መጽሓፍ ቅዱሳዊ ግጭታት ስድራቤት: ትምህርትታት ካብ ኣዳም ክሳብ ይስሃቅ

ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከቡ ኣብነታት ግጭታት ስድራቤት

ድሕሪ ውድቀት ሰብ ብቕጽበት፡ ግጭታት ኣብ ስድራቤታት ናይ ዝመጽኡ ወለዶታት ክጸልዉ ጀመሩ። ብዙሓት ሰባት፡ ስድራቤታት ናይ ዝሓለፉ ወለዶታት ኣብ ዝምድናታቶም ብዙሕ ኣገደስቲ ግጭታት ኣይነበሮምን ይብሉ እዮም። እቲ ስድራቤት ሃይማኖታዊ ነበረን እቲ ዝምድናታት ድማ ዝተሳሰረ ነበረን ይብሉ እዮም። ይኹን እምበር፡ ስድራቤታት ኩሉ ግዜ ግጭታት ኣሕሊፎም እዮም።

ኣዳምን ሄዋንን

ብዙሓት መጽሓፍ ቅዱሳውያን ስድራቤታት ኣገደስቲ ግጭታት ኣሕሊፎም እዮም፡ ስድራቤት ኣዳምን ሄዋንን ድማ ካብዚ ፍሉይ ኣይነበረን። ኣምላኽ ንሄዋን ንሰብኣያ ክትግዛእ ከም ዘለዋን «ንሱ ድማ ክገዝኣኪ እዩ» (ዘፍጥረት 3:16 NKJV) ብንጹር ነገራ። እዚ ማለት ኣዳም ካብ ሄዋን ዝበልጽ ነበረ ማለት ኣይኮነን፡ የግዳስ ኣብ መንጎኦም ፍልልያት ነበሩ ኣብ ኣገልግሎቶም። ይኹን እምበር፡ ሄዋን ቃል ኣምላኽ ኣፍሊሳ፡ መሪሕነት ወሲዳ፡ ንቐዳማይ ወዳ ብጌጋ ተረዲኣቶ፡ ካብ ኣዳም ምንም ሓበሬታ ከይወሰደት ቃየል ኢላ ሰመየቶ። «ኣዳም ድማ ንሄዋን ሰበይቱ ፈለጣ፡ ጸኒሓ ድማ ቃየል ወለደት፡ ‘ካብ እግዚኣብሄር ሰብኣይ ረኺበ’ በለት» (4:1)። ስም ቃየል ንመግለጺኣ የንጸባርቕ፡ ንሳ ከም ዝሰመየቶ የርኢ።

ሄዋን መሪሕነት ቀይራቶ፡ ፈለማ ንኣዳም ናብ ውድቀት ብምምራሕ፡ ድሕሪኡ ድማ ንቃየል ብምስማይ። «ካብ እግዚኣብሄር ሰብኣይ» ከም ዝረኸበት ተዛሪባ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ንሓዉ ኣቤል ዝቐተለ ቅትለት ከም ዝነበረ ደኣ ረኸበት፡ «ቃየል ኣብ ልዕሊ ኣቤል ሓዉ ተንስአ እሞ ቐተሎ» (ቁ.8)።

ሄዋን እቲ እተኸልከለ ፍረ ምስ በልዐት እሞ ንኣምላኽ ምስ ዘይተኣዘዘት፡ ዘርኢ ቅንኣት፡ ቍጥዓን ክፉእ ሓሳብን ትዘርእ ነበረት፡ እዚ ድማ መሪር ፍረ ዓብዪ ሓዘን ኣፍረየ። ሓደ ወዲ ንሓደ ሓዉ ቐተለ፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ቐታሊ ተሰጎገ። ንሳ መሪሕነትን ነጻነትን ብምውሳዳ፡ ምትፍናንን ግጭትን ዓጸደት። ድሕሪኡ፡ ኣዳም መሪሕነቱ ቀጸለ እሞ ንሳልሳይ ወዱ ሴት ብምስማይ ሓላፍነት ወሰደ፡ «ኣዳም ድማ ሚእትን ሰላሳን ዓመት ምስ ገበረ፡ ብምስሉ ኸም ኣምሳሉ ወዲ ወለደ እሞ ሴት ኢሉ ሰመዮ» (5:3)።

ኣብ መንጎ እቲ ሄዋን ንቃየል ዝሰመየቶ ግዜን እቲ ኣዳም ንሴት ዝሰመየቶ ግዜን ገለ ዓመታት ሓሊፉ እዩ። ብግልጺ፡ ንሓደ እዋን ኣብ መንጎ ሰብኣይን ሰበይትን ሓድነት ኣይነበረን። ይኹን እምበር፡ ኣዳምን ሄዋንን እቲ ብዛዕባ ምድንጋር ኣገልግሎት ዝተማእከለ ግጭታት ከም ዝፈለጡን ከም ዝፈትሕዎን፡ በዚ ድማ ሓድነት ከም ዝመለሱን ይርአ። ሴት ኣብቲ ነዊሕ መስመር «ዘርኢ ሰበይቲ» ቐዳማይ ኮነ፡ እዚ ድማ በቲ ክብሪ ዘለዎ ዘርኢ ተዛዘመ፡ ንሱ ድማ ርእሲ እቲ ተመን ክጭፍልቕ ነበረ (3:15)።1

ስድራቤት ሎጥ

ኣብ ስርዓት ስድራቤት ሎጥ፡ ግጭታት ብሰንኪ ዝተበላሸወ ራእይን ምብትታን ርክብን ተፈጢሮም። ሎጥ ነቲ ሓጺር ግዜ ዘለዎ ህሉው ደኣ እምበር፡ ነቲ ነዊሕ ግዜ ዘለዎ መጻኢ ኣይረኣየን፡ ነቲ ግዝያዊ ደኣ እምበር፡ ነቲ ዘለኣለማዊ ኣይረኣየን፡ ነቲ ስጋዊ ደኣ እምበር፡ ነቲ መንፈሳዊ ኣይረኣየን። «ሎጥ ድማ ኣዒንቱ ኣልዒሉ፡ ኵሉ እቲ ጐልጐል ዮርዳኖስ፡ ኵሉ ብማይ ዝተረወየ ከም ዝነበረ ረኣየ... ሽዑ ሎጥ ንርእሱ ኵሉ እቲ ጐልጐል ዮርዳኖስ ሓረየ፡ ሎጥ ድማ ናብ ምብራቕ ተጓዕዘ» (13:10-11)። ድሕሪኡ «ድንኳኑ ናብ ሰዶም ኣንጸፈ»፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ናብታ እክይቲ ከተማ ኣተወ እሞ ኣብ «ኣፍ ደገ ሰዶም» (19:1) ተቐመጠ፡ ሰዶም ብቕጽበት ክትፍረድን ክትጠፍእን እኳ እንተ ነበረት። በዚ ድማ፡ ሎጥ ውሽጣዊን ግዳማዊን ግጭታት ኣሕለፈ፡ ከመይሲ ሎጥ ኣብታ ዝበላሸወት ቦታ ኸሎ፡ «ነቲ ዘይሕጋዊ ተግባራቶም ብምርኣይን ብምስማዕን ንጻድቕ ነፍሱ መዓልቲ መዓልቲ የሳቕያ ነበረ» (2 ጴጥሮስ 2:8)።

መልእኽቱ ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ዘሎ ጥፍኣት ከተማ ስለ ዝተዘንገዐ፡ ኣብ መንጎኡን ስድራቤቱን ኣብ ርክብ ምድንጋር ነበረ። ንኣማቶኡ ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ዘሎ ሓደጋን ብቕጽበት ስጉምቲ ምውሳድ ከም ዘድሊን ክነግሮም ፈተነ። «ሎጥ ድማ ወጺኡ ንኣማቶኡ፡ ንኣዋልዱ ዝሓጽዩ፡ ‘ተንስኡ፡ ካብዛ ቦታ እዚኣ ውጹ፡ ከመይሲ እግዚኣብሄር ነዛ ከተማ እዚኣ ኼጥፍኣ እዩ!’ በሎም። ንኣማቶኡ ግን ከም ዝጻወት ኮይኑ ተሰምዖም» (19:14)። ክንደይ ዘሕዝን! እቲ ምብትታን ርክብ ንስድራቤቱ ከቢድ ሳዕቤናት ኣስዓበ። ብተወሳኺ፡ ንሱ ናብ ቅድሚት ክርኢ ኸሎ፡ ሰበይቱ ናብ ድሕሪት ትርኢ ነበረት፡ እቲ ንስጋዊ ነገራት ዝነበራ ዝተበላሸወ ራእይን እቲ ኣብ ርክብ ዝነበረ ምድንጋርን ድማ ኣዝዩ ኣዕናዊ ነበረ፡ «ሰበይቱ ድማ ናብ ድሕሪኡ ገጻ ረኣየት፡ ዓንዲ ጨው ድማ ኮነት» (ቁ.26)።

ስድራቤት ኤሊ

ምዕባለ ግጭታት ኣብ ስድራቤት ኤሊ እውን ይርአ፡ ንሱ ኣብ እስራኤል ሓደ ኻህን ከምኡውን ዳኛ ነበረ። ንሱ ብኽብሪ፡ ብስልጣንን ብፍሉጥነትን ዝፍለጥ ሰብ ነበረ፡ ግን ምስ ደቁ ጽቡቕ ግዜ ኣይሓለፈን። ደቁ ንኣምላኽ ፍርሃት ኣይነበሮምን፡ ንኣገዳስነት እቲ ንእግዚኣብሄር ዝቐርብ መስዋእቲ ድማ ኣናኣእስዎ። «ስለዚ ሓጢኣት እቶም መንእሰያት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣዝዩ ዓብዪ ነበረ፡ ከመይሲ ሰባት ንመስዋእቲ እግዚኣብሄር ይፍንፍንዎ ነበሩ» (1 ሳሙኤል 2:17)። ኤሊ ብዛዕባ ሓጢኣት ደቁ ምስ ተነግሮ፡ ብህዱእ ገሲጽዎም፡ ግን ብፍቕሪ ብግቡእ ኣይገስጾምን። በዚ ድማ፡ ደቁ ኣብ ምንዝርና ዝያዳ ተዋፈሩ። «ደቁ ንርእሶም ኣበላሸዉ፡ ንሱ ድማ ኣይገስጾምን» (3:13)።

ኤሊ ብሞያኡ ኣዝዩ ስለ ዝተዋፈረ፡ ኣብ ስድራቤቱ ዘለዎ ኣገልግሎት ኣግሃደ። ንደቁ ክመርሕ፡ ከሰልጥን ከምኡውን ኣድላዪ ምስ ኮነ ክገስጽ ኣይከኣለን። ንዝወሰኸ ሓጢኣት ደቁን ንኣድላዪ ዝኾነ ግስጻን ክገጥም ኣበየ፡ እዚ ድማ ድሕሪኡ ንስድራቤት ጥፍኣት ኣስዓበ። ቻርለስ ስዊንዶል ኣብ ስድራቤት ኤሊ ኣርባዕተ ጸገማት ኣመልከተ፡

ብሞያ ኣቦ ምጥባቕ፡ ንጽቡቕ ስድራቤት ብምግሃድ፡
ንኸቢድነት ኣነባብራ ደቁ ምግጣም ምእባይ፡
ንማዕዳታት ካልኦት ብግቡእ ምላሽ ምሃብ ምፍሻል፡ ከምኡውን
ንጌጋ ምምኽናይ፡ በዚ ድማ ናይ ጸገም ክፋል ምዃን።2

ይስሃቅን ርብቃን

ብምጥባቕን ብኣድልዎ ዝመጹ ግጭታት ኣብ ስድራቤት ይስሃቅ ይርአ። ይስሃቅ ሃብታም ሰብ ነበረ። ርብቃ፡ ሰበይቱ፡ ምስኡ ክትሓብር ኢላ ቤታን ኩሎም ፍቑራታን ገዲፋ መጺኣ ነበረት። እቲ ስድራቤት ጽቡቕ ጀመረ፡ ክልቲኦም ንሓድሕዶም ይፈላልዩ ነበሩ፡ ብመንትዮም ደቅን፡ ኤሳውን ያእቆብን ድማ ተባረኹ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ ፍቕሪ ርብቃ በረደ፡ ኣዒንቲ ይስሃቅ ድማ ደበስ በለ። ክልቲኦም ፍቑር ቆልዓ ነበሮም፡ ርብቃ ድማ ንይስሃቅ ኣታሊላ ንፍቑር ወዳ ያእቆብ ዕላማኣ ከተሳልጥ ፈተነት። ይስሃቅ ንኤሳው፡ ንቐዳማይ ወዲ፡ ክባርኽ ደለየ፡ ግን ተታሊሉ ንያእቆብ ደኣ ባረኾ (ዘፍጥረት 27:1-46)። ርብቃ መሪሕነት ወሲዳ፡ ዘርኢ ምጥባቕ ዘሪኣ፡ ፍርዲ ዘይምእዛዝ ድማ ዓጸደት። እዚ ግጭት እዚ ንኹሉ ስድራቤት ከቢድ ጸገማት ኣስዓበ።

ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሓት ካልኦት ስድራቤታት ኣለዉ፡ ኣብኣቶም ግጭታት ንኹሉ ስድራቤት ጸልዮም። ይኹን እምበር፡ እቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተጠቕሱ ኣብነታት፡ ግጭታት ኣብ ስድራቤታት ናይ ዝሓለፉ ግዜያት ከም ዝነበሩ፡ ኣብቶም ብኣምላኽ ዝኣምኑ ስድራቤታት እውን ከይተረፈ፡ ንምዝኽኻር እኹላት እዮም። እዞም ግጭታት እዚኦም ጥርጣረ፡ ጌጋ ምግንዛብን ዘይምእዛዝን የጠቓልሉ፡ እዚ ድማ ንኽልተ ደቂ ኣዳም ምጥፋእ ኣስዓበ። ኣብ ስድራቤት ሎጥ፡ እቲ ናይ ዝተበላሸወ ራእይን ዝተጋጨወ ርክብን ግጭታት ንሞት ሰበይቱ እውን ኣስዓበ። ኣብ ስድራቤት ኤሊ፡ እቲ ናይ ምሽፋንን ግስጻ ዘይምህላውን ግጭት ካብ ኣምላኽ ንደቁ ፍርዲ ኣስዓበ። ኣብ ስድራቤት ይስሃቅ፡ እቲ ናይ ኣድልዎን ምጥባቕን ግጭት ንምብትታን ስድራቤት ኣስዓበ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ግጭታት ኣብ ዝምድናታት ስድራቤት ቀጻሊ ጸገማት የቕርቡ፡ ብፍላይ ኣብ ቀዳማይ ደረጃታት እንተ ዘይተፈቲሖም።

ንግጭታትን ሳዕቤናትን ኣብ ስድራቤታት ናይ ዝሓለፉ ግዜያት ብምምርማር፡ ብዛዕባ ምኽንያታት ግጭታት ኣብ ስርዓት ስድራቤት ግንዛበ ክውስኽ ይኽእል፡ ከምኡውን ነቶም ከቢድ ሓደጋታት ብቕጽበት ብምፍታሕ ግጭታት ክንወግዶም ንኽእል ኢና። በዚ ድማ፡ ነቶም ብዘይተፈትሑ ግጭታት ዝመጹ ጸገማት ብዝያዳ ብምምርማር፡ ንምብትታን ዝምድናታት ዘስዕብ ምብትታን ንምክልኻል ዘድሊ ምዕባለ ብዝበለጸ ክንርድኦ ኢና። ጸሎተይ እዚ ሓሳብ እዚ ንብዙሓት ስድራቤታት በረኸት ክኸውን እዩ።

መወከሲታት