ኣብ ሓደ ህዝባዊ መደብ ተለቪዥን፡ ሓንቲ ሌዝቢያን ረቢ ብዛዕባ ሞያኣ፡ ጾታዊ ዝንባሌኣ፡ ከምኡ’ውን ኣድልዎ ብግልጺ ተዛሪባ። ብዛዕባ ግብረ-ሰዶም ዝዛረብ ሓደ ጥራይ ቅዱስ ጽሑፍ፡ ኣብ ዘሌዋውያን ከም ዘሎ ዝሃበቶ ዘይግቡእ መግለጺኣ ኣገሪሙኒ።
ኣብዚ ኩሉ ሰብ ንምቕባልን ምምስጋንን ምትሕግጋዝን ዝደልየሉ ዘመን፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ስነ-ምግባር ክሳዕ ክንደይ “ዘይተሓጋጋዚ” ምዃኑ፡ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ግብረ-ሰዶም እንታይ ከም ዝብልን ከም ዘይብልን ዓብዪ ድንቁርና ዘሎ ይመስል። ንርአ።
እቲ ብሌዝቢያን ረቢ እተጠቕሰ ጽሑፍ ዘሌዋውያን 18:22,24 እዩ። እዚ ድማ – ኣብ ዝርዝር እቶም ኣምላኽ ዝጸልኦምን ዝፈርዶምን ጾታዊ ባህርያት – ከምዚ ይብል፦
ከም ሰበይቲ ምስ ሰብኣይ ኣይትድቀስ፤ እዚ ጽዩፍ እዩ ... ብሓደ’ኳ ኻብዚ ኣይትረኽሱ፡ ከመይሲ እዚ እዩ እቲ ህዝብታት ... ዝረኸሱሉ መገዲ። (ዘሌዋውያን 18:22,24) እዚ ብሩህ እዩ እሞ ካልእ መግለጺ ኣየድልን። ግናኸ፡ እቲ ብዛዕባ ግብረ-ሰዶም ዘሎ ሕቶ ንኣምላኽ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ብሉይን ሓድሽ ኪዳንን ብግልጺ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ይዛረብ።
እቲ ናይ ሰዶም ጉዳይ (ዘፍጥረት 19) ኣብቲ ቐዳማይ ካብተን ሓሙሽተ መጻሕፍቲ ሙሴ፡ እቲ ኣዝዩ ቅዱስ ናይ ኣይሁድ ቅዱስ ጽሑፋት፡ ዝርከብ ፍሉጥ ጽሑፍ እዩ፤ ዝኾነ ረቢ ክስሕቶ ኣይክእልን። ሎጥ ናብ ሰዶም ክቕመጥ ምስ ቀረበ፡ እቲ ቅዱስ ትርጓሜ፡ “ሰብ ሰዶም ክፉኣት ነበሩ፡ ንእግዚኣብሔር ድማ ኣዝዮም ይሓጥኡ ነበሩ” (ዘፍጥረት 13:13 NIV) ይብል። ድሕሪኡ፡ ኣምላኽ እኳ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝኸፍአ ክኣምን ዘይከኣለ ይመስል። ንኣብርሃም ኣቦሓጎ ሎጥ፡ “እቲ ናይ ሰዶምን ጎሞራን ጭርሖ ዓብዪ እዩ፡ ሓጢኣቶም ድማ ኣዝዩ ከቢድ እዩ፡ ስለዚ ክወርድ እየ እሞ እቲ ዝበጽሓኒ ጭርሖ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝኸፍአ ክርኢ እየ” (ዘፍጥረት 18:20-21) ይብሎ።
ብሓቂ ድማ ክሳዕ ክንድኡ ዝኸፍአ ነበረ። ስለዚ ድማ፡ ቅድሚ ፍርዲ ምፍሳሱ፡ ንሎጥን ስድራቤቱን ንምድሓን ክልተ መላእኽቲ ለኣኸ። እቲ ናይ ሰዶም ብልሽውና ክሳዕ ክንደይ ከም ዝበጽሐን ከም ዝኸበደን፡ “ኩሎም ሰብኡት ካብ ኩሉ ክፍሊ ከተማ ሰዶም – መንእሰያትን ኣረገውትን – ነቲ ቤት ከቢቦም ንሎጥ፡ ‘እቶም ሎሚ ምሸት ናባኻ ዝመጹ ሰብኡት (መላእኽቲ) ኣበይ ኣለዉ? ምእንቲ ኽንድቅሰሎም ኣውጽኣዮም’” (ዘፍጥረት 19:4-5) ብምባል ይርአ። ዘይእመን ይመስል፡ ኩሉ ሰብኣይ ኣብ ሰዶም ቅሩብን ተግባራዊ ግብረ-ሰዶማዊ ነበረ!
ዝኸፍአ ድማ፡ እንተ ተኻኢሉ፡ ንኣጋይሹ ንምክልኻል፡ ሎጥ ንደናግል ኣዋልዱ ንህዝቢ ከም ዝሃበ እዩ! እቲ ናይ ብልሽውና ሕብረተሰብ ክሳዕ ክንደይ ንሓሳብን ባህርይን እቶም ዘይፈልጡ ህዝቢ ኣምላኽ ከም ዝጠውዮ! ግናኸ፡ እቶም ሰብኡት ሰዶም ንደናግል ኣዋልድ ዘይተገዳስነት ብምርኣይ፡ ንብልሽውናኦም ኣስኣሰርዎ፤ ንሰብኡት እዮም ዝደልዩ ነበሩ!
ሎሚ፡ እቶም ዝኸፍኡ ጾታዊ ምጥዋያት ገና “ግብረ-ሰዶም” ተባሂሎም ምግላጾም ኣይገርምንዶ? እዚ ድማ እቲ ኣሜሪካን ሄሪቴጅ ዲክሽነሪ (American Heritage Dictionary) ብዘሌዋውያን 18:22-23 ዝመስል ኣገላልጻ ይገልጾ።
እቲ ምጥዋይ ክሳዕ ክንድኡ ዝበዝሐ ስለ ዝነበረ፡ ኣምላኽ ካብ ሰማይ ብሓውን ዲንን ንሰዶምን ጎሞራን ምንዳድ እንተ ዘይኮይኑ ካልእ ፍታሕ ኣይረኸበን።
ጴጥሮስ ብዛዕባ እዚ ሓዘን ሓደ ኣረኣእያ ሃበ፡ ኣምላኽ “ንከተማታት ሰዶምን ጎሞራን ብምንዳድ ናብ ሓሙዅሽቲ ለወጠን፡ ንዘይእሙናት እንታይ ከም ዝኸውን ድማ ኣብነት ገበሮም” (2 ጴጥሮስ 2:6)። ኣምላኽ ንኹሉ ወለዶ፡ ንዓና እውን ሓዊሱ፡ ይዛረብ ኣሎ፡ ኩሎም ዘይእሙናት፡ ግብረ-ሰዶማውያን እውን ሓዊሱ፡ ክፍረዱን ብኸቢድ ክቕጽዑን ምዃኖም የጠንቅቕ።
ምሕረትን ምትሕግጋዝን ኣምላኽ እውን ኣብዚ ጽሑፍ ብሩህ እዩ። እምነት ሎጥ እንተ ተበላሸወት እኳ፡ ኣምላኽ ብጴጥሮስ ገይሩ ሰለስተ ግዜ ብመሰረት እምነት ኣምላኽ “ጻድቕ” ከም ዝነበረ ይነግረና። ጴጥሮስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ “ሎጥ ብርኹስ ህይወት እቶም ዓመጸኛታት ሰብኡት ዝተጨነቐ ጻድቕ ሰብኣይ ነበረ” (2 ጴጥሮስ 2:7-8)።
መበገሲታት
ኣብ ሓድሽ ኪዳን፡ ጳውሎስ ንስነ-ምግባራዊ መበገሲ ጾታዊ ምጥዋይ ብኣዝዩ ብሩህ ጽሑፍ የርኢ፡ “ቍጥዓ ኣምላኽ ካብ ሰማይ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዘይእምነትን ክፋእ ሰብን ይግለጽ ኣሎ፡ እቶም ሓቂ ብክፋኦም ዝዓብኡ” (ሮሜ 1:18)። እቲ ካብ ፍጥረት ዝርከብ መርትዖ ንኣምላኽ ብዘየማትእ ብሩህ እዩ – “ስለዚ ሰብ ዘይብድህ ኣይኮነን” – ግናኸ፡ ወድሰብ ንኣምላኽን ንመርትዖን ጸባብ ኣርጊፉ፡ ስለዚ ድማ ንሓሳብ ተሓታትነት ናብኡ፡ ከምኡ’ውን ንመብጽዓኡ ንምፍራድ ነጺግዎ።
እቲ ናይ ጳውሎስ መግለጺ ንኹሉ ሕብረተሰብን ስልጣኔን ኣብ ታሪኽ ይኸውን። ኩሉ ምስ ተጀመረ፡ “ንኣምላኽ ይፈልጥዎ ነበሩ”፡ ግናኸ ብቕልጡፍ “ከም ኣምላኽ ኣየኽበርዎን፡ ኣየመስገንዎን ድማ።” ስለዚ ድማ፡ “ሓሳቦም ከንቱ ኾነ፡ ልቦም ድማ ጸልመተ። ጥበበኛታት ኢና እንተ በሉ እኳ፡ ዓያሹ ኾኑ” (ሮሜ 1:21-22)።
ንዕላማ ኣምላኽ ብምርሓቕ፡ ንሳቶም ናብ ዝደለይዎም ነገራት – ከምኡ’ውን ናብቲ ዝመጽእ ሳዕቤን – ብዝተፈላለዩ ደረጃታት ናብ ብልሽውና ኣሕሊፉ ሃቦም። ድሕሪ “ንሓቂ ኣምላኽ ብሓሶት ምስ ለወጥዋ፡ ንፍጡራት ድማ ካብ ፈጣሪ ንላዕሊ ምስ ኣምለኹን ኣገልገሉን”፡ ኣምላኽ ናብ መገዶም ገደፎም፡ ብቕልጡፍ ድማ ናብ ጾታዊ ምብዛሕ፡ ድሕሪኡ ናብ ግብረ-ሰዶም ከዱ፡ “ኣንስቲ ንባህርያዊ ርክብ ብዘይባህርያዊ ለወጣ ... ሰብኡት እውን ንባህርያዊ ርክብ ምስ ኣንስቲ ገዲፎም፡ ንሓድሕዶም ብፍትወት ተቓጸሉ። ሰብኡት ምስ ካልኦት ሰብኡት ዘይግቡእ ተግባራት ፈጸሙ፡ ንምጥዋዮም ድማ ዝግባእ ፍርዲ ኣብ ርእሶም ተቐበሉ” (ሮሜ 1:25-27)።
ግብረ-ሰዶም ብግልጺ ኣብቲ ካብ “ናጽነት” ሰብ ካብ ኣምላኽ ዝጅምር፡ ኣብቲ ኣብ ዕለታዊ ዜናና ልሙድ ዝኾነ ስነ-ምግባራዊ ብልሽውናን ዘይተሓታትነትን ዝውድእ ሰንሰለታዊ ምላሽ ኣገዳሲ መላግቦ እዩ (ሮሜ 1:28-32)። ግብረ-ሰዶም ኣብ ቃል ኣምላኽ “ዘይግቡእ”ን “ዘይባህርያዊ”ን እዩ (ፍቕድታት 27, 26) – ምስ ዘይተበላሸወ ባህሪ ብፍጹም ዘይጣበቕ።
ጳውሎስ ብዛዕባ ግብረ-ሰዶም ኣብ 1 ጢሞቴዎስ እንደገና ጸሓፈ፡ “ሕጊ ንጻድቃን ዘይኮነስ፡ ንዓመጸኛታትን ዓለወኛታትን፡ ንዘይእሙናትን ሓጥኣንን፡ ንዘይቅዱሳትን ዘይሃይማኖታውያንን፡ ነቶም ንኣቦታቶም ወይ ንኣዴታቶም ዝቐትሉ፡ ንቐተልቲ፡ ንዘመውቲ፡ ንግብረ-ሰዶማውያን፡ ንነጋዶ ባሮት፡ ንሓሰውቲ፡ ንመሓለውቲ – ከምኡ’ውን ንዝኾነ ካልእ ምስቲ ናይ ክቡር ወንጌል ናይ ብሩኽ ኣምላኽ ዝሰማማዕ ጥዑይ ትምህርቲ ዝጻረር” (1 ጢሞቴዎስ 1:8-11)። ሎሚ ግብረ-ሰዶም ብገሊኦም እንተ ዘይኮነ እኳ ብፍጹም ቅዱስ፡ እንተ ወሓደ ተቐባልነት ዘለዎ ተባሂሉ ይሕሰብ። ንሳቶም ዓመጽን ንግዳማውያን ዘይጎድእን እዩ ይብሉ። ወይስ እዩ? ኣብ መዝገበ-ቓላት ኣምላኽ፡ ኩሎም እቶም ዝተዘርዘሩ ባህርያት ንፍጥረት ኣምላኽ፡ ንሕግታቱ ናይ ዩኒቨርስን ንስነ-ምግባራዊ ደረጃታቱን ይጎድኡ።
መፍትሒ
ብዛዕባ ኣረኣእያ ኣምላኽ ብዛዕባ ግብረ-ሰዶም ሕቶ የልቦን፡ ሓጢኣት እዩ፡ ምጥዋይ ናይ ስርዓት ኣምላኽ ንሰብኣዊ ቅርበት። ግናኸ፡ የሱስ ንሓጢኣት – ንኹሉ ሓጢኣት – ሞተ፡ እቲ በደለኛ ድማ ብግልጺ ንሓጢኣቱ ብምእማን፡ ከምኡ’ውን ንዝሞተ-ድሕሪኡ-ዝተንስአ የሱስ ክርስቶስ ከም ተካእን መድሓንን ብምቕባል ይቕረ ይብሃለሉ።
ጳውሎስ ኣብ 1 ቈረንቶስ ኣዝዩ ብስራት ጸሓፈ፡ “እቶም ክፉኣት መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርሱዶ ኣይትፈልጡን? ኣይትታለሉ፡ ዘመውቲ፡ ወይ ኣምለኽቲ ጣኦት፡ ወይ ዘመውቲ፡ ወይ ተባዕትዮ ኣመንዝራታት፡ ወይ ግብረ-ሰዶማውያን፡ ወይ ሰረቕቲ፡ ወይ ስሱዓት፡ ወይ ሰኸርቲ፡ ወይ ሓመይቲ፡ ወይ ሓሰውቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኣይወርሱን” (1 ቈረንቶስ 6:9-10)። (ኣብ 1 ጢሞቴዎስ 1:10 “ግብረ-ሰዶማውያን”ን ኣብዚ “ግብረ-ሰዶማውያን”ን ሓደ ግሪኻዊ ቃል arsenokoites እዩ፡ እዚ ድማ ስትሮንግስ ኮንኮርዳንስ (Strong’s Concordance) ከም “ግብረ-ሰዶማዊ” ይገልጾ።) ግብረ-ሰዶማውያን ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ሓጥኣን ካብ ኩሉ ምድባት ንኹሉ ተስፋ ናይ ሞገስ ኣምላኽ ወይ መንግስቲ ይስእኑ። ተስፋ ዘይብሉ ይመስል፡ ኣይኮነንዶ? ግናኸ ጳውሎስ ቀጸለ፡ “ገሊኣኹም ከምኡ ኢኹም ነይርኩም። ግናኸ ተሓጺብኩም፡ ተቐዲስኩም፡ ብስም ጐይታ የሱስ ክርስቶስን ብመንፈስ ኣምላኽናን ጸዲቕኩም” (ፍቕዲ 11)።
ኣምላኽ ንዝኾነ ሓጥእ ንሓቂኡን ንጽህናኡን ዝተወፈየ ከንጽህ ይኽእል፡ ናይ ስድራቤቱ ምሉእ ኣባል ድማ ክገብሮ ይኽእል። ዝኾነ ሓጥእ ካብ ዓቕሚ ኣምላኽ ንምድሓን ወጻኢ ኣይኮነን። እቲ ሽግር ዝመጽእ፡ እቲ ሓጥእ ንሓጢኣታዊ ኣነባብራኡ ከም ዝጸድቕን ክቕጽልን ምስ ዝመርጽ፡ ንፍርዲ ኣምላኽን ንጽህናኡን ምስ ዝነጽግ እዩ። ሓደ ጥራይ ውጽኢት ክህሉ ይኽእል።
ሓጢኣት ይዓቢ
ብሓዘን፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣረኣእያ ንቤተ-ክርስትያን ኣትይዋ። ብቅርብ እዋን፡ እቲ ኤጲስ ቆጶሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ኣሜሪካ ንሓደ ዝተፋትሐ ኣቦ ክልተ ደቁ፡ ንሓያሎ ዓመታት ብግልጺ ኣብ ግብረ-ሰዶማዊ ርክብ ዝነበረ፡ ከም ክልላዊ ጳጳስ መረጸት። ክርስትያናዊት ሎሚ (ጥቅምቲ ’03) ንምክልኻል እቲ ተግባር ዝሃቦ መግለጺ ቃል ኣፈኛ ኤጲስ ቆጶሳዊት ቤተ-ክርስትያን ጀምስ ብራድበሪ ከምዚ ይብል፡ “ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሓት ነገራት ኣለዉ፡ እምነትና ስለ ዝማዕበለት ድሕሪ ሕጂ ኣይንገብሮምን። እዚ እምነትና እትቕጽለሉ ዘላ ቦታ እያ።” እቲ ሓድሽ ጳጳስ ጂን ሮቢንሰን ባዕሉ ድማ ከምዚ በለ፡ “ብቐሊሉ እቲ (ኣነባብራኡን ከም ጳጳስ ምቕባሉን) ምስ ባህልን ትምህርቲ ቤተ-ክርስትያንን ቅዱስ ጽሑፍን ይጻረር ምባሉ ጥራይ ግጉይ ኣይገብሮን።”
እቲ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መግለጺታት ብዘየማትእ ብሩህ እዩ። ስለዚ፡ ንዝጻረር ባህሪ ንምጽዳቕ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ድሕሪ ሕጂ ኣገዳሲ ከም ዘይኮነ ክሕሰብ ኣለዎ – ሕጂ “እምነትና ስለ ዝማዕበለት” ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ንሕና ዝበለጽና ኢና። ዝኾነት ቤተ-ክርስትያን ዝኾነ ዓይነት ስነ-ምግባራዊ ብልሽውና፡ ግብረ-ሰዶማዊ ይኹን ኣይኹን፡ ምምካት ዘሕዝን እዩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ፡ ሓንቲ ቤተ-ክርስትያን ከምዚ ዝኣመሰለ ሰብ ናብ ስልጣናዊ መሪሕነት ምብጻሓ እዩ። ብተወሳኺ፡ ጂን ሮቢንሰን ኩሩዕ ተግባራዊ ግብረ-ሰዶማዊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ “መብጽዓ-ዝጣሓሰ” እውን እዩ (ሮሜ 1:31 KJV)፡ ወይ “ዘይእሙን” (NIV)፡ እቲ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝገበሮ መብጽዓ መርዓ፡ ከምኡ’ውን ንሰበይቱን ደቁን ስለ ዝሓደገ። እዚ ኣብ ቤተ-ክርስትያን መራሒ ድዩ?
ጸጋ ኣምላኽ
ፍርዲ ኣምላኽ ብሩህ እዩ። ጸጋኡ እውን ከምኡ። ጳውሎስ ንስፍሓት – ንምብጻሕ – ምሕረት ኣምላኽ ከምዚ ኢሉ ገለጸ፡ “ክርስቶስ የሱስ ንሓጥኣን ንምድሓን ናብ ዓለም መጸ – ካብኣቶም ኣነ ዝኸፋእ እየ” (1 ጢሞቴዎስ 1:15)። ንዝኸፋእ ብምድሓን፡ ኣምላኽ ንኻልኦት ኩሎም ንምድሓን ድሉው ምዃኑ ገለጸ።
ግብረ-ሰዶም ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ንኣምላኽ ብፍላይ ዘሰናብድ ከም ዝኾነ እንተ ተለለየ እኳ፡ ገና ሓደ ዓይነት ሓጢኣት እዩ ኣብ ነዊሕ ዝርዝር ናይ ሰብኣዊ በደላትን ምጥዋያትን። ሓጢኣት ባዕሉ፡ ግብረ-ሰዶም ዘይኮነስ፡ እቲ ናይ ሓቂ ጉዳይ እዩ። ኣምላኽ ድማ ነቲ ጉዳይ ብስጋ ወዱ የሱስ ክርስቶስ ገይሩ ፈትሖ፡ ንሱ ድማ ኣብ መስቀል ጎልጎታ ኣብ ክንዳና ብምቕታል ንኹሉ ሰብኣዊ ሓጢኣት ክኸፍል ሃቦ።
ክሊሼ እዩ፡ ግናኸ ብምሉኡ ሓቂ እዩ፡ ኣምላኽ ንኹሉ ሓጢኣት ይጸልእ፡ ግናኸ ንኹሎም ሓጥኣን ይፈቱ። ዝኾነ ግብረ-ሰዶማዊ ካብ ምብጻሕ ፍቕሪ ኣምላኽን ምድሓንን ወጻኢ ኣይኮነን። ክርስትያናት ድማ ንኹሎም ኣምላኽ ዝፈትዎም ክፈትዉ ክጥንቀቑ ኣለዎም። ንርእሶም “ጌይ” ዝብሉ ሰባት ኣምላኽ ዝጸልኦምን ንጸጋኡን ምድሓኑን ዘይበቕዑን ከም ዝኾኑ ብምምሳል፡ ብዘይሕያውነት ኣድልዎ ገይርና ኢና። ሓንሳብ “ኣምላኽ ንግብረ-ሰዶማውያን ይፈቱ” ዝብል ዓንቀጽ ኣሕቲመ፡ ካብ ሓደ ኣገልጋሊ ጐይታ ድማ ብርቱዕ ተቓውሞ ተቐቢለ። ንሱ ኣምላኽ ንሓጥኣን ከም ዝፈቱ ተሰማምዐ፡ ግናኸ ኣምላኽ ንግብረ-ሰዶማውያን ክፈቱ ቦታ ዘይረኸበ ይመስል – እንተኾነ እኳ፡ ንሳቶም ሓጥኣን እዮም። ብመሰረት ቅዱስ ጽሑፍ፡ ንሱ ግጉይ ነበረ።
ግብረ-ሰዶም ሓጢኣት እዩ። ኩሉ ሓጢኣት ንሓጥእ ንምድሓን ብቑዕ ይገብሮ፡ ኣምላኽ ድማ “ንኹሎም ሰባት ኣብ ኩሉ ቦታ ንኽንስሑ” ይልምን (ግብሪ ሃዋርያት 17:30)።
