ወርሒ ዝሓለፈት ምስ ጽባሕ ኮኾብ ተፋሊጥና፡ እዚ ኸኣ ቅድሚ ጸሓይ ዝወጽእ እዩ። ዮሃንስ መጥምቕ ድማ ቀዳማይ ሰባኺ የሱስ፡ ጸሓይ ጽድቂ ስለ ዝነበረ፡ ከም ጽባሕ ኮኾብ ከም ዝነበረ ርኢና። ኣብዛ ወርሒ እዚኣ ብዛዕባ እቲ ዮሃንስ ምስ የሱስ ዝነበሮ ፍሉይ ርክብን እዚ ርክብ እዚ ብዛዕባ እቲ ምስ መድሓኒናን ጐይታናን ዘሎና ርክብ እንታይ ከም ዜምህረናን ዝያዳ ክንርኢ ኢና።
ተመሳሳሊ ህይወት
ከም ቀዳማይ ሰባኺ የሱስ፡ ኣብቲ ዝተደራረበ ኣገልግሎቶም ዝተሓባበሩ ነገራት ኣለዉ። ብሓቂ ገለ ቃላቶም ብተግባር ክለዋወጡ ይኽእሉ እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ትምህርቲ ዮሃንስ ብዙሕ ግዜ ምስ ትምህርቲ የሱስ ይጋገ። ንኣብነት፡ ንደቀ መዛሙርቱ፡ «ክልተ ኽዳውንቲ ዘለዎ፡ ንዘይብሉ ይሃቦ» (ሉቃስ 3:11) ዝበሎ ዮሃንስ እዩ። ኣመለኻኽታ ዮሃንስ ንዝተነጽጉ ሕብረተሰብ ንክርስቶስ ብጽቡቕ የንጸባርቕ ነበረ። ስለዚ ድማ፡ ብዙሓት ካብቶም ፈሪሳውያን ብንዕቀት ዘይድሕኑ ዝበልዎም ሰባት ንጽውዓት ዮሃንስ ንንስሓ ሰሚዖምዎ። ምኽንያቱ፡ ምግላጽ ጽባሕ ኮኾብ ንምርኣይ ባህ ዘብል እንተ ኾይኑ፡ ከምኡ ድማ እቶም ህዝቢ ወንጌል ዮሃንስ ካብቲ ነፍሲ ዝሰብሮ «ካባኻትኩም ቅዱስ እየ» (ኢሳይያስ 65:5) ስብከታት ጸሓፍቲ ዘሐድስ ዕረፍቲ ኾይኑ ረኺቦምዎ።
ምኽንያቱ ጥንታዊ ቅንኢ ንሰብ ዝቐትል ስምዒት ስለ ዝኾነ፡ ጸላእቲ ዮሃንስ ክሳዕ እቲ ናይ ኣምላኽ ዝተሰዉኡ ነብያት ዝኸበረ ሰራዊት ዝተጸንበሮ ኣየዕረፉን (ግብሪ ሃዋርያት 7:52)። ኣብተን እዋናት እቲአን፡ ምኽንያቱ እቶም ህዝቢ ንዮሃንስ መጥምቕ ይውሕዙ ስለ ዝነበሩ፡ ፈሪሳውያን ንምዅናኑ ፈሪሆም። እዚ ድማ ኣብ ዮርዳኖስ ብእኡ ክጥመቑ ምስ መጹ፡ ንሓድነት ከም ዝመስሉ ኣገደዶም። ዮሃንስ፡ ወዲ ዘካርያስ ካህን፡ ኣይተታለለን፡ የግዳስ ንንስሓ ዝግባእ ፍረታት ደለየ፡ ብዘይካኡ ድማ ንሓደ እኳ ካብቶም ኣይሁዳውያን ካህናት ኣይጥመቖምን። ንበቐል፡ እዞም ግብዞታት ንዮሃንስ ከም ሰይጣን ዝሓደሮ ሓሳዊ ነብዪ ገይሮም ከሰስዎ (ማቴዎስ 11:18)። ከምኡ ድማ እቲ እኩይ ኤልዛቤል ንህይወት ኤልያስ ከም ዝደለየት፡ ከምኡ ድማ እቲ ዝሙተኛ ሄሮድያዳ ንርእሲ ዮሃንስ ኣብ ሳሕኒ ክሳዕ እትረክብ ኣየዕረፈትን።
ዝዓበየ ሓዘን እዚ ዅሉ ድማ፡ ዮሃንስ ከም ዝተጸረፈ፡ ከም ዝተሰጎገን ከም ዝተሰወአን፡ ከምኡ ድማ ኣገልግሎቱ ንምርሓቕ እቲ ብእኦም ዝተጸረፈ፡ ዝተሰጎገን ዝተቐትለን መሲሕ ናይቲ ህዝቢ ኣመልክተ። ይኹን እምበር፡ ካብ ምዉታት ከም ዝተንስኤን ብብዙሓት ከም ዝተረኣየን ዘሎ መርትዖ ክቐትሉ ኣይከኣሉን። ዮሃንስ ንመሲሕ ቅድሚኡ እንተ ኣመልክተ እኳ፡ ምስኡ ዘለዎ ምምስሳል ግን ማዕርነት ኣይነበረን። ኣምላኽ ካብ ሰማይ ከም ዝገለጸ
«እዚ ፍቑር ወደይ እዩ፡ ብእኡ ባህ ይብለኒ» (ማቴዎስ 3:17)፡ ካብ ዮሃንስ ዝዓበየ ኣብዚ ከም ዝነበረ ንጹር እዩ። ዮሃንስ ባዕሉ፡ «እቲ ኻብ ሰማይ ዚመጽእ ካብ ዅሉ ላዕሊ እዩ» (ዮሃንስ 3:31) ኢሉ ተኣመነ። እዚ ትሑት ቀዳማይ ሰባኺ ድማ፡ ንሰሓፊ ጐይታኡ ኽጸውር ከም ዘይበቅዕ ተዛረበ (ማቴዎስ 3:11)።
እዚ ማለት ድማ፡ ዮሃንስ ከም ጽባሕ ኮኾብ ቀዳማይ ዝነበረ እኳ እንተ ኾነ፡ ቅድሚ ብርሃን እቲ ዝወጽእ ጸሓይ ጽድቂ ብጸጋ ጠፊኡ። ይኹን እምበር፡ ጽባሕ ኮኾብን ጸሓይን ንሓደ እዋን ብሓንሳብ ከም ዝረኣዩ፡ ከምኡ ድማ ዮሃንስን የሱስን ኣብ ዮርዳኖስ ብሓንሳብ ተራእዩ።
እዚ ዅሉ ተዋሂቡ፡ ሓቂ ናይቲ ከም ኤልያስ ዝነበረ ባህርይን ኣገልግሎትን ዮሃንስ ይተርፍ። ኣምላኽ ብማላኺ ኣቢሉ ተስፋ ሃበ፡
«እንሆ፡ ቅድሚ ምምጻእ እታ ዓባይን መፍርህን መዓልቲ እግዚኣብሔር፡ ንነብዪ ኤልያስ ክሰድደልኩም እየ» (ማላኺ 4:5)። ስለዚ ድማ ካብ ማላኺ ናብ ማቴዎስ ክንከይድ ከለና፡ እቲ ነብዪ ብዛዕባ ዮሃንስ መጥምቕ ከም ዝዛረብ ነረኺብ። ምኽንያቱ፡ «እንተ ትቕበልዎ፡ እዚ እዩ እቲ ኺመጽእ ዝነበሮ ኤልያስ» (ማቴዎስ 11:14)። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ መልኣኽ ገብርኤል፡ ዮሃንስ መጥምቕ ብ«መንፈስን ሓይልን ኤልያስ» ከም ዝመልእ ገለጸ (ሉቃስ 1:17)። ምኽንያቱ ኤልያስ ንእስራኤል ናብ ኣምልኾ ኣምላኽ ንምምላስ ከም ዝደለየ፡ ከምኡ ድማ ዮሃንስ ንህዝቢ ናብ ኣምላኾም ንምምላስ ክጽዕር እዩ።
ምስጢር ስውእነት
ቅዱሳት ጽሑፋት ንዮሃንስ የንብሩሉ እኳ እንተ ኾኑ፡ ኣብ እዋን እሱርነቱ ግን ብዛዕባ እቲ ዘዋርድዎ ዝነበረ ኣገባብ ይሓስብ ነበረ። የሱስ፡ እቲ ኣብ ዮርዳኖስ ዘጥመቖ፡ ንእሱር ከምቲ ኢሳይያስ ዝተስፈዎ (ሉቃስ 4:18) ምድሓን ስለምንታይ ኣይሃቦን? እዚ ድማ እቲ ናይ ሄሮድስ እሱር፡ የሱስ ባዕሉ እሱርነት፡ ነውሪ ዘለዎ መከራን ሞትን (ኢሳይያስ 53) ከም ዝሓልፍ ገና ከም ዘይተረድኦ የመልክት። ዮሃንስ ንህዝባዊ ኣፍልጦ መሲሕ ቅድሚኡ እንተ ኣመልክተ፡ ከምኡ ድማ ንድሕሪኡ ዘሎ ምድሓቕን እኩይ ቅትለትን ኣመልክተ። ብሓቂ፡ ሓደ እኳ ካብቲ ዮሃንስ ብዛዕባ መሲሕ ዝሃቦ ተስፋታት ብዛዕባ ኣብ ወጻኢ የሩሳሌም ምቕታሉ ኣይጠቕስን። ብኣንጻሩ፡ ዅሉ ትንቢታት ዮሃንስ ንዘይስዓር ዓወት መሲሕ ጥራይ እዩ ዝርኢ።
ዮሃንስ «ሓደ እኳ ተኣምራት ኣይገበረን» እኳ እንተ ኾነ፡ ስብከቱን ኣነባብራ ህይወቱን ክሳዕ ክንድዚ ኣገዳሲ ስለ ዝነበረ፡ ብዙሓት ደቀ መዛሙርቲ ገበረ። ብተፈጥሮኡ፡ ብዛዕባ ክርስቶስ ምዃኑ ግምት ነበረ። ዮሃንስ ንምምጻእ ንጉስ ኣዋጅ ጥራይ ምዃኑ ብንጹር ተኣመነ። ይኹን እምበር፡ እቶም ብዛዕባ መሲሕ ዝዛረብ ዝሰምዕዎ፡ «ዮሃንስ ሓደ እኳ ተኣምራት ኣይገበረን፡ ይኹን እምበር ዮሃንስ ብዛዕባ እዚ ሰብ ዝተዛረቦ ዅሉ ሓቂ ነበረ» (ዮሃንስ 10:41) በሉ። ስለዚ ድማ፡ መንፈስ ብዮሃንስ ኣቢሉ ዝተነበዮ ካብ ሰማይ ንጹር ምድጋፍ ነበረ። ከምኡ ድማ፡ ምልዋጥ እኩያት ሓጥኣን ብኣምላኽ ዝተገብረ ተኣምር ምሕረት ነበረ። ብሓቂ፡ ክርስቶስ ምልዋጥ ቀረጥ ሰብን ኣመንዝራታትን ከም ምልክት ካብ ኣምላኽ ገይሩ ገለጾ (ማቴዎስ 21:32)።
ፈታዊ መርዓዊ
ጽባሕ ኮኾብ ቅድሚ ጸሓይ ምውጻኣን ድሕሪ ምውጻኣን ክረኣዩ ካብ ዝኽእሉ ሒደት ከዋኽብቲ ሓደ እዩ። ምስዚ ተፈጥሮኣዊ ምሳሌ እዚ ብምስምማዕ፡ ዮሃንስን የሱስን ኣብ ዮርዳኖስ ብሓንሳብ ተራእዩ። ምኽንያቱ
«ፈታዊ መርዓዊ፡ ደው ኢሉ ዚሰምዖ፡ ብድምጺ መርዓዊ ብዙሕ ይሕጐስ፡ 'እዚ ሓጐሰይ ስለዚ ተፈጺሙ እዩ'» (ዮሃንስ 3:29)። ይኹን እምበር፡ ብዝያዳ ብቐረባ፡ ቬኑስ ንገጽ ጸሓይ እትሓልፈሉ ጽቡቕ ኣጋጣሚታት ኣለዉ። እዚ ፍጻመ እዚ፡ ከም ምሕላፍ ቬኑስ ዝፍለጥ፡ ብ7/8 ሰነ 2004 ብመሰረት ቦታ ሰብ ክረአ ይኽእል ነበረ። እቲ ሓደ ጽባሕ ኮኾብ ብ5/6 ሰነ 2012 ካልኣይ ምሕላፍ ክገብር ተመዲቡ ኣሎ። እዚ ፍሉይ እዩ! ኣብ ዅሉ መዓልታት እቲ 20 ክፍለ ዘመን ቬኑስ ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይገበረትን።
እዚ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ዘደንቕ ቅድመ-ምሳሌ ክልተ ሓቅታት ከምህረና እዩ። ኣብ እዋን ምሕላፍ፡ ጽባሕ ኮኾብ ከም ጸሊም ነጥቢ ኣብ ገጽ ጸሓይ ተራእየ። ስለዚ፡ ክርስቶስ መለክዒ ዅሉ ነገራት ክሳዕ ዝኾነ፡ ድሕረ-ምዃን እቲ ካብ ኣንስቲ ዝተወልደ ዝዓበየ፡ ዮሃንስ (ማቴዎስ 11:11)፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ብርሃን ዘንጸባርቕ ሓደ ወዲ ኣቦ ይረአ። ካልኣይ፡ ምትእስሳር ጽባሕ ኮኾብን ጽባሕ ኮኾብን ኣብ ዘለኣለማዊ ክብሪ ናይ ዮሃንስ ምስ ክርስቶስ ዘሎ ናይ መጻኢ ቅርበት የመልክት። ዮሃንስ ምእንትኡ እንተ ተሰቀለ፡ ምስኡ ድማ ክነግስ ኣለዎ (ዮሃንስ 12:26፤ 2 ጢሞቴዎስ 2:12፤ ራእይ 3:21)። በዚ መንጽር እዚ፡ ዮሃንስ ኣብ መዓልቲ ዓስቡ ምስ ክርስቶስ ኣብ ክብሪ ክረኣዩ ንዝኽእሉ ዅሎም ሰባት የመልክት። በዚ ምኽንያት እዚ ጐይታ ተስፋ ሂቡ፡ «ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ ... ኣነ ኣብ ዘለኹሉ፡ ኣገልጋለይ ድማ ኣብኡ ኪኸውን እዩ፤ ሓደ እኳ እንተ ኣገልገለኒ፡ ኣቦይ ኬኽብሮ እዩ» (ዮሃንስ 12:26)።
- ምሕላፍ ቬኑስ ካብቶም ብትንቢት ዝፍለጡ ፍሉያት ፍጻመታት ሓደ እዩ። ንሳቶም ኣብ 243 ዓመት ዝድገም ስርዓት ኣለዎም፡ ብክልተ ምሕላፍ ኣብ መንጎ 8 ዓመት ዝተፈላለዩ፡ ብ121.5 ዓመትን 105.5 ዓመትን ዝተፈላለዩ ክፍተታት ኣለዎም። ቅድሚ 2004፡ እቲ ዝሓለፈ ክልተ ምሕላፍ ኣብ ታሕሳስ 1874ን ታሕሳስ 1882ን ነበረ። እቲ ቀዳማይ ካብ ክልተ ምሕላፍ ቬኑስ ኣብ 21 ክፍለ ዘመን ብ7/8 ሰነ 2004 ነበረ፡ እቲ ዝቕጽል ድማ ብ5/6 ሰነ 2012 ክኸውን እዩ። ድሕሪ 2012፡ እቲ ዝቕጽል ምሕላፍ ኣብ ታሕሳስ 2117ን 2125ን ክኸውን እዩ።
እዚ ኣብ ዮሃንስ መጥምቕ ዝተገብረ መጽናዕቲ ይዛዝም።
ዮሃንስ መጥምቕ፡ ድምጺ ንቓል «ኣነ ድምጺ እቲ ኣብ በረኻ ዚጭድር እየ።» — ዮሃንስ 1:23, ኢሳይያስ 40:3 ንሕቶ ካህናት መልሲ ንምሃብ፡ ዮሃንስ ካብ ኢሳይያስ 40:3 ጠቐሰ፡ ኣብኡ ድማ ቀዳማይ ሰባኺ ንምምጻእ ክርስቶስ ከም ዝቐርብ ተነቢዩ ነበረ። ዮሃንስ እቲ ዝተነበየ ቀዳማይ ሰባኺ ምዃኑ ተዛረበ። ንሱ ድምጺ ነበረ፡ እስራኤል ድማ በረኻ ነበረት። ብሰንኪ ሓጢኣቶምን ካብ ኣምላኽ ምፍላዮምን፡ እቶም ህዝቢ ከም በረኻ ደረቕን መኻንን ኮይኖም ነበሩ። ዮሃንስ ንርእሱ ብቐሊሉ ከም ድምጺ ገይሩ ተዛረበ ... ክረአ ዘይኮነስ፡ ክስማዕ ጥራይ። ዮሃንስ ድምጺ ነበረ፡ ክርስቶስ ግን ቃል ነበረ። ቃል ንምፍላጥ ድምጺ የድልዮ፡ ድምጺ ድማ ብዘይ ቃል ዋጋ የብሉን። ቃል ካብ ድምጺ ብዘይካ መጠን ይዓቢ፡ ንሕና ድማ ንእኡ ድምጺ ምዃን ፍሉይ መሰልና ክኸውን ይኽእል እዩ። — ዊልያም ማክዶናልድ
