3-4, 9 ጌዴዎን • መሳፍንቲ 8:30 ኤልቃና • 1 ሳሙኤል 1:2 ዳዊት • 1 ሳሙኤል 18:7፤ 2 ሳሙኤል 3:2-5 ሰሎሞን • 1 ነገስት 3:1፤ 11:3 ሮብዓም • 2 ዜና መዋእል 11:18-21 ኣብያ • 2 ዜና መዋእል 13:21 ዮኣስ • 2 ዜና መዋእል 24:3