ፍረይ መንፈስ ቅዱስ ንምሕያል መርዓ ምጥቃም

ፍረይ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ርክብ መርዓ ፍረይ መንፈስ ቅዱስ ፍቕሪ፣ ሓጎስ፣ ሰላም፣ ትዕግስቲ፣ ለውሃት፣ ሕያውነት፣ እምነት፣ ህድኣት፣ ምግታእ ርእሲ እዩ” (ገላ. 5:22-23) KJV). እምበኣር እዚ ትሽዓተ ፍረይ መንፈስ ቅዱስ ንርክብ መርዓ ክልተ ምእመናን ብክርስቶስ ከመይ ጌርና ከም እነሕይሎ ንርአ። ፍቕሪ
እዚ ገለ መርዓውቲ ዝዛረብዎም ቃላት እዮም፦ “በዓል ቤተይ ክርድኣኒ ምፈተነ ምበልኩ።” “በዓልቲ ቤተይ ንሓጃተይ ኣይትመልእን እያ።” “ካብዚ መርዓ እንታይ እረክብ ኣለኹ?” ዮሃንስ 3:16 “ኣምላኽ ንዓለም ፈትዋ ምእንቲ ፍቕሪ ክረክብ” ኣይብልን። የግዳስ “ሃበ!” ይብል። ንመጻምድትና ብሓሳብ ምምላስ እንተሃብና፣ ብዙሕ ግዜ ክንበሳጨው ንኽእል ኢና። “ረሳዕዮ። ዳግማይ ምንም ኣይህቦን/ኣይህባን” ክንብል ንኽእል ኢና። ግናኸ እዚ ፍቕሪ ኣይኮነን፤ ኣምላኽ ዝፈተወና ብኸምዚ ኣይኮነን። ሓቀኛ ፍቕሪ ምሃብ፣ ምሃብ፣ ምሃብ፣ንላዕሊ ምሃብ እዩ። ክርስቶስ ክንደይ ፈተወና? ክንደይ ሃበ? “ከምቲ ክርስቶስ እውን ዝፈተወናን ንርእሱ መስዋእቲ ... ንኣምላኽ ዝሃበናን ብፍቕሪ ተመላለሱ” (ኤፌ. 5:2)። እዚ ገለ ባህርያት ፍቕሪ እዮም፦ ፍቕሪ ምሃብ እዩ፤ ንርእሱ ዝስውእ እዩ (ዮሃ. 3:16፤ ኤፌ. 5:2)። ፍቕሪ ብዘይ ቅድመ-ኩነት እዩ፣ ብጽቡቕ ባህሪ ናይቲ ዝፍቀድ ኣይተሰረተን (ሮሜ 5:6-10)። ፍቕሪ ኣይትምነን፤ ንርእሳ ኣይተድህብን (1 ቈረ. 13:4-5)። ፍቕሪ ብቐሊሉ ኣይትቕየምን፤ ቂም ኣይትሕዝን (1 ቈረ. 13:5)። ፍቕሪ ትዕግስተኛ እያ (1 ቈረ. 13:7)። ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ 750 መርዓውቲ ብዛዕባ ጸገማት መርዓ፣ ዝበዝሐ ዝተገልጸ ጸገም ንርእሱ/ርእሳ ዝፈቱ መጻምድቲ እዩ ነይሩ። ካልኣይ ዝበዝሐ ጸገም ድማ ብሓደ ካብቶም መጻምድቲ ዘይምግደስ እዩ ነይሩ። እዞም ክልቲኦም ጸገማት፣ ማለት ትምኒትን ዘይምግደስን፣ ተጻረርቲ ናይቲ ፍረይ መንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ፍቕሪ እዮም። ኣቱም ሰብኡት፦ ንኣንስቲኹም ትፈትውወንዶ? ኣቱም ኣንስቲ፦ ንሰብኡትኩም ትፈትውዎምዶ? ብሓቂ? ንመጻምድትኹም ብመስዋእቲ ትፈትውዎምዶ፣ ከምቲ ክርስቶስ ንቤተ ክርስቲያን ዝፈተዋ? ንገሊኡ ወይ ንኹሉ ረብሓታትኩም፣ ግዜኹም፣ ኣዕሩኽትኹም፣ ስራሕኩም፣ ከምኡ’ውን ደስታኹም ንምሃብ ፍቓደኛታት ዲኹም፣ ምእንቲ ንመጻምድትኹም ዝዓበየ ደስታን ሓጎስን ከተምጽኡ? እንታይ ነገራት ንመጻምድትኹም ከም ዘሐጉስ ክትፈልጡ ፈቲኹም ዲኹም? ንሱ/ንሳ ገለ ንስኹም እትፈትውዎ ንጥፈት ከም ዘይፈትው/ዘይትፈቱ እንተ ትፈልጡ፣ ክትገድፍዎ ወይ ክትቀንስዎ ዲኹም፣ ምእንቲ ምስ መጻምድትኹም ግዜ ንምሕላፍ? “ኣነ ጥራይ እንተሃብኩስ እንታይ ይኸውን? መጻምድተይ ዝሃብክዎ እንተተቐበለ/ትተቐበለት ግናኸ ምንም እንተዘይሃበ/ሃበትስ እንታይ ይኸውን?” ኢልኩም ክትሓትቱ ትኽእሉ ኢኹም። ቀዳማይ፣ ንፍቕሪ መጻምድትኹም ዝርእየኩም ምፍላጥን ምምስጋንን የድልየኩም። ግናኸ ካብ መጻምድትኹም ፍቕሪ ወይ ምሃብ ዝሕብር መርትዖ እንተዘይረኸብኩም እውን፣ ከምቲ ክርስቶስ ዝገበሮ ፍቕሪን ምሃብን ክትገብሩ ክብሪ ኣለኩም፦ ንሓጥኣን፣ ንጸላእቱ ሞተ (ሮሜ 5:6-10)። ኣብዚ ንጥፈት ሓቀኛ ፍቕሪ ክትጸንዑ ተባብዑ፦ “ኣብ ምግባር ጽቡቕ ኣይንሰልችን፣ ምኽንያቱ ብግዜኡ እንተዘይሰልቸና ክንዓጽድ ኢና” (ገላ. 6:9)። ኣምላኽ ንእተዋህቡን እተዋህቡን እተዋህቡን ብዘይ ምምላስ ንዝህቡ ፍሉይ ሽልማት ከም ዘዳለወሎም ምንም ጥርጥር የብለይን። ሓጎስን ሰላምን
“ሓጎስ እግዚኣብሔር ሓይልኹም እዩ” (ነህ. 8:10)። “ሰላም ኣምላኽ ኣብ ልብኹም ይግዛእ” (ቈሎ. 3:15)። ሰብኣይን ሰበይትን ኣብ ዕለታዊ ህይወቶም “ሓጎስ እግዚኣብሔር”ን “ሰላም ኣምላኽ”ን እንተረኺቦም፣ ኣብ መርዓኦም ንሓድሕዶም ብኣካል፣ ብስምዒት፣ ከምኡ’ውን ብመንፈስ ዝቐርቡሉ ሃዋህው ምፍጣር ቀሊል ይኸውን። ክልቲኦም ኣብ ቅድሚ ሓድሕዶም ምሉእ ብምሉእ ምቾት ክስምዖም እዩ፣ ከምኡ’ውን ሓሳባቶም፣ ርእይቶኦም፣ ፍርሓቶም፣ ሻቕሎቶም፣ ከምኡ’ውን ውሽጣዊ ሓሳባቶምን ስምዒታቶምን ብዘይ ፍርሂ ምድሓር፣ ምውራድ፣ ምምሃር፣ ወይ ምጽራፍ ክካፈሉ ፍርሂ ኣይክህልዎምን። ውድቀቶም ብዘይ ፍርሂ ናይ መጻምድቶም ነቐፌታ ወይ ዘይምስጋና ክእመኑ ፍርሂ ኣይክህልዎምን። ብዘይ ፍርሂ ናይ መጻምድቶም ነቐፌታ ወይ ትዕቢት ብዛዕባ ዓወቶም ክዛረቡ ፍርሂ ኣይክህልዎምን። ሓጎስ ኣብ ማእከል ፈታኒ ኩነታት ስምዒት ጸጋን ህልውናን ኣምላኽ ምህላው እዩ (ግብ. 16:25፤ ፊል. 4:4)። እቲ ንሓጎስ ዝውክል ግሪኻዊ ቃል (chara) ምስ ቃላት ጸጋ (charis) ከምኡ’ውን ምስጋና (eucharistia) ዝተኣሳሰረ እዩ። ስለዚ፣ ስምዒት ጸጋን ሞገስን ኣምላኽ ናባና ሓጎስ ናብ ልብና የምጽእ፣ እቲ ሓጎስ ድማ ካብ ልብና ብምስጋና ይፈስስ። እዚ ሓጎስ ኣብ ርክብ መርዓ እንተሃለወ፣ ብዙሕ ግዜ ሰብኣይን ሰበይትን ንሓድሕዶም ምስጋናን ኣድናቖትን ይገልጹ። ሰላም ካብ ጭንቀትን ፍርሕን ናይቲ ክኸውን ዝኽእል፣ ግናኸ ብሓፈሻ ዘይኸውን፣ ናጻ ምዃን እዩ (ፊል. 4:6-7)። ንመንፈስ ቅዱስ ፍረይ ሓጎስን ሰላምን ኣብ ህይወትና ከገልግል እንተፈቐድናሉ፣ ንመጻምድትና፣ ንደቅና፣ ከምኡ’ውን ንኻልኦት ኣብ ከባቢና ንምብጻሕ ናጻ ክንኸውን ኢና። ትዕግስቲ
“ን15 ዓመት ተመርዒና ኢና ግናኸ መጻምድተይ ገና ከምዚን ከምቲን ይገብር/ትገብር” ይብል እቲ ሓደ። ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር ክትሓስቡ ወይ ክትብሉ እንተተፈተንኩም፣ ንርእስኹም ኣብ ቦታ ኣምላኽ ኣእትውዋ። ንስኹም ንኽንደይ ግዜ ደቂ ኣምላኽ ኴንኩም ኣለኹም? ንሱ ንኽንደይ ግዜ ገለ ልማዳት ወይ ኣተሓሳስባ ክትቅይሩ ፈቲኑኩም? ስለዚ፣ ትዕግስቲ ማለት ንሓድሕድ ልማዳትን ፍሉይ ባህርያትን ብትዕግስቲ ምምጥጣን እዩ፣ ብዘይካ ንሓድሕድ ናብ ምስልኹም ንምቕያር ምፍታን። “ብትዕግስቲ፣ ንሓድሕድ ብፍቕሪ እናተጻወርኩም” (ኤፌ. 4:2) ማለት “ነዊሕ ቁጥዓ” ማለት እዩ፣ ማለት ተጻራሪ ናይ “ሓጺር ቁጥዓ”። ንመጻምድቲ ምምሃር ዘይኮነስ ምጽላይ የጠቓልል። ለውሃት ወይ ሕያውነት
“ንሓድሕድኩም ሕያዋን፣ ለዋሃት ልቢ፣ ንሓድሕድኩም ይቕረ በሉ፣ ከምቲ ኣምላኽ ብዛዕባ ክርስቶስ ይቕረ ዝበለኩም” (ኤፌ. 4:31-32)። “ኣርዑተይ ኣብ ልዕሌኹም ጽዓኑ ... ምኽንያቱ ኣርዑተይ ቀሊል (ወይ ለዋህ) እዩ ጾረይ ድማ ፈኲስ እዩ” (ማቴ. 11:29-30)። ተጻራሪ ለውሃት ምቁጽጻር ወይ ምግዛእ እዩ - ንጉስ ናይቲ ከረን ክትከውን ምድላይ፣ ኩሉ ብመንገደይ ክኸውን ምድላይ፣ ርእይቶታተይ ጥራይ ክቑጸር፣ ውሳነታተይ ድማ ዝበለጸ ክኸውን ምድላይ። ኣብ ኤፌሶን 4:32 ለውሃት ናብ ይቕረ ምባል ከም ዝመርሕ ኣስተብህሉ። ሰብኡትን ኣንስትን ቂም ክሕዙ የብሎምን፦ “ፍቕሪ ... ሓጢኣት ኣይትመዝግብን” (1 ቈረ. 13:5)። ግናኸ፣ “በዓልቲ ቤተይ/በዓል ቤተይ ክንደይ ከም ዝበደለትኒ/ዝበደለኒ ኣይትፈልጥን ኢኻ” ክትብሉ ትኽእሉ ኢኹም። ግናኸ ንስኹም እውን ክንደይ ንኣምላኽ ከም ዝበደልኩም ፍንጪ ሓሳብ እውን የብልኩምን። ንሱ ምሉእ ብምሉእ ብነጻ ይቕረ ኢሉልኩም እዩ፣ ንስኹም ድማ ንመጻምድትኹም ብተመሳሳሊ መገዲን ብተመሳሳሊ ደረጃን ይቕረ ክትብሉ ኣለኩም (ኤፌ. 4:32)። ሕያውነት
ሕያውነት ኣብ ሓድሽ ኪዳን ምሕጋዝ የመልክት። ምሳሌ ክርስቶስ ብዛዕባ እቲ ሕያዋይ ሳምራዊ ነዚ ባህሪ የርኢ። “ፍቕረይ፣ እንታይ ክገብር ንምሕጋዝ?” ዝብል ቃል “ፍቕረይ፣ ንስሊፐረይን ጋዜጣይን ኣምጽኣለይ” ካብ ዝብል ቃል ቅድሚት ክስራዕ ኣለዎ። እግዚኣብሔር ከምዚ በለ፦ “ኣብ ማእከልኩም ዝዓበየ ዝኾነ፣ ከምቲ ... ዘገልግል ይኹን” (ሉቃ. 22:26)። እምነት
እምነትና ብምእማን ብእግዚኣብሔር የሱስ ክርስቶስ ንምድሓንና ኣይውድእን። “ብእምነት ንመላለስ እምበር ብርእየት ኣይኮነን” (2 ቈረ. 5:7)። “እምነትኩም ኣዝዩ ይዓቢ” (2 ተሰ. 1:3)። ምሉእ ህይወትና ከም ክርስቲያናት ብምምሕዳር እምነት፣ ማለት ብምእማንን ብምውካልን ኣብ እግዚኣብሔር ክምዘዝ ኣለዎ። ከምቲ ንክርስቶስ ብእምነት ናብ ህይወትና ዝተቐበልናዮን ድሒንና ናብ ሰማይ ከም እንኸይድ ብሩኽ እምነት ዘለናን፣ ብተመሳሳሊ እምነት ንዕለታዊ ህይወትና ኩሉ ነገር ንዕኡ ክንውክል ኣለና፣ ንመሪሕነቱን ንምምላእ ኩሉ ሓጃትናን ክንውከል ኣለና። ሰብኣይን ሰበይትን ኩሉ መዓልቲ ብእምነትን ብምውካልን ኣብ እግዚኣብሔር እንተነበሩን እንተተመላለሱ፣ እዚ ማለት ኩሉ ውሳነ ናብ እግዚኣብሔር ክቐርብ እዩ፣ ንፍጹም ፍቓዱ ንምፍላጥን ንምግባርን መሪሕነት እናሓተቱ። ክንደይ ጸገም መርዓ ብኸምዚ መገዲ ምተወገደ። ሰብኣይን ሰበይትን ብዛዕባ እቲ ነፍሲ ወከፎም ክገብሩዎ ዝመርጹ ምምጓት ዘይኮነስ፣ ክልቲኦም ብሓቀኛ ንእግዚኣብሔር እንታይ ከም ዝደልዮም ክፈልጡ ንርእሶም ክውፍዩ እዮም። ህድኣት
ህድኣት ማለት ንርእስና መሰላት ምሕዳግ፣ መጻምድትና ዝጎድኣና ነገር እንተበለ ወይ እንተገበረ ሕነ ዘይምፍዳይ ወይ ዘይምምላስ እዩ (ዘሁ. 12:3,13፤ 1 ሳሙ. 25:32-34)። ንኣብነት፣ መጻምድትኹም ገንዘብ ምብኻን እንተጀመረ/ትጀመረ፣ ብምምላስ ንስኹም እውን ገንዘብ ምብኻን ዘይኮነስ፣ ንስድራኹም ነቲ ብዘይምጥንቃቕ መጻምድትኹም ዝተፈጥረ ገንዘባዊ ጸገም ንምሕጋዝ ዝከኣለኩም ግበሩ። ክርስቶስ፣ ኣብነትና፣ “ኣነ ለዋህን ትሑትን ልቢ እየ” ይብል (ማቴ. 11:29)። ከምኡ’ውን “ብጹኣን እቶም ትሑታት፣ ምኽንያቱ ንምድሪ ክወርሱ እዮም ... ንጸላእትኹም ፍተዉ፣ ንዝረግሙኹም ባርኹ፣ ንዝጸልኡኹም ጽቡቕ ግበሩ፣ ንዝበድሉኹምን ንዝሰጉጉኹምን ድማ ጸልዩ” (ማቴ. 5:5,44)። ኣብዚ ጴጥሮስ ከምዚ ይውስኽ፦ “ለዋህን ህዱእን መንፈስ ... ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ክቡር እዩ” (1 ጴጥ. 3:4)። ትሑት ሰብ ዝእመን ሰብ እዩ። ንጉስ ዳዊት ኣብ ህይወቱ ገለ ዘሰንብድ ነገራት ገይሩ። ግናኸ ኣብ መዝሙር 32ን 51ን ብቐዳምነት ናይ ምእማን ሰብ እዩ። ስለዚ፣ ብዘይካ ሓጢኣቱ፣ ኣምላኽ ንዳዊት “ሰብ ብድሕሪ ልበይ” ኢሉ ክጽውዖ ክኢሉ (ግብ. 13:22)። ንመጻምድትና በዳሊ ቃላትናን ባህርያትናን ንምእማን ድሉውነት ንሓያል መርዓ ኣገዳሲ ኣካል እዩ። ምግታእ ርእሲ ወይ ርእሰ-ቁጽጽር
ኣየናይ ክፋል ኣካል እዩ ዝበዝሕ ግዜ ካብ ቁጽጽር ዝወጽእ? ያእቆብ 3 ምላስ ከም ዝኾነት ይነግረና፦ “ምላስ ሓዊ እያ፣ ዓለም ዓመጽ እያ ... ንምሉእ ኣካል ተበክል ... ንምላስ ዝገትኣ ሰብ የልቦን፤ ዘይተገትአት ክፉእ እያ፣ ምሉእ ብሞት ዝመልአ መርዚ። ብእኣ ንኣምላኽ፣ ንኣቦ፣ ንባርኽ፤ ብእኣ ድማ ንሰብ፣ ብምስሊ ኣምላኽ ዝተፈጥሩ፣ ንረግም”። ንሕና ከም ደቅና ኮይና እንደጋግሞ ዝነበርና ንእሽቶ ምሳሌ ኣሎ፦ “በትርን ኣእማንን ኣዕጽምተይ ክሰብሩ ይኽእሉ እዮም፣ ግናኸ ቃላት ፈጺሞም ኣይጎድኡንን እዮም።” ብሓቂ ግና፣ ብምላስ ዝወሃብ ቁስሊ ካብ ኣካላዊ ቁስሊ ንላዕሊ ይጎድእ። እዚ ኣብ ርክብ መርዓ ብዙሕ ግዜ ይኸውን። “ቃላት ሓሜተኛ ከም ቁስሊ እዮም፣ ናብ ውሽጣዊ ክፋል ከብዲ ይወርዱ” (ምሳ. 26:22)። “ሞትን ህይወትን ኣብ ሓይሊ ምላስ እዮም” (ምሳ. 18:21)። U.S. News & World Report (ፈብሩዋሪ 21፣ ’94) ብዛዕባ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ መጽናዕቲ ናይ መርዓውቲ ንፍልይቲ ፍትሕ ዝተነበዩ ነገራት ሓቢሩ። ዝበዝሐ ኣገዳሲ ነገር ኣብ ቀዳማይን ድሕረይን ዓመታት መርዓ ብሓድሕድ ዝወሃብ ስድብን ምውራድን እዩ ነይሩ። መንፈስ ቅዱስ ንነፍሲ ወከፍ መርዓውቲ ንምላሶም ክገትኡ፣ ቃላቶም ብጥንቃቐ ክመርጹ፣ ከምኡ’ውን ሓይሊ ንግግርኦም ንምሕናጽ፣ ዘይኮነስ ንምፍራስ መርዓ፣ ክጥቀሙ ይሓግዞም። እዞም ትምህርቲ ካብ ሰሎሞን ክንመሃር፦ “ልስሉስ መልሲ ቁጥዓ የርሕቕ ... ቃል ብግዜኡ ዝተዛረበ፣ ክንደይ ጽቡቕ እዩ!” (ምሳ. 15:1,23)። ብዛዕባ ደራሲ፦ ጳውሎስ ካነር ኣርታዒ ናይ ቃላት ሓቂ እዩ። እዚ ጽሑፍ ካብ ወርሒ ጥሪ-ለካቲት ’96 ሕታሙ፣ ብፍቓድ ዝተወስደ እዩ።