ምዕራፋት ዘካርያስ 7ን 8ን
ኣዝዩ ዝበርሀ ሓረግ: “ከምዚ ይብል እግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት።”
ሳልሳይ መልእኽቲ:
ኣብ ምዕራፋት 3 ክሳዕ 6 እተዘርዘሩ ራእያት ደው ኢሎም። ትንቢት ክጅምር እዩ።
ሓጋዚ ዝኾነ ልምምድ ንምምዕባል ብዙሕ ግዜ ይወስድ። ስለዚ፡ ኣብ መንጎ እቲ ኣብ ምዕራፍ 6 ዝነበረ ናይ መወዳእታ ራእይን እቲ ኣብ ምዕራፍ 7 ዝጀመረ ትንቢትን ኣስታት ክልተ ዓመት ዝኸውን ግዜ ምሕላፉ ክንገረም የብልናን።
ልኡኻት ካብ ቤትኤል (7:1-3)
ልኡኻት ካብ ቤትኤል ምስ በጽሑ ሕቶ ተላዕለ። እዚ ድማ፡ ብህዝቢ ሃገርን ብካህናትን እተመስረተ እምበር፡ ብኣምላኽ ባዕሉ ዘይተመስረተ ጾም ምቕጻል ኣድላዪ (ብሓቂኸ ቅኑዕ) ድዩ፧
ጾም 1: ጾም ሓምሳይ ወርሒ
እዚ ንምፍራስ ቤተ መቕደስ ሰሎሞን ዘኪሩ እዩ (2 ነገስት 25:8-10ን ኤርምያስ 52:12-14ን)።
ጾም 2: ጾም ሻውዓይ ወርሒ።
እዚ ንቕትለት ገዳልያ፡ እቲ እተሸመ ገዛኢ ምድርን፡ ናብ ባቢሎን ዘይተወሰዱን ዘኪሩ እዩ (ኤርምያስ 41:1-2 ኣንብብ)። እቶም ልኡኻት ብዛዕባ እቲ ኣብ ሓምሳይ ወርሒ ዝነበረ ጾም ጥራይ እዮም ሕቶ ኣልዒሎም፡ እቲ ነብዪ ግና ኣብ ኣርባዕተ መልሱ ንኽልቲኡ እዩ ተመሊሱ።
ቀዳማይ መልሲ (7:4-7)
እቲ ሕቶ ዝሓተተ እምበር፡ እቲ ሕቶ ኣይተመለሰን። “ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ኩን፡ ቅኑዕ ድማ ኹን።” ካልኣይ፡ “መን እዩ ዕላማ ጾምካ፧ ንዓይ ዲኻ ትገብሮ፡ ወይስ ንርእስኻ፧”
ብወጻኢ ቅኑዕ ዝመስሉ ስርዓታት ባዕሎም ልቢ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዕ ምዃኑ ዘርእዩ ምልክት ኣይኮኑን። ንጥፈታት ምፍላይ፡ ልቢ ዘይተፈልየ እንተኾይኑ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዋጋ የብሉን (ኢሳይያስ 29:13)። ቁጽሪ 7 ናይዚ ምዕራፍና፡ “ቃል እግዚኣብሔር ብቐደም ነብያት ስምዑ” ይብል።
ካልኣይ መልሲ (7:8-14)
ምስ ኣምላኽ ብምእዛዝ ቃሉ ቅኑዕ ምስ ኮንካ፡ እቲ ድሕሪኡ ዝግበር ነገር—ምስ ሰብ ቅኑዕ ምዃን እዩ።
ሓቀኛ ሃይማኖት ብፍላይ ተግባራዊ እዩ (ያእቆብ 1:27)። እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ኣብ ወጻኢ ይረአ። እቲ ኣብ ልበይ ዘሎ ብእቲ ኣብ ህይወተይ ብሞራል እትርእዮ ጥራይ ክትፈርድ ትኽእል፡ ብስርዓታዊ ንጥፈታት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብተግባራዊ ኣምላኻዊ ህይወት። ምስ ኣምላኽ ቅኑዕ ምዃን (ቁ. 4-7) ምስ ሰብ ቅኑዕ ምዃን (ቁ. 9-10) የኸትል።
“ኣቦታትኩም ንድምጺ ነብያት ልቦም ኣደዳዕዲዖም፡ ክቕጽዑ ድማ ነይሮም።”
እቲ ኣንፈት ነቲ ልሙድ ዑደት ይስዕብ:
ምስ ኣምላኽ ግጉይ፡ ምስ ሰብ ግጉይ። (5:3) ናይቶም ቀደም ነብያት መልእኽቲ መጠንቀቕታ። (7:9-10) መጠንቀቕታ ኣይተሰምዐን። (7:11-12) ተግሳጻዊ ፍርድታት፡ እገዳታት ተተግበሩ። (7:13-14)
እታ ባህ እተብል ምድሪ (7:14)
ምድሪ እስራኤል ማእከልን መርበብ ሰላም፡ ምልኣትን ብልጽግናን ምድሪ ክትከውን ነይርዋ። ኣብ ክንድኡ ግና፡ መርበብ መሪርነት፡ ህውከትን ዕግርግርን ዓለም እያ። ከመይ ዝበለ ነውሪ!
ሳልሳይ መልሲ (8:1-19)
ኣምላኽ ሓሳቡ ኣይቀየረን። በረኸት እታ ምድሪ ክመጽእ እዩ። እግዚኣብሔር፡ ኣምላኽ እስራኤል፡ ርእሱ ኣሕሊፉ ሂቡ እዩ። ክኸውን እዩ።
ኣንብብ: ኢሳይያስ 14:24-27; 46:9-11
ቍጥዓኡ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ተገልጸ።
ቍጥዓኡ ኣብ ልዕሊ እቶም ንእስራኤል፡ ንዓይኒ ዓይኑ፡ ክትንክፉ ዝደፈሩ ኣህዛብ ክወርድ እዩ።
ምልክታት በረኸት ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ እስራኤል ዘለዉ ኣምለኽቲ (ኣብ ሕጊ ንነዊሕ እዋን እተመባጽዐ)።
1. ነዊሕ ዕድመ። (4) 2. ብዙሓት ውሉዳት፡ ብዙሓት ወለዶታት። (5) 3. ኣብ ምድሪ ምንባር። (7-8) 4. ብልጽግና (እታ ምድሪ ፍርያም ትኸውን)። (12) 5. ንኻልኦት ኣህዛብ በረኸት። (13) 6. ጽድቂ ህይወት (ሕጂ—ብብርሃን እቲ ነብዪ ብዛዕባ መጻኢ ዝበሎ)። (16-17) 7. ጾም ናብ በዓል ተቐይሩ። (19)
ራብዓይ መልሲ (8:20-23)
ኣህዛብ ናብ እስራኤልን ኢየሩሳሌምን ክመጹ ባህ ክብሎም እዩ።
ናይ ሽሕ ዓመት ኩነታት (እዚ ድማ ካብ ግዜ ሰሎሞን ንደሓር ንሰለስተ ሽሕ ዓመት ብርግጽ ኣይተተግበረን፡ ግዝኣቱ ባዕሉ ቅድመ-ምርኣይ ናይ ሽሕ ዓመት ክብሪ እዩ ነይሩ)።
ኢየሩሳሌም ማእከል ከተማ ክትከውን እያ:
መንግስቲ ዓለም መዝሙር 72; መዝሙር 9:8
ምምሃር ሚክያስ 4:2 ኣምልኾ ኤርምያስ 3:17; ዘካርያስ 14:16
“እንሆ ንጉስካ ናባኻ ይመጽእ ኣሎ” (9-11)
ኣንብብ: ምዕራፍ 9:1-17; 10:1-12; 11:1-17
ገሊኡ ትንቢታት እዞም ምዕራፋት እዚኦም ከፊላዊ ፍጻሜ ረኺቦም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። በዚ ክንገረም የብልናን። “ዝመጹ ፍጻሜታት ቅድሚኦም ጽላሎቶም ይደርቡ።” ግናኸ፡ ምሉእ ከምኡ’ውን ናይ መወዳእታ ፍጻሜ ገና ኣይተፈጸመን። ገሊኡ ትንቢታት ገና መልሲ ኣይረኸበን፡ ንናይ መወዳእታ ፍጻሜ ናይ ኣምላኽ ምምሕዳር ኣብ ምድሪ ድማ ይጽበ ኣሎ።
1. ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ኣህዛብን ምፍጻሙን (9:1-17)።
እግዚኣብሔር ንህዝቡ ክከላኸለሎም እዩ (9:1-8)
እተን ኣብ መጀመርታ ጥቕስታት እተጠቕሳ ከተማታት ንልዕልና ኢየሩሳሌም ተቐናቐንቲ ነይረን። እዚ ኣይክፍቀድን እዩ። ኢየሩሳሌም ልዕልቲ ክትከውን ኣለዋ።
ገሊኡ ካብዚ መግለጺታት እዚ ኣብ ማእከላይ ታሪኽ ህዝቢ እስራኤል፡ ብፍላይ ድማ ይሁዳ፡ ተንጸባሪቑ እዩ። ምምርማር ዓለማዊ ታሪኽ ነዚ ከረጋግጾ እዩ። ካብኡ ዝሓሸን ዝቐልጠፈን፡ እተኣማመንዎም እተኸበሩ ተንተንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣማኽሩ። ግናኸ፡ እዞም ከፊላዊ ፍጻሜታት እዚኦም ኩሎም ናብ ናይ መወዳእታ ምድሓን እግዚኣብሔር ንፍቑር ህዝቡን ኣብታ “ባህ እተብል ምድሪ” ምትካልን እዮም ዝምልከቱ።
ቁጽሪ 8
እግዚኣብሔር ነቲ (ብዓብዪኡ) እንደገና እተሃንጸ ቤተ መቕደስ፡ ፍረ ዕዮ እቲ እተመልሰ ቅሪት፡ ኣብ ግምት የእትዎ።
እዚ ኩሉ ከመይ ክኸውን እዩ፧ (9:9-10)
ምምጻእ ንጉስ ኩሉ ነገር ክፈትሖ እዩ።
ቁጽሪ 9
ምቕራብ እቲ ድሕነት ብእኡ ጥራይ ዝርከብ።
ስም (ወግዓዊ): ንጉስ
ባህሪኡ ከምኡ (ሞራላዊ): ጻድቕ; ድሕነት ዘለዎ።
ውልቃዊን ሞራላዊን ባህሪ: ትሑት፡ ኣብ ኣድጊ ዝጋልብ…ብውልቁን ብኣቀራርባኡን ትሑት።
እቲ ውልቃዊን ሞራላዊን ኣብ ቀዳማይ ምጽኣቱ ዝወጸ ጥራይ እዩ ኣብ ማቴዎስ 21:5 እተጠቕሰ።
ውጽኢት ካልኣይ ምጽኣት (9:10-17)
ድንቅንቅ ምድሓን (ቁ. 10-16)
ቁ.10 ኣብ እስራኤል፡ ብፍላይ ኣብ ኢየሩሳሌም፡ ድሕሪ ሕጂ ውግእ የልቦን፡ ግናኸ ዓለማዊ ሰላምን ግዝኣትን፡ ምስ እስራኤልን ኢየሩሳሌምን ከም ማእከል ኮይኑ።
ቁ.11 እቲ ብሓይሊ ዝርከብ ምድሓን ብምኽንያት እቲ ብደም ዝርከብ ምድሓኖም እዩ፡ ኣብኡ ድማ ይምርኮስ።
ኣወዳድር: ዘጸኣት 12 ፋስጋ ብደም ምድሓን >>> ዘጸኣት 14 ቀይሕ ባሕሪ ብሓይሊ ምድሓን
እቲ ብደም ዝርከብ ምድሓን ዝበለጸ ዕዮ እዩ (ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ)፡ መሰረት እቲ ብሓይሊ ዝርከብ ምድሓን ድማ እዩ (ካብ ሰባት)። እዚ ኪዳን እዚ ውጽኢት ጸጋ ክኸውን እዩ፡ ስለዚ ድማ ሓድሽ እዩ (ኤርምያስ 31)።
ቁ.12 ኣብዚ እዋን እዚ፡ ንተስፋ ተዓጽዮም እዮም።
ቁ.17 ንመንእሰያት ስርናይ: ተባዕታይ ጽንሰ ሓሳብ >>> ተጨባጢ ሓቂ >>> ምብላዕ >>> ብክርስቶስ ምምጋብ (ዮሃንስ 6)።
ንደናግል ሓድሽ ወይኒ: ኣንስተይቲ ጽንሰ ሓሳብ >>> ስነ-ኣእምሮኣዊ ሓቂ >>> ምስታይ >>> ሓደ መንፈስ ምስታይ (1 ቈረንቶስ 12:13)።
እቲ ሕጂ ንክርስትያን ምእመን ዝድግፍ፡ ኣብ ዝመጽእ ዓለም ንእስራኤል ክድግፋ እዩ። ሽዑ ከም ሕጂ ንኣኦም ቀጻልን ባህርያዊን ክኸውን እዩ።
2. በረኸት ብእስራኤል ኣብታ ባህ እተብል ምድሪ ተመሊሶም ዝረኽብዎ (10:1-12)
እቲ ትልሚ (10:1-3)
እግዚኣብሔር ንመጓዓኡ ንምምላስ ክበጽሖም እዩ፡ ኩሉ ሓይሊ ኣብኡ ብምህላዉ ድማ ኣሸነፍቲ ክገብሮም እዩ። ኩሉ ይሁዳ (እታ ደቡባዊት መንግስቲ)ን እስራኤልን (ኤፍሬም/ዮሴፍ) (እታ ሰሜናዊት መንግስቲ) ኣብቲ በረኸት ክሓቑ እዮም። ዕንቅፋታት ክእለዩ እዮም፡ ትዕቢት ጸላእቶም ድማ ክስበር እዩ። ንህዝቡ ናብታ ባህ እተብል ምድሪ ክእክቦምን ንርእሱ ድማ ከበርትዖምን እዩ።
ፈጻሚ እቲ ትልሚ (10:4)
መን እዩ ነዚ ዝፍጽሞ፧ መን እዩ ነዚ ዘምጽኦ፧ መሲሕ!
ቁ.4 ንባህሪን ተልእኾን መሲሕ ሓጺር መግለጺ ይህብ።
ሀ) መኣዝን እምኒ
1) መሰረት (ኢሳይያስ 28:16)።
2) ማእሰርቲ ሓድነት ኣብ መንጎ ክልተ ኣስዋር።
ለ) ችንካር
ናይ ድንኳን ችንካር ድዩ፧ ኣይፋሉን! ንኹሉ ጾርን መዝገብን ዝጸውር ውሽጣዊ ችንካር። ንኹሉ ጾር ክጸውር ዝኽእል፡ ግናኸ ብምሕረት ዝመልአ፡ ክብሪ ድማ ዝጸውር (ኢሳይያስ 22:24; ዘካርያስ 6:13)።
ሐ) ናይ ውግእ ቀስቲ ተዋጋኢ ንጉስ።
ንኹሎም ጸላእቲ ኣምላኽን ህዝቡን ምግዛእ፡ ምጥፋእ (ኢሳይያስ 63; 2 ተሰሎንቄ 1; ራእይ 19)።
መ) ጨቋኒ ገባሪ፡ ጨካን፡ ገዛኢ።
ርእሲ ወርቂ (ዳንኤል 5:18-19; ግብሪ ሃዋርያት 17:31)።
ምፍጻም እቲ ትልሚ (10:12)
ከም ወከልቱ ኮይኖም፡ ብስሙ ኣብ መንጎ ኣህዛብ በረኸት እናበጽሑ ክመላለሱ እዮም።
3. ከቢድ ሳዕቤናት ምድሓን መሲሕ ምእባይ (11:1-17)
ጸጋ እግዚኣብሔር ምእባይ ህዝቢ ንግዝኣት ኣህዛብ ከም ዝግዝኡ ገይርዎም። ገዛእ ጓሶኦም ኣይርሕርሑሎምን። እግዚኣብሔር ንሓቀኛ ጓሳ የልዕል፡ ንሱ ድማ ንቅሪት ይምግብ። ምድሓን መሲሕ ኣብ ህይወቱን ኣገልግሎቱን ህዝቢ (ኣህዛብ) ምእካብ ዘይከኣል ገይርዎ (ዘፍጥረት 49:10)፡ ስለዚ እቲ በትሪ ጽባቐ ክስበር ነይርዎ። ምድሓን መሲሕ ኣብ ሞቱ ንግዜኡ ንኹሉ እስራኤል (ማለት፡ ንኽልተን ንዓሰርተን ንምግባር ዓሰርተ ክልተ) ምእካብ ዘይከኣል ገይርዎ። እቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን እዋን ነቲ ኣብ መንጎ ቁጽሪ 14ን 15ን ዘሎ ነዊሕ ክፍተት ይሽፍኖ።
ቁጽሪ 15 ንዕሽው፡ ጣኦት፡ ወይስ ሓሳዊ ጓሳ፡ ንኣንቲክርስቶስ፡ ባህሪኡ ድማ ተጻራሪ ናይ ሓቀኛ ጓሳ እዩ።
ኣወዳድር ቁ. 15-17ን ዮሃንስ 5:43ን ምስ ዮሃንስ 10:3-4, 7, 9-11, 14-15።
ኣወዳድር 1 ዮሃንስ 2. 22; 2 ዮሃንስ 7 ምስ ዮሃንስ 10:1, 5, 8, 10ሀ, 12-13።
ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ኣንቲክርስቶስ ክወርድ እዩ፡ ከምቲ ኣብ ራእይ 19:20 እንመሃሮ። ዘይሕጉስ ምሕሳብ እዩ፡ ግናኸ ንምዕራፍ 12 ኣድላዪ ቅድመ-ኩነት እዩ።
ራብዓይ መልእኽቲ:
እዞም ትንቢታት (ኣብ ምዕራፋት 9 ክሳዕ 11) ከፊላዊ ፍጻሜ ረኺቦም እዮም፡ ግናኸ ገና ምሉእ ፍጻሜ ኣይረኸቡን (ምዕራፍ 9:8 ተመልከት)።
እቶም ትንቢታት (ምዕራፋት 9 ክሳዕ 14) ብዘመናዊ ቅደም ተኸተል ኣይኮኑን።
9:9 ምምጻእ ንጉስ ከፊላዊ ፍጻሜ ጥራይ እዩ ረኺቡ።
11:12-13 ምጥላምን ዋጋ ምኽፋልን።
11:7-11 እታ ሃገር ተበቲኻ።
9:8 ዓወታት ንጉስ።
9:10-17 መደብ ንጉስ።
እዚ ንምዕራፋት 12-14 መገዲ ይኸፍት።
