ሰላም ምስ ህዝቢ እግዚአብሔር ምድላይ – ንህይወት መርከብ

ስለዚ ነቲ ንሰላም ዚኸውንን ነቲ ንሓድሕድና እንህነጸሉን ነገር ንስዓብ። ሮሜ 14:19

ሎሚ ንዓለም ክንርእያ ከሎና፡ ኣብ ኩሉ ከባቢና ህውከት ከም ዘሎ ንርኢ። ፖለቲካዊ ምትፍናን፡ ማሕበራዊ ምብልብል፡ ከምኡ’ውን ቁጠባዊ ዕግርግር ኣሎ። ነዚ ሰላም ዘይብሉ ዓለም፡ ንመስፍን ሰላም ዝነጸገት ዓለም ክንጽበያ ይግባእ! ይኹን እምበር፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን፡ ማለት ኣብ ስጋ ክርስቶስ ዘሎ ሰላም ዘይምህላው ዝያዳ ዘስግእ እዩ። ናበይ ከም ዝኸድና እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ እግዚአብሔር ዘሎ ሽግራት ንሰምዕ። ኣብ ኣእምሮና ክንሕዞ ዘሎና ሓደ ኣገዳሲ ነገር፡ ቃል «ሽግር» ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዘየሎ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ኣብ መንጎ ክርስትያናት ዘሎ ጸገማት ከም ሽግር ኣይርእዮን እዩ፤ የግዳስ ከም ሓጢኣት ወይ ድኻም እዩ ዝጠቕሶም።

መብዛሕትኦም፡ እንተዘይኮይኖም ኩሎም፡ ናብ ቤተ ክርስትያን ዝተጻሕፉ መልእኽታት፡ ሰላም ንኽንገብር ከም ዝምሕጸኑና ምፍላጠይ መምህርነት ረኺበሉ። ሰላም ብእግዚአብሔር ከም ዝጅምርን ምስኡ ሰላም ክንረክብ እንኽእል ድማ ብዝተፈጸመ ስራሕ ክርስቶስ ጥራይ ምዃኑ ንፈልጥ። «እምበኣርከስ ብእምነት ስለ ዝጸደቕና፡ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምስ ኣምላኽ ሰላም ኣሎና። ብእኡ ድማ ነዚ እንቋውመሉ ዘሎና ጸጋ ብእምነት ኣተናዮ፡ ብተስፋ ኽብሪ ኣምላኽውን ንሕጐስ» (ሮሜ 5:1-2)። ይኹን እምበር፡ ምስ ኣምላኽ ሰላም ምስ ረኸብና፡ ከም ደቁ መጠን «ንእኡ ክንመስል» (ኤፌሶን 5:1) ከም ዝተመሓደረልናን ሰላም ክንደሊ ከም ዘሎናን ተነጊሩና። ምስ ካልኦት ብሰላም ምንባር መሰረታዊ መርገጺ ክርስትና እዩ። ጳውሎስ ነፍሲ ወከፍ ጉባኤ ብሓደ ወይ ብኻልእ መልክዕ ክጽሕፈሎም ከሎ ኣዚዝዎ እዩ። መብዛሕትኡ መልእኽቱ ድማ ብ«ጸጋን ሰላምን» ይጅምር።

ጳውሎስ ናብቶም ኣብ ሮሜ ዝነበሩ ክጽሕፍ ከሎ፡ ኣብ ክርስቶስ ካብ ዓወት ዝበለጸ ክኾኑ መምርሒ ሂብዎም፡ ኣብ ሮሜ 12:18 ድማ «እንተተኻኢሉስ፡ ክሳዕ ክንደይ ብኣኻትኩም ዚምርኮስ እንተኾይኑ፡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ» ኢሉ ኣተባብዖም። ነቶም ኣብ ቆሮንቶስ ዝነበሩ ድማ፡ ንሓድሕዶም ብምቅናእ ከም ዝነበሩ ገሲጽዎም፡ ንቤተ ክርስትያን ከይመቕሉ ወይ ክብሪ ከይደልዩ ድማ መሃሮም። ነቶም ኣብ ገላትያ ዝነበሩ ቅዱሳን ድማ ሓደ ነገር ክምህሩን ብሰንኪ ዓሌቶም ንሓድሕዶም ከይነኽሱን ከይበልዑን ተነጊርዎም። ኣብ ኤፌሶን ጳውሎስ ከምዚ በለ፡ «ስለዚ ኣነ እሱር ጐይታ፡ ነቲ እተጸዋዕኩምሉ ጽውዓ ብኹሉ ትሕትናን ልእመትን ብትዕግስትን ንሓድሕድኩም ብፍቕሪ እናተጻወርኩም፡ ሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ክትሕልዉ ትግሁ ኸም ዚግብኣኩም ክትመላለሱ እምሕጸነኩም ኣሎኹ።» እቶም መንእሰያት ምእመናን ኣብ ተሰሎንቄ እኳ ንጥርጣሬኦም ከይመቕሎም ተነጊርዎም ነይሩ።

ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ካብ ዘለዋ ካልኦት መልእኽታት ገለ ስምዑ፦

«ሰላም ምስ ኩሉ ሰብን ቅድስናን ስዓቡ፡ ብዘይኡ ሓደ እኳ ንጐይታ ኣይርእዮን እዩ» (እብራውያን 12:14)።

«ቅንኣትን ምትፍናንን ኣብ ዘለዎ፡ ኣብኡ ህውከትን ኩሉ እኩይ ግብርን ኣሎ። ግናኸ እቲ ኻብ ላዕሊ ዚወርድ ጥበብ ቅድም ንጹህ እዩ፡ ድሕሪኡ ሰላማዊ፡ ልኡም፡ እሙን፡ ምሕረትን ጽቡቕ ፍረን ዝመልኦ፡ ዘይኣድላዊ፡ ዘይግብዝ እዩ። ፍረ ጽድቂ ድማ ነቶም ሰላም ዚገብሩ ብሰላም ይዝራእ» (ያእቆብ 3:16-18)።

«ስለዚ፡ ኣቱም ፍቑራት፡ ነዚ እናተጸበኹም፡ ብዘይ ነውርን ብዘይ ነቐፌታን ብሰላም ኪረኽበኩም ትግሁ» (2 ጴጥሮስ 3:14)።

ግናኸ ኣቱም ፍቑራት፡ ነቲ ሃዋርያት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ዝበልዎ ቓላት ዘክርዎ፡ ከመይሲ፡ ኣብ ዳሕሮት ዘመናት ብዘይፍርሃት ኣምላኽ ብዝኾነ ፍትወቶም ዚመላለሱ መላገጽቲ ኸም ዚመጹ ነጊሮምኹም ነበሩ። እዞም እኩያት ሰባት እዚኦም ንሓድነት ዚብትኑ፡ መንፈስ ዘይብሎም ስጋውያን እዮም (ይሁዳ 17-19)።

ኣብ ማቴዎስ 5:9 ጐይታ የሱስ፡ «ብጹኣን እቶም ሰላም ዚገብሩ፡ ንሳቶም ደኣ ደቂ ኣምላኽ ኪብሃሉ እዮም እሞ» ኢሉ ኣወጀ። እዚ ናይ ሰላም ምድላይ ሓሳብ እዚ ስለምንታይ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኾይኑ? ንጐይታ ኣገዳሲ እዩ፡ ከመይሲ ኣብ ባህርዩ እዩ ዘሎ! ኣብ ሓድሽ ኪዳን ሽዱሽተ ግዜ ኣምላኽ «ኣምላኽ ሰላም» ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ (ሮሜ 15:33፡ 1 ቆሮንቶስ 14:33፡ ፊልጲ 4:9፡ እብራውያን 13:20፡ 1 ተሰሎንቄ 5:23)። ነፍሲ ወከፍ ግዜ ድማ እቲ ሓሳብ ፍሉይ እዩ፡ እቲ ናይዚ ስም እዚ ኣተገባብራ ድማ ፍሉይ ክኸውን እዩ።

ኣብ 2 ተሰሎንቄ 3:16፡ ጐይታ የሱስ፡ መስፍን ሰላም (ኢሳይያስ 9:6)፡ «ጐይታ ሰላም» ተባሂሉ ተጸዊዑ። ንሱ ሰላምና እዩ፡ ሰላም ዝገበረን ሎሚ ብቤተ ክርስትያኑ ኣቢሉ ሰላም ዝሰብኽን እዩ (ኤፌሶን 2:14-17)። ኣብ ውሽጥና ዘሎ መንፈስ ኣምላኽ ባዕሉ ሰላም የፍሪ፡ ከምቲ ገላትያ 5:22-23 ዝብሎ፡ «ፍረ መንፈስ ግና ፍቕሪ፡ ሓጐስ፡ ሰላም፡ ትዕግስቲ፡ ለውሃት፡ ሕያውነት፡ እምነት፡ ልእመት፡ ርእሰ ምግታእ እዩ። ነዚ ኸምዚ ዘመሰለስ ሕጊ የብሉን።» ገለ ነገራት ግና ንመንፈስ የሕዝኑን የጥፍኡን። «ግብሪ ስጋ ግና ግሉጽ እዩ፡ ንሱ ድማ ምንዝርና፡ ርኽሰት፡ ዕብዳን፡ ጣኦታዊ ኣምልኾ፡ ጥንቈላ፡ ጽልኢ፡ ባእሲ፡ ቅንኣት፡ ቍጥዓ፡ ምትፍናን፡ ምፍልላይ፡ ምንፍቕና፡ ቅንኣት፡ ቅትለት፡ ስኽራን፡ ምብልላዕ፡ ከምኡ’ውን ከምዚ ዝኣመሰለ እዩ። ነቶም ከምዚ ዝገብሩ ኸምቲ ቐደም ዝነገርኩኹም፡ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርሱ፡ ሕጂ’ውን እብለኩም ኣሎኹ።» ኣብ ገላትያ ዘሎ እዚ ዝርዝር እዚ ኩሉ ንሰላም ዕንቅፋት እዩ። እዚ ነገራት እዚ ኣብ ቆሮንቶስ ምስ ነበረ፡ ጳውሎስ መንፈሳውያን ከም ዘይነበሩ ነገሮም። ኣብ 1 ቆሮንቶስ 3:1-4 ዝበሎ ስምዑ፡ «ኣቱም ኣሕዋት፡ ንኣኻትኩም ከም መንፈሳውያን ዘይኮነስ፡ ከም ስጋውያን፡ ከም ሕጻናት ኣብ ክርስቶስ ክዛረበኩም ኣይከኣልኩን። ክሳዕ ሕጂ ኽትቅበልዎ ኣይከኣልኩምን፡ ሕጂ’ውን ኣይከኣልኩምን፡ ከመይሲ ሕጂ’ውን ስጋውያን ኢኹም። ቅንኣትን ባእስን ምትፍናንን ኣብ መንጎኹም እንተሎ፡ ስጋውያንዶ ኣይኮንኩምን? ከም ደቂ ሰብዶ ኣይትመላለሱን? ሓደ፡ «ኣነ ናይ ጳውሎስ እየ»፡ ሓደ ኸኣ፡ «ኣነ ናይ ኣጵሎስ እየ» ኺብል ከሎ፡ ስጋውያንዶ ኣይኮንኩምን?» ብርእስና፡ ብሽግራትና፡ ብኣረኣእያና፡ ወይ እውን ብኻልኦት ሰባት እንተተዋፊርና፡ ሰላም ክንረክብ ኣዝዩ ከቢድ እዩ! ብዝኾነ ነገር እንተተዋፊርና፡ ንእኡ ኢና እንስዕብ።

ከም ክርስትያናት መጠን፡ ሰላም ንኽንደሊ ተኣዚዝና ኣሎና። ሰላም ካብ ምብኣስ ንላዕሊ ምዃኑ ክንርዳእ ኣሎና። ሰላም ዕረፍቲ፡ ህድኣት፡ ከምኡ’ውን ስምምዕነት ዝሓዘ እዩ። ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር፡ እዚ ኩሉ ናይ ልቢ ኩነታት ምዃኑ እዩ፡ ማቴዎስ 6:21 ድማ «መዝገብካ ኣብ ዘለዎ፡ ልብኻ’ውን ኣብኡ ኪኸውን እዩ» ኢሉ የዘኻኽረና። መዝገብና ዝኾነ ይኹን፡ ንሓደ ነገር ብንጥፈት እንስዕቦ ዘሎና ነገር፡ ልብና ኣብ ኣበይ ከም ዘሎ የርኢ! ጳውሎስ ሓቀኛ ሰላም ስራሕ ከም ዝሓትት የዘኻኽረና! «ስለዚ ነቲ ንሰላም ዚኸውንን ነቲ ንሓድሕድና እንህነጸሉን ነገር ንስዓብ። ብሰንኪ መግቢ ንግብሪ ኣምላኽ ኣይተጥፍእ። ኩሉ ንጹህ እዩ፡ ግናኸ ንሓደ ሰብ ብምብኣስ ዚበልዕ ሰብ እኩይ እዩ» (ሮሜ 14:19-20)። ኣብ ኤፌሶን 4:1-3 ከምዚ ይብል፡ «ነቲ እተጸዋዕኩምሉ ጽውዓ ብኹሉ ትሕትናን ልእመትን ብትዕግስትን ንሓድሕድኩም ብፍቕሪ እናተጻወርኩም፡ ሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ክትሕልዉ ትግሁ ኸም ዚግብኣኩም ክትመላለሱ።» ጴጥሮስ ድማ ይውስኽ፡ «ስለዚ፡ ኣቱም ፍቑራት፡ ነዚ እናተጸበኹም፡ ብዘይ ነውርን ብዘይ ነቐፌታን ብሰላም ኪረኽበኩም ትግሁ» (2 ጴጥሮስ 3:14)። ሰላም ንምድላይ ክሳዕ ምድካም ክንሰርሕ ኣሎና! ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር፡ ሰላም ንምድላይን ነቲ ናይ መንፈስ ሓድነት ንምሕላውን ከምቲ «ንርእስኻ ንኣምላኽ ቅቡል ጌርካ ኸተቕርብ፡ ዘይሓፍር ሰራሕተኛ፡ ቓል ሓቂ ቕኑዕ ጌርካ እትምርምር ኴንካ ኽትጽዕር» (2 ጢሞቴዎስ 2:15) ክንጽዕር ኣሎና።

ሰላም ንምድላይ ምቕያር ባህርይ ክሓትት ይኽእል እዩ። 2 ጢሞቴዎስ 2:22 ንዓይ «ካብ ፍትወት መንእሰይ ድማ ህደም፡ ጽድቂ፡ እምነት፡ ፍቕሪ፡ ሰላም ምስቶም ንጐይታ ብንጹህ ልቢ ዚጽውዑ ስዓብ» ኢሉ ይገዳደረኒ። ነዚ ሰላም እዚ ክንረክብ እንተኾይንና፡ ንርእስና ዝምርኮስ ህይወት ክንስዕብ የብልናን! ብሰላም ምንባር ድማ ተግሳጽ ይሓትት። እብራውያን 12:9-15 ዝብሎ ስምዑ፡ «ብዘይካዚ፡ ነቶም ዚገስጹና ኣቦታት ስጋና ነይሮሙና፡ ንሳቶም ድማ ኣኽቢርናዮም ኢና። ንኣቦ መናፍስቲ ግዳ ኽንእዘዞን ክንነብርን ክንደይ ኣዝዩ ይግባእ? ንሳቶምሲ ንቕሩብ መዓልታት ከምቲ ዝደለይዎ ገሲጾሙና፡ ንሱ ግና ንጥቕምና፡ ካብ ቅድስናኡ ምእንቲ ኽንካፈል ኢሉ እዩ። ኩሉ ግስጻስሲ ንግዜኡ ሓጐስ ዘይኮነስ፡ ጓሂ ዚመስል እዩ፡ ድሕሪኡ ግና ነቶም ብእኡ እተመሃሩ ሰላማዊ ፍረ ጽድቂ ይህብ። ስለዚ ነቲ ዝተንጠልጠለ ኣእዳውን ነቲ ዝደኸመ ኣብራኽን ኣበርትዑ፡ እቲ ሓንካስ ከይተንቀሳቐሰ፡ ይቕረባ እምበር፡ ምእንቲ ኺሓዊ፡ ንኣእጋርኩም ቕኑዕ መገዲ ግበሩ። ሰላም ምስ ኩሉ ሰብን ቅድስናን ስዓቡ፡ ብዘይኡ ሓደ እኳ ንጐይታ ኣይርእዮን እዩ። ሓደ እኳ ኻብ ጸጋ ኣምላኽ ከይወድቕ፡ ሓደ መሪር ሱር ከይበቍልን ህውከት ከየምጽእን፡ ብእኡ ድማ ብዙሓት ከይረኽሱ፡ ተጠንቀቑ።»

ሰላም ኣብ ዝኾነ ጉጅለ ንኽርከብ፡ ንምብኣስ ንምክልኻል ስርዓት ክህሉ ኣለዎ። ኣብ ገዛ ይኹን፡ ኣብ ስራሕ ይኹን፡ ወይ ኣብ ቤተ ክርስትያን ይኹን፡ ክንከታተሎ ዘሎና ስርዓት ክህሉ ኣለዎ። ብዛዕባ እታ ኣብኡ ዘላ ጉባኤ ክሓስብ ከሎ፡ ጳውሎስ ኣብ 1 ተሰሎንቄ 5:12-13 ከምዚ ኢሉ ኣጕሊሕዎ፡ «ኣቱም ኣሕዋት፡ ነቶም ኣብ መንጎኹም ዚጽዕሩን ኣብ ጐይታ ዚመርሑኹምን ዚገስጹኹምን ክትፈልጥዎም፡ ብሰንኪ ግብሮም ድማ ብፍቕሪ ኣዝዩ ኽትውድስዎም ንምሕጸነኩም ኣሎና። ንሓድሕድኩም ድማ ብሰላም ንበሩ።»

ገሊኦም «ሰላም ብዝኾነ ዋጋ» ይገብሩን ነገራት ድማ ይሓብኡ። ንምብኣስ እንተዘይተኸታተልዎ፡ ክጠፍእ እዩ ዝብሉ ይመስሎም። ይኹን እምበር፡ ምስ ካልኦት ብሰላም ንምንባር ዝብል ትእዛዝ ክልተ ፍሉያት ኣለዎ። ክልቲኦም ኣብ ሮሜ 12:18 ይርከቡ፡ «እንተተኻኢሉስ፡ ክሳዕ ክንደይ ብኣኻትኩም ዚምርኮስ እንተኾይኑ፡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ።» እንተተኻኢሉ፡ እዚ ናይ መጀመርታ ፍሉይ እዩ። ብሰላም ምንባር ኩሉ ግዜ ኣይከኣልን እዩ። ዳዊት ምስ ንጉስ ሳኦል ሰላም ክገብር ደልዩ ነይሩ፡ ግናኸ ብሓቂ ኣይረኸቦን። ኣብዚ ጥቕሲ እዚ ዝርአ ካልኣይ ፍሉይ ድማ፡ ክሳዕ ክንደይ ብኣኻትኩም ዚምርኮስ እዩ። እቲ ካልእ ሰብ ብሰላም ንምንባር ዝኣብየሉ ግዜያት ኣሎ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ የዘኻኽረና፡ «ዝተባኣሰ ሓው ካብ ሓያል ከተማ ንምዕራቕ ዝኸበደ እዩ» (ምሳሌ 18:19)። ግናኸ እዚ ፍሉያት እዚ ንሰላም ምድላይና ከየዕንቅፈና የብሉን! ክልቲኡ ወገን ናይቲ ምብኣስ ንምሕዳግ እንተኣብዩ፡ ክልቲኦም ሓጢኦም። «እዚ ሓው እዚ ንምስምማዕ ኣዝዩ ከቢድ እዩ» ዝብል ኣመለኻኽታ እንተሃልዩኒ፡ እቲ ብሓቂ ዝብሎ ዘሎኹ ድማ «ንሱ ቅኑዕ ምዃነይ ክቕበል ይኣቢ» ዝብል ክኸውን ይኽእል እዩ። ነዚ ኩነታት እዚ ከመይ ጌርና ኢና ንዕርቆ? ጳውሎስ ነዚ ነገር እዚ ኣብ ፊልጲ 2:1-4 ከምዚ ኢሉ ይገልጾ፡ «ስለዚ ኣብ ክርስቶስ ምጽንናዕ፡ ኣብ ፍቕሪ ምጽንናዕ፡ ኣብ መንፈስ ሕብረት፡ ምሕረትን ርህራሄን እንተሎ፡ ሓደ ሓሳብ ብምዃን፡ ሓደ ፍቕሪ ብምሓዝ፡ ሓደ ልቢ ብምዃን፡ ሓደ ኣእምሮ ብምሓዝ ሓጐሰይ ምልእዎ። ብምፍልላይ ወይ ብኸንቱ ትዕቢት ሓደ እኳ ኣይግበር፡ ብትሕትና ግና ነፍሲ ወከፍ ንኻልእ ካብ ርእሱ ዝበለጸ ይቘጽሮ። ነፍሲ ወከፍኩም ንርእሱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጥቕሚ ካልኦት’ውን ይርአ።» ፍቕሪ ኣምላኽ ብሓቂ ኣብ ልበይ ጽልዋ እንተገይሩ፡ ሽዑ ንመንገደይ ኣይደልን ወይ ኣይጽበቕን እየ፡ ከመይሲ ፍቕሪ «ንርእሳ ኣይደልን፡ ኣይትቕየምን፡ ክፉእ ኣይሓስብን» (1 ቆሮንቶስ 13:5)። ሰላም ምፍልላይ ዝሓትተሉ ግዜያት ክህሉ ይኽእል እዩ፡ ከምቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 15 ዘሎ ናይ ጳውሎስን በርናባስን ጉዳይ። ንሳቶም ከቢድ ምትፍናን ነይርዎም፡ ነፍሲ ወከፎም ድማ ናይ ባዕሎም መገዲ ኸዱ። ድሕሪኡ ግና፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንሓድሕዶም ዘላቒ ጽልኢ ከም ዘይነበሮም የርኢ። ምምራር ከይዓበየ፡ ሰላም ከም ዝተደለየ ይመስል።

ሎሚ ዓለም ንቤተ ክርስትያን ትርኢ ኣላ። እንታይ እያ ትርኢ ዘላ? ዓለም ንዓኻን ንዓኻትኩም ኣብኡ ዘላ ጉባኤን ትርኢ ኣላ። እንታይ እያ ትርኢ ዘላ? ሰላም ትደሊዶ ትርኢ ኣላ? ጐይታ የሱስ ከምዚ በለ፡ «ሓድሽ ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ፡ ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። ከምቲ ኣነ ዝፈቐርኩኹም፡ ንስኻትኩም’ውን ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። ብእዚ ኩሉ ሰብ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ኪፈልጥ እዩ፡ ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተሃልዩኩም» (ዮሃንስ 13:34-35)። ከምኡ’ውን ከምዚ ኢሉ ገዳደረና፡ «ጨው ጽቡቕ እዩ፡ ግናኸ ጨው ንጥዕሙ እንተሰኣነ፡ ብምንታይ ክትምቅሩዎ? ኣብ ውሽጥኹም ጨው ይሃሉኹም፡ ንሓድሕድኩም ድማ ሰላም ይሃሉኹም» (ማርቆስ 9:50)።