ሃዋርያ ጳውሎስ ሓንቲ ግዝእቲ ጓል ካብ ኣጋንንቲ ምስ ኣድሓና፡ ወነንታ ድማ ካብ ትንቢት ምዝራባ ገንዘብ ከምዘይረኽቡ ምስ ፈለጡ፡ ንጳውሎስን ሲላስን ሒዞም ኣብ ቅድሚ ፈረዶም (ግብሪ ሃዋርያት 16:16-24)። ብዙሕ ህዝቢ ኣብዚ መጥቃዕቲ እዚ ተጸንቢሩ፡ ንጳውሎስን ሲላስን ድማ ኣልቢሶም፡ ብጅራፍ ወቒዖም ኣብ ውሽጣዊ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዉዎም። እዚ ዘሕዝን ከምኡ’ውን ቃንዛ ዝመልኦ ኩነታት ብቐሊሉ ናብ ጭንቀትን ተስፋ ምቑራጽን ከምርሕ ይኽእል እዩ። ጳውሎስን ሲላስን ከመይ ገይሮም ተገብሩ? ሉቃስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ፍርቂ ለይቲ ኸኣ ጳውሎስን ሲላስን እናጸለዩን መዝሙር እናዘመሩን ንኣምላኽ ኣመስገኑ፡ እቶም እሱራት ድማ ይሰምዕዎም ነበሩ» (ግብሪ ሃዋርያት 16:25 NIV)። ኣብ ዘይተስፋ ዝመስል ኩነታት፡ ንኣምላኽ ኣመስገኑ። ሓጎሶምን ምትብባዖምን ካበይ መጸ?
ኣምላኽ ኣቦ፡ የሱስ ክርስቶስን መንፈስ ቅዱስን ምንጪ ምትብባዕ ንምእመን እዮም (ግብሪ ሃዋርያት 9:31፤ ሮሜ 15:5፤ 2 ተሰሎንቄ 2:16-17)። እዚ ዓይነት ምትብባዕ እዚ ንሕና ዘሎና ነገር ኣይኮነን፡ የግዳስ ካብ ኣምላኽ እንረኽቦ ነገር እዩ። እቶም ኣብ ሓድሽ ኪዳን «ምትብባዕ»ን «ኣተባብዕ»ን ተባሂሎም ዝተተርጎሙ ግሪኻዊ ቃላት ፓራክለሲስን ፓራካሎን እዮም። እቲ ዝበዝሐ መገዲ ምትብባዕ ንምርካብ፡ ኣብ ገለ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ኣብ መልእኽቲ ወንጌል ናይ ምድሓን ብየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ምምጻእ ክርስቶስን ኣብቲ ምስ ካልኦት ምእመናን እንካፈሎ ክርስትያናዊ እምነትናን ምምስሳል እዩ።
ቅዱሳት ጽሑፋት
መጽሓፍ ቅዱስ የተባብዕ እዩ ምኽንያቱ ንሰብ ዝተዋህበ ፍሉይ መልእኽቲ ኣምላኽ ስለዝኾነ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «እቲ ዅሉ ብጥንቲ እተጻሕፈ ዘበለ፡ ብትዕግስትን ብምትብባዕ ቅዱሳት ጽሑፋትን ተስፋ ምእንቲ ኺህልወና፡ ንምምሃርና እዩ እተጻሕፈ» (ሮሜ 15:4)። እዚ ማለት ቅዱሳት ጽሑፋት የተባብዑ እዮም፡ ምኽታሎም ድማ ተስፋ ናብ ህይወትና የምጽእ።
ጳውሎስ ሓንቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ብጉጅለ ሽማግለታት ክትምራሕ ከምዘለዋ መሃረ (ቲቶስ 1:5-9)። ሓደ ብቕዓት ናይ ሽማግለ ድማ «ንሱ ነቲ ከም ዝተምሃሮ ዘሎ እሙን መልእኽቲ ጸኒዑ ኺሕዝ ኣለዎ፡ ምእንቲ ብጥዑይ ትምህርቲ ንኻልኦት ከተባብዕን ነቶም ዝጻረሩ ኸኣ ኪነቅፍን» (ቲቶስ 1:9)። እቲ ብየሱስ ክርስቶስ፡ ጳውሎስን ካልኦት ሃዋርያትን ዝተምሃረ «እሙን መልእኽቲ» ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ኣሎ። ሓደ ሽማግለ ንጉባኤ ብምምሃርን ነቲ ጥዑይ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ማለት ሓቅታት ቅዱሳት ጽሑፋት ብምኽታልን የተባብዕ።
ንኣመንቲ «ጸኒዕኩም ቍሙ እሞ ነቲ ብቓል ይኹን ብደብዳበ ዝመሃርናኩም ትምህርቲ ሓዝዎ» ኢሉ ምስ ኣተባብዖም፡ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «እቲ ዜፍቅረናን ብጸጋኡ ዘለኣለማዊ ምትብባዕን ጽቡቕ ተስፋን ዝሃበናን ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ባዕሉን ኣምላኽ ኣቦናን ንልብኹም የተባብዑኹም፡ ኣብ ኵሉ ጽቡቕ ግብርን ቃልን ድማ የበርትዑኹም» (2 ተሰሎንቄ 2:15-17)። ከምኡ’ውን፡ ነብያት ቅዱሳት ጽሑፋት ብጽሑፍ ቅድሚ ምምጻኦም መልእኽቲ ካብ ኣምላኽ ኣምጺኦም ነበሩ፤ መልእኽታቶም ድማ ንኣመንቲ «ኣተባብዑ» (1 ቈረንቶስ 14:3,31)።
መልእኽቲ ወንጌል
ወንጌል የተባብዕ እዩ ምኽንያቱ ንምሕረት ሓጢኣትን ዘለኣለማዊ ህይወትን መፍትሕ ስለዝኾነ። መራሕቲ ምኩራብ ንጳውሎስን በርናባስን፡ «ንህዝቢ ዝኸውን መልእኽቲ ምትብባዕ እንተ ኣሎኩም፡ በጃኹም ተዛረቡ» ምስ በልዎም፡ ጳውሎስ ወንጌል ሰበኸ (ግብሪ ሃዋርያት 13:15)። ብብሉይ ኪዳን ጀሚሩ፡ «ብየሱስ ምሕረት ሓጢኣት ከም ዝተኣወጀልኩም ክትፈልጡ እፈቱ» ኢሉ ደምደመ (ግብሪ ሃዋርያት 13:16-41)። ወንጌል የሱስ ክርስቶስ ኩሉ ግዜ የተባብዕ።
ጳውሎስ ንዕላማኡ ከምዚ ኢሉ ገለጾ፡ «ዕላማይ ድማ ልቦም ምእንቲ ኺተባብዕን ብፍቕሪ ምእንቲ ኺሓብሩን፡ ምሉእ ሃብቲ ምሉእ ምስትውዓል ምእንቲ ኺህልዎም፡ ምስጢር ኣምላኽ፡ ማለት ክርስቶስ ምእንቲ ኺፈልጡ እዩ» (ቈሎሴ 2:2)። ኣብዚ ምትብባዕ ምስቲ ኩሎም ምእመናን ኣካል ቤተ ክርስቲያን ምዃኖም ዝገልጽ ምስትውዓል ከም ዝተኣሳሰር ንርኢ (ቈሎሴ 1:26-27)። ጳውሎስ ከምኡ’ውን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ንጢሞቴዎስ ... ብእምነትኩም ከበርትዓኩምን ከተባብዓኩምን ሰደድናዮ» (1 ተሰሎንቄ 3:2)።
ክርስትያናት «ብዙሕ ክተባብዑ ይኽእሉ» ምኽንያቱ ኣብ ወንጌል «ተስፋ ንምሓዝ ሃዲሞም» (እብራውያን 6:18)። ኣብዚ ምስሊ እዚ፡ ካብ ዓለም ናብ ፍርዲ ዝኸይድ ናብ ሰማይ ይሃድሙ ኣለዉ።
ምምጻእ ክርስቶስ
ምምጻእ ክርስቶስ ንኹሎም ሰዓብቱ ናብ ሰማይ ንምእታው የተባብዕ እዩ ምኽንያቱ ናይዚ ሓጢኣተኛ ዓለም ሓዘን፡ መከራን ተስፋ ምቑራጽን መወዳእታ ማለት እዩ። ምእመናን «ምስ ጐይታ ንዘለኣለም ክንከውን ኢና» ብዝብል ሓቂ ንሓድሕዶም ክተባብዑ ተኣዚዞም ኣለዉ (1 ተሰሎንቄ 4:18)። ተስፋ ምምጻእ ክርስቶስ ምእመናን «ምስኡ ምእንቲ ኺነብሩ» ዓቢ ምትብባዕ እዩ (1 ተሰሎንቄ 5:10-11)። ብምምጻእ ክርስቶስን ትንሳኤ ምዉታትን ተራእዩ፡ ምእመናን «ክእከቡ»ን «ንሓድሕዶም ከተባብዑ»ን ይግባእ (እብራውያን 10:25)።
እምነትና
ክርስትያናዊ እምነት የተባብዕ እዩ ምኽንያቱ ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ወንጌልን ምምጻእ ክርስቶስን ምንባር ተግባራዊ መርኣያ ስለዝኾነ። ጳውሎስ ንኣመንቲ ሮሜ ክበጽሖም ይምነ ነበረ ምእንቲ «ብእምነት ሓድሕዶም ክተባብዑ» (ሮሜ 1:11-12)። ኣብዚ ምትብባዕ ካብ እምነት ሓድሕድ እዩ፡ ዘይኮነስ ካብ ዝኾነ ወጻኢ ኩነታት። ከምኡ’ውን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «እቲ ትዕግስትን ምትብባዕን ዚህብ ኣምላኽ፡ ንስኻትኩም ንክርስቶስ የሱስ እናሰዓብኩም፡ ኣብ መንጎኹም ሓድነት መንፈስ ይሃብኩም» (ሮሜ 15:5)። ኣብዚ፡ ምትብባዕን ሓድነትን ምስ ምኽታል ጐይታ ተኣሳሲሩ ኣሎ። ጳውሎስ ከምኡ’ውን ብዛዕባ እምነት ኣመንቲ ተሰሎንቄ ምስ ሰምዐ ተተባብዐ (1 ተሰሎንቄ 3:7)። ብተመሳሳሊ፡ ዮሃንስ ብዛዕባ እቶም «ብሓቂ ዝመላለሱ» ኣመንቲ ምስ ተነግሮ «ዓቢ ሓጎስ» ነበሮ (3 ዮሃንስ 3-4)።
መዓልታዊ ምትብባዕ
ብተስፋታት ኣምላኽ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ኣብ ብስራት ምድሓን፡ ኣብ ምምጻእ ክርስቶስን ኣብቲ ምስ ካልኦት ምእመናን እንካፈሎ እምነትናን ንተባብዕ። እዚ ኩሉ ተኣሳሲሩ ኣሎ፡ ወንጌል ድማ እቲ ብቅዱሳት ጽሑፋት ዝተመሓላለፈ ቀንዲ መልእኽቲ እዩ፡ ምምጻእ ክርስቶስ ድማ ተስፋ ወንጌል እዩ። እዚ ሓቅታት እዚ ኣብ ኩነታትና ዘይተመርኮሰ ምዃኑ፡ የግዳስ ኣብ ማእከል ቃልስን መከራን ምትብባዕ ከምጽእ ምዃኑ ዘገርም እዩ።
ከምኡ’ውን፡ «ብተንኮል ሓጢኣት ምእንቲ ከይንደልድል» «መዓልታዊ ንሓድሕድና ንተባብዕ» (እብራውያን 3:13)። ነዚኦም እዞም ዝተጠቕሱ መንገዲታት ንኻልኦት ንምብራዕ ክንጥቀም ተነጊርና ኣሎና (2 ቈረንቶስ 1:4)። እቶም ውህበት ምትብባዕ ዘለዎም ውህበቶም ኣብ መንጎ ምእመናን ክጥቀሙሉ ይግባእ (ሮሜ 12:8)። በርናባስ እዚ ውህበት እዚ ዝነበሮ ይመስል ምኽንያቱ ስሙ «ወዲ ምትብባዕ» ማለት እዩ፡ ንቤተ ክርስቲያን ኣንጾኪያ ድማ ኣተባብዐ (ግብሪ ሃዋርያት 4:36፤ 11:22-23)።
ህይወት ከቢድ ምስ ትኸውን፡ ንጳውሎስን ሲላስን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘክር። ንስምዒታትካ ኣይትከተል ወይ ምትብባዕ ካብ ኩነታት ጥራይ ኣይትድለ፡ ምኽንያቱ ብቕልጡፍ ክትዕዘብ ኢኻ። ህይወት ከቢድ ምስ ትኸውን ንጐይታ ኣይትሕደግ። የግዳስ፡ ኣምላኽ ዝገበሮ ኩሉ ብምዝካር ንርእስኻን ንኻልኦትን ኣተባብዕ።
