ናይ መጽሓፍ ቅዱስ እምነት ምግንዛብ: ኣምላኽ ምእማን እንታይ ማለት እዩ

እምነት ምህላው እንታይ ማለት እዩ፧

«ብዘይ እምነት ከኣ ንኣምላኽ ባህ ምባል ኣይከኣልን እዩ። ከመይሲ፡ ናብ ኣምላኽ ዚቐርብ፡ ንሱ ከም ዘሎን ንዚደልይዎ ኸኣ ዓስቢ ኸም ዚህቦምን ኪኣምን ይግብኦ እዩ።» እብራውያን 11:6 (NKJV)

መኪና ንዝውር፣ ናብ ሓኪም ንኸይድ፣ ኣብ ወንበር ንቕመጥ፣ ገንዘብና ድማ ኣብ ባንክታት ነቀምጥ፣ እዚ ድማ «ትረስት ኩባንያታት» ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብ መኪና፣ ሓኪም፣ ወንበርን ባንክን ንኣምን። እዚ ድማ ኣብዚ ነገራት እምነት ምህላው ይበሃል። እምነት ግን እቲ እትኣምኖ ነገር ወይ ሰብ እሙን እንተኾይኑ ጥራይ እዩ ጽቡቕ። ገሊኣትና ብገሊኦም ዓይነት መካይን ተስፋ ቖሪጽና ኢና፤ ብሓካይም ብጌጋ ተመርሚርና ኢና፤ ወንበር ብሃንደበት ፈሺሉና፣ ባንክታት ድማ ናይ ተቐማጦኦም ቁጠባ ክስእኑ ርኢና ኢና። ስለዚ ኣብቲ ናይ እምነትና ዕላማ እምነትና ስለዝጠፍአና ተስፋ ንቖርጽ።

ይኹን እምበር፡ እምነት ቅዱሳት ጽሑፋት ኣብቲ ቓሉ ኺፍጽም ስልጣን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ክእለትውን ዘለዎ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እያ። ቓሉ ርግጽን ጽኑዕን እዩ፡ ሓቂ ድማ ይዛረብ። ንሱ ፈጺሙ ኣይሕሱን፡ ኩሉ ግዜ ድማ ክንውከሎ ንኽእል ኢና።

እምነት ቀንዲ ሓሳብ ቅዱሳት ጽሑፋት እያ። ብዘይ እምነት ንኣምላኽ ባህ ከነብሎ ኣይንኽእልን (እብራውያን 11:6)። ንዘለኣለማዊ ህይወት ክህልወና ኣብ ጐይታ ክንኣምንን ኣብኡ እምነት ክህልወናን የድልየና (ዮሃንስ 3:15)። ሓድሓደ ግዜ እምነትና ኣብ ጐይታን ኣብ ቃሉን ዘሎና እምነት እዩ ንብል። ሓድሓደ ግዜ እምነት እንኣምኖ ነገር እዩ ንብል።

እንታይ እዩ፧

እምነት ብቐሊሉ ኣብ ሰብ ወይ ኣብ ነገር ምእማን እዩ። ምእመናን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስን ኣብ ጐይታ መጽሓፍ ቅዱስን ዚኣምኑ እዮም። ዘይኣምኑ ድማ እቶም ዘይኣምኑ እዮም። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣብ ርእሶምን ኣብቲ ቅኑዕ ዚመስሎምን እምነቶም የንብሩ።

እምነት ዓብዪ ወይ ንእሽቶ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ግን ብዝያዳ ብምእማን ኣይዓብን እዩ፤ ኣምላኽ ዝሃበና ተስፋታት ብዝያዳ ክንኣምን ከለና እዩ ዝዓቢ። ንመጀመርታ ግዜ ክንድሕን ከለና፡ ክርስቶስ ንሓጢኣትና ከም ዝሞተ እምነት ኣሎና። ምስ ኣምላኽ ክንመላለስን ቃሉ ክንምርምርን ክንጅምር ከለና፡ ንሱ ካልኦት ዓበይትን ክቡራትን ተስፋታት ከም ዝሃበና ንመሃር። ኣብ ተስፋታቱ ብዝያዳ ክንውከል ከለና እምነትና ይዓቢ። ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ እምነት እንታይ ከም ዝብል ንርአ።

ቀዳማይ፡ እምነት ትእዛዝ እያ። ኣብ ማርቆስ 1:15 ጐይታ፡ «እዋን ተፈጺሙ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ድማ ቀሪባ እያ። ተነስሑ እሞ ብወንጌል እመኑ» ይብል። ንስሓ ምግባርን ምእማንን ትእዛዝ እዩ፡ ግን ክሳዕ ዘይንስሕ ኣይንኣምንን ኢና።

ንሰባት ክኣምኑ ከም ዘለዎም ብምግላጽ ጥራይ ምእማን ዘይከኣል እዩ። ግን ንሰባት ንኣምላኽ ባህ ከብልዎ እንተኾይኖም ክኣምኑ ከም ዘለዎም ምግላጽ ይከኣል እዩ። ንኣብነት፡ ንሰባት ኣብ መገዲ ሓውሲ ንፋስ ክወጹ ከም ዘለዎም ክንነግሮም ንኽእል ኢና። ግን ንጸብጻባት ኣየር እንተዘይኣሚኖም፡ ምናልባት ኣይወጹን እዮም። ስለዚ፡ «ሰማይ ጽሩይ እዩ፡ ንፋስ ድማ ህዱእ እዩ። ንጸብጻብ ኣየር ኣይኣምንን እየ» እንተበሉ፡ ሽዑ፡ «ማዕበል ይመጽእ ኣሎ፡ እመኑ» ክንብል ንኽእል ኢና። ተስፋ ንገብር፡ ሽዑ ንሳቶም ንጸብጻባት ኣየር ባዕላቶም ክምርምሩን ንሓቅታት ክምርምሩን እዮም፡ ስለዚ ሓሳቦም ክቕይሩ (ማለት ክንስሑ) እሞ ማዕበል ከም ዝመጽእ ክኣምኑ እዮም።

ብዓመታት ስብከት ወንጌል፡ እቶም ኣብ ጐይታ ክኣምኑ ከም ዘይክእሉ ዚብሉ ምስ ኣምላኽ ዘይሰማምዑሉ ጉዳያት ከም ዘለዎም ረኺበ። ክኣምኑ ኽነግሮም ይኽእል እየ፡ ግን ምስቲ ጉዳያት ክሳዕ ዘይተዓረቑ ንጐይታ ፈጺሞም ክኣምኑ ኣይክእሉን እዮም። ጽቡቕ ግብሪ ወይ ጥምቀት ከድሕኖም ከም ዘለዎ ይሓስቡ ይኾኑ። ኣምላኽ ንኹሉ መሓሪ ክኸውን እዩ፡ ስለዚ ክጭነቑ ኣየድልዮምን እዩ ይሓስቡ ይኾኑ። ንሓጢኣት ናይ ሓቂ ዘለኣለማዊ መቕጻዕቲ የለን ይሓስቡ ይኾኑ። ኣብ ገሊኡ ጉዳያት፡ ንጐይታን ንሞራላዊ ደረጃታቱን ክግዝኡ ኣይደልዩን እዮም። እቲ ሽግር ዝኾነ ይኹን፡ እቲ ሰብ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ንኣምላኽ ክሳዕ ዘይኣምን፡ ክርስቶስ ንሓጢኣቶም ከም ዝሞተ ክኣምን ኣይክእልን እዩ።

ካልኣይ፡ እምነት ናይ ሰብ ዘለኣለማዊ ባህሪ እያ። ሎሚ ቅኑዕ እዩ ኢልና እንውስኖ ግን ጽባሕ ሓሳብና ክንቅይረሉ እንኽእል ነገር ኣይኮነን። እዚ ኣብ መኪና፡ ሓኪም ወይ ባንክ ዘሎና እምነት ሓቂ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ግን ኣብ ጐይታ ዘሎና እምነት ወይ ምትእምማን ናይ ሓቂ መጽሓፍ ቅዱሳዊ እምነት እንተኾይኑ ሓቂ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።

ምእማንና ንተስፋታት ኣምላኽ እሙን ከም ዝገብሮ ክንዝክር ኣሎና። ንሳቶም እንኣምኖም ወይ ዘይንኣምኖም እሙናት እዮም። ግን ንተስፋታት ክንኣምን ከለና፡ ኣብ ህይወትና ፍረ ይህቡ። ክልተን ክልተን ኣርባዕተ እዩ ዝኸውን ዝብል እምነተይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝመሃርክዎ ሓቂ እዩ። ኣብ ዓለም ዘሎ ኩሉ እምነት ክልተን ክልተን ሓሙሽተ ኣይገብሮን እዩ። ኣብቲ ክልተን ክልተን ኣርባዕተ እዩ ዝኸውን ዝብል ሓቂ ፍጹም እምነት ስለዘሎኒ፡ ንሓሳብ ገንዘበይ ክሰርዕ ከለኹ ነዚ ሓቂ እዚ እጥቀመሉ። ሓቂ ድዩ ኣይኮነን ኢለ ኣይሓስብን እየ፡ ከመይሲ ሕጂ ናይ እምነተይ ስርዓት ኮይኑ ኣሎ። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ክርስቶስ ንሓጢኣተይ ከም ዝሞተ ኣሚነ እየ፡ እኳ ደኣ ካብ ዘይኣምኑ ተጻረርቲ ክሰምዕ እንተኾንኩ፡ ክርስቶስ ንዓይ ከም ዘይሞተ ፈጺመ ኣይኣምንን እየ። እዚ ናይ ዘለኣለማዊ እምነተይ ስርዓት እዩ። ኣብ ጐይታ ዘሎ እምነት ናይ ምእመን ዘለኣለማዊ ባህሪ ስለዝኾነ፡ ሓንሳብ ምስ ደሓንኩ ንዘለኣለም ከም ዝደሓንኩ ኣሚነ እየ። ድሕነተይን እምነተይን ኣብቲ ኣምላኽ ንዓይ ዝገበሮ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ኣነ ንኣምላኽ ዝገበርክዎ ኣይኮነን፡ ግን እቲ ኣምላኽ ዝገበሮ ሓቂ ፈጺሙ ኣይቅየርን እዩ።

ሳልሳይ፡ እምነት ኣምላኽ ካባና ዚደልዮ ግብሪ ኣምላኽ እዩ፡ ግን ግብሪ ጽድቂ ኣይኮነን። ኣብ ዮሃንስ 6:28-29 ንጐይታ፡ «እንታይ ንግበር፡ ግብሪ ኣምላኽ ምእንቲ ኽንገብር፧» ተሓቲቱ። መልሱ ድማ፡ «እዚ እዩ ግብሪ ኣምላኽ፡ በቲ ንሱ ዝለኣኾ ምእንቲ ኽትኣምኑ» ዝብል ነበረ። ይኹን እምበር፡ ድሕነት «ግብሪ ጽድቂ» ኣይኮነን (ቲቶስ 3:5)። ክንድሕን ዘብቅዓና ክንገብሮ እንኽእል ምንም ነገር የለን። ዝገበርናዮ ግብሪ ጽድቂ ኣይገብረናን እዩ። ግን ክንኣቱ ክንጽዕርን እዚ ነገራት እዚ ሓቂ ድዩ ኣይኮነን ንምርኣይ ቅዱሳት ጽሑፋት ክንምርምርን ንኽእል ኢና (ግብሪ ሃዋርያት 17:11)።

ኣብ መወዳእታ፡ እምነት ውህበት እያ። ኣብ ኤፌሶን 2:8 ጳውሎስ፡ «ብጸጋ ብእምነት ኢኹም ዝደሓንኩም፡ እዚ ድማ ካባኻትኩም ኣይኮነን፡ ውህበት ኣምላኽ እዩ» ኢሉ ጸሓፈ። ገሊኦም እምነትን እምነት ጥራይን ኣብዛ ጥቕሲ እዚኣ ውህበት እያ ይሓስቡ፡ ግን ብጸጋ ብእምነት ዝኾነ ድሕነት ኩሉ ኣብ ውህበት ከም ዝርከብ እጠራጠር። ኣብ 1 ቈረንቶስ 13፡ ኣኽራን ንምስጋር ዘሎ እምነት ኩሉ ሰብ ዘይብሉ ውህበት ጸጋ እዩ። እዚ ምዕራፍ እዚ ብዛዕባ ምድሓን እምነት ዘይኮነስ፡ ብዛዕባ እምነት ኣብ ተስፋታት ኣምላኽ እዩ ዚዛረብ፡ ኣብዚ ድማ እምነት ውህበት እያ።

እምነት ብዙሕ ገጽ ኣለዎ፡ እምነትና ድማ ኣምላኽ ኣብ ህይወት ሰባት ዝሰርሓሉ መገዲ ዚገደብ ሳጹን ክንእትዎ ኣይንኽእልን።

ከመይ ገይሩ ይርከብ፧

ብዙሓት ሰባት ንእምነት ከም ቀመር፡ ውሳነ ወይ ጸሎት ኬቕርብዋ ይፍትኑ። እቲ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርቲ፡ ካብ ንስሓ ምግባር ንምእማን ካልእ ቀመር ከም ዘየለ እዩ። እምነት ንኣምላኽን ንቓሉን ብምስማዕ እያ እትመጽእ። ዮሃንስ 5:24 የሱስ ከምዚ ኺብል ከሎ ይገልጽ፡ «ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፡ ቃለይ ዚሰምዕን በቲ ዝለኣኸኒ ዚኣምንን ዘለኣለማዊ ህይወት ኣለዎ፡ ናብ ፍርዲ ድማ ኣይመጽእን እዩ፡ ካብ ሞት ናብ ህይወት ግን ተሰጋጊሩ እዩ።» ሮሜ 10:17 ድማ፡ «እምነት ብምስማዕ፡ ምስማዕ ድማ ብቓል ኣምላኽ እዩ» ይብለና። ዮሃንስ ወንጌሉ ጽሒፉ፡ ኣብ ጐይታ እምነት ምእንቲ ኽህልወናን ምእንቲ ኽንኣምንን እዩ፡ «እዚ ድማ የሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ምእንቲ ኽትኣምኑ፡ ብምእማን ድማ ብስሙ ህይወት ምእንቲ ኽትረኽቡ ተጻሒፉ ኣሎ» (ዮሃንስ 20:31)። ድሕሪኡ ድማ ነቶም ዚቕርእዎ ዘለኣለማዊ ህይወት ከም ዘለዎም ምእንቲ ኺፈልጡ፡ ቀዳማይ መልእኽቱ ጸሓፈ (1 ዮሃንስ 5:13)። ዘለኣለማዊ ህይወት ከም ዘሎና እንተዘይፈለጥና፡ ሽዑ ብሓቂ ኣብ ክርስቶስ ኣይኣመናን ወይ ብስም ወዲ ኣምላኽ ኣይኣመናን።

ምርምር፡ ምኽንያትን ኣመክንዮን ኩሎም ተዋፊሮም ኣለዉ። መንፈስ ቅዱስ ንቓል ኣምላኽ ተጠቒሙ ሓድሽ ልደት ዚበሃል ተኣምር የምጽእ። መንፈስን ቃልን ኣብ ፍጥረት ኣብ ዘፍጥረት ብሓባር ይሰርሑ ነበሩ (ዘፍጥረት 1:1-2፤ ዮሃንስ 1:1-2,14)፡ ኣብ ሓድሽ ልደት ድማ ብሓባር ይሰርሑ።

እምነት ውሳነ የጠቓልል፡ ግን እምነት ባዕሉ ውሳነ ኣይኮነን። እምነት ብጸሎት ክግለጽ ይኽእል እዩ፡ ግን እቲ ጸሎት ብግድ እምነት ኣይኮነን። እቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 10 ዝነበረ ሮማዊ ሓለቓ ሚእቲ ጸለየ፡ ግን ክድሕን ኣብ ጐይታ የሱስ እምነት የድልዮ ነበረ። ገሊኦም ሰባት ንኣምላኽ ከድሕኖምን ክቕጽየሎምን ይሓትቱ፡ ግን ጐይታ ኣብ መስቀል ምስ ሞተ እዚ ኣብ ግብሪ ሃዋርያትን መልእኽታትን ፈጺሙ ኣይተገብረን። ቅድሚ ሕጂ ዝቐረበ ውህበት ምሕታት ኣየድልን እዩ። ጸሎት ምስጋና ንውህበት ዝያዳ ትርጉም ክህብ ይኽእል እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ክርስቶስ ምሕረትን ዕርቅን ሂቡና እዩ። ክንሓትቶ ኣየድልየናን እዩ፡ ግን ክንኣምኖን ናይ ምድሓን ስርሑ ከም ዝተፈጸመ ክንኣምንን ኣሎና።

ብዙሓት ወንጌላውያን ንሰባት ከመይ ገይሮም ከም ዝኣምኑ ኺነግሩ ይፈትዉ። ግን ብመጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣዘራርባ፡ ንሰባት እንታይ ወይ መን ከም ዝኣምኑ ንነግር፡ ድሕሪኡ ድማ መንፈስ ቅዱስ ንቓል ኣምላኽ ተጠቒሙ ንሓጢኣቶም ከም ዝእመኑን ናብ ጐይታ ከም ዝምለሱን ይገብር፡ ስለዚ ድማ ክኣምንዎ ይኽእሉ። ምስቲ ብዛዕባ እምነት ዚቃለስ ዘሎ ሰብ ክሰርሕ ከለኹ፡ ብዙሕ ግዜ ሓደ ጥቕሲ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ምስኦም ኣንብብ፡ ድሕሪኡ ድማ እቲ ጥቕሲ ሓቂ ድዩ ኣይኮነን ኢለ እሓትቶም፡ ኣብ ክንዲ እቲ ጥቕሲ ከም ዝኣምኑ እንተሓተትክዎም። ብዙሓትና ሓቂ ምዃኑ ኣብ እንኣምኖ ነገር ምእማን ከም ዘይጸግመና ረኺበ።

ክጠፍእ ይኽእል ድዩ፧

ምድሓን እምነት ክጠፍእ ኣይክእልን እዩ፡ ከመይሲ ኣብቲ ኣምላኽ ንዓና ዝገበሮ እዩ ዝተመስረተ፡ ኣብቲ ንሕና ንኣምላኽ ዝገበርናዮ ኣይኮነን። ኣብ ሰባት ዘሎ እምነት ክጠፍእ ይኽእል እዩ፡ ከመይሲ ሰባት ዘይውከሉ እዮም። ኣብ ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ ልምምዳት ዘሎ እምነት ክጠፍእ ይኽእል እዩ፡ ከመይሲ ኣብ ዘይሓቀኛ ነገራት ተወኪልና ንኸውን። ገሊኡ ናይ ኣምላኽ ተስፋታት ብዕድል እዩ፡ ስለዚ ኣምላኽ ካብቲ ምእዛዝ ዚሓትት ኩነታት ከድሕነና ዝብል እምነትና ምእዙዛት እንተዘይኮንና ክጠፍእ ይኽእል እዩ። ግን ኣብ ዝተፈጸመ ስራሕ ክርስቶስ ዘሎ እምነት ክጠፍእ ኣይክእልን እዩ።

ንእምነትና ንምሕላው፡ ብዕላማ እምነትና – ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ – ክንጸምድ ኣሎና። ብቓሉ ብምምርማር፡ ብምጽላይን ምስቶም ዜፍቅርዎ ካልኦት ብምሕባርን ብእኡ ንጸምድ።

ሰይጣን ዜጥቅዓና እዋናት ኣለዉ። ኣብ ኤፌሶን 6:13-18፡ ዜጥቅዓሉ እዋን «እቲ ክፍእቲ መዓልቲ» ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ኣጽዋር መጥቃዕቱ ድማ «ሓዊ ዚነድድ ፍላጻታት» ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ ሓዊ ዚነድድ ፍላጻታቱ ኣብ ኣእምሮና ዜንብሮም ጥርጣረታት እዮም። ምክልኻልና «ጋሻ እምነት» ምውሳድ እዩ፡ እዚ ድማ ንኹሉ እቲ ካልእ ኣጽዋር ዚከላኸልን ኣብ ቅድሚ ወተሃደር ዚሕዝን እዩ። ጋሻ እምነት ጋሻ ምእማን ኣይኮነን፡ ግን ጋሻ እንኣምኖ ነገር እዩ። ንመጽሓፍ ቅዱስ ብኸምዚ መጠን ክንፈልጦ ኣሎና፡ ሰይጣን ኣብ ኣእምሮና ጥርጣረታት ከምጽእ ከሎ፡ ንኣምላኽ ኣብ ቃሉ ዝገበሮ ተስፋታት ንባዕልናን ንዕኡን ክንዝክሮ ንኽእል ኢና።

ብሓፈሻ፡ ሰይጣን ክርስትያን ክገብሮ ዘይብሉ ነገር ክንገብር ከለና የጥቅዓና። ሽዑ ሰይጣን፡ «ርአ፡ ክርስትያን ኣይኮንካን» ይብል። ሽዑ እዩ እቲ 1 ዮሃንስ 1:9 ዚነግረና ክንገብሮ ዘሎና፡ «ሓጢኣትና እንተ ተናዘዝና፡ ንሱ እሙንን ጻድቕን እዩ፡ ሓጢኣትና ኺቕጽየልናን ካብ ኩሉ ዓመጻ ኺነጽሃኒን።» እዚ እንደገና ኣየድሕነናን፡ ግን ሓጎስናን ምስ ጐይታ ዘሎና ሕብረትን ይመልሰልና። ቀዳማይ መልእኽቲ ዮሃንስ ዝተጻሕፈ፡ ምስ ጐይታን ምስ ነንሓድሕድናን ዘሎና ሕብረት ንምሕላው፡ ከምኡውን «ሓጎስና ምሉእ ምእንቲ ኽኸውን» (1 ዮሃንስ 1:3-4) እዩ። ንጐይታ እንተ ተኣዚዝና፡ ሓጢኣትና እንተ ተናዘዝና፡ ብጐይታን ብተስፋታቱን እንተ ተጸሚድና፡ ከምኡውን ምስቶም ምስ ጐይታ ዚመላለሱ ካልኦት ክርስትያናት እንተ ተሓባቢርና፡ እምነትና ኣብኡ ፈጺሙ ክናወጽ የብሉን።

መደምደምታ

እምነት ኣብ ጐይታ የሱስ ንኹሉ ይርከብን ንድሕነት የድልን። እምነት ኣብ ስምዒታት ወይ ስምዒታት ኣይተመስረተን፡ ግን ኣብ ሓቂ ቓል ኣምላኽ እዩ ዝተመስረተ። ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስን ኣብ ቃሉን እምነት ክህልወና ከሎ፡ ህይወትና ኣብቲ ብማዕበል ህይወትን ብጥርጣረታት ሰይጣንን ክፈርስ ዘይክእል ከውሒ እዩ ዝተሰርሐ (ማቴዎስ 7:24-25)።