ኣምላኽ ሰማያዊ ኣቦና እዩ
ንሰማያዊ ኣቦና ብመሰረት ተመክሮና ወይ ብምርኣይና ንሰብኣዊ ኣቦታት ክንሓስብ ንፍትን። እንተኾነ ግን፣ ኣምላኽ ኣቦና፣ ፍቕራዊን ቅኑዕን ባህርይ ዘለዎ፣ ንዓና ዝበለጸ ጥራይ እዩ ዝደልየና፤ ንወዱ የሱስ ክርስቶስ ክንመስል ክንዓቢ ክርእየና ድማ ባህ ይብሎ።
ኣብ ሉቃስ 3 ዘሎ ወለዶ ምስ እንምርምር፣ ንወለዶ ጐይታ የሱስ ብማርያም፣ ሰብኣያ ዮሴፍ ዝነበረ፣ ንስዕብ። ጐይታ ኣብኡ «ወዲ ዮሴፍ» (ቁ.23) ተባሂሉ ኣሎ። ነቲ ዝርዝር ስማት ብምዝዛም ድማ ኣዳም «ወዲ ኣምላኽ» (ቁ.38) ከም ዝነበረ ንብብ። ብኣንጻር እቲ ብሉቃስ ዝቐረበ ፍጹም ሰብ ዝነበረ ጐይታ፣ ኣዳም ኣብ መወዳእታ ሓጢኣት ገበረ – ንሕና ድማ ንእግሩ ስዒብና።
ኣቦነት ኣምላኽ ምምሃር
ክርስትያናት ምስ ንኸውን፣ ከምቶም ክመሃሩ፣ ክዓብዩን ክእዘዙን ዘድልዮም ቈልዑ፣ ሓደ ዜሐጕስ፣ ሓድሓደ ግዜ ድማ ከቢድ ጉዕዞ ንጅምር። መንፈሳዊ፣ ስምዒታዊን ኣእምሮኣዊን ጽልዋ ዘለዎ ዝበለጸ ጉዕዞ እዩ። እዚ ጉዕዞ እዚ ንጐይታ የሱስ ንመጀመሪያ ግዜ ምስ እንመጽእ ይጅምር፡ ኣምላኽ ሓድሽ መንፈስን ሓድሽ ልብን ይህበና፤ መንፈስ ቅዱስ ድማ ኣብ ውሽጥና ኪነብር ይጅምር (ህዝቅኤል 36:24-28)። እንተኾነ ግን፣ ኣብ ምድሪ ክንነብር ከለና ሓድሓደ ግዜ ሕማቕ ባህርይ ነርኢ።
ካብ ምድራዊ ተመክሮና፣ ሓደ ብሓቂ ፍቕራዊ ኣቦ ንደቁ ከም ዝቐጽዕ ንርኢ። እዚ እንተዘይብሉ፣ ኣወዳትን ኣዋልድን ብዘይ ሕጊን ብዘይ ገዛእ ርእሶም ምቁጽጻርን ኪዓብዩ እዮም። እቲ ንእብራውያን ዝጸሓፈና፣ «ወዲ፣ ንመቕጻዕቲ [ተግሳጽ] ጐይታ ኣይትሕቀሮ» (እብራውያን 12:5-8 KJV፣ ምሳሌ 3:11-12 ኣስተብህለሉ) ኢሉ ይመኽረና። ብርግጽ እቲ ውድቀት (ዘፍጥረት 3) እንተዘይተፈጢሩ ነይሩ፣ ንደቂ ምቕጻዕ ኣየድልን ነይሩ። ኣምላኽ ንደቁ ዝምልከት ድሌታቱ ንምርኣይ፣ ሓጢኣት ናብ ዓለም ቅድሚ ምእታዉ ዝነበሩ ገለ ነገራት ንመርምር።
ኣምላኽ እቲ ነዳፊ
ቀዳሞት ክልተ ምዕራፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ንሰብ ከመይ ገይሩ ከም ዝነደፎን ከም ዝደለዮን ይነግሩና። እቲ ብኣምላኽ ዝተገልጸ ቀዳማይ ሓሳብ «ንሰብ ብምስልና ንግበሮ» ዝብል እዩ። እቲ «ንሕና»ን «ናይና»ን ብኡ ንብኡ ብዛዕባ ስላሴ – ኣምላኽ ብሓድነት ከም ዝሰርሕ (ዘፍጥረት 1:26) ይነግረና። ሰብ ብሓባራዊን ሓደ ዝኾነን ተግባር ኣቦ፣ ወድን መንፈስ ቅዱስን ተፈጢሩ። ኣብቲ ፍቕራዊን ዘለኣለማዊን ዝምድና ዝኾነ ኣምላኽነት፣ ንኹሉ ጥዑይን ጥበበኛን ሰብኣዊ ዝምድናታት ዘሎ ትልሚ ንርኢ።
ኣምላኽ እቲ ጥበበኛ፣ ሰብ ከም ወኪል ኣምላኽ
እቲ ኣብ ዘፍጥረት 1:26 ዘሎ ቃል «ግበር» ምስቲ ኣብ ዘፍጥረት 1:1 ዘሎ «ፍጠር» ሓደ ኣይኮነን። ምፍጣር ማለት ብፍጥራዊ ድሌት፣ ዘይተወሰነ ሓይሊን ቃል ፈጣሪን ናብ ህላዌ ምምጻእ እዩ። እዚ ፍጥረት እዩ፣ ex nihilo ከምቲ ምሁራት ዝብልዎ – «ካብ ዘይነበረ ነገር።» እዚ ኣምላኽ ጥራይ እዩ ክገብሮ ዝኽእል። እቲ ኣብዚ ተጠቒሙ «ግበር» ተባሂሉ ዝተተርጐመ ቃል ካብ ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ ነገራት ምግባር ማለት እዩ።
እቲ ሓሳብ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ከመይሲ «ኣምላኽ ንሰብ ፈጠሮ» (ቁ.27) – ተፈጢሩን ተገይሩን እዩ። እዚ ንባሕራዊ ፍጥረታትን ንዝነፍሩ ነገራትን እውን ይውዕል (ቁ.20-21)። እንተኾነ ግን፣ እቲ «ግበር» ዝብል ቃል ምጥቃም ናይ ኣምላኽ ፍሉይ ክንክንን ዕላማን የርኢ። እዚ ፍሉይ ቦታ ናይ ሰብ ኣብ ፍጥረት ኣምላኽ ኣብ ዘፍጥረት 2 ብዝያዳ ይጕልሕ፣ ኣብኡ ነዚ ፍጥራዊ ንጥፈት ብዝበለጸ ዝርዝር ንርኢ።
ኣብ ቁጽርታት 7-8 ካልእ ቃል፣ «ሰርሐ፣» ተጠቒሙ ኣሎ። እዚ ማለት ከምቲ ሓደ ሓወልቲ ሰራሒ ንሞዴሉን ሓደ ሸክላ ሰራሒ ንጭቃኡን ዝሰርሖ፣ ምምስራሕ ወይ ምቕራጽ ማለት እዩ። ድሕሪኡ ጐይታ ኣምላኽ «ንኹሉ እንስሳታት መሮርን ንኹሉ ኣዕዋፍ ሰማይን ሰርሐ እሞ ናብ ኣዳም ኣምጸኦም፣ እንታይ ከም ዝሰምዮም ክርኢ» (ቁ.19) ንርኢ።
ክንደይ ዜደንቕ ትርኢት እዩ፡ ኣምላኽ ምስ ኣዳም ኮይኑ ንእንስሳታት የላልዮ፣ ኣብ ልዕሊኦም ድማ ብኸምቲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ፍጹም ፍጥረት ዝገበሮ፣ ብሕያውነት ክገዝእ እዩ። ንወዱ ነቲ እንስሳታት ምስማይ መሰልን ሓላፍነትን ይህቦ። ኣምላኽ ንሰብ ቅድሚ ሕጂ ከም ወኪሉ [ገዛኢኡ] ኣብ ምድሪ ኣቐሚጥዎ ነይሩ። ኣዳም «ወዲ ኣምላኽ» ነበረ እሞ ከም «በዅሪ» ወኪል ኣቦ ኮይኑ ይሰርሕ ነይሩ። ኣወዳትን ኣቦታትን ሓደ ዓይነት ዝምድና ክህልዎም ይግባእ፣ ወዲ ድማ ብመሰረት ቃል ኣምላኽ ወኪል ኣቦ ኮይኑ ክሰርሕ ኣለዎ።
እቲ «በዅሪ» ዝብል ስምን እቲ ምግዛእን ብኣዳም ብሰሪ ሓጢኣት ጠፊኡ። እንተኾነ ግን፣ ነቲ ስምን ቦታን ንምምላእ ዝመጸ ካልእ ነበረ፣ ንሱ ድማ «ዘይወሰዶ ክመልስ» (መዝሙር 69:4) እዩ። ጐይታ የሱስ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት በዅሪ እዩ፣ ምንጪ ህይወትን ዕላማ ኣምልኾ መላእኽትን ቤተ ክርስቲያንን እዩ (ቈሎሴ 1:15-18፤ እብራውያን 1:6, 12:23)።
ምስ ኣምላኽ ምዝርራብ
ኣምላኽ ንወዱ ንጐይታ የሱስ ክንመስል ይደልየና፣ ብሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ይምዕደና፡ «ስለዚ ኻባታቶም ውጹ እሞ ተፈልዩ፣ ይብል ጐይታ ... ኣነ ድማ ክቕበለኩም እየ፣ ኣቦ ድማ ክኾነኩም እየ» (2 ቈረንቶስ 6:18)።
ቀዳሞት ምዕራፋት ዘፍጥረት ከም ሓድሽ ፍጥረት ኣምላኽ ዘሎና መሰላት የርእዩና። ድሕሪ ውድቀት ብኡ ንብኡ፣ ኣዳምን ሄዋንን «ድምጺ ጐይታ ኣምላኽ ኣብ ገነት ብግዜ ምሸት ክመላለስ ሰምዑ» (ዘፍጥረት 3:8)። ኣምላኽ ጸውዖም። ምስቶም ቀዳሞት ሰብ ኪመላለስን ኪዛረብን ልማዱ ነይሩ ምዃኑ ግልጺ እዩ። ኣብዘን ምብጻሕ እዚኣተን ኣብ መንጎ ኣምላኽን እቶም ዝፈጠሮም ሰብኣዊ ሰብን ሓጐስ ዝመልኦን ዘሐድስን ዝርርብ ክህሉ ነይሩ ይኸውን – ማለት ሓጢኣት ኣብኦም ክሳዕ ዝርከብ። ብፍቕራዊ ፍርዲ ኣምላኽ ካብ ገነት ኣውጺኦም፣ እቲ ናይ ቀረባ ዝምድና ድማ ደጊም ኣይተረኽበን።
እንተኾነ ግን፣ ብጐይታ የሱስ ወድነትና ተመሊሱ እሞ ምስኡ ክንመላለስ ንኽእል። «ኣይሓድገካን ኣይጥዕመካን እየ» (እብራውያን 13:5) ኢሉ ተስፋ ሂቡና። ብሓዘን፣ ንኣብ ጥቓና ዘሎ ህላዌኡ ክንፈልጥ ብዙሕ ግዜ ንስሕት። እንተኾነ ግን፣ ምስኡ ዘሎና ዕርክነት እንተደኣ ተሓጒስናሉ፣ እቲ ምስኡ ዘሎናን ንሱ ምስና ዘለዎን ዝርርብ ሓጐስ ዝመልኦ ፍስሃ እዩ!
ልዑል ጽውዓን ቦታን
ብምእማን፣ ንሕና «ኣወዳትን ኣዋልድን» ኣምላኽ ኢና (2 ቈረንቶስ 6:18) – እዚ ድማ ብስራሕ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እምበር ብገዛእ ርእስና ብዝገበርናዮ ጻዕሪ ኣይኮነን። ሕጂ፣ ካብ መንፈስ ኣምላኽ ስለ ዝተወለድና፣ «ብጸጋን ብፍልጠት ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ክንዓቢ» (2 ጴጥሮስ 3:18) ተመኺርና ኣሎና፣ ነቲ ንኣምላኽ ኣቦ ባህ ዘብሎ ምስሉ ንወስድ (ዮሃንስ 3:3,5፤ 1 ዮሃንስ 3:2-3)። ከምቲ ጐይታ የሱስ «ንዓለም ዝሰዓራ፣» ንሕና እውን ንዓለም ክንሰዓር ንኽእል።
ናይ ኣምላኽ ሕርሻ
ከምቲ ኣምላኽ «ኣብ ኤድን፣ ናብ ምብራቕ፣ ገነት ዝተኸለ» (ዘፍጥረት 2:8)፣ ንሕና እውን ናይ ኣምላኽ ተኽሊ፣ ሕርሻኡ ኢና። እንተኾነ ግን፣ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንሕና እውን «ምስ ኣምላኽ ሓባር ሰራሕተኛታት» (1 ቈረንቶስ 3:9) ከም ዝኾና ንርኢ። ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፣ «ኣነ ተኺለ፣ ኣጶሎስ ድማ ኣስቲዩ፣ ግናኸ ኣምላኽ ኣዕብዩ» (1 ቈረንቶስ 3:6)። ሽዑ ኣብዚ ናይ ፍቕሪ ዕዮ ክንሓብር ንኽእል ኢና፣ ኣብ ገነት ኣምላኽ ጽቡቕ ነገራት እናተኸልና ንምሕጻዱ ድማ ንኸይድ (ዮሃንስ 4:35-38)። ከምኡ ብምግባርና ንዘለኣለማዊ ህይወት ደሞዝ ንረክብ። ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ክንኣቱን ኣብቲ ንሱ ዝበዝሖ ዕዮታት ክንካፈልን ክንደይ ዓብዪ መሰል እዩ! እቲ ገነት ዝተኸለ ፈጣሪ እዩ፣ እንተኾነ ግን፣ እቲ ክከናኸናን ክሕልዋን ዝነበሮ ኣዳም እዩ፣ ከምኡ ድማ «ንምድሪ ክመልኣ» (ዘፍጥረት 1:28)። ንሕና እውን፣ ብወንጌላዊ ስራሕን ጓስነትን፣ ንዘለኣለም ሃብታም ምሕጻድን ጽቡቕ ገነትን ንምድላው ንሕግዝ።
ክኽበር ዝግብኦ ኣቦ
ነቲ ናይ ሚልክያስ ንህዝቢ ግዜኡ ዝሃቦ ትእዛዝ ክንርስዖ የብልናን፣ እዚ ድማ ንዓና እውን ይውዕል፡ «ወዲ ንኣቦኡ የኽብር፣ ገብረኛ ድማ ንጐይታኡ። እምበኣር ኣነ ኣቦ እንተኾንኩስ፣ ክብረይ ኣበይ እዩ?» (ሚልክያስ 1:6)። ኣብ መንጎ ክርስትያናት ሎሚ ብዛዕባ ባህርይ ኣምላኽ ብዙሕ ዘይተጠንቀቕን ዘይጠቅምን ዘረባ ኣሎ። ከምኡ ድማ፣ ንሓድሕድ ምኽባር ብዙሕ ግዜ የብሉን። ዮሃንስ የዘኻኽረና፣ «ፍቑራት፣ ኣምላኽ ከምኡ እንተ ፈተወና፣ ንሕና እውን ንሓድሕድና ክንፋቐር ይግብኣና» (ዮሃንስ 13:13-17፤ 1 ዮሃንስ 4:11)።
ንሕና ኩላትና ዓብዪ ስድራቤት ኣሕዋትን ኣሓትን ኢና፤ ናይዛ ስድራቤት እዚኣ ርእሲ እውን ኣሎ። ንኹሎም ኣባላት እዛ ስድራቤት እዚኣ ብፍቕሪን ብምኽባርን ብዝያዳ ክንሰርሕ ኣሎና፣ ኣብ ግዜኡ ድማ ንኣቦና ከም እነኽብሮ፣ ንእግሪ ወዱ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ እናሰዓብና ምዃንና ክንርግጽ ኣሎና።
