ታሪኽ ጸሓፍቲ ኣብ ዘመን ክርስቶስ ኣብ ይሁዳ 6,000 ፈሪሳውያን ጥራይ ከም ዝነበሩ ይነግሩና፡ እዚ ድማ ካብ ቁጽሮም ንላዕሊ ጽልዋ ዝነበሮም ኣዝዩ ንእሽቶ ጉጅለ እዩ። ወንጌላት ክነንብብ ከለና፡ ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከቡ ይመስሉ፡ ግን እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ነቲ ካብ ናዝሬት ዝመጸ ነብዪ ንምዕንቃፍ ስለ ዝደለዩ እዩ።
ኒቆዲሞስ ብለይቲ ንጐይታ የሱስ ክበጽሕ ዝመጸ ፈሪሳዊ ነይሩ። ሰለስተ ኣገዳሲ ፍልልያት ነይርዎ፡ ፈሪሳዊ ነይሩ፡ ገዛኢ እስራኤል ነይሩ፡ መምህር እስራኤል እውን ነይሩ። ብለይቲ ዝመጸሉ ምኽንያት፡ ከም ኣገዳሲ ኣባል እቲ ገዛኢ ባይቶ ዝኾነ ሳንሄድሪን፡ ንየሱስ ምብጻሕ ስሙን ኣብ ማእከል መሳርሕቱ ዘለዎ ቦታን ክጐድኦ ስለ ዝኽእል እዩ (12:42–43)። ብዘይካዚ፡ ኩሉ ግዜ ብዙሓት ሰባት ነቲ ገሊላዊ ረቢ ይኸብብዎ ነይሮም። ኒቆዲሞስ፡ “ሓንቲ ህድእቲ ምሸት ምዝርራብ፡ ምሳኡ ብሓደ፡ ንሕቶታተይ መልሲ ክህበኒ ይኽእል እዩ” ኢሉ ሓሰበ። ሰባት እቲ የሱስ ዝገበሮ ምልክታት ርእዮም ኣሚኖም ነይሮም፡ ግን እዚ ምድሓን ዘምጽእ እምነት ኣይነበረን (2:23–25)። ኒቆዲሞስ ሓደ ካባታቶም ነይሩ፡ “ንስኻ ካብ ኣምላኽ ዝመጻእካ መምህር ኢኻ፡ ከመይሲ ኣምላኽ ምሳኡ እንተዘይኮይኑ፡ ዝኾነ ሰብ እዚ ምልክታት እዚ ክገብር ኣይክእልን እዩ።”
ኒቆዲሞስ ቅኑዕ ነይሩ፡ ከም ብዙሓት ካብ ጉጅለኡ ግብዝ ኣይነበረን፡ ደላይ እውን ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ን“ምልክታት” ምእማንን የሱስ ነብዪ ኣምላኽ ምዃኑ ምእማንን ጥራይ ኣይኣክልን ነይሩ፡ “እንደገና ክውለድ ኣለዎ” (3:5–8)። “እዚ ነገራት እዚ ከመይ ገይሩ ክኸውን ይኽእል?” ኢሉ ይሓትት። ግን እዚ ከም “መምህር እስራኤል” ክፈልጦ ነይርዎ (ቁ. 10)። ቃላት ህዝቅኤል 36:25–27ን 37:9–10ን ግልጺ ነይረን። እቲ “ንፋስ” (መንፈስ)ን እቲ “ማይ” (ቃል)ን ንእስራኤል መንግስቲ ንኽርእዩን ንኽኣትዉን ከም ዘኽእሎም፡ ንዓና እውን ሎሚ። ከምቲ ንሱ ዝሓሰቦ ብእንደገና ምውላድ ኣይኮነን (ዮሃንስ 3:4)፡ ግን ብሓድሽ ልደት እዩ። ከመይ ገይሩ? ንክርስቶስ ብምቕባል እዩ (1:12)።
