ዋሻ ዓዱላም: መዕቆቢ፣ ምምስራት፣ ከምኡ’ውን መወዳእቲ

መዕቆቢ ኣብ ጭንቂ

1 ሳሙኤል 22:1-2፤ 2 ሳሙኤል 23:13፤ 1 ዜና መዋእል 11:15

ታሪኽ እስራኤል ክንሓስብ ከለና፡ ኣምላኽ ብተኸታታሊ ተኣምራት ገይሩ ንህዝቢ ካብ ግብጺ ባርነት ከም ዘድሓኖም ንፈልጥ ኢና። ድሕሪኡ ድማ ንሙሴ ንህዝቢ ብበረኻ ክመርሖም ገበሮም፡ ቅድሚ ምድሪ ተስፋ ብመሪሕነት እያሱ ምውራሶም። ኣብ መጽሓፍ ፈራዶ ድሕሪ ሞት እያሱ ውድቀታት ከም ዝተኸተለ ንምብብና – እቲ መጽሓፍ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ቃላት ይዛዘም: «በቲ ግዜ እቲ ኣብ እስራኤል ንጉስ ኣይነበረን፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ቅኑዕ ዝመስሎ ይገብር ነበረ» (ፈራዶ 17:6, ፈራዶ 21:25 NKJV)። በቲ ብዙሕ ዓሰርተታት ዓመታት ናይ ጠቕላላ ውድቀት፡ ብፍላይ ድማ ብመሪሕነት ኤሊ፡ ፍልስጥኤማውያን ታቦት ኪዳን ከም ዝማረኹን «ክብሪ ... ካብ እስራኤል ከም ዝኸደን» ንምብብና (1 ሳሙኤል 4 ኣንብብ)።

በቲ ናይ ውድቀት ዘመን እቲ ኣምላኽ ንሳሙኤል፡ ንዕኡ ዘገልግል ሰብ ኣዳልዩ ነበረ። እዚ እሙን ነብዪ እዚ ንህዝቢ ናብ ንስሓ መርሖም። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ እቲ ምትሕድዳስ እቶም መራሕቲ ብሓሳቦም ንጉስ ሓተቱ፡ ንሳሙኤልን ንእግዚኣብሔር ኣምላኽን ከኣ ነጸግዎም። ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ፍጻሜታትን ነገራትን ኣብ ኢዱ እዩ ዘለዎ፡ ሓሳባቱ ድማ ካብ ናትና ልዕል ዝበለ እዩ። ስለዚ ንህዝቢ ካብ ነገድ ብንያም ንሳኦል መረጽዎም። ድሕሪ ገለ ናይ መጀመርታ ዓወታት፡ እዚ ሰብ እዚ ብሓቂ ምርጫ ኣምላኽ ከም ዘይነበረ ብቕልጡፍ ግልጺ ኾነ፡ ኣምላኽ ድማ ሳኦል ክእዘዝ ምስ ኣበየ ክልተ ግዜ ኣረጋጊጽዎ (1 ሳሙኤል 13:1-14, 1 ሳሙኤል 15:1-29)።

ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ምዕራፋት ብዛዕባ ውድቀታት፡ ብዛዕባ ዓቢ ዓወት ዮናታን ንምብብና። ብእምነት፡ ምስ ኣጽዋር ዝጸውር ሰቡ፡ እቶም ክልተ ሰባት ንፍልስጥኤማውያን ብሃንደበት ኣጥቅዑን ዓወቱን። እዚ ንዓና ሕጂ ጽቡቕ ትምህርቲ እዩ፡ ከምቲ ሽዑ ንሳኦል ዝነበረ። ብሓዘን፡ ኣብዛ ዛንታ እዚኣ እውን ሳኦል ብሰንኪ እምነት ዘይምህላዉ ብዙሕ ግዜ ወዲቑ።

ሳኦል ነቲ ናይ መወዳእታ ፈተና ምስ ወደቐ፡ ብሰንኪ ዘይምእዛዙ፡ እግዚኣብሔር ንነብዪ ሳሙኤል ናብ ቤት-ልሄም ብሕቡእ ተልእኾ ሰደዶ። እዚ ንዳዊት፡ ንእሽቶ ሰብኣይ፡ ኣብ ክንዲ ሳኦል ንጉስ እስራኤል ክኸውን ቅብኣት ንምግባር ነበረ። ድሕሪኡ ብቕልጡፍ፡ እዚ መንእሰይ እዚ ኣብ ልዕሊ ጎልያድ ዘገርም ዓወት ኣረጋገጸ (1 ሳሙኤል 17)። ግናኸ ንጉስ ሳኦል ንዳዊት ክሰጉጎ ጀመረ። እቲ ንጉስ ንዳዊት ኣብ ሰራዊትን ኣብ ኣደራሹን ዓቢ ቦታ ሂብዎ እኳ እንተነበረ፡ ሳኦል ግና ተጠራጣሪን ቀናእን ኾነ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ክቐትሎ ፈተነ።

እቲ ኩነታት ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝኸፍአ፡ ሳኦል ንነብዪ ሳሙኤልን ንወዱ ዮናታንን እውን ክቐትሎም ፈተነ (1 ሳሙኤል 19:18-22, 1 ሳሙኤል 20:30-33)። ሳኦል 85 ካህናት እግዚኣብሔር ከም ዝቐተለ ገሊጹ፡ ንሳቶም ምስ ዳዊት ብምስጢር ንዕኡ ክጻረሩ ከም ዝተሓባበሩ ብምጥቃስ (1 ሳሙኤል 22:6-19)። ስለዚ ዳዊት፡ ንጉስ ምሕሙኡ እኳ እንተነበረ፡ ኣገልግሎት ሳኦል ገዲፉ ክሃድም ተገደደ። ኣብ እስራኤል ድሕንነት ዘለዎ ቦታ ስለ ዘይነበሮ፡ ዳዊት ናብ ፍልስጥኤማውያን ከደ። ኣብ ወጻኢ ግዝኣት ሳኦል እውን፡ ኣብ ጋት፡ ከተማ ጎልያድ፡ ዳዊት ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ነበረ፡ ካብኡ ድማ ናብ ዋሻ ዓዱላም ሃደመ።1

ማእከል ምሳሕን ምምስራት

እቲ ኣምላኽ «ሰብ ብልበይ» (ግብሪ ሃዋርያት 13:22) ኢሉ ዝገለጾ ንጉስ፡ ካብ ስድራቤቱ፡ ኣዕሩኹን ዝፈትዎም ቦታታትን ናብ ዋሻ ክሃድም ምግዳል ነበረ። ይኹን እምበር እዛ ዋሻ2 እዚኣ ኣምላኽ ዝመደበሉ ማእከል ምሳሕን ምምስራት ኮይና – ንዳዊትን ንብዙሓት ካልኦትን ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ኮይና፡ ንዓና ድማ ብዙሕ ትምህርቲ ትህበና። ዋሻ ዓዱላም ዳዊት ናብ ንግስናኡ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ኣቐዲሙ ዘዳልዋ ነገር ኣይነበረትን፡ ግናኸ እቲ ኩሉ ጥበበኛ ኣምላኽ ዝመደቦ ነገር እዩ ነይሩ – ኣብቲ ንሱ ምሉእ ቁጽጽር ዝነበሮ ውርውር ዝበለ ፍጻሜታት መዕቆቢ።

ቀዳማይ ሳሙኤል 22:1-2 ንምህዳም ዳዊት ካብቲ ብርቱዕ ቊጥዓ ንጉስ ሳኦል ይገልጽ። ካብቲ ዘይተተንበየ ቊጥዓ እዚ ንጉስ እዚ ዝድሕን ሰብ ኣይነበረን፡ እንተላይ እቶም ናይ ዳዊት ቀረባ ኣዝማድ። ኩሎም ናብ ዳዊት ኣብ ዋሻ ዓዱላም ክቕመጡ «ወረዱ»። ብዙሓት ካልኦት ሰባት እውን3 ናብኡ ሃደሙ። ንሱ መራሒኦም፡ መሓዞምን ዝቐረበ ዓርኮምን ኾነ፡ ንሱ ባዕሉ ድማ ከምቲ ካብ ክልተ መዝሙራት ዝረኸብናዮ፡ ኣብኡ ዝደረሰን መዝሙራት 57ን 142ን፡ ናብ እግዚኣብሔር ዝቐረበ ነበረ። ቢያንስ ሰለስተ ካብ ኣዝማድ ዳዊት፡ ደቂ ሓፍቱ ጸሩያ፡ እሙናት ሓገዝቲ ኾኑ። ኩሎም ምስ ዳዊት ዝተጸምበሩ ብብርቱዕ ግዝኣት ሳኦል ተስፋ ዝቖረጹ ነበሩ፡ ሕጂ ድማ፡ ቅድሚኡ እንተዘይኮይኑ፡ ናይ ሞት ስግኣት ይገጥሞም ነበረ።

ኩነታቶም ድሕሪ እቶም መራሕቲ ህዝቡ ንዕኡ ምስ ኣበይዎ፡ ንቓላት ጐይታና የሱስ የዘኻኽረና፦

«ኣቱም ኵልኹም ዝጽዕርኩምን ጾር ዝኸበደኩምን፡ ናባይ ንዑ፡ ኣነ ኸኣ ከዕርፈኩም እየ» (ማቴዎስ 11:28)። እቲ ዝተነጽገ ጐይታ፡ ካብ ኩሉ ዓይነት ሽግራት ዝሃደሙ፡ ብብዙሕ ጾራት እቶም ሃይማኖታውያን መራሕቲ ዝገበሩሎም ዝተጨቆኑ ሰባት መዕቆቢ ኾነ።

ኣብ መንጎ እቲ ዝተነጽገ ጐይታ የሱስን ዳዊትን ኣብ ምድናጉሩ ዘገርም ምምስሳል ኣሎ።4 እቶም ናይ ዳዊት ቀረባ ኣዝማድ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ሳኦል ኣብ ሓደጋ ነበሩ፡ ንዕኡ ድማ ደለይዎ። ካልኦት እውን ኣብ ጭንቀቶም፡ ጓሂኦም፡ ሽግራቶምን መከራኦምን ናብኡ መጹ። መንፈስ ቅዱስ ነቲ ቃል «ኩሉ ሰብ» ኣጕሊሑዎ። «ኩሉ ዝተጨነቐ፡ ኩሉ ዕዳ ዝነበሮ፡ ኩሉ መሪር5 መንፈስ ዝነበሮ» (1 ሳሙኤል 22:2 JND) – ብዝኾነ ይኹን ሽግር፡ ናብ ዳዊት መጹ።

ይኹን እምበር፡ ዮናታን፡ ወራሲ ዘውድን ዝቐረበ ዓርኪ ዳዊትን፡ ህይወቱ እውን ኣብ ሓደጋ ዝነበረ፡ ናብ ዋሻ ከም ዘይከደ ንምብብና። ዳዊት ኣብ ልዕሊ ጎልያድ ዓወት ምስ ኣረጋገጸ፡ ዮናታን ንዳዊት ምሉእ ኣጽዋሩ (1 ሳሙኤል 18:4)፡ ብዘይካ ኣሳእኑ፡ ሂብዎ ነበረ። እዚ ኣገዳሲ እዩ፡ ከመይሲ፡ ዮናታን ከም ሃዳሚ ምስ ዳዊት ከም ዘይከይድ፡ ቢያንስ ብምሳሌያዊ መገዲ፡ የመልክት ነበረ። ዮናታን ንኩነታት ዓርኩ ግድስ ኣይነበሮን፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ሓደ ሕቡእ ቦታ በጺሕዎ፡ ግናኸ ምስ ዳዊት ኣብ ክንዲ ዝኸይድ ናብ ቤተ መንግስቲ ተመልሰ (1 ሳሙኤል 23:16-18)።

ማእከል ምእካብን ሓለቓን

ብዘገርም ትኽክል፡ ክልተ ቁልፊ ቃላት ብምጥቃም፡ መንፈስ ቅዱስ ነቲ ኣገዳሲ ጽንሰ-ሓሳብ ምእካብን መሪሕነትን ገሊጹዎ። እቶም ምስ ዳዊት ዝተጸምበሩ «ተኣከቡ» (NKJV) – ተኣኪቦም ወይ ተጠርኒፎም – ናብኡ ድማ ተሳሕቡ። እዚ ንቓላት ጐይታ የሱስ የዘኻኽረና፡ «ክልተ ወይ ሰለስተ ብስመይ ኣብ ዝተኣከቡሉ፡ ኣነ ኣብ ማእከሎም ኣለኹ» (ማቴዎስ 18:20)። ጐይታ የሱስ ኣብ ሰማይ፡ ብኽብርን ብኽብረትን ተቐቢኡ ኣሎ (እብራውያን 2:9)። ካብኡ ድማ ንመንፈስ ቅዱስ ናብዛ ምድሪ እዚኣ ሰደዶ፡ ንሱ ድማ ንዓና ኣብ ዙርያ እቲ ናይ ሓቂ ዳዊት፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ንምእካብ ይዓዪ ኣሎ። ንጽቡቕ ሰብነቱን ስሙን ንሳሓብ ኢና።

ብዛዕባ መሪሕነት ድማ ዳዊት «ኣብ ልዕሊኦም ሓለቓ ኾነ» (1 ሳሙኤል 22:2) ንምብብና። «ሓለቓ» ብዙሕ ግዜ «መራሒ» ተባሂሉ ይትርጎም፤ ሓደ ካብ ኣስማት መሲሕ ወይ ክርስቶስ ድማ «መራሒ ሰላም» (ዕብራይስጢ፦ ሳር-ሻሎም, ኢሳይያስ 9:6)። እቲ ዳዊት ዘርኣዮ ጽቡቕ ባህርያት ብዙሓት ሰባት ንምጽምባርን ምስኡ ንምቕማጥን ሳሕቦም – ኣብ ዋሻ ዓዱላም ኣስታት 400 ሰባት (1 ሳሙኤል 22:2)። መወዳእታ እቲ ምዕራፍ እቲ ኣብያታር እቲ ካህን ናብ ዳዊት ከመይ ከም ዝመጸ ይገልጽ፡ ንሱ ድማ ነቲ ካህን፡ «ምሳይ ጽናዕ፡ ኣይትፍራሕ፡ ከመይሲ ህይወተይ ዝደሊ ንህይወትካ ይደሊ እዩ፤ ምሳይ ድሕንነት ኣሎካ» (1 ሳሙኤል 22:23 NASB) በሎ። ጐይታና የሱስ ንኣመንቲ ሎሚ ተመሳሳሊ ተስፋ ሂቡዎም፦ «ኣይሓድገኩምን ኣይነጽገኩምን። ስለዚ ብድፍረት ክንብል ንኽእል ኢና፦ «እግዚኣብሔር ረዳኢ እዩ፤ ኣይፈርህን። ሰብ እንታይ ክገብረኒ ይኽእል?» (እብራውያን 13:5-6 NKJV)።

እቲ ብዛዕባ እቲ ዝተነጽገ ንጉስ, ዳዊት (1 ሳሙኤል 22:1-2) ዝገልጽ ምዕራፍ፡ ንነብዪ ኣምላኽ, ጋድ (ፍቕዲ 5)፡ ከምኡ’ውን ን (ሊቀ) ካህን ኣብያታር (ፍቕድታት 22-23) ምጥቃሱ ዘገርም እዩ። ጋድን ኣብያታርን ብንጹር ምስቲ ዝተነጽገን ዝተሰጎገን ንጉስ ተለለዩ። እስራኤል ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ሳኦል ንዳዊት ነጸገቶ፡ ከምቲ እቶም መራሕቲ ድሕሪ ኣስታት 1,000 ዓመታት ንየሱስ ዝገበርዎ። እቲ ህዝቢ እስራኤል፡ ካብ ንእሽቶ ተረፍ ወጻኢ፡ ንመሲሕ ይነጽጎ እኳ እንተኾነ፡ ጐይታ የሱስ ግና እቲ ናይ ሓቂ ንጉስ፡ ነብዪን ካህንን እዩ።

ብሓዘን ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ካልእ ዓይነት ምድናጉር ተፈጺሙ እዩ። ንኣብነት፡ ንሱ ቅዱስ ኣቦ፡ ወኪል ክርስቶስ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምድሪ ቦታ ጐይታ ዝወስድ ከም ዝኾነ ዝገልጽ ሰብ ንፈልጥ ኢና። ከምኡ’ውን እቲ ዝተወደበ ሃይማኖት ንተራ መንፈስ ቅዱስ ወሲዱዎ እዩ።

ታቦት ኣምላኽ

ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሳኦል ንታቦት ኣምላኽ ዝግደስ ወይ ንምህላዉ ዝደሊ ሰብ ኣይነበረን (1 ዜና መዋእል 13:3)። ስለዚ ዳዊት ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ንታቦት ቦታ ንምድላይን ንምድላውን ኣብ ልቡ ምህላዉ ኣገዳሲ ነጥቢ እዩ (መዝሙር 132 ኣንብብ)።

ታቦት ከምቲ ጐይታ የሱስ ዘለዎ ብዙሕ ዝተፈላለየ ስማት ኣለዎ፡ ንዕኡን ንዕዮኡን ኣብ መስቀል ጽቡቕ ዓይነት እዩ። እዚ ድማ ናይቲ ኣብ ሰማይ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ መንጎ ህዝቡ ዝቕመጥ ፍሉይ ኣምላኽ-ሰብ ስእሊ እዩ። እቲ ንዓና ዘሎ ናይ ሓቂ ብድሆ፦ «ንዕኡ ንግደሰሉ ዲና? ንዓብዩ ንፈልጦ ዲና? ኣብ ልብናን ህይወትናን ቦታ ንዕኡ ነዳልወሉ ዲና፡ ምስ ካልኦት ኣመንቲ ናብ ስሙ ክንእከብ ከለና ድማ ቅኑዕ ቦታኡ ንህቦ ዲና?»

ንሓፍረትና፡ ኩሉ ዓይነት ነገራት ብዙሕ ግዜ ካብ ምህላዉ ኣብ ቅድሚኡ፡ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ንዕኡ ምጥዓም፡ ዝያዳ ኣገዳሲ ተባሂሉ ይውሰድ። እቲ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንዚ ተግባር እዚ ዝወሃብ መምርሒታት ቅኑዕ ኮይኑ ይቕጽል፡ ክሳዕ ንሱ ዝመጽእ ድማ ክኸውን እዩ (1 ቈረንቶስ 11:23-26)።

ሎሚ ዝድለዩ መወዳእቲ

ንጉስ ሳኦል ኩሉ ግዜ ንፍልስጥኤማውያን ኣብ ውግእ ንምውጋእ ሓያላት ሰባት ይደሊ ነበረ (1 ሳሙኤል 14:52)። ኣብ መወዳእታ፡ ብሓዘን ኣብ ውግእ ምስኦም ሞተ (1 ሳሙኤል 28-31)።

ብኣንጻሩ፡ ዳዊት ንእግዚኣብሔር ክእመን፡ ንጥቕሚኡ ድማ ቅድሚ ኩሉ ክገብር ተማህረ። ብሓገዙ፡ ዳዊት ብዙሕ ግዜ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዕንቅፋታት ዓዋቲ6 ኾነ፡ ንጸላእቲ ድማ ስዒሩ። እቲ ብዳዊት ዝያዳ ጽቡቕ ዝኾነ፡ ከምቲ ኣብ 1 ሳሙኤል 22 ዝረኣናዮ፡ ንሱ ነቶም ናብኡ ዝተሳሕቡ ሰባት ናይ ሓቂ ተዋጋእቲ ክኾኑ ኣሰልጠኖም፡ ንጥቕሚ ኣምላኽን ንመራሒኦምን ቅድሚ ኩሉ ዝገብሩ። ሓድሽ ኪዳን ነዚ ዓይነት ምትሕግጋዝ እዚ «ቀዳማይ ፍቕሪ» ይብሎ፡ ንዳዊትን ንጀጋኑኡ ድማ ከም ናይ ሓቂ «ዓወትቲ» ንርእዮም።

ሓደ ፍጻሜ ካብ ታሪኽ ንርአ፦ «ሽዑ ሰለስተ ካብቶም ሰላሳ ሓለቕቲ ኣብ ግዜ ምህርቲ ወሪዶም ናብ ዳዊት ኣብ ዋሻ ዓዱላም መጹ። ሰራዊት ፍልስጥኤማውያን ድማ ኣብ ሸለል ራፋይም ሰፈሩ። ዳዊት ሽዑ ኣብቲ ጽኑዕ ቦታ ነበረ፡ ሰራዊት ፍልስጥኤማውያን ድማ ሽዑ ኣብ ቤት-ልሄም ነበሩ» (2 ሳሙኤል 23:13)። እዚ መዓስ ብልክዕ ከም ዝተፈጸመ ኣይንፈልጥን፡ ግናኸ ሳኦል ንዳዊት ኣብ ዝሰጎጎሉ እዋን ተፈጺሙ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ማለት ዳዊትን ሰቡን ክልተ ዓበይቲ ሓደጋታት ይገጥሞም ነበረ፦ ፍልስጥኤማውያን ብሓደ ወገን፡ ንጉሶም ድማ ብኻልእ ወገን። ብተመሳሳሊ፡ ኣብቲ ዝምስክር ቤተ ክርስቲያን ብዓበይቲ ሓደጋታት፡ ከም ግዙፋት፡ ተኸቢብና ኢና። ከም ፍልስጥኤማውያን ዝመስሉ «ክርስቲያናት» ኣለዉ፡ ንሳቶም ከፊል ምድሪ ተስፋ ዝሓዙ፡ ንርእሶም ከፊል በረኸት ካብ ኣምላኽ ንህዝቡ ዝሓቱ። ኣብዚ ግዜ እዚ ድማ ከም ሳኦል ዝገብሩ፡ ንሓቀኛታት ሰዓብቲ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዝሰጉጉ ዝበሃሉ ክርስትያናዊ መራሕቲ ኣለዉ።

ሓያላት ሰባት ዳዊት፡ እቲ ስግኣት ኣብ ቅድሚኦም እኳ እንተነበረ፡ ዘገርም ቅንኣትን ቁርጽናን ንዳዊት ኣርኣዩ። ብሰንኪ ፍቕሪ ንዕኡ፡ ንዝተፈተወ መራሒኦም ንምርዋይ ዓቢ ተቓውሞ ሰዓሩ – ብፍላይ ማይ ካብ ዒላ ቤት-ልሄም፡ እዚ ድማ ኣብቲ ዝተሓዘ ግዝኣት ነበረ። ዳዊት ነቲ ማይ ኣይኣዘዘን ወይ ኣይሓተተን፤ ንሱ ጥራይ ድሌት ገሊጹ ነበረ (ፍቕዲ 15) ከምቲ ጐይታ የሱስ ድሕሪ ብዙሕ ግዜ ዝገበሮ፡ «እዚ ንመዘከርታይ ግበሩ።»

«ዳዊት ብናፍቖት፡ ‘ኣብ ቤት-ልሄም ካብታ ኣብ ኣፍ ደገ ዘላ ዒላ ማይ ዝህበኒ ሰብ እንተዝህሉ!’ በለ። ሽዑ እቶም ሰለስተ ሓያላት ሰባት7 ሰፈር ፍልስጥኤማውያን ሰጊሮም፡ ካብታ ኣብ ኣፍ ደገ ዝነበረት ዒላ ቤት-ልሄም ማይ ቀዲሖም ናብ ዳዊት ኣምጽእዎ። ይኹን እምበር ንሱ ኣይሰተዮን፡ ንእግዚኣብሔር ግና ኣፍሰሶ። ንሱ ድማ፡ ‘ኦ ጐይታ፡ እዚ ክገብር ካባይ ይርሓቕ! እዚ ደም እቶም ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ዘእተዉ ሰባት ኣይኮነንዶ?’ በለ። ስለዚ ኣይሰተዮን። እዚ ነገራት እዚ ብሰለስተ ሓያላት ሰባት ተገብረ» (2 ሳሙኤል 23:15-17 NKJV፤ 1 ዜና መዋእል 11:15-18 ርአ)። ሰባት ዳዊት ንዝተነጽገ ንጉሶም ብህይወቶም ተወጊኦም ኣኽበርዎ።8 ንሱ ድማ ንሳቶምን ንኣምላኽን ብምኽባር ነቲ ዝተፈተወ ማይ ከም መስዋእቲ መስተ ንኣምላኽ ኣፍሰሶ።

እዛ ዛንታ እዚኣ ዓዱላም፡ ኣብ ምድሪ ሓደጋ፡ ናይ ሓቀኛን ህያው ኣምላኽን ኣምልኾ ቦታ ከመይ ከም ዝኾነት ተርኢ። ብዙሓት ኣመንቲ ሎሚ ኩሉ ዓይነት ብርቱዕ ተቓውሞ ይገጥሞም፡ ግናኸ ናይ ሓቂ ፍቕሪ ኣምላኽን ጐይታ የሱስን ንሳቶም ናይ ሓቂ ዓወትቲ ክኾኑ የነቓቕዖም፡ ዘይከኣል ዝመስል እኳ እንተኾነ፡ ንዕኡ ዋጋ ዘለዎ ነገር ኩሉ ይገብሩ። እንታይ ዝገርም ትምህርቲ ንዓና!

መወከሲታት

1. ዓዱላም፡ ምናልባት «ፍትሒ ህዝቢ» ማለት እዩ፡ ኣብ ጥቓ ዓዲ ዳዊት ቤት-ልሄም ነበረ። ወዲ ያእቆብ ይሁዳ ካብ ዓዱላም ዝኾነ ዓርኪ ነበሮ (ዘፍጥረት 38)። ድሕሪ ብዙሕ ግዜ ጐይታ የሱስ ኣብ ቤት-ልሄም ተወሊዱ (ሉቃስ 2:1-20)። ኣብ መጻኢ «ክብሪ እስራኤል» ኣብቲ ሓደ ቦታ ክመጽእ እዩ (ሚክያስ 1:15)። እዚ ንዓና ናይ ዳዊት ተመክሮታት ትንቢታዊ ትርጉም ከም ዘለዎ ንምርዳእ ይሕግዘና፡ ከመይሲ እቲ ዝተነጽገ ንጉስ ከም «ክብሪ እስራኤል» ክግለጽ እዩ።
2. ብዕብራይስጢ እቲ ቃል «ዋሻ» ምናልባት ምስቲ ቃል «ጥራይ» ዝተኣሳሰረ እዩ፡ ካብ ሰብኣዊ ኣረኣእያ ዝረኸብዎ ነገር ከም ዘይነበረ የመልክት። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ እዩ ኣምላኽ ንዳዊት ተጠቒሙ ንሓያል ሰራዊት እሙናት ተዋጋእቲ ዝመስርትን ዝመርሕን። ኣምላኽ ልዑላዊ እዩ፤ ንሙሴ ኣብ ኣደራሽ ፈርኦን ኣሰልጢኑዎ፡ ቅድሚ ናብ ቤት ትምህርቲ ኣምላኽ ኣብ በረኻ ምምራሑ። ከምቲ ዳዊት፡ እታ ዋሻ ንዕኡን ንሰቡን ቦታ ምምስራት ኾነት፤ ኣምላኽ ንሳቶም ንምስልጣን ተጠቒሙላ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ዝተሓላለኸ ዋሻታት ነበረ፡ ዳዊት ድማ ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ምስኦም ፍሉጥ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ገለ ካብተን ዋሻታት ሓደ ብምቾት ክመላለስ፡ ከዕርፍ፡ ክሕባእ ወይ ለይቲ ክቕመጥ ይኽእል ነበረ።
3. ብሓቂ፡ «ናብኡ ወረዱ» (JND)።
4. ጐይታ የሱስ ነዚ ምምስሳል እዚ ኣብ ማቴዎስ 12:1-8 ኣመልኪቱዎ። ኣብ ምግሳጹ ንእቶም መራሕቲ ጐይታ ሰለስተ ፍሉያት ክስታት ኣብ ልዕሊኦም ጠቒሱ (ማቴዎስ 23)። ከም ንጉስ ሳኦል፡ ንሳቶም ንህዝቢ ዕዳን ጭንቀትን ኣምጽኡሎም።
5. እዚ ቃል እዚ ብNKJV «ዘይረብሕ» ተባሂሉ ተተርጒሙ፡ ግናኸ ምንጩ «መሪር» እዩ፡ ምስ ካልኦት ኣጋጣሚታትን ኣብ መጻኢ ዝመጹ ትንቢታዊ ፍጻሜታትን፡ እቲ ሓደ ቃል ዝጥቀመሉ፡ ምትእስሳር ይፈጥር። እቲ ሓደ ምንጪ ኣብ «ማራ»፡ እቲ ናኦሚ ዝወሰደቶ ስም (ሩት 1:20) ኣሎ። ብመሰረት እቲ ጽሑፍ፡ እቲ ሓደ ቃል ብዙሕ ግዜ «ከርቤ» ተባሂሉ ይትርጎም፡ እዚ ድማ ምልክት መከራ እዩ።
6. እዚ ቃል እዚ ሓድሽ ኪዳን ንኣመንቲ፡ ንጐይታ ብምሉእ ልቦም ንምግልጋል ዝውፍሩ፡ ኣብ ክንዲ ዝምለሱ ወይ ንጽልዋ ዓለም ዝስዕቡ፡ ማለት ስጋዊ ትምኒት፡ ትምኒት ኣዒንቲ፡ ከምኡ’ውን ትዕቢት ህይወት (1 ዮሃንስ 2:15-17)፡ ዝጥቀመሉ እዩ።
7. እዚ ዘገርም ዓወት እዩ። እዚ ድማ እዞም ሰባት ብሰንኪ ናይ ሓቂ ፍቕሪ ንመራሒኦም፡ ዓቢ ሓደጋን ተቓውሞን ሰጊሮም፡ ናይ ሓቂ ዓወትቲ ከም ዝነበሩ የርኢ።
8. ነዛ ዛንታ እዚኣ ምስ ሓደ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዘሎ ኣብነት ኣነጻጽር፦ ኣቂላን ጵርስቅላን፡ ንሳቶም ንሃዋርያ ጳውሎስ ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ዘእተዉ (ሮሜ 16:4)።