ንኹሉ ክርስትያን ጽኑዕ መንፈሳዊ መሰረት ምህናጽ

ጽኑዕ መሰረት: ነፍስ ወከፍ ስድራቤት እንታይ የድልያ“እንተኾነ ግና እቲ ጽኑዕ መሰረት ኣምላኽ ደው ኢሉ ኣሎ፣ እዚ ማሕተም እዚ ኸኣ ኣለዎ፦ ‘እግዚኣብሔር ነቶም ናቱ ዝኾኑ ይፈልጦም እዩ’” (2 ጢሞቴዎስ 2:19)። እቲ “ኣምላኽ ንወለዲ ደቆም ይህቦም ምእንቲ ኺዓብዩ” ዝብል ጥንታዊ ምሳሌ ካብቲ ክንኣምኖ እንደሊ ንላዕሊ ሓቂ ኣለዎ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰብኡትን ኣንስትን ሰብ ሓዳር ምስ ኮኑ፡ ደቆም ክሳዕ ዝውለዱ ብመንፈሳዊ ነገራት ኣይግደሱን እዮም። ድሕሪኡ ኸኣ፡ ከም ወለዲ ብዝስምዖም ሓላፍነት፡ ብዛዕባ ኣምላኽ፡ እምነትን መንፈሳዊ መሰረትን ዝያዳ ከም ዝሓስቡ ይገብሮም። ኣብ ኣስታት ዓሰርተ ዓመት ይገብር ኒውስዊክ ነዚ ሓቂ እዚ ብዛዕባ “ወለዶ ባቢ ቡመር” ኣመልኪቱ። ኣብታ “ደቂ ኸኣ ክመርሕዎም እዮም፦ መንእሰያት ኣሜሪካውያን ናብ ኣምላኽ ይምለሱ” (ታሕሳስ 17, ’90) ዘርእስታ ዓንቀጽ፡ ስነ-ሰብኣዊ ምሁር ዋድ ክላርክ ሩፍ፡ እቲ ዝዓበየ ናብ ቤተ ክርስትያን ዝምለስ ዝነበረ ጉጅለ፡ ሰብ ሓዳር ምስ ደቆም ምዃኖም ገሊጹ። “ብዘይ ደቅኹም ዝመርሑኹም እንተዝኸውን፡ መብዛሕትኹም ወለዶ 60ታት ገና ንግሆ ሰንበት ኣብ ዓራትኩም ምሓደርኩም” ኢሉ ተዛሪቡ። ዓሰርተ ዓመት ጸኒሑ፡ እቲ ወለዲ ንደቆም ኣብ “X” ዝተሰየመ ዓለም ንምዕባይ ዝገብርዎ ተወሳኺ ጻዕሪ፡ ነቲ ጥንታዊ ሕቶ የልዕሎ፦ “እንታይ እዩ ንሓንቲ ጥዕና ዘለዋ ስድራቤት ዝገብራን፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ንምጥፋኣ ኲሉ ግዜ ዝፍትን ዘሎ ጸቕጢታት ጸጥታን ጽንዓትን ዝህባ?” እቲ መልሲ፡ እኳ ደኣ ውስብስብን ከቢድን እንተኾነ፡ ገና ብጽኑዕ መሰረት ምጅማር የጠቓልል። ንክርስትያናዊት ስድራቤት ከኣ እቲ መሰረት ብኣምላኽ እዩ ዝወሃብ። እቶም ንጽኑዕ መሰረት ዝኸውንዎ መሃንደስቲ ኣቑሑት
መጽሓፍ ቅዱስ ንስድራቤት ንምምልካት ብሓፈሻ “ቤት” ዝብል ቃል ይጥቀም። ንኣብነት፡ እብራውያን 3:1-6 ከም ዝብሎ፡ ከም ምእመናን “ቤት ኣምላኽ” ኢና፡ ማለት ኣባላት ስድራቤት ኣምላኽ ኢና። ነፍስ ወከፍ ቤት፡ ስለዚ ኸኣ ነፍስ ወከፍ ስድራቤት፡ ጽኑዕ፡ ጸጥታዊን ሓያልን ንምዃን ጽኑዕ መሰረት የድልያ። ኣምላኽ ኣብ ስድራቤትና ጽኑዕ መሰረት ንምህናጽ ከም ህያባት ዝህበና ሰለስተ መሃንደስቲ ኣቑሑት ንርአ። 1. ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢልካ ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ውልቃዊ ርክብ
እቲ ኣብ ዘፍጥረት 1:26-28 ዘሎ ናይ ሰብ ፍጥረት ቀዳማይ ትርጉም፡ እቲ ንሰብ ዝፍለጥ ዝበለጸ ርክብ - ማለት ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ዘሎ ርክብ የርኢ፦ “ኣምላኽ ከኣ ሰብ ብምስሉ፡ ብምስሊ ኣምላኽ ገበሮ፡ ተባዕታይን ኣንስተይን ገበሮም።” ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ነፍስ ወከፍና ከም ሰባት፡ ገለ ካብ ምስሊ ኣምላኽን ኣምላኽ መን ምዃኑን ነንጸባርቕ። ስለዚ፡ ንሰብኣይካን ንደቅኻን ክትህቦ እትኽእል ዝበለጸ ህያብ፡ ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢልካ ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ጥዑይ፡ ዝዓቢ፡ ውልቃዊ ርክብ እዩ። ብሰንኪ እዚ ጥቕሲ እዚ እየ ኣነ፡ ከም መማኸርቲ ሓዳር፡ ንዅሉ ሓዳር ተስፋ ዝገብር፡ ከመይሲ ኣብ ኣምላኽ ዘይሰማምዑ ክፍሊ የለዉን ምዃኖም እፈልጥ። ነፍስ ወከፍ መጻምድቲ ንምስሊ ኣምላኽ ናብ መጻምድቱ ንምርኣይ እንተጸዓረ፡ ዝኾነ ይኹን ሽግራት ናይ ምፍታሕ ዕድል ዓብዪ እዩ። ሓድሽ ኪዳን ብዛዕባ ብምስሊ ኣምላኽ ምፍጣርና ብዛዕባ “ምስ ክርስቶስ ምምሳል” - ኣብ ክርስቶስ ሓድሽ ፍጥረት ምዃን (2 ቈረ. 5:17)፡ ከምኡ’ውን “ሓድሽ ባህርይ” ወይ “ሓድሽ ሰብ” ምልባስ (ኤፌ. 4:22-24፤ ቈሎ. 3:1-17) ይዛረብ። ከምቲ ኣብ ሮሜ 7:14-25 ተገሊጹ ዘሎ፡ ንሓድሽ ባህርይና ንምዕባይን ብእኡ ንምንባርን ኩሉ ግዜ ቃልሲ ከም ዘሎ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ ግና፡ ከም ውልቀ ሰባት ኮይና ኣብ ሓድሽ ሰብና ንምዕባይን ንምምልካት እንተጸዓርና፡ ካብቲ ኣረጊት ሰብና ንላዕሊ፡ ሓዳርና ጽኑዕ ክኸውን እዩ፡ ስድራቤትና ኸኣ ጸጥታዊት ክትከውን እያ። መብዛሕትኡ ኣብ ሓዳርን ስድራቤትን ዝፍጠር ሽግራት፡ ብቐጥታ ናብቶም ከም ሰባት፡ መጻምድቲ ወይ ወለዲ ኮይኖም ዝራኸቡ ዘለዉ ውልቀ ሰባት ዝረኣዩ ባህርያት ናይቲ ኣረጊት ባህርይ ክምርመር ይከኣል። ነፍስ ወከፍ ሰብ ሓዳር፡ ከም ሓደ ሰብ ኮይኖም ብሓባር እናሰርሑ፡ ንእግዚኣብሔር ንምፍላጥን ምስ ክርስቶስ ንምምሳልን ክጽዕሩ ከለዉ፡ እቲ ኣብ ሓዳርን ስድራቤትን ዘሎ ርክብ፡ ነቲ ዝምሰል ዘሎ ባህርያት ይወስድ። ከምኡ ኸኣ፡ ንመሰረት ስድራቤት ክልተ መሃንደስቲ ኣቑሑት ወይ ጽኑዕ መሰረት ይወሃብ። “ብዛዕባ ስድራቤት ሓደ ወላዲ ወይ ሓደ መጻምድቲ ዘይኣማኒ ዝኾነሉ ሓዳርከ እንታይ እዩ?” ኢልኩም ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ መሰረት ጽኑዕ ኮይኑ ይቕጽል፡ ከመይሲ ኣብ ቀዳማይ ኩነታት ኣምላኽ “ንዘይብሎም ኣቦን ንመበለታት ተኸላኻላይን” ንምዃን ይኣቱ (መዝ. 65:5 NIV)። ንሱ “ንዘይብሎም ኣቦን ንመበለትን ይድግፍ” (መዝ. 146:9)፡ ነቲ ዝጎደለ መጻምድቲ ዘድሊ ንብረት የቕርብ። ኣብ ካልኣይ ኩነታት ከኣ፡ ቃል ኣምላኽ እቲ ኣማኒ መጻምድቲ ንሓዳርን ስድራቤትን ከም ዝቕድስ የረጋግጸልና (1 ቈረ. 7:12-14)። ስለዚ፡ ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢልካ ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ውልቃዊ ርክብ ዝወሃብ መሰረት፡ ከም ወላዲ በይንኻ ወይ ብእምነትካ በይንኻ እንተኾንካ’ውን፡ ጽንዓቱ ይሕሉ እዩ። 2. ብክርስቶስ ዝተማእከለ ሓዳር
እቲ ኣብ ዘፍጥረት 2:18-25 ዘሎ ካልኣይ ትርጉም ፍጥረት ሰብ፡ ነቲ ንሰብ ዝፍለጥ ካልኣይ ዝበለጸ ርክብ - ማለት ርክብ ሓዳር የቕርብ። ንሰብኣይ በይኑ ምዃኑ “ጽቡቕ ኣይነበረን” ድሕሪ ምባል፡ ኣምላኽ ንእኡ ዝበቅዕ መጻምድቲ ፈጠረሉ። ሄዋን ንኣዳም ምስ ቀረበትሉ፡ ንባህርይን ኣገዳስነትን ርክብ ሓዳር ኣወጀ፦ “እዚኣ ሕጂ ኣጽሚ ኻብ ኣጽምየይ፡ ስጋ ኻብ ስጋየይ እያ። ካብ ሰብኣይ ተወስደት እሞ፡ ሰበይቲ ትብሃል። ስለዚ ሰብኣይ ኣቦኡን ኣዲኡን ይሓድግ፡ ምስ ሰበይቱ ይጣበቕ፡ ሓደ ስጋ ኸኣ ይኾኑ” (ዘፍ. 2:23-24)። እቲ ካልኣይ ህያብ ኣምላኽ ንጽኑዕ መሰረት ስድራቤት፡ ርክብ ሓዳር እዩ። እቶም ናይዚ መሃንደስቲ ኣቑሑት ክፍሊታት ብሰሎሞን ኣብ መክብብ 4:8-12 ተዘርዚሮም ኣለዉ። ኣብኡ ንሱ “ክልተ ኻብ ሓደ ይሓይሹ” ኢሉ ብኣርባዕተ ምኽንያታት ይእውጅ። ቀዳማይ፡ ንብረቶም ከዋድዱ፡ ብሓባር ክሰርሑን ዝያዳ ፍርያማት ክኾኑን ይኽእሉ፦ “ንጻዕሮም ጽቡቕ ዓስቢ ኣለዎም።” ካልኣይ፡ ንሓድሕዶም ክሕጋገዙ ይኽእሉ፦ “ሓደ እንተ ወደቐ፡ ብጻዩ የልዕሎ።” ሳልሳይ፡ ንሓድሕዶም ሙቐትን ፍቕርን ይህቡ፦ “ሓደ በይኑኸ ከመይ ገይሩ ይሞቕ?” ራብዓይ ከኣ፡ ንመጥቃዕቲ ብሓባር ደው ክብሉ ይኽእሉ፦ “ክልተ ንርእሶም ክከላኸሉ ይኽእሉ እዮም።” እዞም ኩሎም ክፍሊታት ንሓዳርን ስድራቤትን ጽኑዕ መሰረት ዝህቡ ንብረት የቕርቡ፡ እንተኾነ ግና እቲ ናይ ሓቂ ጸጥታ ኣብቲ ናይ መወዳእታ መግለጺ ተጠቒሱ ኣሎ፦ “ገመድ ሰለስተ ሓረግ ብቕልጡፍ ኣይብተኽን።” ብሓንሳብ ክልተ ሰለስተ ይኾኑ። እዚኸ ከመይ ክኸውን ይኽእል? ሓደ መልሲ እቲ ቐሊል መግለጺ 1+1=3 ክኸውን ይኽእል፡ ከመይሲ ክልተ ውልቀ ሰባት ምስ ርክቦም ሓቢሮም ሰለስተ ኣካላት ይፈጥሩ። እንተኾነ ግና፡ እቲ መንፈሳዊ ኣረኣእያ፡ እቲ ሳልሳይ ሓረግ እቲ ናይ ኣምላኽ ኪዳናዊ ምትሕብባር እዩ፡ ኣብኡ ንሱ ንሓዳር ጥራይ ኣይቕድስን፡ የግዳስ ከም ኪዳናዊ መጻምድቲ ኮይኑ ንምሕላዉን ንምዕባዩን ይዓዪ። እቲ ናይ ክርስቶስ ቀዳማይ ተኣምር ኣብ መርዓ ምፍጻሙ ኣጋጣሚ ኣይኮነን (ዮሃ. 2:1-10)። ብክርስቶስ ዝተማእከለ ሓዳር ምህላው፡ ኣብ ሓዳር “ዝበለጸ ወይኒ” ንምህላው እቲ ሓደ እሙን መገዲ እዩ፡ ኣብ መጀመርታ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ምሉእ ህይወትኩም ብሓባር። 3. ኣብ ከውሒ ዝተሃንጸ ቤት፦ ብእምነት ዝተማእከለት ስድራቤት
ኢየሱስ ከምዚ በለ፦ “እዚ ቓለይ እዚ ሰሚዑ ዝገብሮ ዘበለ ዅሉ፡ ቤቱ ኣብ ከውሒ ዝሃነጸ ለባም ሰብኣይ ይመስል። ዝናም ወረደ፡ ወሓይዝ ፈሰሰ፡ ንፋስ ከኣ ነፋሰ፡ ነታ ቤት ድማ ወቕዓ፡ ግናኸ ኣብ ከውሒ መሰረታ ስለ ዝነበረ፡ ኣይወደቐትን” (ማቴ. 7:24-25)። ብዛዕባ ኣገዳስነት ሓንቲ ስድራቤት ኣብ እምነት ብኢየሱስ ክርስቶስ፡ እቲ ከውሒ ምድሓንና፡ ምህናጻ ካብዚ ዝበለ ዝበለጸ መግለጺ እንታይ ክወሃብ ይኽእል? እቲ ቀንዲ ነገር ግና፡ እቲ ጽንሰ-ሓሳብ ዘይኮነስ፡ እቲ ምርጫን እቲ ቁርጽናን እዩ። ብእምነት ዝተማእከሉ ስድራቤታት ንእግዚኣብሔር ኣብ ቅድሚት ስድራቤት ንምግባር ንቑሕ ምርጫን ዝቕጽል ጻዕርን የድልዮም። ብተፈጥሮኣዊ ወይ ብበይና ኣይትኸውንን እያ። እቲ ናይ እያሱ ንደቂ እስራኤል ዝቐረበ ብድሆ ነዚ ሓቂ እዚ ብንጹር የረጋግጾ። ንቤተ እስራኤል ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ምድሪ ናይ ምምራሕ ዕማሙ ምስ ወድአ፡ ኣብ ቅድሚኦም ደው ኢሉ ነዚ ብድሆ እዚ ኣቕረበ፦ “ሎሚ ንመን ከም እትምልኹ ንርእስኹም ምረጹ ... ኣነ ግና ምስ ቤተይ ንእግዚኣብሔር ክንምልኽ ኢና” (እያሱ 24:15)። እዚ ዓይነት ቁርጽና እዚ ነዚ መሃንደስቲ ኣቑሑት ንመሰረት ስድራቤትኩም ንምጥቃም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ስድራቤት ፍረ ንምርካብ ብወለዲ ክግበር ዘለዎ ብእምነት ዝተመርኮሰ ውሳነ እዩ። ሓደ ቀንዲ ኣብ ጽኑዕ መሰረት ዝተሰጋገረ ቤት (ስድራቤት) ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 16:30-34 ዘሎ ናይቲ ሓላዊ ቤት ማእሰርቲ ፊልጲ ጉዳይ እዩ። ንሕቶኡ፡ “ምድሓን እንተ ደኣ ኮይኑኒ እንታይ ክገብር ኣሎኒ?” ጳውሎስ ከምዚ በለ፡ “ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እመን፡ ክትድሕን ኢኻ - ንስኻን ቤትካን።” እዚ ሰብኣይ እዚ ቤቱ ብስርዓት ዝነበረት ትመስል፡ እምነት ብክርስቶስ ምስ ተወሰኸት ከኣ፡ ምሉእ ስድራቤት ተጠቕመት። ንሱ ምስ ስድራቤቱ ከም ዝተጠምቁን “ምሉእ ስድራቤት ብኣምላኽ ስለ ዝኣመኑ ብሓጐስ ከም ዝመልኡን” ነንብብ። እቲ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝነበረ ሳዕቤን ድሕነት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንስድራቤት ጽኑዕ መሰረት’ውን እዩ። ጽኑዕ መሰረት ተረጋጊጹ
ሎሚ ኣብ ስድራቤትና ጽኑዕ መንፈሳዊ መሰረት ክንደይ ኣገዳሲ እዩ? ብቓላት ኣምላኽ ክምልስ ፍቐዱለይ፦ “እግዚኣብሔር ንቤት እንተ ዘይሃነጻ፡ ሃነጽታ ብኸንቱ ይጽዕሩ” (መዝ. 127:1)። ኣምላኽ እቲ መሃንዲስ እዩ፡ ክርስቶስ እቲ መሰረት እዩ፡ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ኣብ ክርስትያናዊት ስድራቤት እቲ መሃንደስቲ እዩ። ብሓደ መጠንቀቕታን ሓደ ተስፋን ክዛዝም ፍቐዱለይ። እቲ መጠንቀቕታ ኣብ ምሳሌ 11:29 ዘሎ እዩ፡ እሱ ኸኣ “እቲ ንቤቱ ሽግር ዘምጽእ ንፋስ ጥራይ እዩ ዝወርስ” ይብል። ብኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢልካ ምስ ኣምላኽ ብዘሎካ ውልቃዊ ርክብ - ብክርስቶስ ዝተማእከለ ሓዳርን ብእምነት ዝተማእከለት ስድራቤትን - ጽኑዕ መሰረት ንምምስራት እንተ ዘይሰሪሕካ፡ ኩሉ ናይ ምጥፋእ ሓደጋ የጋጥመካ። እንተኾነ ግና፡ ኣብ ህይወትካ፡ ኣብ ሓዳርካን ኣብ ስድራቤትካን ንእግዚኣብሔር ንምኽባር እንተጸዓርካ፡ ነቲ ናይ 2 ጢሞቴዎስ 2:19 ተስፋ ክትረክብ ኢኻ፦ “እቲ ጽኑዕ መሰረት ኣምላኽ ደው ኢሉ ኣሎ፡ እዚ ማሕተም እዚ ኸኣ ኣለዎ፦ ‘እግዚኣብሔር ነቶም ናቱ ዝኾኑ ይፈልጦም እዩ።’” ብዛዕባ ደራሲ፦ ጀምስ ፒ. ትሮትዘር ኣብ ስነ-ኣእምሮ ፒ.ኤች.ዲ. ኣለዎ፡ ኣብ ኒው ሃምፕሻየር፡ ኣሜሪካ ኣብ ዝርከብ ክርስትያናዊ ማእከል ምኽሪ ከም ኣመሓዳርን ክሊኒሻንን ኣገልጊሉ። ደራሲ ናይ ኣእምሮ ምሕዳስ፦ ንኣእምሮኣዊ ጥዕና ዝኸውን ምምስላጥ።