ምምላስ ናብ ጽሑፋት

መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ገላትያውያን ብዛዕባ ጸጋ ምስትውዓል

ስቴፈን ካምቤል
24 ሓም 2024
10 ዝተሓተ ንባብ

ገላትያውያን: ወንጌል ጸጋ

ሕቶ: «ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከመይ ገይሩ ጻድቕ ይኸውን?» (እዮብ 9:2 NKJV)

ሕቶ እዮብ ንዘይውዳእ ፈተነ ደቂ ሰብ ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ንምዃን የጠቃልል። እዞም ፈተነታት እዚኦም ብዝርዝሮም ዝተፈላለዩ እዮም፣ ግናኸ ሓደ ነገር የካፍሉ፡ ኩሉ መንገዲ (መንገዲ ኣምላኽ ዘይኮነስ) ኣብ ዝበለጸ ጻዕሪ ሰብ ይምርኮስ። ውልቀ ሰባትን ሃገራትን ብተመሳሳሊ ንፍቕሪ ኣምላኽ ንምርካብ ብዙሕ ዝተሓላለኸ ጻዕሪ ፈቲኖም እዮም።

መንገዲ ኣምላኽ፣ ብኣንጻሩ፣ ክሳዕ ክንድዚ ዝተሓላለኸ ኣይኮነን። ግናኸ ንደቂ ሰብ ብሓፈሻ ዘይጥዕም እዩ፣ ምኽንያቱ ንዝኾነ ካብቶም ጻዕርታት ቦታ ኣይህብን እዩ። መንገዲ ኣምላኽ ብቐሊሉ ኣብ ጸጋ ዝተመስረተ እዩ። እቶም ኣብኡ ዝምርኮሱ ይረኽቡ። ግናኸ እቶም ብጸጋ ኣምላኽ ዝተናዕቑ ኩሉ ንምድኻሙ ፈቲኖም እዮም። ጸጋ እኹል ኣይኮነን – ቅቡል ቀዳማይ ስጉምቲ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ግናኸ ንመንፈሳዊ ዕብየት ተወሳኺ ስጉምቲ ከድሊ እዩ ኢሎም ይሕብሩ።

እዚ ድማ ንቀዳሞት ክርስቲያናት ኣብ ከባቢ ዘጋጠሞም ኩነታት እዩ ነይሩ። ሃዋርያ ብጣዕሚ ተጨኒቑ ነይሩ፣ ብመለኮታዊ ምትእስሳር ድማ ብዛዕባ ወንጌል ጸጋ ኣገደስቲ ሓቅታት ዝገልጽ ሓጺር መልእኽቲ ጸሓፈ።

ወንጌል ጸጋ ተኸላኺሉ

ንክርስትያናዊ ኣኼባታት ትሽዓተ መልእኽቲ ጸሓፈ፣ ኩሉ መልእኽቲ፣ ዘይኮነስ፣ ብሓደ ናይ ልባዊ ምስጋና መግለጺ ብዛዕባ ወይ ምእመናን ንጐይታ ይጅምር። መኽፈቲ ብጣዕሚ ዘስደምም እዩ፡ «ካብቲ ብጸጋ ዝጸውዓኩም ምጥዋይኩም ይገርመኒ» ()። እቲ ዝኣመንዎ መልእኽቲ ወንጌል ይበላሾ ነይሩ። ጽቡቕ ገይሮም ዝዛረቡ መምህራን ብመርዛም መልእኽቲ ናብ ኣኼባኦም ኣትዮም ነይሮም።

ስለዚ፣ ነቲ ዝሰብኮ መለኮታዊ ወንጌል ይከላኸል። ፈለማ፣ ንበለጽቲ እቲ መልእኽቲ ይገልጽ ()። ክሳዕ ክንድዚ ፍጹምን እሙንን እዩ እሞ ፈጺሙ ክሕደግ የብሉን። ሓደ ሃዋርያ ወይስ ሓደ መልኣኽ ትእዛዛቱ እንተ ዝወጽእ፣ ክረገም ነይሩ፣ ምኽንያቱ ዝኾነ ምምሕያሽ ናይ ኣምላኽ ብርግጽ ሰይጣናዊ ክኸውን እዩ (2 ቈረንቶስ )።

ቀጺሉ፣ ምንጪ መልእኽቱ የብርህ ()። ንገላትያውያን ንሓያል ስደት ቤተ ክርስቲያን ኣምላኽ የዘኻኽሮም። ጸጋ ኣምላኽ ምስ ፣ ብዛዕባ ክርስትያናዊ ንኻልኦት ኣይሓተተን። ብኣንጻሩ፣ ናብ ዓረብ ከደ፣ ብንጹር ምስ ኣምላኽ በይኑ ንምሕላፍ ቅድሚ ናብ ምምላሱ። ኣብ የሩሳሌም፣ ብዙሓት ፍሉጣት ክርስቲያናት ዝነበሩዋ፣ ዝኾነ ቅድሚ ምሕላፉ ሰለስተ ዓመት ወሲዱሉ – ሽዑ እውን ንዓሰርተ ሓሙሽተ መዓልቲ ጥራይ በጺሑ ንጴጥሮስ ጥራይ ረኣየ። ኣብ ዝቕጽል ጉዕዞኡ ናብ የሩሳሌም፣ ድሕሪ ዓመታት፣ መልእኽቲ ተመሳሳሊ ኮይኑ ጸንሐ፣ ምስ ከም ያእቆብ፣ ጴጥሮስ፣ ከምኡ እውን ዮሃንስ ዝኣመሰሉ «ዓንዩታት» ድሕሪ ምዝርራቡ እውን። እዞም ኩሎም ዝርዝራት እዚኦም ምንጪ እቲ መልእኽቲ ብልሓት ወይ ተወዳዳርነት ከም ዘይኮነ፣ ወይስ ጥበብ ናይ ዝኾነ ካልእ ከም ዘይኮነ፣ ግናኸ መለኮታዊ «ራእይ የሱስ » () ከም ዝኾነ ንምርግጋጽ ይሓብሩ።

ድማ ሓይሊ ናይ ሓቀኛ መልእኽቲ ንጌጋ ትምህርቲ ንምስዓር ይገልጽ ()። ኣብ የሩሳሌም «ሓሰውቲ ኣሕዋት» () ዝመጹ ብድሆታት ኣጋጢምዎ ነይሩ፣ እቶም ድማ ብመሰረት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቦታ ንምርካብ የድሊ እዩ ኢሎም ዝምህሩ ነይሮም። ግናኸ ንሱ ምስ «ንሓንቲ ሰዓት እኳ ኣይተገዝኡን» ነቶም « ወንጌል» ዝጻረሩ መምህራን ኢሉ ብጽኑዕ ይገልጽ ()።

ጴጥሮስን በርናባስን እውን ድሕሪ ብትዕቢት ተሳሒቦም ነይሮም፣ ከምቲ ኣይሁዳዊ ውርሶም ምእመናን ዝበልጽ። ግናኸ ንኣይሁድ ዝያዳ ክመስሉ ስለምንታይ የድልዮም? ንኹሎም ዘጽደቖም ብክርስቶስ ጥራይ እዩ ነይሩ፣ ግብሪ ሕጊ ኣይኮነን። ንጴጥሮስ ወይ ንገላትያውያን ጸጋ ኣምላኽ ንሰብኣዊ ብልጫታት ወይ ተግባራት፣ ንቀዳማይ ምድሓን ይኹን ንህይወት ፣ ቦታ ዘለዎ ኮይኖም ክነብሩ ክርኢ ኣይደለየን።

ወንጌል ጸጋ ተብራሂሉ

ናብ ዝቕጽል ክፋል እዚ መልእኽቲ ኣገዳሲ ይህብ፡ «ጸጋ ኣምላኽ ኣየፍርስን እየ፤ ጽድቂ ብሕጊ እንተ ዝመጽእ ነይሩ፣ ብኸንቱ ሞተ።» ብዝያዳ እቲ ጌጋ ንሞት ከም መንገዲ ምድሓንና መቕጻዕቲ ሓጢኣት ንምውጋድ ኣይፈተነን። ብኣንጻሩ፣ እቲ ኣጕልሖ ብዝያዳ ክርስትያናዊ ዕለታዊ ብምሕላው ከመይ ገይሩ ክመሓየሽ ከም ዝኽእል እዩ ነይሩ። ግናኸ እዚ እዚ ንዋጋ መስዋእቲ ከምቲ ሞቱ ዝተወገደ ኮይኑ ተጽዕኖ ገበረ። ዕለታዊ ጽድቂ ብምሕላው ሕጊ ክሕሎ እንተ ዝኽእል ነይሩ፣ ሽዑ ሞት ብኸንቱ እዩ ነይሩ።

እዚ እዩ እቲ ንወንጌል ጸጋ ንምብራህ ዝጥቀመሉ መስመር ትምህርቲ። ገላትያውያን መንፈስ ኣምላኽ ብእምነት ከም ዝተቐበሉ ይፈልጡ ነይሮም። ሕጂኸ ብግብሮም ኣብ ክርስትና ክበስሉ እዮም ዝሓስቡ? «ክሳዕ ክንድዚዶ ኢኹም ዓያሹ? ብመንፈስ ጀሚርኩም፣ ሕጂኸ ብስጋዶ ኢኹም ፍጹማት ትኸውንሉ ዘለኹም?» ()። ክርስቲያናት ንጐይታ ክነብሩ ዝኽእሉ ብተመሳሳሊ መትከላት እዮም ብእኦም ናብኡ ዝመጹ። ምድሓን ብሓደ መንገዲ ይመጽእ፣ ግናኸ ክርስትያናዊ ብኻልእ መንገዲ ይፍጸም ምባል መንፈሳዊ ብልሓት ኣይኮነን።

ኣብ 3ን 4ን፣ ግብሪ ሕጊ ብውሕዱ ብኣርባዕተ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ከም ዝተወገደ የርኢ፡

ቀዳማይ, ከም መንገዲ ኣምላኽ ኣብ ኣብርሃም ተመስሪታ ነይራ ()። ኣብርሃም ንኣምላኽ ኣመነ፣ እዚ ድማ እኹል ነይሩ። ኣብርሃም ንጽድቁ ግብሪ ንምጥቃም እንተ ፈቲኑ ነይሩ፣ ንሕጊ ብፍጹም ስለ ዘይሓለዎ ኣብ ትሕቲ መርገም ሕጊ ምነበረ። ብኣንጻሩ፣ ይጠቅስ፡ «ጻድቕ ብእምነት ክነብር እዩ።»

ካልኣይ, ሕጊ ብናይ ኣምላኽ ተስፋ ተወጊዱ እዩ ()። ሓደ ህያብ ብቐሊሉ እንተ ተመባጺዑ፣ ሽዑ ክርከብ ኣይከኣልን እዩ፤ እንተ ዘይኮይኑ እቲ ተስፋ ብሓቂ ዝኾነ ትርጉም ኣይነበሮን። ብተመሳሳሊ፣ ኣብርሃም ብቐሊሉ ብዘርኢ በረኸት ከም ዝመጽእ ተመባጺዑ ነይሩ። እቲ ድሕሪ ኣርባዕተ ዘመናት ብሙሴ ዝመጸ ሕጊ፣ ንናይ ኣምላኽ ተስፋ ንኣብርሃም ኣየፍረሰን፤ ክርስቲያናት ድማ ተረከብቲ ናይ ኣምላኽ ብጸጋ ዝተመባጺዑ ምድሓን እዮም።

ሳልሳይ, ሕጊ ብክርስትያናዊ ቦታ ወድነት ተወጊዱ እዩ። ሕጊ ከም ነይሩ፣ ንሕና ከም ቈልዑ እንታይ ክንገብር ከም ዘለናን ከም ዘይብልናን እናምሃረና፣ ብተመሳሳሊ ድማ ክሳዕ ክንደይ ንቕኑዕ ድኹማት ከም ዝኾና የርኢ ነይሩ። «ግናኸ ምስ መጸት፣ ኣብ ትሕቲ ኣይኮናን። ምኽንያቱ ኩላትኩም ብእምነት ብክርስቶስ የሱስ ደቂ ኣምላኽ ኢኹም» ()። ይደግም፡ እቶም ዝደሓኑ ከም ደቂ ተቐቢሎም እዮም እሞ ምስ ኣምላኽ ፣ ዝያዳ ቅርብ ዝበለ ርክብ ኣለዎም። እዚ ብምሕላው ሕጊ ኣይርከብን እዩ፤ ሕጊ ምስ ተፈታሕና እዩ ዝመጽእ።

ራብዓይ, ሕጊ ብመርህ ሓርነት ተወጊዱ እዩ ()። ንኣንበብቱ ኣብርሃም ክልተ ደቂ ከም ዝነበርዎ የዘኻኽሮም። ባርያ፣ ሃጋር፣ ተወሊዱ። ፣ ወዲ ተስፋ፣ ተወሊዱ፣ ንሳ ድማ ባርያ ዘይኮነትስ ሓራ ሰበይቲ፣ ሰበይቲ ኣብርሃም ነይራ። እታ ባርያ ንባርነት ሕጊ ተመልክት፣ ድማ ናይ ኣምላኽ ሓቀኛ ደቂ ብሓርነት ከም ዝቖሙ ተርኢ። ስለዚ፣ ንክርስቲያናት ናብ ባርነት ሕጊ ዝመልስ ዝኾነ መርህ ንኣምላኽ ዝመስረቶ ቦታ ብቐጥታ ይጻረር።

ገላትያውያን ግናኸ ብሕጊ ዝሕሎ ክሳብ ክንድዚ ተመሲጦም ነይሮም። ከም () ከምኡ እውን ዝተፈላለዩ ናይ ፍጻሜታት () ዝኣመሰሉ ክፍሊ ሕጊ ከም ግዴታታት ንምምልካት ቀሪቦም ነይሮም። ከም ፣ በዓላት፣ ወዘተ. ዝኣመሰሉ ኣጋጣሚታት ይትግበሩ ነይሮም፣ ከምቲ ዝያዳ ብስለት ከም ዝምዕብሉ ኮይኖም። ኣምላኽ ነዞም ሃገራዊ ፍጻሜታት ንበረኸትን ደስታን እስራኤል ከመይ ገይሩ ከም ዝሃቦም ምግምጋም ሓደ ነገር እዩ፤ ሎሚ ድማ እዞም ሕግታት እዚኦም ብኣምላኽ ንምቕባል የድልዩ እዮም ምባል ፍጹም ካልእ ነገር እዩ።

ፍጹም እዩ፡ ኣምላኽ ብእምነት፣ ኣገልግሎትን ምስትውዓልን ክንዓቢ ይጽበየና። እቶም መንፈሳዊ ብስለት ዘይብሎም ይነቐፉ እዮም (እብራውያን )። ግናኸ «ጽቡቕ ክርስቲያን ምዃንካ ብምግባር እዚ ወይ እቲ ክተረጋግጽ ኣለካ» ምባል ቅኑዕ ኣይኮነን። ገለ ተግባራት ብሱላት ክርስቲያናት ንምዃን እንተ ተደልዩ፣ ሽዑ ናይ ሰብ ሓሳባት እምበር ናይ ኣምላኽ ከም ዘይኮኑ ክንርግጽ ንኽእል ኢና።

እቶም ሓሰውቲ መምህራን ኣብ ንትምህርቶም ማራኺ ንምግባር ዘገርም ስትራተጂ ተጠቒሞም ነይሮም። ንብዙሓት ምእመናን ኣውጺኦም፣ ብንጹር ድማ ሓንቲ ናይ ውሑዳት ዝተመርጹ ጕጅለ መስሪቶም ነይሮም። በዚ ድማ፣ ኩሉ ናብታ ጕጅለ ክኣቱ ደልዩ ነይሩ። «ንሳቶም ከውጽኡኹም ይደልዩ እዮም፣ ምእንቲ ንሳቶም ክትቅንኡ» ()። ንኣናእሽተይ ጕጅለታት ምእመናን ክምስረቱ እንተ ረኣና፣ ኣብኣ ድማ እቶም «ዝበለጹን ብልሓተኛታትን» ጥራይ ዝቕበሉ፣ እዚ ብዙሕ ሓደ ዓይነት ነገር ከም ዝሰርሕ ምልክት እዩ። እቶም ሓደ ደረጃ ክበጽሑ ዝኽእሉ ይስሓቡ፣ እቶም ዘይኽእሉ ወይ ዘይደልዩ ድማ ይንዓቑ። ንርእስና ክንሓትት ንኽእል፣ «ሓደ ናይ ክርስትያናዊ ስኬት ዘይተፈጥራዊ ደረጃ ንምብጻሕ ድየ ዝፍትኖ ዘለኹ? ብገሊኦም ሓያላት ምእመናን ምቕባል ድየ ዝደሊ ዘለኹ?» እንተኾይኑ፣ ሽዑ ናብ ናይ ገላትያውያን ጸገማት ንምውዳቕ ኣብ ሓደጋ ኢና።

ወንጌል ጸጋ ተተግቢሩ

ሽዑኸ ናይ ወንጌል ጸጋ ከመይ ይመስል? መልሱ ኣብ መወዳእታ ምዕራፋት መልእኽቲ ይርከብ። ኣብ ምዕራፍ 5 ክልተ ኣገደስቲ ቃላት «ደው በሉ»ን «ተመላለሱ»ን እዮም። ፈለማ ንገላትያውያን «በቲ ሓራ ዝገበረና ሓርነት ጸኒዕኩም ደው በሉ» () ኢሉ የበረታትዕ። ነቶም ግዝረትን ምሕላው ሕግን ዘተባብዑ ብዝሓየለ ቃላት ኣብ ይኹንን። እዞም መምህራን እዚኦም ንገላትያውያን የጨንቑዎም ነይሮም፣ እቶም ድማ ዝኾኑ፣ ዝተፈልዩ፣ ጸጋ ዝወደቑ፣ ከምኡ እውን ዝተዓገቱ ነይሮም ()። ግናኸ ሓራ የውጽእ። ክርስቲያናት ንወንጌል ጸጋ ዝግምግሙ ኣብቲ ሓርነት ደው ክብሉ ይኽእሉ እዮም፣ ብኣምላኽ ብክርስቶስ ብምሉእ ተቐቢሎም።

ሓርነት ግናኸ ንስጋ ንምርካብ ክትከውን የብላን። ስለዚ ቀጺሉ ንገላትያውያን ብመንፈስ ክመላለሱን ብእኡ ክምርሑን ኣተባብዖም ()። «ብመንፈስ ከም ዝጀመሩ» () ዘክር፤ ድማ ብዕለታዊ ምምልላስ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ቀጻሊ ዕብየት ክህሉ ነይርዎም።

ብዙሓት ዝርዝራዊ መርመራታት ብዛዕባ ብመንፈስ ዝምራሕ ህይወትን ብመንፈስ ዝፍረ ፍረን ተጻሒፎም እዮም። ኣብዚ እቶም ገላትያውያን ዝኣመንዎም ግብሪ ናብ ኩሉ ዓይነት ሕገ-ወጥነት ጥራይ ከም ዝመርሑ ምጥቃስ እኹል እዩ። ብኻልእ ወገን፣ ብመንፈስ ቅዱስ ዝሓይሉ ምእመናን ክርስቲያናዊ ጸጋታት ከርእዩ እዮም፣ እዚ ድማ ብኣምላኽን ብሰብን ክግምገም ይኽእል እዩ።

እዚ ድማ ምስቲ ናይ ሓሰውቲ መምህራን ናይ ልዕልና ኣተሓሳስባ ብጽኑዕ ዝጻረር እዩ፣ እቶም ድማ ንኻልኦት ንምጽላው ንኹሎም ሰዓብቶም ንምምካሕ ዝደልዩ ነይሮም ()። ብወንጌል ጸጋ እናነበሩ ግናኸ፣ ገላትያውያን ትዕቢተኛታት ወይ ኣይኮኑን ()። ንዝጋገዩ ምእመናን ብትሕትናን ትሕትናን ክመልሱ ይደልዩ እዮም ()። ንርእሶም ብልዑል ኣይሓስቡን እዮም፣ ግናኸ ንዝኾነ ክገብርዎ ዝኽእሉ ንጐይታ የመስግኑ፣ ካብኡ ድማ ፍቓድ ይደልዩ እምበር ካልኦት ኣይኮነን ()። ውሳነታት ሳዕቤናት ከም ዘለዎም ክፈልጡ እዮም፣ ካብቶም ሳዕቤናት ድማ ልዕሊኦም ከም ዝኾኑ ኣይሓስቡን። ብዓቕሞም ለጋሳትን ሓገዝትን ክኾኑ እዮም ()።

ንኣና ከም ንገላትያውያን፣ ናይ ርእስናን ናይ ካልኦትን መወዳእታ ኣረኣእያ ጐይታና የሱስ እዩ ዝመጽእ። ኣብኡ ድማ ዝበለጸ ጻዕርታትና ብምሉእ ከም ዝተፈርዱን ከም ዝተወገዱን ንርኢ፤ ክሞት ነይርዎ ምእንቲ ክንቕበል። ግናኸ ሞቱ ምቕባልና ምስ ኣምላኽ ብምሉእ ኣረጋጊጹ እዩ፣ ስለዚ ድማ ንፍቓድ ዓለም ክንደሊ ኣየድልየናን እዩ። እዚ ድማ ንኣነባብራና ብኣወንታ ይጸሉ፣ ምኽንያቱ እቲ «ሕጊ»፣ ወይ መምርሒ፣ ነቶም ብእኡ ዝመላለሱ ሰላምን ምሕረትን የቕርብ ()።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia