ምምላስ ናብ ጽሑፋት

እያሱ፡ ብእምነትን ብትብዓትን ናብ ስፍራ ሙሴ ምእታው

ዘይፍለጥ
20 ሓም 2024
9 ዝተሓተ ንባብ

ካብቶም ሰባት ሓጺር ዝርዝር ክትሰርሕ እንተዝግባእካ፣ ንመን ምእተኻ? ኣይሁድ ብዘመን የሱስ ብዛዕባ ኣብርሃምን ሙሴን ብዓብዪ ኣኽብሮት ይዛረቡ ነይሮም – ብርግጽ ድማ፣ ምስ ሓቢሮም፣ እዞም ሰባት እዚኦም ካብቶም ገጸ-ባህርያት ነይሮም።

ሙሴ ከም ነብዪ ፍሉይ ነበረ። « ንገጽ» ስለዝፈልጦ፣ ኣብ እስራኤል ከምኡ ዝበለ ነብዪ ከምዘይተንስአ ይነግረና። ይኹን እምበር ሙሴ ሰብ ስለዝነበረ ሞታዊ ነበረ። ናይ ሞት ክርኢ ዝነበሮ እዋን በጽሐ፣ እስራኤል ድማ ብዘይ ዓብዪ መራሒኣ ተረፈት። መንከ እዩ ስፍራኡ ክትክእ ዝኽእል? ዓብዪ ሓላፍነት ነበረ።

እያሱ ነቲ ሙሴ ዝጀመሮ ዕዮ ንምቕጻል ብኣምላኽ እተሸመ ሰብኣይ ነበረ። እቲ ኣብ ብስሙ እተሰየመ ብዛዕባ ዕድሚኡ፣ ኣገልግሎቱ ከም ፣ ከምኡ’ውን ሞቱ ብዙሕ ይነግረና – ግናኸ ብዛዕባኡ ሓደ እኹል ምንጪ ሓበሬታ ኣይኮነን። ዘጸ፣ ዘሁልቍን ዘዳግምን እውን ብዛዕባ እያሱ ሓበሬታ ይሕዙ፣ ነዚ ብሕታዊ ኣገልግሎቱ ፍሉይ ዝኾነ ሰብኣይ ድማ የላልዩና።

እያሱ ይኣቱ

እያሱ ንመጀመርታ እዋን እተጠቕሰሉ ኣብ ዘጸ 17 እዩ። እስራኤላውያን ግብጺ ናብ ተስፋኦም ክጓዓዙ ከለዉ፣ ኣማሌቃውያን ንምጥቃዕ ወጹ። ብዘይ ዝኾነ ሓበሬታ ብዛዕባ ወለዶኡ ወይ ካልእ ሓበሬታ፣ ስም እያሱ ብሃንደበት ኣብ ዘጸ ከምቲ ብሙሴ እተመርጸ ሰብኣይ ንእስራኤላውያን ናብ ውግእ ንምምራሕ ይረአ። ሙሴ ኣብዚ መንእሰይ እዚ ዓቕሚ ርእዩ ክኸውን ኣለዎ። እስራኤል ቅድሚ ንሰራዊት ዝመርሕ ኣዛዚ ኣይነበራን። ብርግጽ፣ ቅድሚኡ ንሰራዊት ክገጥሙ ከለዉ፣ ውግእ ንጐይታ ክገድፍዎ ተነጊርዎም ነበረ (ዘጸ )።

እቲ ኩነታት ተቐይሩ ነበረ። በይኑ ከምዘይነበረ፣ ግናኸ ሙሴ ኣብ እቲ ኲርናዕ ብበትሪ ኣምላኽ ኣብ ኢዱ ደው ከምዝብል እናፈለጡ፣ «እያሱ ኸኣ ከምቲ ሙሴ ዝበሎ ገበረ» (ዘጸ )። ንትእዛዙ ኣስተብህሉ። እያሱ ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚን ኣብ ብዙሓት ድሕሪኡ ዝመጹ ኣጋጣሚታትን፣ ኣብ ብዘይ ትእዛዝ ዓወት ከምዘይከኣል ክፈልጥ ነበረ። ከምቲ ንሙሴ፣ ንላዕለዋዩ፣ ንእስራኤላውያን ናብ ውግእ ብምምራሕ ዝተኣዘዞ፣ ዕላማ ክርስትያን ድማ ነቲ ንሱ ወተሃደሩ ክኸውን ዝመደበሉ የሱስ ምሕጓስ ክኸውን ኣለዎ (2 )።

ኣብ ስም እንታይ ኣሎ?

ብዛዕባ ድሕረ ባይታ እያሱ ንምፍላጥ ናብ ዘሁልቍ 13 ክንጥምጥም ኣሎና። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ነገድ ከምዝነበረን መጀመርታ ሆሴዕ ከምዝተሰምየን ንረክብ፣ ትርጉሙ ድማ «ኣድሓኒ» ማለት እዩ። ስም ኣቦኡ ነበረ፣ ትርጉሙ ድማ «ምቕጻል» ማለት እዩ። እዚ ንህዝቢ ኣምላኽ ከም ኣድሓኒ ንምምራሕ እተሸመ ሰብኣይ – ብምቕጻል ዝፍለጥ ሰብኣይ – ስም ነበረ። ይኹን እምበር፣ ሙሴ ስም፣ እያሱ፣ ትርጉሙ ድማ «እግዚኣብሔር ምድሓን እዩ» (ዘሁልቍ ) ሃቦ። እያሱ ባዕሉ ኣድሓኒ ህዝቢ ኣይነበረን። ብኣንጻሩ፣ ብህይወቱን ኣገልግሎቱን ምድሓን ክረአ ነበረ። ንዓና ሎሚ ድማ ኣብ ነገራት ምጽናዕ ኣገዳሲ እዩ (1 ቈረንቶስ )። ከም እያሱ፣ ህይወትና ምድሓኑ ከርኢ ኣለዎ።

ቀዳሞት ጽልዋታት

ኩላትና፣ ብሓደ ደረጃ ወይ ብኻልእ፣ ፍርያት ከባቢና ኢና። ጽልዋታት ኣብ ቀዳሞት ህይወትና ይቐርጹና – እያሱ ድማ ፍሉይ ኣይነበረን። ኣብ ዘጸ 24፣ ሙሴ ምስ ኣሮን፣ ክልተ ደቁ፣ ከምኡ’ውን 70 ሽማግለታት እስራኤል ናብ ቅድሚ ተጸውዐ። ኩሎም ናብቲ ከረን ክድይቡ ነበሮም፣ ግናኸ ሙሴ ናብቲ ቀጥታዊ ቅድሚት ዝያዳ ላዕሊ ክድይብ ነበረ። እያሱ ድማ፣ ረዳኢኡ፣ ኣብቲ ኣጋጣሚ እቲ ምስ ሙሴ ከደ፣ ሙሴ ክምለስ እናተጸበየ ድማ ገለ ኽብሪ ኣምላኽ ረኣየ። እቶም ራእያትን ድምጽታትን መለኮታዊ ግርማ ኣብ እያሱ ዓሚቕ ጽልዋ ገይሮም ክኾኑ ኣለዎም።

ድሕሪኡ ሓጺር እዋን፣ እያሱ ምስ ሙሴ ካብቲ ከረን ምስ ወረደ፣ ዘይተመክሮኡ ግልጺ ነበረ። ድምጺ ጭርሖ ኣብቲ ምስ ሰምዐ፣ ንሙሴ ውግእ ክኸውን ከምዘለዎ ነገሮ። ግናኸ ሙሴ፣ እቲ ልምድ ዘለዎ ሰብኣይ ኣምላኽ፣ ካልእ ይፈልጥ ነበረ። ህዝቢ ሓደ ወርቃዊ ጥጃ ሰሪሖም ነበሩ፣ እቲ ዝስማዕ ዝነበረ ድምጺ ድማ መዝሙርን በዓልን ነበረ (ዘጸ )። ክርስትያን ኩሉ ቅኑዕ ምስትውዓል ኣይህልዎን። ብምስ ጥበበኛ፣ ዝዓበየ ምእመን ምሕባር ሓጋዚ ትምህርቲ ክርከብ ይኽእል።

እያሱ፣ ኣብ ቀዳሞት መዓልትታቱ፣ ንሙሴ እሙን ነበረ። ኤልዳድን ሜዳድን ውህበት ትንቢት ምስ ኣርኣዩ፣ እያሱ ብፍጥረትኡ ጌጋ ከምዝኾነ ተሰምዖ፣ ንሙሴ ድማ ካብቲ ንሱ ዝመስሎ ዝነበረ ክከላኸሎ ፈተነ። ብርግጽ ክዕበሱ ኣለዎም፣ ኢሉ ተከራኸረ! ሙሴ ነቲ ኣጋጣሚ እያሱ ዓብዪ ክኸውን ንምምሃር ተጠቕመሉ። ንዝኾነ ውህበት ብሓደኡ ክሕዝ ኣይደለየን! ንኻልኦት ዘለዎም ውህበታት ብምፍላጥ ሓጎስ ነበሮ (ዘሁልቍ )። ንኣሽቱ ክርስትያናት ብዙሕ ተከላኸልቲ ወይ ወነንቲ ክኾኑ ይኽእሉ። ነቲ ኣብ ሙሴ ዝረአ ልግሲ መንፈስ ክንዓዪ ክንምሃር ኣሎና።

ካልእ ኣገዳሲ ናይ ቀዳማይ እያሱ ኣብ ዘጸ 33 ይረአ። ድንኳን ሙሴ፣ ኣብ ፣ ከም ዓይነት መናገሪ ኮይኑ ነበረ። ነቶም ዝደልዩ ናብ ድንኳኑ ይኸዱ ነበሩ። እያሱ፣ ከም «መንእሰይ» እተገለጸ (ዘጸ )፣ ነቲ ኣኼባ ስፍራ ኣይሓደጎን። ኣብኡ ምህላው ኣገዳሲ ከምዝኾነ ይፈልጥ ነበረ። ሎሚ ንኣምላኽ ጽልዋ ክገብር ዝደሊ ዝኾነ መንእሰይ ድማ ከምኡ ክገብር ኣለዎ። ብቓላት ሓንቲ ጥንታዊት መዝሙር፣ «ምስ የሱስ በይኑ ብዙሕ ብሕቡእ ክንገብር» ኣሎና። ቅዱስ ንምዃን ውሰድ፣ ደብሊው ዲ. ሎንግስታፍ።

ተዓዊታ

ዓብዪ ፈተና እያሱ ዝመጸሉ ምስ 11 ካልኦት ንምድሪ ንምስላዕ እተመርጸሉ እዋን እዩ። ንሱ፣ ምስ ዓርኩ ካሌብ ፣ ከምኡ’ውን 10 ካልኦት ን40 መዓልቲ ንምድሪ ተስፋ ገምጊሞም፣ ድሕሪኡ ድማ ብዓብዪ ቍጽሪ ተሰኪሞም ተመሊሶም። ዓሰርተ ካብቶም ብኣምላኽ ዘይብሎም ተስፋ ዝቘረጹ ነበሩ። ንግዙፋት ምድሓር ዘይከኣል እዩ፣ ኢሎም ኣወጁ። ካሌብ ነቲ ገምጋሞም ተቓወመ፣ ኣብ ዘሁልቍ ድማ እያሱ ነቲ ርእይቶኡ ከምዝድግፎ ንረክብ። ናብ ከምጽኦምን ንኹሎም ጸላእቶም ከምዝስዕሮምን ኣረጋገጸ። እቶም 10 ዘይኣመንቲ ብመዓት ክመውቱ ከለዉ፣ እያሱን ካሌብን ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበሩ በይኖም ናብ ተስፋ ዝኣተዉ ሰባት እስራኤል ነበሩ። እያሱ ብሓቂ «ወዲ ምቕጻል» ነበረ፣ ከምእትዓዊ ድማ ይምህረና። ከምኡ ድማ ንኹሉ ተስፋታት ኣምላኽ ንምእታው የድልየና እዩ (እብራውያን )።

ጓሳ፣ በጃኹም

ሙሴ ቅድሚ ንኣምላኽ ንተወሳኺ ሓገዝቲ ለመነ፣ 70 ሽማግለታት ድማ ንሓላፍነታቱ ንምሕጋዙ ተዋሂብዎ ነበረ። ይኹን እምበር፣ ናብ መወዳእታ ህይወቱ ክቐርብ ከሎ፣ ሙሴ ንህዝቢ ኣምላኽ ክከናኸን ዝኽእል ጓሳ ዘለዎ ሰብኣይ ከምዘድልዮ ብዓሚቝ ተገንዘበ። ኣምላኽ ሰብኡቱ ቅድሚ ከምዘዳለወ፣ እቲ ሰብኣይ ድማ እያሱ ከምዝነበረ ክንረክብ ንዓና ኣየገርመናን። ብመንፈስ ኣምላኽ ዝመልአ፣ ንህዝቢ ኣምላኽ ንምምራሕ ኣብ ማዕዶ ተዳልዩ ነበረ (ዘሁልቍ )። ብመንፈስ ኣምላኽ ምምላእ ዝትክእ የልቦን። ብሓይሉ ብቐጻሊ ምምላእ ኣገዳስነት የጕልሕ። እቶም ናይ ዘሁልቍ 27 መወዳእታ ፍቕድታት እያሱ ብህዝቢ ክኸውን እተሸመሉ ኣጋጣሚ ይገልጹ። እቲ እዋን ከቢድ ነበረ፣ ንእያሱ ድማ መጀመርታ ሓላፍነታት ምልክት ገበረ። ከመይ ገይሩ ክዋጽኣሉ? የብርህ።

ክሳዕ ሙሴ ዝምልከት፣ ተስፋ ተዓጽያ ነበረት። ናብኣ ንምእታው ንጐይታ እንተለመነ እውን፣ ምእታው ተኸልኪሉ ነበረ። ይኹን እምበር፣ ሙሴ ገና ሓደ ኣገዳሲ ነገር ክገብር ነበሮ። «ንእያሱ ምረሖ፣ ኣተባብዓዮ፣ ኣበርትዓዮ» () በሎ። ኣብቲ ንህዝቢ ዝሃቦ ስብከታት፣ ኣብ እተሓዝለና፣ ሙሴ ነዚ ነገር እዚ ክገብር ንረክቦ። ንእያሱ ብዛዕባ ከቢድ ሓላፍነታቱ ከምዘዘኻኽሮ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብሕታዊ ምትብባዕ እውን ይህቦ። ብዙሓት ምእመናን፣ ካብቲ እዋን እቲ ንነጀው፣ ቃላቱ ዘረጋግጽን ዓብዪ ሓይሊ ዝህብን ኮይኑ ረኺቦምዎ። «በርትዕን ኣይትፍራሕን፣ ኣይትደንግጽን፣ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ፣ ንሱ እዩ ምሳኻ ዝኸይድ፤ ኣይክሓድገካን፣ ኣይክጥልዓካን እዩ» ()። ምስ ህዝቡ እዩ! ንኹሉ ዘይፍለጥ መጻኢኡ ክንውከሎ ንኽእል ኢና።

እዋን

እያሱ ክንከፍት ከለና፣ ናይ ናብ ህዝቡ ዝበሎ ቀዳማይ ከገርመና ይኽእል እዩ፡ «ሙሴ ባርያይ ሞይቱ እዩ» (እያሱ )። ብርግጽ እዚ ግልጺ ነበረ! ስለምንታይከ እዚ ነገር እዚ ይንገሮ ነበረ? ብቐሊሉ፣ ኣምላኽ ምስ ሓቅታት ይዋሳእ፣ ኩሉ ድማ ነቲ ኩነታት ከምቲ ዝኾነ ክንገጥሞ ይደልየና።

መወዳእታ ዘመን ነበረ። ሙሴ ዕዮኡ ወዲኡ ነበረ፤ እዋን እያሱ ነቲ ሓላፍነት ተረኪቡ ናብ ስፍራ እቲ ዝሓለፈ ክኣቱ ነበረ። እዚ ንእያሱ ብቐጥታ ዝተዛረበሉ ቀዳማይ እዋን ክኸውን ይኽእል እዩ – ግናኸ እንታይ ዝበለ እዋን እዩ! እያሱ ተደቘሰን በይኑ ከምዝኾነን ተሰምዖ። እቲ ብጣዕሚ ዘድንቖ ዝነበረ ሰብኣይ፣ እቲ ብዙሕ ዝጥምቶ ዝነበረ፣ ጠፊኡ ነበረ። ሙሴ ከምዘተባብዖ ነበረ፣ ግናኸ ነቲ ሓላፍነት ከመይ ገይሩ ክወስዶ ይኽእል? እዋን ነቲ ምስ ኩሉ ህዝቢ እስራኤል ንምስጋር ነበረ፣ እኳ ደኣ ይውሕዝ እንተነበረ (እያሱ )፣ ነቲ ድማ «ክውርስ» ነበረ (እያሱ )። እዋን «በርትዕን ኣይትፍራሕን» (እያሱ ) ነበረ፣ እኳ ደኣ ድኹምን ዝተደናገረን እንተተሰምዖ። ንሱ ድማ፣ እቲ ኣብ መጀመርታ እዚ ጽሑፍ እዚ እተጠቕሰ ቀዳማይ ትእዛዝ ክሕዝ ነበረ። ንኹሉ «ሕጊ» ኣምላኽ ብጥንቃቐ ክእዘዝ፣ ነቲ ቅዱስ ድማ ብቐጻሊ ከስተንትኖ ነበረ። ድማ፣ እቶም ሙሴ ዝተዛረቦም ዝፈልጦም ቃላት እንደገና ሰምዐ፣ ግናኸ እዚ እዚ ከናፍር ባዕሉ መጹ፡ «እግዚኣብሔር ኣምላኽካ፣ ናብ ዝኸድካዮ ኩሉ ምሳኻ እዩ» (እያሱ )።

ዕዮ ትገጥም ዲኻ ወይስ ኣብ ኩነታት ትርከብ? ሓደ ደገፍ ህይወትካ ተኣልዩ ድዩ? ዝፈቀርካዮን ዘኽበርካዮን ሰብ ከይዱ ይኸውን። እያሱ ተማሃር። ኣብ ኣምላኽ ኣስተንትን፣ ንትምህርቱ ድማ ብጥንቃቐ ተኣዘዝ። ኣብ ተስፋታቱ ተወከል፣ ንሳቶም ክፈሽሉ ኣይክእሉን እዮም። ከምቲ ኣምላኽ ምስ እያሱ ዝነበረ፣ ንሱ ድማ ነቲ ዘይፍለጥ ብትብዓትን ብእምነትን ክትገጥሞ ክሕግዘካ እዩ።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia