ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ኣናንያ ሊቀ ኻህናት፡ ሃይማኖታዊ ደረጃ ምድያብ

ፊሊፕ ናን
26 ጥሪ 2025
7 ዝተሓተ ንባብ

ወርሒ ዝሓለፈት ብዛዕባ ፡ እቲ ምትእምማን ዝደሊ፡ ከምኡ ድማ ፡ እቲ ሓደጋ ዝወስድ ርኢና። እዚ ወርሒ እዚ ድማ ብዛዕባ ፡ እቲ ደረጃ ዝድይብ ብምርኣይ ንዛዝም።

፡ እቲ ሃይማኖታዊ ደረጃ ዝድይብ

እቲ ናይ መወዳእታ ኣናንያና ድማ ኣይሁዳዊ ነበረ፡ ንሕጊ ብትግሃት ዝሕሉን ኣዝዩ ዝኸበረን። ብዓመታት ናይ ትግሃት ስራሕ፡ ንኣይሁዳዊ ሃይማኖታዊ ደረጃ ደየበ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ሊቀ ኻህናት ኮነ ()። እቲ ናይ ሊቀ ኻህናት ስልጣን ብኣምላኽ ባዕሉ እዩ ዝተፈጥረ፡ ኣብቲ እስራኤል ኣብ ምትሕግጋዝ ኣምላኽ ምስ ሰብ ማእከላይ ዝነበረትሉ ድማ፡ ፍሉይ ስራሕ ምስ ዘፍርህ ሓላፍነት ነበረ።

ግን ይቕየር ነበረ፡ ምትሕግጋዝ ኣምላኽ ምስ ሰብ ድማ ይቕየር ነበረ። ነዚ ለውጥታት እዚ ዘይፈልጥ ስለ ዝነበረ፡ ንስልጣኑ ብጽኑዕ ሓዘ፡ ፖለቲካዊ ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ሮማውያን ነይሮምዎ፤ መንፈሳዊ ድማ ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ እታ እትመጽእ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ነይራቶ። እንኮ ዝቆጻጸሮ ዝነበረ ስልጣን ተኸላኸለ፡ እዚ ድማ ዝተወደበ ሃይማኖትን ቁጠባዊ ጽልዋን እዩ። እግዚኣብሔር ንመብራህቱ (ህላዌኡ) ሓንቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ምስ ዘርሕቕ፡ እቲ መሪሕነት ከምቲ ዝነበሮ ኩነታት ይተርፍ።

ፍሉይ ፈሪሳዊ ድሕሪ ምዃኑ፡ ንኣናንያን ካልኦት ሃይማኖታዊ መራሕትን ዓብዪ ምትእስሳር ኮይኑ ነበረ። ፈለማ የሱስ ንኣይሁዳዊ ስልጣን ተጻረረ። ድማ ሰዓብቱ ንመሪሕነቶም ኣይተገዝኡን። ንምዕባይ ቤተ ክርስቲያን ዝገበሮ ናይ ርእሱ ዘይሓስብ ምትእስሳር፡ ብኣኦም ከምዚ ተተርጕሙ፡ “እዚ ሰብኣይ እዚ ኣብ ኩሉ ዓለም ኣብ መንጎ ኣይሁድ ብጥፍኣት ዝዓዪ፡ ጸገም ፈጣሪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ንሱ ናይቲ ክፍልን ንቤተ እውን ከርክስ ፈቲኑ” ()።

እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ዓይነት ዝተወደበ ዘሎ ስውር ሓደጋ የጕልሕ፡ መንፈሳዊ ዕብየት ምስ ምዕባይ ኣብ ሃይማኖታዊ ኣሰራርሓ ይመሳሰል። ክርስትያናት ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ናብ መንፈሳዊነት ዝቐርቡ፡ “ኣባላት ቦርድ ዳይረክተራት” ንምዃን ይጽዕሩ። ድሕሪኡ ድማ ብቑዓት ምዃኖም ከርእዩ ኣለዎም። ቀጺሉ ድማ ንቦታኦም ክከላኸሉ ኣለዎም። እግዚኣብሔር ንቤተ ክርስቲያኑ ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ዝነደፋሉ ምኽንያት እዚ እዩ፡ እቲ ዝለዓለ ስልጣን ኣብ ንመራሕቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ዝወሃብ፡ ካብኦም ንላዕሊ ድማ ጥራይ ኣሎ። ዓብዪ ደረጃ ንምድያብ ዝብሃል የለን!

ቅድሚ ሓደ እዋን ኣሚንካ ን50 ዓመታት ኣብ “ክርስትያናዊ ክበብ” ክትነብር ከም ዘይከኣል ኣንቢበ ነይረ፡ እዚ ድማ ገለ ዓይነት ምፍልላይ ዘይብሉ ክበብ እዩ። ምፍልላይ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ኩሉ ሳዕ ዝመልኦ እዩ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ እቶም ሃይማኖታዊ ደረጃታትን ስልጣን ዝፈትዉ። ኣብ “ንኣሕዋትኩም ብቕንዕና ፍቕሪ ... ብዓሚቕ ” () ክህልወካ ይከኣል ድዩ? ገሊኦም “እወ፡ እቶም ምሳይ ዘይሰማምዑ ከምቲ ኣነ ዝገብሮ ክእዘዙ ድሉዋት እንተኾኑ” ክብሉ እዮም። ሓደ ሓው ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ እንተኾነ፡ ከምቲ ኣነ ዝርእዮ ክርእያ እዩ ኢልና ንሓስብ። ኩሉ ፍልልያት ድማ ስጋዊ፡ ፡ ዘይመንፈሳዊ፡ ልፍልፍ ወይ ዘይእዙዝ ከም ዝኾነ ንርኢ።

ኣብ 23 ኣብ ቅድሚ ደው ክብል ተገብረ። እቲ ሃዋርያ ንምክልኻሉ ከምዚ ኢሉ ጀመረ፡ “‘ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ክሳዕ ሎሚ ብጽቡቕ ንኣምላኽ ግቡአይ ፈጺመ እየ።’ በዚ ድማ ሊቀ ኻህናት ነቶም ኣብ ጥቓ ደው ዝበሉ ኣብ ኣፉ ክወቕዕዎ ኣዘዘ” ()። እንታይ ኢሉ እዩ ንኣናንያ ክሳዕ ክንድዚ ዘሕረቖ? ስለምንታይ ከምዚ ዝበለ ግፍዒ? እቲ ተጻራሪኡ ብንጹህ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ይዓዪ ከም ዘሎ ክርኢ ኣይከኣለን።

ሓደ ሓው ወይ ሓደ ክፋል ቅዱስ ጽሑፍ ካብና ብዝተፈላለየ መገዲ ክርድኦ ከም ዝኽእል፡ እዚ ድማ ብንጹህ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ፡ ኣብ ኣእምሮና እንተ ፈቒድና፡ ነቲ “ኣብ ኣፉ ምውቃዕ” ዘሎና ድሌት ክንቅንስ ይኽእል እዩ። ኣብ ማእከል ቅንዕና ፍቕሪ ክንፍጽም ይሕግዘና ይኸውን። ንላዕሊ ኣገዳሲ እዩ። ፡ ንኣብነት፡ ክርስትያናት እናቐተለ ነበሮ። በዚ ድማ ጌጋ ነበረ፡ ግን ኣይነበረን፡ ዘይቅኑዕ ድማ ኣይነበረን።

ኣናንያን ኣዕሩኹን ንጳውሎስ ንምውጋድ ቈሪጾም ነበሩ። ብምኽንያት ቦታኦም ኣብ ሃይማኖታዊ ደረጃ ግቡኦም ከም ዝኾነ ተሰምዖም። ገመቱ፡ ከቢድ ገበሩ፡ መደብ ገበሩ፡ ምኽንያት ተጠቐሙ፡ ተንኮለኛታት ድማ ነበሩ (፤ )። ሮማውያን ንጳውሎስ የሩሳሌም ናብ ምስ ኣሰጋገርዎ፡ እውን ብግቡኡ ተኣሲሩ ተሰምዖ። ኣገባቡ ናብ መንፈሳዊነት እዚ ምድላይ ይሓትት ነበረ። ገሊኦም ሽማግለታትን ጠበቓኡ ተርቱሎስን ወሲዱ፡ “ኣብ ቅድሚ ገዛኢ ንጳውሎስ ክሲ ኣቕረቡ” ()።

ብሰብ ዝድገፍ ኣብ ጕጅለ ጽቕጥቕጥን ሃይማኖታዊ ጠበቓታትን ይምርኮስ። ኣምላኽ ጽኑዕን ህዱእን እዩ። ግን፡ ኣብ ቦታ ወይ ኣብ እንተ ንነብር ነይርና፡ ንኣናንያ ከመይ ምተሰማዓና? ነጻነቱ ከይረኸበ ከም ዝሞተ ብምግባር ። እዚ ቅኑዕ ነበረ ድዩ? ክምልስ ይሓስብ ነበረ ድዩ? ሕነ ክፈዲ ደለየ ድዩ?

ኣብዚ ኣጸጋሚ ኩነታት እዚ ጠቓሚ ኮይኑ ጸንሐ፡ ምርር፡ ሓርቖት ወይ ቅሬታ ኣብ ልቡ ከይሓዘ። “ሓርቖት ሰብ ነቲ ኣምላኽ ዝደልዮ ጽድቂ ኣየምጽእን እዩ” () ተባሂሉ ተነጊሩና። ሰለስተ ስነ-ስርዓታት ንልቢ ሓለዉ፡ እግዚኣብሔር ምሳኡ ከም ዝነበረ ይፈልጥ ነበረ ()፤ “ንኣምላኽን ንሰብን ንምሓዝ” ይዓዪ ነበረ ()፤ ንመን ከም ዝጸውዖን ንምንታይ ዕላማ ከም ዝጸውዖን ፈጺሙ ኣይረሰዐን። ተኣሲሩ ነበረ ግን ዓቕሊ ኣይገበረን፡ ተኸቢቡ ነበረ ግን ኣይፈርሀን፡ ብሰንሰለት ተኣሲሩ ነበረ ግን እውን ልኡኽ ነበረ ()።

ምርር፡ ሓርቖት ወይ ቅሬታ ኣብ ልብና ስርየት ይገብር ኣሎ ድዩ? ምኽንያት የለን። እዚ ሓደገኛን ዘርክስን ኣሲድ ንርእስና ክንከላኸል ከሎና ይወጽእ። ከም ሓጢኣት ክንፈልጦን ክንእመኖን ኣለዎ። ድሕሪኡ ድማ ንልብና ንምሕላውን ጠቓሚ ንምዃንን ንሰለስተ ስነ-ስርዓታት ክንስዕብ ንኽእል ኢና።

እግዚኣብሔር ድሕሪኡ ነዚ ዘሕርቕን ዝገትእን ኩነታት ተጠቒሙ ንኣገልግሎት እንደገና ኣተኩሮ ገበረሉ። ምእሳሩ ንገዛኢ ፡ ጶርቅዮስ ፌስጦስ፡ ኣግሪጳን በርኒቄን፡ ልዑላን መኮንናትን መራሕቲ ከተማን፡ ከምኡ ድማ ንብዙሓት ኣብ ክምስክር ኣኽኣሎ (፤ ፤ )። ሃዋርያዊ መልእኽትታት ንምጽሓፍ ድማ ዝያዳ ነበሮ።

ቅርብ ፍቑርና ኣጥፊእና ? ነጻነትና ብዕድመ ወይ ብሕማም ይገትእ ኣሎ ድዩ? ገለ ቁጠባዊ ቅልውላው ንሓልፍ ኣሎና ድዩ? እግዚኣብሔር ንለውጢ፡ ወይ ተጠቒሙ ንኣገልግሎትና ይቕይሮ ይኸውን ድዩ? ንእግዚኣብሔር ንዝሓለፈ እምነቱ ነመስግኖ። ኣብ ገደባት ኣይትጠምት። ንላዕሊ ጠምት እሞ ብህዱእ ብሓድሽ ደገታት እግዚኣብሔር ዝኸፍቶም ሓልፍ። እቲ ናይ እግዚኣብሔር ትንቢታዊ ቃላት ንቀዳማይ ክፍጸም ጀመረ፡ “እዚ ሰብኣይ እዚ ንስመይ ኣብ ቅድሚ ኣህዛብን ነገስታቶምን ንምጽዋር ዝተመርጸ ኣቕሓይ እዩ” ()።

ኣየናይ ክኸውን እዩ?

ሓደስቲ ኣመንቲ ከዕብዩን “መንፈሳውያን” ክኾኑን ይምነ ነበረ ()። እታ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን “መንፈሳውያን” ሰባት የድልያ ()። ኣየናይ ንኣገባብካ ናብ መንፈሳዊነት ዝበለጸ ይገልጽ? መንፈሳዊ ምዃን እንበጽሖ ኩነታት ኣይኮነን፡ ግን እንነብረሉ መገዲ፡ ምስ የሱስ እንመላለሰሉ መገዲ እዩ። ቀዳሞት ክርስትያናት “ናይቲ መገዲ ዝነበሩ” እዮም ()። ንኣምላኽ ከም ሰዓብቲ እቲ መገዲ የምልኹ ነበሩ ()።

እቲ “መገዲ” ዝብል ምንቅስቓስን መዓላን የርኢ። ንኣብ ጎኒ ደው ንዝበሉ ንምዝላቕን ንምስሓቕን ኣይተጸዋዕናን፡ ከምኡ ድማ ንኣብቲ መገዲ ምሳና ንዝመላለሱ – ከምቲ ቀዳማይ – ምትእምማን ንምድላይ ኣይተጸዋዕናን። ኣብዚ ናብ መንፈሳዊነት ዝወስድ መገዲ ፡ ኣሰራርሓን ፍሉያት ቦታታትን ዝብሃል የለን። ካልኦት መገድታት ብምኮናን ካልኦት ክርስትያናት ዝመላለሱሉ ኣገባብ ብምነቃፍን ብዝበለጸ ፍጥነት ኣይንዓርግን ኢና። ከምቲ ናይ መወዳእታ ፡ ዓመጸኛታት ክንከውን ኣየድልየናን። እቲ መገዲ ሓደ እዩ፡ ግን እቲ ትርኢት ብተኸታታሊ ይቕየር ኣሎ። ሎሚ ጸሓያዊ እዩ፡ ጽባሕ ግን ንፋሳዊ ይኸውን ይኸውን። ሓድሓደ እቲ መገዲ ንላዕሊ እዩ፡ ሓድሓደ ድማ ኣብ ጥቓ ህዱእ ማያት ይመርሕ።

ኣቱም መጓዓዝያ፡ መንፈሳዊ ንምዕባይ እንኮ መገዲ፡ ምስ የሱስ መራሒና ኩሉ ብቐረባ ምምልላስ፡ ብሓባር ምሕጓስ፡ ድምጹ ምስማዕን ትእዛዛቱ ምእዛዝን እዩ – ከምቲ ካልኣይ ። እባ ንገለ ወሲድኩም ነዚ ዝፍለጥ ቃላት ጐይታና የሱስ እንደገና ኣስተንትኑን ተረድኡን፡ “ኣነ እየ መገዲ፡ ሓቅን ህይወትን” ()።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia