ኣድላዪ ምግበይ
ሓደ ካብቶም መሰረታዊ ትምህርቲታት ኣብ ክርስትያናዊ ህይወት ክልተ ኣገደስቲ ልምድታት ምምዕባል ዝምልከት እዩ። ሓደ ሰብ ንክርስቶስ ከም መድሓኒኡ ኪኣምን ምስ ተመርሐ፡ «ኣብ ሓዳስ ህይወትካ ንምዕባይ፡ መዓልታዊ መጽሓፍ ቅዱስ ምንባብን ናብ ኣምላኽ ምጽላይን ልምዲ ኽትምዕብል ኣሎካ» ኪብሃል ይኽእል እዩ። እዚ ምኽሪ እዚ ብርግጽ ጽቡቕ እዩ። ሰበኽቲ ሓድሓደ ግዜ «ናብ መሰረታዊ ነገራት ምምላስ» ከም ዘድሊ የጕልሑ – ማለት መዓልታዊ ምስ እግዚአብሔር ሓድነት ምግባር ኣገዳሲ እዩ። ብሓቂ፡ ሓደ ሰብ ምስ እግዚአብሔር ሓድነት ኪገብር እንተ ዘይከኣለ፡ ምዕባይ ኪጽበ ኣይከኣልን። ግን ስለምንታይ መጽሓፍ ቅዱስ ከንብብ ኣሎና?
መዓልታዊ መጽሓፍ ቅዱስ ምንባብ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ኣርባዕተ ምኽንያታት ንርአ፡ ካልኦት እውን እንተሃለዉ።
1. ምስ እግዚአብሔር ምምስሳል
ብዝተፈላለየ ምኽንያት ንብልሽውና ዝኸውን ምኽንያት ንጅምር። መጽሓፍ ቅዱስ ምንባብ ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ ኣብዚ ምስ እግዚአብሔር ንራኸብ። ሓደ ሰብ፡ «ኣብ ዝኾነ ቦታ ምስ እግዚአብሔር ክራኸብ እኽእል እየ። ኣብ ገጠር ክመላለስ ከለኹን ውብነት ፍጥረት ኣምላኽ ክሕጎስ ከለኹን፡ ንሱ ይዛረበኒ እዩ፡ ኣነ ድማ ብምስላኡ እሕጎስ እየ» ኢሉ ኪምልስ ይኽእል እዩ። ከምዚ ዝበለ መግለጺ ኪከሓድ ዘይከኣል እኳ እንተኾነ፡ ክንሓስቦ ዘሎና ካልእ እውን ኣሎ።
ኩሎም ምእመናን ብናይ ፍጥረት ድንቅታት ኪሕጎሱ ይግባእ። ኣብ መዝሙር 19 ዳዊት ብለይቲ ኣብ ሰማያት ብዝተራእየ ክብሪ ኣምላኽ ተገሪሙ ነበረ። ብርግጽ፡ ብህድኣት ደው ኢልና ናብ ስፍሓት ጠፈር ክንጥምት ከለና፡ «ድምጺ» ኪስማዕ ይኽእል እዩ። እቲ እንቕበሎ መልእኽቲ ግን ብዛዕባ ዕቤት ኣምላኽን ግርማኡን ጥራይ እዩ ዝነግረና። ካብ ሰማያትን ካብቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ፍጥረትናን ብዛዕባ ባህሪ ኣምላኽ፡ ፍቕሩን ዕላማታቱን ምንም ኣይንማሃርን ኣብ ምድሓን። እዚ ንምርዳእ፡ ካልእ የድልየና።
ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ኣምላኽ ኣወጀ መልእኽቱ ብ ነብያቱ ብ ስልጣኑ ዝተዛረቡ። ሚልክያስ ናይ ብሉይ ኪዳን ናይ መወዳእታ ነብዪ ነበረ፡ ብመጽሓፉ ድማ ብሉይ ኪዳን ተዛዘመ። እብራውያን 1:1-2 ግን፡ ካብ ሽዑ ንነጀው ኣምላኽ ብወዱ «ተዛሪቡ» ከም ዘሎ ይነግረና። ሓዲስ ኪዳን ብዛዕባ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እዩ፡ ኣብቲ ኽፋል ቃል ኣምላኽ ዘሎ ኩሉ መጽሓፍ ድማ ስሙ ይጥቅስ። እቲ ናይ መወዳእታ መጽሓፍ «ራእይ የሱስ ክርስቶስ» (ራእይ 1:1 KJV) እዩ። ብኸቢድ መጠንቀቕታ ይዛዘም። ምንም ነገር ናብቲ መጽሓፍ ኪውሰኽ የብሉን፡ ምንም ነገር ድማ ካብኡ ኪውሰድ የብሉን (ራእይ 22:18-19)። ቅዱሳት ጽሑፋት ምሉእ እዩ፡ ኣምላኽ ኪውስኾ ምንም የብሉን።
ኣብ መንጎ እቲ ጽሑፍ ቃልን እቲ ህያው ቃልን ኣዝዩ ጥቡቕ ምትእስሳር ኣሎ። ጐይታ የሱስ ክርስቶስ «እቲ ቃል» (ዮሃንስ 1:1) እዩ እሞ ንዘለኣለም ይነብር። እቲ ጽሑፍ ቃል ብዛዕባኡ ይዛረብ። ከምቲ ብጸሎት ንዕኡ እንዛረቦ፡ ንሱ ድማ ብቓሉ ኣቢሉ ይዛረበና። ሰባት ድምጺ ኣምላኽ ብግልጺ ኪዛረቦም ከም ዝሰምዑ ኪነግሩና ከለዉ፡ ክንጥንቀቕ ኣሎና። ከምዚ ዝበለ መግለጺታት ምጥላም ግጉይ እኳ እንተኾነ፡ ምጥፋእን ድምጺ ሰሚዕናዮን ናይ ኣምላኽ ድምጺ እዩ ኢልና ምሕሳብን እውን ብማዕረ ይከኣል እዩ። ኣምላኽ ብቓሉ ኣቢሉ ንርእሱ ገሊጹልና እዩ። እቲ ዝሃበና ምግላጽ ንኹሉ ኩነታት ህይወትና ኣብ ምድሪ ፍጹምን እኹልን እዩ። መልእኽቱ ብጽሑፍ ምህላዉ ዘይተጋገና ምዃንና የረጋግጸልና። ክንጠራጠር እንተ ተፈቲና፡ ኩሉ ግዜ ናብ ቃል ክንምለስን ኣብኡ ዝጸሓፎ ኽንርእን ንኽእል ኢና! ንእግዚአብሔርን ንዕኡ ዘለዎ ዕላማን ንምፍላጥ፡ ብጸሎት ቃሉ ኽንብብ ኣሎና።
2. ምምጋብን ምጥንካርን
ከምቲ ኣካላትና ንኣድላዪ ኣካላዊ ሓይሊ ጽቡቕ ምግቢ ዘድልዮም፡ ከምኡ ድማ ነፍሳትና ብእግዚአብሔር ኪምገቡ የድልዮም። እቶም «ንእግዚአብሔር ዝጽበዩ» ጥራይ እዮም መንፈሳዊ ሓይሎም ዘሐድሱ (ኢሳይያስ 40:31)፡ እቲ ሓይሊ ዘፍሪ ምግቢ ድማ መንፈሳዊ እዩ እሞ ካብ ቃል ኣምላኽ እዩ ዝመጽእ። እዮብ ኣብ ፈተናታት ህይወቱ፡ «ቃል ኣፉ ኻብ ኣድላዪ ምግበይ ኣኽቢረዮ» (እዮብ 23:12) ኢሉ ኣወጀ። እዮብ ምግቢ ንኣካል «ኣድላዪ» ምዃኑ ይፈልጥ ነበረ – ግን ካብዚ ንላዕሊ ንነፍሲ ዝኸውን ምግቢ ኣገዳሲ እዩ! ንዋግኡ ይፈልጥ ነበረ እሞ ኣብ ድኻሙ ዜበርትዖ ኺቕበል ይምነ ነበረ። ኤርምያስ ከምኡ ዝኣመሰለ ነገር ገለጸ፡ «ቃልካ ተረኺቡ፡ ኣነ ድማ በሊዔዮ፡ ቃልካ ድማ ንልበይ ሓጐስን ፍስሓን ኰነኒ» (ኤርምያስ 15:16)።
ብዘይዚ መንፈሳዊ ምግቢ ድኹማትን ዘይሰርሑን ክንከውን ኢና። ዘይተመገበ ኣካል ድኹምን ናብ ሕማም ዝቐርብን እዩ፡ ጽቡቕ ምግቢ ምስ ዘይብላዕ ድማ ኣእምሮ እውን ይጸሉ እዩ። እቲ ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ዘሎ ምምስሳል ግልጺ እዩ። ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ጠቓሚ ንምዃን፡ መዓልታዊ ብቓሉ ክንምገብ ኣሎና። ከምቲ ምግቢና ኣብ ሰሙን ሓደ ወይ ክልተ ግዜ ጥራይ ዘይንገብር፡ ከምኡ ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓድሓደ ግዜ ምንባብ ጥራይ ኣይበቅዕን። ካብ ሰባኺ ጽቡቕ ኣገልግሎት ምስማዕ ጠቓሚ እኳ እንተኾነ፡ እዚ ግን ምስ እግዚአብሔር ዘሎና ግዜ ዘየድሊ ኣይገብሮን። ጥዑይ መንፈሳዊ ህይወት ንምሓዝ፡ መዓልታዊ ነፍሳትና ብቓሉ ክንምግብ ኣሎና።
3. ምምራሕን ምምርሓን
መዝሙራዊ፡ «ቃልካ ንእግረይ መብራህቲ፡ ንመገደይ ድማ ብርሃን እዩ» (መዝሙር 119:105) ኢሉ ኣወጀ። ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ክንጓዓዝ ከለና፡ ብፍላይ እቲ መገዲ ዘይንፈልጦ እንተኾይኑ፡ መምርሒታት የድልየና እዩ። ሓደ ተጓዓዛይ ካርታ ኺጥምት ወይ ሳተላይት ናቪጌሽን ኪጥቀም ይኽእል እዩ። ብኸምዚ ዝኣመሰለ ሓገዝ፡ ወይ ብጥንቃቐ ብዝተዋህበ መምርሒታት ካብቲ መገዲ ዝፈልጥ ሰብ፡ እቲ ተጓዓዛይ ናብ መዓርፉ ኺበጽሕ ይኽእል እዩ። ብኸምኡ ድማ ኣብ ህይወት ክንጓዓዝ ከለና መንፈሳዊ ሓገዝን መምርሒን የድልየና። «ካርታና» ቃል ኣምላኽ እዩ፡ እዚ ድማ ክንወስዶ ዘሎና መገዲ ንምርኣይ ይሕግዘና።
ሓደ መገዲ ምስ ዘይንርድኦ፡ ናይ ሓደ ዝበለጸ ተመክሮ ዘለዎ ሰብ ደገፍ ምህላው ጠቓሚ እዩ። ኣቦና ሰማያዊ ካብና ንላዕሊ ብዙሕ ፍልጠት ኣለዎ። ቃሉ ንቕኑዕ መገዲ ንኽንስዕብ ኪሕግዘና ዝኽእል «ትእዛዛት» ይሓዝ። ብሓቂ፡ እቲ ናይ መዝሙር 119 ቴማ ቃል ኣምላኽ እዩ። እቲ ናይ መጀመርታ ፍቕዲ ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ «መገዲ» ይዛረብ። ካልኦት ፍቕድታት ድማ «መገዲ ትእዛዛትካ» (ፍ.27)፡ «መገዲ ሓቂ» (ፍ.30) ከምኡ ድማ «መገዲ ትእዛዛትካ» (ፍ.32) ይጥቅሱ። እቲ ጸሓፊ ንመገዱ ንምስዓብ ሓያል ድሌት ነበሮ።
ቃል ኣምላኽ ዘለዉ ኣደጋታት ክንፈልጥን ክንወግዶምን ዝሕግዙና መጠንቀቕታታት ይሓዝ። ከምኡ ድማ ኣወንታዊ መምርሒን ክንገብሮም ዝግባእ ነገራትን ይነግረና። ኣብ ህይወት ምርጫታት ክንገብር ከለና ዝሕግዙና ስርዓታት ኣብኡ ክንረክብ ንኽእል ኢና። ጸሎትና፡ «ጐይታይ፡ መገድኻ ምሃረኒ» (መዝሙር 86:11) ኪኸውን ይግባእ። ንቕኑዕ መገዲ ንምርካብ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብቐጻሊ ምንባብ የድልየና።
4. ምጽራይን ምጽራይን
ካልእ ኣገዳሲ ምኽንያት ቃል ኣምላኽ ክንብብ ዘሎና፡ ብዛዕባ ቅድስናና እዩ። ጐይታ የሱስ ብዛዕባ ዕላማ ኣቦኡ፡ ተኸተልቱ ብቃል ሓቂ ኪቕደሱ ወይ ቅዱሳት ኪኾኑ (ዮሃንስ 17:17) ተዛረበ። ንደቀ መዛሙርቱ፡ «ሕጂስ ብቓል እቲ ዝነገርኩኹም ጽሩያት ኢኹም» (ዮሃንስ 15:3) በሎም። ንሳቶም ቃላት ካብ ከናፍሩ ዝወጹ ኪሰምዑ ይኽእሉ ነበሩ፡ ምኽንያቱ ብኣካል ምስኦም ነበረ። ንሕና ሎሚ ካብ ገጻት ቅዱሳት ጽሑፋት ኪዛረብ ንሰምዖ። ብዛዕባ ናይ ቃል ምጽራይ ሓይሊ ኣብ ኤፌሶን 5:26 እውን ነንብብ።
ቃል ኣብ ነፍሳትና ምጽራይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንሱ ድማ ናይ ምጽራይ መገዲ እዩ። «መንእሰይ መገዱ ብምንታይ የጽርዮ?» ኢሉ መዝሙራዊ ሓተተ። መልሱ ድማ፡ «ብቓልካ ኸም ዝበለ ኺጥንቀቐሉ እዩ» (መዝሙር 119:9)። እዚ ብምፍላጥ፡ እቲ ጸሓፊ፡ «ቃልካ ኣብ ልበይ ሓቢኤዮ፡ ምእንቲ ኸይብድለካ» (ፍ.11) ኢሉ ኣወጀ። ሓደ ፍሉጥ ወንጌላዊ፡ ዲ. ኤል. ሙዲ፡ «ሓጢኣት ካብዚ መጽሓፍ ኪኸልኣካ እዩ፡ ግን እዚ መጽሓፍ እዚ ካብ ሓጢኣት ኪሕልወካ ይኽእል እዩ» በለ። እዚ ክንደይ ሓቂ እዩ! ናይ ሓጢኣት መገዲ ደስታ እንተ ተጓዒዝና፡ ብናይ ቃል ምእራም ሓይሊ ኽንፍተን ድሌት ኣይህልወናን። ይኹን እምበር፡ ቃል ኣምላኽ ብቐጻሊ ንምንባብ ግዜ እንተ ወሲድና፡ ንብዙሓት መፈንጠራታት ሓጢኣት ከመይ ጌርና ከም እንወግድ ክንመሃር ኢና።
ድለዮ!
ናይ ቃል ሓምላይ መጓሰ የድልየና (መዝሙር 23:2)። እግዚአብሔር ሃበና እሞ ብምምራሕ መንፈስ ቅዱስ መዓልታዊ ክንሕጎሰሉ ይደሊ። ምንባብ ኣገዳሲ እዩ – ግን ምምስሳል እውን ኣገዳሲ እዩ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘንበብናዮ ክንሓስብ ግዜ ኽንወስድ ኣሎና። መዝሙራዊ፡ «ኣብ ትእዛዛትካ ኽመላለስ፡ ንመገድኻ ድማ ከኽብር እየ» (መዝሙር 119:15) ኢሉ ኣወጀ። ከምኡ ኸም ዝገበረ፡ ክንመላለስን ንመገዱ «ኸነኽብርን» ኣሎና፡ እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ቕኑዕ እዩ።
ሓዲስ ኪዳን ንብሉይ ኪዳን የሟልእ እሞ ምሉእ ቃል ኣምላኽ ይህበና። ጴጥሮስ ብዛዕባ «ንጹህ ጸባ ቃል ክትምነዩ፡ ምእንቲ ብእኡ ኽትዓብዩ» (1 ጴጥሮስ 2:2) ዘድሊ ምዃኑ ይጽሕፍ። እዚ ብኡብኡ ሓደ ሕቶ የልዕል፡ «መንፈሳዊ ንምዕባይ፡ ንቃል ኣምላኽ ቅኑዕ ድሌት ክህልወና ኣሎዎ፡ ግን እቲ ድሌት ኣሎናዶ?» ከም እዮብ ካብ ኣድላዪ ምግቢና ንላዕሊ እንተ ዘየኽበርናዮ፡ ሓደ ነገር ብጣዕሚ ግጉይ እዩ። ሓደ ንመጽሓፍ ቅዱስ ድሌት ዘይብሉ ምእመን ብጣዕሚ ዘይጥዑይ ኩነታት ኣለዎ። ጐይታ የሱስ ኣብኡ ምጽናሕን ቃሉ ኣብና ምጽናሕን ኣገዳስነት ኣጕልሐ (ዮሃንስ 15:4,7)። መንፈሳዊ ጥዑያት ንምምላእ፡ መዓልታዊ ብቓሉ ክንምገብን ትምህርቱ ኣብ ልብናን ኣእምሮናን ክንዕቅብን ኣሎና።
ብዛዕባ ኣገዳስነት መዓልታዊ ንባብ ቃል ኣምላኽ ብዙሕ ኪበሃል ይኽእል እዩ። ብቅዱሳት ጽሑፋት ኣቢልና ክንምገብ፡ ክንምራሕን ክንጸሪን ንኽእል ኢና። ኣምላኽ ዝሃበና ምሉእ ምንጪ እዩ! ምእመናን እንተኾይናን ኣብ ገጻት ቃሉ ምስ እግዚአብሔር ክንራኸብ ከም እንኽእል እንተ ተረዲእናን፡ መዓልታዊ ግዜ ኽንመድብን ቅድሜና ዝተኸፍተ መጽሓፍ ቅዱስ ኽንገብርን ኢና እንደሊ። ብጸሎት ምንባብ ንጸሓፊኡ ብዝበለጸ ንኽንፈልጥ የኽእለና።
