ምስ ኣምላኽ ምኻድ፡ ካብ እሙን ህይወት ኖህ ዝርከቡ ትምህርትታት

ስም ኖህ «ዕረፍቲ» ወይ «ምጽንናዕ» ማለት እዩ። ኣቦኡ ላሜክ ከምዚ ኢሉ ሰመዮ፡ «እግዚኣብሔር ዝረገማ ምድሪ ብምህራስን ብጻዕርን ብዝመጸና ድኻምሲ፡ ንሱ ኼጸናንዓና እዩ» (ዘፍጥረት 5:29) ብዝብል ተስፋ እዩ። ላሜክ እንታይ ዓይነት ምጽንናዕ ከም ዝሓሰበ ኣይተገልጸን፡ እንተኾነ ግን፡ ካብቲ ኣብ ዝረገመት ምድሪ ብኣካላዊ ጻዕሪ ዝመጽእ ድኻም ንላዕሊ፡ ኩነታት ብሓፈሻ ጽቡቕ ከም ዘይነበረን ፈጣሪ ድማ ብቕጽበት ከም ዝኣትወሉን ዝሕብር ስምዒት ነይሩ። እዚ ኸኣ፡ ቅድሚ ልደት ኖህ ሓደ ወለዶ ወይ ድማ ገለ ዓመታት (69-369 ዓመታት) ኣቐዲሙ ዝነበረ ስብከት ኣቦሓጎ ላሜክ፡ ሄኖክ፡ ዝፈጠሮ ጽልዋ ይኸውን ዶ?

ሄኖክ፡ ካብ ኣዳም ሻውዓይ ዝነበረ፡ ትንቢት ተነበየ ... «እንሆ፡ ጐይታ ምስ ኣሽሓት ቅዱሳኑ ኺመጽእ እዩ፡ ንዅሉ ኺፈርዶ፡ ንዅሎም እቶም ንኣምላኽ ዘይፈርሁ ኸኣ ብዛዕባ እቲ ብዘይፍርሃት ኣምላኽ ዝገበርዎ ዅሉ ግብሪ ዘይፍርሃት ኣምላኽን ብዛዕባ እቲ ሓጥኣን ብዘይፍርሃት ኣምላኽ ዝተዛረብዎ ዅሉ ጽንዑ ዝበለ ቓልን ኪዅንኖም እዩ» (ይሁዳ 14-15)።

እቲ ቀንዲ መልእኽቲ ሄኖክ፡ ንኣምላኽ ቦታ ዘይነበሮ ህይወት፡ ማለት ዘይፍርሃት ኣምላኽ ዝመልኦ ህይወት ደቂ ሰብ እዩ።

ሄኖክ ካብቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ህይወት ተበጊሱ እዩ ሰቢኹ (ዘፍጥረት 5:22)። ሓደ ሰብ፡ ወዱ ማቱሳላን ወዲ ወዱ ላሜክን ንኣብነቱ ተኸቲሎምሉ ድዮም ወይስ ብዝበኣሰ ማሕበረሰብ ተጸልዮም እዮም ኢሉ ይሓስብ። ክሳዕ ኖህ፡ «ምስ ኣምላኽ ከም ዝኸደ» (ዘፍጥረት 6:9) እንደገና ኣይንበብን።

ሞራላዊ ምብልሻው

ኖህ ናብ ታሪኽ ዝኣተወ፡ ካብቲ ዘይቅዱስ ሓድነት «ደቂ ኣምላኽን» እተን ጽቡቓት «ኣዋልድ ሰብን» (ዘፍጥረት 6:1-2) ዝተወልደ ፍሉይ ዝርያ ዝምዕብል ኣብ ዝነበረሉ እዋን እዩ። እዚ ድማ ንሂወት ሞራላዊ ምብልሻው ኣዝዩ ኣፋጢንዎ፡ ክሳዕ እቲ «እግዚኣብሔር ከኣ እከይ ሰብ ኣብ ምድሪ ብዙሕ ከም ዝዀነን ኵሉ ምሕላን ሓሳብ ልቡ ኸኣ ኵሉ ሳዕ ሕማቕ ጥራይ ከም ዝዀነን ምስ ረአየ» (ዘፍጥረት 6:5)።

እቲ ኣብ ሮሜ 1:21-32 ተገሊጹ ዘሎ ምብልሻው ስነ-ምግባርን ርክብ ምስ ኣምላኽን፡ ድሕሪ ትሽዓተ ወለዶን ካብ 1,000 ዓመት ንላዕሊ ዝኾነ ታሪኽ ደቂ ሰብን፡ ብምሉኡ ተፈጺሙ ነይሩ። እቲ ዳዊት ብዛዕባ ስነ-ምግባራዊ/መንፈሳዊ ኩነታት ደቂ ሰብ ዝሃቦ ርእይቶ (መዝሙር 14:2-3፤ 53:2-3) ሽዑ ሓቂ ነይሩ፡ ሕጂ ድማ ሓቂ እዩ፡ ኣብ ዝኾነ እዋን ታሪኽ ድማ ኣዝዩ ሓቂ ነይሩ፡ «ኣምላኽ ካብ ሰማይ ናብ ደቂ ሰብ ይጥምት፡ ገለ ዝርድኡ፡ ገለ ንኣምላኽ ዝደልዩ እንተ ኣለዉ ኺርኢ። ኵሎም ገጾም ኣቢሎም፡ ሓቢሮም ከኣ በላሾም፡ ጽቡቕ ዝገብር የልቦን፡ ሓደ እኳ የልቦን።»

እዚ ሓፈሻዊ መግለጺ እዚ፡ ከምቲ ናይ ኖህ ዝኣመሰሉ፡ «ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሞገስ ረኸበ» (ዘፍጥረት 6:8) ዝብል ቁጽራዊ ውሑድ ፍሉይ ኩነታት ነይርዎ። ንልቢ ኣምላኽ ክንደይ ዘሐድስ ክኸውን ከም ዝኽእል!

ካብ ሰማይ እግዚኣብሔር ይጥምት ... ንልቢ ዅሎም ዝፈጥር፡ ኵሉ ዝገብርዎ ዝሓስብ (መዝሙር 33:13-15)።

ህይወት ኖህ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ማሕበረሰብ፡ ብሰብኣዊ መለክዒ ኣዝዩ በይናዊ ክኸውን ነይርዎ፡ እንተኾነ ግን፡ ምስቲ ንብጾቱ ዝናፍቕ ኣምላኽ ይኸይድ ነይሩ። ኖህን ኣምላኽን ንሓድሕዶም ነይሮም። ክንደይ ሃብታም ሕብረት ክኸውን ከም ዝኽእል! ምስዚ ሓደ ኣምላኽ እዚ ዘሎካ መዓልታዊ ርክብካ ከመይ እዩ? ናተይከ ከመይ እዩ?

ርክብ እምነት

እቲ ትረኻ እናቐጸለ፡ እቲ ኩነታት ክንደይ ከቢድ ከም ዝነበረ እንደገና ይዝክር፡ «ምድሪ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ በላሸወት፡ ብዓመጽ ድማ መልአት» (ዘፍጥረት 6:11)። ዘይተጻወሪ ነይሩ፡ ኣምላኽ ድማ ገለ ክገብር ነይርዎ። ምስ ኣምላኽ ዘሎ ርክብ እምነት፡ ሓደ ሰብ «ከም ዘሎን ንዝደልይዎ ድማ ዓስቢ ከም ዝህብን ኪኣምን» የድልዮ (እብራውያን 11:6)። ኣብ ግዜኡ ኖህ ጥራይ እዩ ብቑዕ ዝነበረ። ስለዚ፡ ሓደ መዓልቲ ኣምላኽ ብዛዕባ መርከብ ምህናጽ ምስ ነገሮ፡ ንሱ እሞ ስድራቤቱ ድማ ካብ ጥፍኣት ክድሕኑ፡ ኖህ ታዘዘ። እቲ ጸብጻብ ድራማዊ፡ ሓያል እዩ፡

ኖህ ብእምነት፡ ብዛዕባ ገና ዘይተረእየ ነገር ምስ ተነግሮ፡ ብቅዱስ ፍርሃት ንስድራቤቱ ንምድሓን መርከብ ገበረ። ብእምነቱ ንዓለም ኮነና፡ ወራሲ እቲ ብእምነት ዝርከብ ጽድቂ ድማ ኾነ (እብራውያን 11:7)።

እምነት ንሓደ ኣማኒ ምስ ኣምላኽ ተራኽቦ፡ እኳ ደኣ ኣብቲ ብምሉኡ ዝበላሸወን ንኣምላኽ ዘይደሊን ማሕበረሰብ እንተነበረ። ኖህ ከምቲ ዝነበሮ፡ ኣብ ማሕበር ኣምላኽ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ከባቢኡ ዝነበረ ብልሹው ኩነታት ኣዝዩ ይፈልጥ ነይሩ፡ ኣምላኽ ከኣ ቅድሚ ሕጂ ዘይተረእየ ፍርዲ ከፍስስ ከም ዝድልዮ ኣይተገረመን። ብ«ቅዱስ ፍርሃት» ንማዕዳ ኣምላኽ ሰሚዑ፡ ብታእዛዝ ድማ መርከብ ገበረ። እቶም ዝተረፉ ደቂ ሰብ ንማዕዳ ኣይሰምዑን። እቲ ን300 ዓመታት ዝቐጸለ ስብከት ኣቦሓጎ ኖህ፡ እንተወሓደ ብምልዋጥ ናብ ንስሓ፡ ዝኾነ ጽልዋ ኣይነበሮን።

እታ መርከብ ኣብ ደምበ ኖህ ንሓደ ክፍለ ዘመን ተሃኒጻ ነይራ – ብርግጽ ኣዝያ ግልጺ ነይራ። ናይ ከባቢ፡ ወይስ ናይ ዓለምለኻዊ ቱሪስት መሳሕቢ ነይራ ዶ? ኖህ ንሕቶታት ጋዜጠኛታት መልሲ ሂቡ ወይስ ኣብቲ ቦታ ምብጻሕ ኣካይዱ፡ ተልእኾኡ ገሊጹን ንሰባት ከምኡ እናገበረ ኣጠንቂቑ ድዩ? ምናልባት ድማ ንመዓልታዊ ወይ ሰሙናዊ ግዜ ሓጺሩ፡ ብዓውታ ንዝመጽእ ፍርዲ ኣምላኽ እናኣወጀ፡ ነታ መርከብ ከም እንኮ ተስፋ ምድሓን ደቂ ሰብ ኣቕሪብዋ ይኸውን። ንሱ ድሕሪ ዅሉ፡ «ሰባኺ ጽድቂ» ነይሩ (2 ጴጥሮስ 2:5)። እንተኾነ ግን፡ ንሰባት ከም ሓደ ናይ ዲስኒ ወርልድ ምናባዊ ዛንታ ነይርዎም። ኖህ ንእምነቱ ዝያዳ ብቁምነገር ክወስዶ እንከሎ፡ ዝያዳ መዘባረሪ ከም ዝኾነ ኣይጠራጠርን። ነገራት ብዙሕ ኣይተለወጡን፡ ኣይኮኑን ድዩ?

ብዛዕባ ግላዊ እምነት ስድራቤት ኖህ ዝኾነ ነገር ኣይንፈልጥን። ደቁ ኣብ ምህናጽ ሓጊዞምሉ ድዮም? ብምጥማት፡ ብርእይቶን ብምጥቋም ኣጻብዕቲ ጎረባብቲ፡ ኣዕሩኽ፡ መዛኑን ተጓዓዝትን ተሓፊሮም ድዮም? ኣይንፈልጥን። እንተኾነ ግን፡ እምነት ኖህ ሓቂ ከም ዝነበረትን ንስድራቤቱ ድማ ከም ዘድሓነትን ንፈልጥ ኢና። ብመንፈሳዊ ትርጉም፡ ሓደ ሰብ ብእምነት ካልእ ከም ዝድሕን ኣይንኣምንን ኢና፤ እምነት ግላዊ፡ ውልቃዊ፡ ውልቃዊ ቁርጺ ቃል ምስቲ ንርእሱ ንዝግደሱ ሰባት ዝገልጽ ኣምላኽ እዩ። እንተኾነ ግን፡ ጽልዋ እምነት ወላዲ ወይ ኣቦሓጎ ሓያል ጽልዋ ኣለዎ፡ ከምቲ ናይ ጢሞቴዎስ (2 ጢሞቴዎስ 1:5)። እምነት ክወርስ ዘይከኣል እኳ እንተኾነ፡ ክምሃር ግን ይከኣል እዩ። ኣብነት ኖህ ሓያል ነይሩ፡ ኣብ ስድራቤቱ ድማ ዓብዪ ጽልዋ ነይርዎ።

ካብኡ ሓሊፉ፡ እምነት ኖህ ብግብሪ ንኣምላኽ ኣዝዩ ዘሐድስ ስለ ዝነበረ፡ ንሱ ንስድራቤቱ ኣብ ምድሓኑ ብምእታው ዓስቢ ሃቦ፡ እዚ ድማ ንሎጥ ክገብሮ ዝፈተነሉ ሓደ ነገር እዩ (ዘፍጥረት 19:12-22)። ኣብ ጉዳይ ጳውሎስ እውን፡ ኣምላኽ ንእምነቱ ብምኽባር፡ ምስኡ ኣብ ዝጠፍእ መርከብ ዝጓዓዙ ዝነበሩ ኩሎም ኣድሓኖም (ግብሪ ሃዋርያት 27:24)። ምስቲ ከድሕን ዝደሊ ኣምላኽ ኢና ንዛረብ ዘሎና፡ ስለዚ ድማ ንግላዊ እምነት ሓደ ሰብ ብምኽባር፡ ብእኡ ኣቢሉ ንኻልኦት ይባርኽ። ንሓጥእ ዝድምስስ፡ ኩሉ ጻዕሪ ምድሓን ምስ ተነጸገ ጥራይ እዩ።

ፕሮጀክት ምህናጽ ጃልባ

ፕሮጀክት ኖህ (ብሓቂ ፕሮጀክት ኣምላኽ) ብሓቂ ዘገርም ክኸውን ነይርዎ። ብግልጺ፡ ኣብ ጥቓኡ ዓብዪ ማይ ኣይነበረን። ኣብ ምድሪ ዝናብ ወሪዱ ነይሩ ዶ (ዘፍጥረት 2:5)? ሓደ ሰብ ቅድሚ ሕጂ መርከብ ርእዩ ነይሩ ዶ? ዛንታ ኖህ ብዛዕባ ዝመጽእ ማይ ኣይሂ ንምድሪ ዘጥፍእ፡ ንሰባት ግዜኡ ዘይሓስብ ክኸውን ይኽእል ነይሩ። ከምኡ ድማ፡ ጽንሰ-ሓሳብ ፍርዲ ኣምላኽ እውን ዘይርድኦም ክኸውን ይኽእል እዩ። ኖህ ንዘይረኣዮ ነገር ንምድላው ቁርጺ ቃል ኣትዩ ነይሩ (እብራውያን 11:7)። እንተኾነ ግን፡ ንኣምላኽ፡ ብመዓልታዊ ጉዕዞኡ ዝፈልጦ ዝነበረ፡ ተኣሚንዎ። ስለዚ፡ ካብቲ ኣዝዩ ዝበላሸወ ስነ-ምግባር ምምሕዳር ብተወሳኺ፡ ኖህ ኣብ በረኻ ዓብዪ መርከብ ንምህናጽ ብዝሃቦ ምኽንያት ንዓሚቕ ጥርጣረ እውን ተቓዊሙ። ከም ሙሴ (እብራውያን 11:27)፡ ኖህ «ንዘይርአ ስለ ዝረኣዮ ጸኒዑ»፡ ንዝመጽእ ዘይርአ ፍጻመታት ድማ ተዳለወ፡ እኳ ደኣ ብእምነት ግልጺ እንተነበረ።

ጽንዓት ኖህ ድማ ኣብዚ ናይ ቅልውላው ግዜ እዚ ንትዕግስቲ ኣምላኽ ዘንጸባርቕ ነይሩ። ጴጥሮስ ብዛዕባ እቶም «ኣብ ግዜ ኖህ፡ መርከብ ክትህነጽ ከላ፡ ኣምላኽ ብትዕግስቲ ኣብ ዝጸበየሉ እዋን፡ ቀደም ዘይተኣዘዙ» ይጽሕፍ (1 ጴጥሮስ 3:20)። ፍርዲ እናተዳለወን መሳርሒ ምድሓን እናተዳለወን እንከሎ፡ ነገራት ካብ ሕማቕ ናብ ዝኸፍአ እናኸዱ ነይሮም፡ ንዘይተወሰነ ትዕግስቲ ናይ ፍቕሪ ኣምላኽ፡ እቲ ዝፈትዎ ፍጥረት ድማ ንዕኡ ተቓዊሙ። ሕጂ ብዙሕ ፍልልይ ኣለዎ ዶ? ኩላትና ከም ኖህ እሙናት ክንርከብ ንኽእል፡ ብትዕግስትን ብጽንዓትን ንኹሉ ዕንቅፋትን ንኹሉ ተቓውሞን ክንጻወር፡ ኣዒንትና ድማ ኣብቲ ኩሉ ሳዕ ቅኑዕን ፈጺሙ ዘይፈሽልን ኣምላኽ ክንሰቕል ንኽእል ኢና።

ኖህ ከም «ሰባኺ ጽድቂ» ካብ ስድራቤቱ ወጻኢ ዝኾነ ተለዋጢ ኣይረኸበን። እንተኾነ ግን፡ ስድራቤቱ ኣዝያ ኣገዳሲት እያ። ኖህ ኣብ ገዛኡ እሙን ነይሩ፡ ካልኦት ተለዋጢታት እንተዘይረኸበ እኳ፡ እምነቱ ምስ ስድራቤቱ ንምስክርነቱ ኣብቲ እኩይ፡ ዘይግደስ ዓለም ደጊፉ። ከምኡ ድማ፡ «ብእምነቱ ንዓለም ኮነና፡ ወራሲ እቲ ብእምነት ዝርከብ ጽድቂ ድማ ኾነ» (እብራውያን 11:7)። ኖህ ንኹላትና ሓያል ኣብነት እዩ፡ ንእምነትናን ንግብርናን ድማ ተባዕ ኣብነት እዩ። ኣብ ዘመና፡ ሞራላዊ ምብልሻው ነቲ እንነብረሉ ማሕበረሰብ ጥራይ ከም ዘጥፍኦ እንከሎ፡ «ኖህ» ክንከውን ንኽእል ኢና – ኖህ ዝኾኑ ንሓቂ ዝዛረቡን ዝነብሩን፡ ንሓጥእ ፍርዲ ከም ዝመጽእ ዘጠንቅቑ፡ ናብ መርከብ ዘለኣለማዊ ድሕነትን ርግጸኝነትን ኣምላኽ፡ ማለት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ምእታው ዘቕርቡ።

ብማይ ኣይሂ ኣቢሉ

እቲ ዛንታ ማይ ኣይሂ፡ ንትኽክለኛ ግዜ ኣምላኽን ንጥንቁቕ ምቁጽጻር ፍጻመታትን ብግሩም መገዲ የጕልሕ። «ኖህ ወዲ 600 ዓመት ከሎ፡ ማይ ኣይሂ ኣብ ምድሪ መጸ» (ዘፍጥረት 7:6)። እዚ ድማ እቲ ንኹሉ ግዜ ዝነበረ ዝነውሐ ዕድመ ዝነበሮ ሰብ፡ ኣቦሓጎ ኖህ፡ ማቱሳላ ዝሞተሉ ዓመት እዩ፤ ኣቦ ኖህ፡ ላሜክ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ሞይቱ ነይሩ። ስለዚ፡ ካብቲ መስመር እሙናት ቅድመ-ኖህ ዝኾነ ሰብ፡ ነቲ ዘሰንብድ ጥፍኣት ማይ ኣይሂ ንምርኣይ ኣይነበረን። እዚ ድማ ንዘይኣመንትን ንሞራላዊ ብልሹዋትን ዝተሓስበ ነይሩ።

መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እቲ ኣብ መርከብ ኣብቲ ሓደ ዓመት ዝነበሮም መዓልታዊ ህይወት ስድራቤት ኖህ ዝኾነ ሓበሬታ ኣይህብን (ዘፍጥረት 7:11፤ 8:13-14)። ብዛዕባ እቲ ስድራቤት ኣብቲ ሓደ ዓመት ዝገበርዎ ንጥፈታት ዝኾነ ነገር እንተዘይፈለጥና እኳ፡ ንኣምላኾም ብኸምኡ መጠን ንፈልጦ ኢና፡ ንሱ «ብምሕማም» ከም ዘይሓደጎም ንፈልጥ ኢና። ብዙሓት ህይወት ክርስትያናት ደባሪ፡ «ዝተሓረመ» ከም ዝኾነ ይሓስቡ፡ ከምቲ ካብቲ ፈታኒ፡ ዝጠፍእ ዓለም ዘሎና ፍስሓን መሳሕብን። ኣብ ገለ እዋናት፡ ኣምላኽና ንህይወትና ዘሐጉስ፡ ዘዕግብን ፍርያማይን ንምግባር ኩሉ ሳዕ እኹል ከም ዝኸውን ንምርዳእ ፈተና እዩ – ክሳዕ እቲ ንሕና ፍስሓኡን ኣብ ምሕረቱ ዘሎናን ምዃንና እንርዳእ። ክንደይ ዝተባረኸ ዘይምኽኣልን ቅርበትን! ኣብኡ ጥራይ ኣተኩር፡ ንሱ እንታይ ይገብር ኣሎ፡ ንሕናኸ ንዕኡ እንታይ ክንገብር ዕድል ረኺብና ኣሎና።

ኣምላኽ ኣብቲ ፍሉይ ጉዕዞኦም ከመይ ገይሩ ከም ዘሐጉሶምን ከም ዘጠንቀቖምን ምግማት ፈታኒ እዩ። ዝኾነ ናይ ቲቪ ትርኢት፡ ኮንሰርት፡ ውድድር ስፖርት፡ ዕረፍቲ ወይ ካልእ ሰብኣዊ ፍጻመ፡ ከምቲ እቶም 375 መዓልታት ከም ጋሻታት ኣምላኽ ኣብቲ ናይ ዓለምና ናይ መጀመርታ መርከብ ዝነበሩ፡ ኣዝዩ ዘሐጉስ ከም ዘይነበረ እርግጸኛ እየ።

እንታይ ክንመሃር ንኽእል

እቲ ኖህ ካብ መርከብ ምስ ወጸ ዝገበሮ ናይ መጀመርታ ስራሕ፡ ንእግዚኣብሔር መሰውኢ ምህናጽን ኣብኡ ድማ ዝሓረረ መስዋእቲ ምቕራብን እዩ (ዘፍጥረት 8:20)፡ ብቕጽበት ድማ ንርእሱ ከም ኣምላኺ ናይ ሓቀኛ ኣምላኽ ገሊጹ፡ ከምኡ ድማ ኣብታ ዝሓደሰት ምድሪ ኣምልኾ እንደገና ኣቑሙ። እቲ ድሕሪኡ ዝመጸ ሞራላዊ ስሕተት ዘይተጸበየን ዓብዪ ኣቓልቦ ዘየድልዮን እዩ፡ እንተኾነ ግን፡ ክንደይ ዝኣክል ዕዉታት ወይ ዓወት ዝረኸብና እንተኾና እኳ፡ ቅድሚ ሕጂ ክንደይ ጽቡቕ ገይርና «ምስ ኣምላኽ ዝኸድና» እንተኾና እኳ፡ ኩሉ ሳዕ ንሓጢኣት ብቐሊሉ ተቓላዕቲ ኢና። ኖህ ሰብ ነይሩ። ኣምላኹ፡ ከምኡ ድማ ናትና፡ ጸጋዊ፡ ፈቃር፡ ሕያዋይን ይቕረ በሃልን እዩ። ንዕኡ ኣዝዩ የድልየና።