ንእስነትን ክንወግዶም ዘለና ሓደጋታትን
ንእስነት ናይ ለውጢ ዕድመ እዩ፣ ኩሉ ሰብ ናብ ዓብይነት ንምእታው በዚ ደረጃ ምዕባለ ስለ ዝሓልፍ ድማ ኩሉ ዝምልከት እዩ። እዚ እዋን እዚ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ዕድመ 13ን 19ን ዘሎ እዋን ሓደገኛ እዩ። እዚ እዋን እዚ ንኣብ ንእስነቶም ዘለዉን ንወለዶምን ብሰንኪ እቲ ዝተፈላለየ ለውጥታትን ሓደጋታትን ቀሊል እዋን ኣይኮነን፣ እንተኾነ ግን ናይ ኣምላኻዊ ምዕባለ እዋን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ገለ ለውጥታትን ክሕደጉ ዝኽእሉ ሓደጋታትን ናይ ንእስነት
ኣብ ንእስነቶም ዘለዉ ክገጥሞም ዝኽእል ብዙሕ ምትላልን ሓደገኛ ፈተናታትን ኣሎ። ገለ ካብኣቶም ንዘርዝር:
ናይ ሞባይል፣ ኢንተርነት፣ ሳይበርስፔስ፣ ማሕበራዊ ሚድያ፣ ጸወታታትን ከምኡ ዝኣመሰለን ምጥባቕ።
- ለውጢ ኣብ ደረጃ ሆርሞን ናብ ምጥባቕ ምስ ኣካላዊ ምስሊ ክመርሕ ይኽእል እዩ።
- ነገራት ብመንገዶም ክኸውን ምምራጽ ኣብ ክንዲ ኣምላኻዊ መንገዲ ናብ ባህርያዊ ጸገማትን ንስልጣን ወለዲ ምጽራርን ክመርሕ ይኽእል እዩ።
- ምስ ጽዕንቶ መዛኑ ምቅባል ወይ ተቐባልነት ንምርካብ ናብ ሓደገኛ ባህርያትን ምስኡ ዝተሓሓዙ ሳዕቤናትን ክመርሕ ይኽእል እዩ፣ ከም ምስታይ ኣልኮል፣ ምትካኽ ሽጋራ፣ ምጥቃም ሓሽሽ፣ ጾታዊ ርክብን ሕማምን።
- ካብ ምምላእ ትምህርታዊ ዕማማትን ዕላማታትን ምብታኽ።
- ናይ መንነት ቅልውላው ምስ ስምዒታት ምድንጋር፣ ዘይምርግጋእን ዝተሓዋወሰ ስምዒታትን።
- ምስ ኣየናይ ጉጅለ ክኾኑ ከም ዘለዎም ዝምልከት ጌጋ ምርጫታት።
- እንተኾነ ግን፣ ኣብዞም ሓደጋታት እዚኦም እውን ኣብ ንእስነቶም ዘለዉ ብዝምድና ምስ የሱስ ክርስቶስ፣ እዚ ድማ ናብ ዕሙቕ ዝበለ ሓድነት ምስኡ ይመርሕ፣ ኣብ ልዕሊ እቲ ፈተናታት ዓወት ክህልዎም ይኽእል እዩ። «ግናኸ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ገይሩ ዓወት ዚህበና ንኣምላኽ ምስጋና ይብጻሕ» (1 ቈረንቶስ 15:57 NKJV)።
ገለ ሓሳባት ነዞም ሓደጋታት እዚኦም ንምውጋድ
• ናይ ምጥባቕ ባህርያት ኣወግዱ።
ብሓይሉን ብብርታዔኡን ንየሱስ ክትቆሙ ትኽእሉ ኢኹም። «ብጐይታን ብሓይሊ ብርታዔኡን በርትዑ። ንፍሕሶታት ድያብሎስ ምቅዋም ምእንቲ ኽትክእሉስ፡ ኩሉ ኣጽዋር ኣምላኽ ልበሱ» (ኤፌሶን 6:10-11)። ከም ሞባይልኩም፣ ኢንተርነትን ሳይበርስፔስን ዝኣመሰሉ ነገራት ንዘድልዩ ኣገልግሎታት ጥራይ ክትጥቀሙሎም ይግባእ፤ ሓጢኣተኛን ንስጋ ዝስሕብን ነገራት እናረኣኹም ግዜ ኣይተሕልፉ። ኣካላትኩም፣ ኣእምሮኹምን ፍቓድኩምን ንጐይታ የሱስ ሃቡ (ሮሜ 12:1-2)። ቅድሚ ሕጂ ብምጥባቕ ትሳቐዩ እንተኾይንኩም፣ ኣብ የሱስ ክርስቶስ ተስፋ ኣሎኩም። ሓጢኣትኩም ንዕኡ ኣግልጹ፣ ሓጢኣትኩም ግለጹ፣ ሓጢኣትኩም ኣውግዱ። «ሓጢኣቱ ዚኸድን ኣይሰልጦን እዩ፣ ዚናዘዛን ዚሐድጋን ግና ምሕረት ይረክብ» (ምሳሌ 28:13)። «እምበኣር ወዲ እንተ ኣርሓረሓኩም፡ ብሓቂ ሓራ ትዀኑ» (ዮሃንስ 8:36)። ከምኡ እውን ንወለድኹም ብዛዕባ ጸገምኩም ኣፍልጡን እንተደኣ ኣድልዩኩም ድማ ፍሉይ ሓገዝ ረኸቡ።
• ናይ መንነት ቅልውላው ኣወግዱ።
ኣምላኽ ይፈልጠኩም እዩ እሞ ንህይወትኩም ዕላማ ኣለዎ። ንኤርምያስ ከምዚ በሎ: «ቅድሚ ምፍጣረይካ ኣብ ከርሲ ኣፍለጥኩኻ፣ ቅድሚ ምውጻእካ ኻብ ማሕጸን ቀደስኩኻ፣ ነህዛብ ነብዪ ኸኣ ገበርኩኻ» (ኤርምያስ 1:5)። ስለዚ፣ ብመንነትኩምን ስምዒታት ምድንጋርኩም፣ ዝተሓዋወሰ ስምዒታትኩምን ዘይምርግጋእኩምን ምጥባቕ ደው ኣበሉ። ኣብ ክንዲኡስ፣ ኣብ ኣምላኽ እምነትኩም ኣንብሩ እሞ ከም ንጉስ ዳዊት፣ «እግዚኣብሄር፣ ብፍርሂን ብድንቂን ተፈጢረ እየ እሞ፣ ኤመስግነካ እየ» (መዝሙር 139:14) በሉ። ንሱ ይፈልጠኩም፣ ይፈትወኩም፣ ይሓልየልኩም፣ ይቕበለኩም፣ ይውድሰኩምን እዩ (ዮሃንስ 1:12, 3:16፤ ገላትያ 2:20፤ ኤፌሶን 1:6)።
• ንፍትወት ምስ ፍቕሪ ምምታእ ኣወግዱ።
ብዝዓበየ ፈታዊ – ኣምላኽ ባዕሉ – ፍቑራት ኢኹም! ፍቕሩ ንኣኻትኩም ኣይትጠፍእን፣ ኣይትናወጽን፣ ኣይትፈሽልን፣ ኣይትውድእን እያ (ዮሃንስ 3:16፤ 1 ቈረንቶስ 13:4-8፤ ዮሃንስ 13:1)። ስለዚ፣ ንሓቀኛ ፍቕሪ ኣብ የሱስ «እወ» በሉ፣ ንፍትወት ድማ «ኣይፋል» በሉ።
ፍትወት ናትካ ዘይኮነ ምድላይ እዩ። ፍትወት የታልለካ እሞ የግዝኣካ። እንተኾነ ግን፣ ብክርስቶስ እቲ ዝፈተወካ ካብ ዓዋቲ ንላዕሊ ኢኻ (ሮሜ 8:37)። ብክርስቶስ፣ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ፣ ብጸሎትን ብምእማን ቃል ኣምላኽን፣ ንፍትዋት ፍቕሪ፣ ንፍትዋት ስሕበትን ንፍትዋት ዕላማን ክትቃወም ትኽእል ኢኻ። እዚኦም ኩሉ ግዜ ንስጋዊ ዕግበት ዝስሕቡ እዮም፣ ምኽንያቱ ብድያብሎስ ዝወሃቡ እዮም። ኣምላኽ ከምዚ በለ: «ንዓለም ወይስ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣይትፍቀሩ [ብሰይጣን ዝምራሕ ስርዓት ዓለም] … ከመይሲ ኹሉ እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ፡ ፍትወት ስጋን ፍትወት ኣዒንትን ንብረት ትዕቢትን፡ ካብ ኣቦ ኣይኰነን፡ ካብ ዓለም እዩ እምበር» (1 ዮሃንስ 2:15-16)።
• ንጽዕንቶ መዛኑ ምምብርካኽ ኣወግዱ።
ንኣምላኽ ምስ እትምብርከኽ፣ ንርእስኻ ንምርካስ ካብ ዝመጽእ ኣሉታዊ ጽዕንቶ መዛኑ ክትፈርህ ኣየድልየካን እዩ። ካልኦት ኣብቲ ናይ ንጉስ ምግቢ ይሳተፉ እኳ እንተነበሩ፣ «ዳንኤል ግና ብልዒ ንጉስን ወይኒ መስተኡን ከየርክስ ርእሱ ኣብ ልቡ ቘረጸ» (ዳንኤል 1:8)።
ከምኡ እውን፣ ንጉስ ናቡከደነጾር ንኹሉ ህዝቢ ንዝሰርዖ ምስሊ ወርቂ ክሰግዱ ኣዘዘ። እንተኾነ ግን፣ ሰለስተ መንእሰያት፣ ሲድራቕ፣ ሚሳቕን ኣበደኔጎን፣ ንትእዛዝ ንጉስ ንምስሉ ንምምላኽ ኣበዩ፣ ከምኡ እውን ብጽዕንቶ ኩሉ ህዝቢ ንምምብርካኽ ኣበዩ። ኣምላኽ እዞም ሰለስተ መንእሰያት ኣብ ሓዊ ከይነድዱ ገበረ። ኣብ ክንዲኡስ፣ ከምቲ ኣብ ዳንኤል 3 እንምብቦ፣ ምስቲ ቅድሚ ስጋ ምልባሱ ዝነበረ ክርስቶስ ሓርነትን ሓድነትን ነበሮም!
ኣብ ሓጢኣተኛ ደስታታት ንምስታፍ ዝመጽእ ጽዕንቶ ኣወግዱ፣ እዚ ድማ ምስ ዘይኣምላኻዊ ሙዚቃ ምድጋስ፣ ምጥቃም ሓሽሽ፣ ጾታዊ ንጥፈታት የጠቓልል። መሓዙትኩም ብጥንቃቐ ምረጹ፣ እቶም ኣብ ባህርይኹምን ኣብ ፍቕርኹም ንጐይታ የሱስን ንወለድኹምን ዘይሰብሩኹም ግን ዝሃንጹኹም ምረጹ። ከም ሙሴ ጥበባዊ ምርጫታት ግበሩ፣ «ካብቲ ሓላፊ ሓጢኣት ደስታታት ንምጥዓምሲ ምስ ህዝቢ ኣምላኽ መከራ ምቕባል መረጸ» (እብራውያን 11:25)።
ኣብነት ናይ ገለ ክርስትያን መንእሰያት
ገሊኦም ኣብ ንእስነቶም ዘለዉ ኣብ ማእከል እዞም ለውጥታት፣ ጸገማትን ሓደጋታትን ከም ምርኮኛታት ዘይተምበርከኹ፣ ግን ብክርስቶስ እቲ ዝፈተዎም «ካብ ዓዋቲ ንላዕሊ» ዝኾኑ ኣለዉ (ሮሜ 8:37)። ኣብዛ ሓጢኣት ብሚድያ ዝውደስላ ዓለም፣ እዞም ኣብ ንእስነቶም ዘለዉ ኣብ ሰፈራታትን ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ብምቕዋምን ብምዝራብን ንሓቂ ኣብ ክርስቶስ ፍልልይ ይፈጥሩ ኣለዉ። ንወለዶም ብምእዛዝ ኣብ ጐይታ፤ ንሓቂ ብፍቕሪ ብምግላጽ፤ ብጸጋ ዝመልኦ ባህርዮም፤ ብምትእምማኖም ኣብ ኣምላኽ፤ ከምኡ እውን ብምውፋዮም ንንጹህ ህይወት ኣብ ጽዕንቶ መዛኑ ዝመልኣ፣ ብብከላ ዝመልኣ ሕብረተሰብ ተጽዕኖ ይፈጥሩ ኣለዉ። ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ዘተባብዖ፣ «ሓደ እኳ ንንእስነትካ ኣይሕሰባ፣ ግናኸ ብቓል፣ ብኣካይዳ፣ ብፍቕሪ፣ ብመንፈስ፣ ብእምነት፣ ብንጽህና ንኣመንቲ ኣብነት ኩን» (1 ጢሞቴዎስ 4:12፤ ኤፌሶን 6:1 ኣስተብህል።)። ስለዚ፣ ንሓደጋ ኣብ ንእስነቶም ዘለዉ ዘይምህላው ኣይኮነን፣ ግን ኣብ ምህላው የሱስ፣ እቲ መድሓኒ እዩ ዝርከብ።
