ሕቶ: ብምኽንያት እቲ ዘለዎ ስርዓታት፣ መስዋእትታትን ስነ-ስርዓታትን፣ ሓደ ክርስትያን ባህላዊ ማዕርግ ወይ ማዕርግ ዝሓዘ ሰብ፣ ከም “ንጉስ” ወይ “መራሒ” ክኸውን ወይ ክቕበል ይግባእዶ?
መልሲ: መጽሓፍ ቅዱስ ሰብኣዊ መንግስቲ ከም ዝጀመረ የርኢ ድሕሪ ማይ ኣይሂ እግዚኣብሄር ንኖህ፡ “ደም ሰብ ዝፍስስ ዘበለ ኺቕተል እዩ” ምስ በሎ። ድሕሪኡ እግዚኣብሄር ንእስራኤል፡ ሓደ ሰብ ንኻልእ ሰብ ብዘይፍላጥ እንተቐቲሉ ኺሃድመሉ ዚኽእል ሽዱሽተ ኸተማታት መዕቆቢ ኺህልዎም መምርሒ ሃቦም። ሃዋርያት ጴጥሮስ ኣብ 1 ጴጥሮስ 2ን ጳውሎስ ኣብ ሮሜ 13ን፡ ሓደ ክርስትያን ንዘለዉ ስልጣናት ኪግዛእ ከም ዘለዎ ብንጹር ይገልጹ፣ ከመይሲ ዅሉ ስልጣን ብእግዚኣብሄር እዩ ተሰሪዑ። ጴጥሮስ ብፍላይ ነገስታትን ገዛእትን ጠቒሱ። ጳውሎስ ብብዙሓት ገዛእቲ ተፈሪዱ፣ ጉዳዩ ብዘይፍትሓዊ መገዲ ስለ እተሓዝሉ ናብ ቄሳር – ንጉስ ሮሜ – ምስ ተማሕጸነ ድማ ናብ ሮሜ ተላእከ።
ስልጣን ብእግዚኣብሄር ንጥቕሚ ደቂ ሰብ ከም እተሰርዐ እናተረድአ፣ ቅዱሳት ጽሑፋት ንክርስትያናት ንርእሶም ስፍራ ስልጣን ኪደልዩ ፍጹም መምርሒ ኣይሃበን። ስልጣን ካብ ላዕሊ፣ ካብ ኣምላኽ እዩ ዚመጽእ፣ ብምርጫ ወይ ብፍቓድ እቶም ዚግዝኡ ኣይኮነን። እስራኤል ከምቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ህዝብታት ኪመርሖም ንጉስ ኪህልዎም ምስ ኣተሓተቱ፣ እግዚኣብሄር ንሳኦል ንጉስ እስራኤል ኪኸውን መረጾ። ብተመሳሳሊ፣ ሳኦል ንግሉጽ ትእዛዛት ኣምላኽ ዘሕዝን ዘይምእዛዙ ምስ ኣርኣየ፣ እግዚኣብሄር ንዳዊት ንጉስ እስራኤል ኪኸውን መረጾ። ሓደ ሰብ ንጉስ ወይ መራሒ ዚኸውንሉ ኣገባባት ኣዝዩ ኺፈላለ ይኽእል እዩ፤ ገሊኦም ኣብ ላዕለዋይ ቦታ ይውለዱ፣ ገሊኦም ይሽየሙ፣ ገሊኦም ብህዝባዊ ድምጺ ይምረጹ፣ ገሊኦም ድማ ብብልሽውና፣ ብዕልወት ወይ ብቕትለት ቦታኦም ይረኽቡ። ግናኸ ሓደ ምእመን ንርእሱ መንግስታዊ ቦታ ወይ ክብሪ ኪደሊ ፈጺሙ ኣይተኣዘዘን።
እቶም ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቦታ ርእሶም ዝረኸቡ ኣብኡ ንእግዚኣብሄር ከኽብሩ ይግባእ። ብሉይ ኪዳን ብዛዕባ ግዝኣት ኣዝዮም ንኣምላኽ ዘኽበሩ ነገስታት ከምኡ’ውን ብኣንጻሩ ዝነበሩ ነገስታት ይነግረና። ኣብ ሮሜ 16:23 ጳውሎስ ካብ ካልኦት ምስ ኤራስጦስ፣ ገንዘብያዊ ከተማ ቆሮንቶስ፣ ካብኡ ኾይኑ ንሮማውያን ቅዱሳን ሰላምታ ኣመሓላለፈ። ታሪኽ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ብዙሓት እሙናት ክርስትያን ገዛእቲ ይጠቅስ። ሓደ ሰብ ስፍራ ስልጣን ወይ ግዝኣት ሒዙ ዘሎ ሰብ ኣምላኻዊ ምእመን እንተኾይኑ ክንመስግን ንኽእል ኢና። ብሓዘን፣ ብዙሓት ክርስትያናት ከምዚ ዝኣመሰለ ቦታ ዝሓዙ ብግብሮም ንእግዚኣብሄር ኣሕሲሮምዎ እዮም። ፖለቲካ ከም ስነ-ጥበብ ስምምዕ ክትግለጽ ትኽእል እያ፣ ብዙሓት ክርስትያናት ኣብ ፖለቲካ ሎሚ ንዝኾነ ይኹን ነገር ንምፍጻም፣ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ብዙሕ ግዜ ስምምዓት ክግበር ከም ዘለዎ ይረኽቡ። ክርስትያናት ነዚ ዓለም ካብ ሓጢኣተኛ ግፍዕን ብልሽውናን ከርሕቕዎ ከም ዘይኽእሉ ብዓብዪ ተስፋ ምቑራጽ ክረኽቡ እዮም።
ሕጂ ናብቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ሕቶ ንቕረብ – እዚ ሕቶ እዚ ካብ ሓደ ኣንባቢ ኣብ ኣፍሪቃ በጺሑና እዩ። የሩሳሌም ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ናብ መወዳእታኣ እናቐረበት ከላ፣ ንባሩኽ፣ እቲ ዅሉ ቓላት ትንቢት ኤርምያስ ብእምነት ዝጸሓፈ ጸሓፊ፣ ፍሉይ መልእኽቲ ተዋህቦ። እቲ መልእኽቲ ድማ፡ “ንርእስኻ ዓበይቲ ነገራት ትደሊዶ? ኣይትድለዮም፤ ከመይሲ፡ እንሆ፡ ኣብ ልዕሊ ዅሉ ስጋ መከራ ከምጽእ እየ፡ ይብል እግዚኣብሄር” (ኤር. 45:5 NKJV)። ሎሚ ናብ መወዳእታ እዚ ዘመን ጸጋ ኣምላኽ ብቕልጡፍ ንቐርብ ኣለና። ፍርዲ ድሕሪ ሓጺር ግዜ ክበጽሕ እዩ። ኣብ መንጎ ሰባት እዛ ዓለም እዚኣ ቦታታት ክብሪ ምድላይ ብሓቂ ትርጉም የብሉን። እቲ “ካብቲ ዚመጽእ መዓት ህደሙ” (ማቴ. 3:7) ዚሰብኽ ሰብ፣ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ዘላ ዓለም ላዕለዋይ ቦታ ኪደሊ ፈጺሙ ኣይከውንን እዩ።
ብተወሳኺ፣ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቦታ ምእታው ብሓፈሻ ንባህላዊ ስርዓታትን ልምድታትን ምግዛእ፣ ከምኡ’ውን ፍሉያት መስዋእትታት ምቕራብ የጠቓልል። ከምዚ ዝኣመሰለ ረቛሒታት ምስ ባህላዊ ሃይማኖት ኣፍሪቃ ዝተኣሳሰረ እዩ፣ እዚ ድማ ብሓፈሻ ገለ ዓይነት ኣምልኾ ኣቦታትን ጣኦታትን የጠቓልል። ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ እዚ ጉዳያት ብንጹር ይገልጽ፡ “ኣቱም ፍቑራተይ፡ ካብ ኣምልኾ ጣኦታት ህደሙ። ... እቶም ኣህዛብ ዚስውእዎ ንኣጋንንቲ እምበር ንኣምላኽ ኣይኮነን ዚስውእዎ። ኣነ ድማ ምስ ኣጋንንቲ ሓድነት ክትገብሩ ኣይደልን እየ። ጽዋእ እግዚኣብሄርን ጽዋእ ኣጋንንትን ክትሰትዩ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ማዕድ እግዚኣብሄርን ማዕድ ኣጋንንትን ክትካፈሉ ኣይትኽእሉን ኢኹም” (1 ቈረ. 10:14,20-21)። “ምስ ዘይኣምኑ ብሓንሳእ ኣይትጸመዱ። ከመይሲ ጽድቂ ምስ ዓመጻ እንታይ ሓድነት ኣለዎ? ብርሃንከ ምስ ጸልማት እንታይ ርክብ ኣለዎ? ክርስቶስከ ምስ ቤልያል እንታይ ስምምዕ ኣለዎ? ወይስ ምእመን ምስ ዘይኣምን እንታይ ክፋል ኣለዎ? ቤተ መቕደስ ኣምላኽከ ምስ ጣኦታት እንታይ ስምምዕ ኣለዎ? ከመይሲ ንስኻትኩም ቤተ መቕደስ ህያው ኣምላኽ ኢኹም ... ስለዚ፡ ‘ካብኦም ውጹ እሞ ፍለዩ፡ ይብል እግዚኣብሄር። ርኹስ ነገር ኣይትተንክዩ፡ ኣነ ድማ ክቕበለኩም እየ’” (2 ቈረ. 6:14-17)።
ኣብ ሃገራት ምዕራብ ልምድታት ዝተፈላለየ ክኸውን ከሎ፣ እቲ ሓደ መርሆታት እዩ ዚዓዪ። ድሕሪ ምርጫ ዚግበሩ ናይ ዓወት ዕድመታት ብሓፈሻ ብኣልኮል ዝመልኡ ወይ ካብኡ ዝኸፍኡ እዮም፣ እቶም ኣብ ምረቓ ዚግበሩ ብሉጻት በዓላት ድማ ብሓፈሻ ብዙሕ ካብኡን ካልእን የጠቓልሉ። ኣብ እዋን ቅስቀሳታት ሚልዮናት ዶላራት ንምዕላዋት ይውድኡ፣ ብዙሕ ካብኡ ንርእስኻ ምምስጋንን ንተቓወምቲ ምጥቃዕን ምጽራፍን እዩ – እዚ ድማ እግዚኣብሄር ህዝቡ ንኻልኦት ከምኡ ኪገብሩ ካብ ዚደልዮ ብፍጹም ዝተፈላለየ እዩ! ሓደ ክርስትያን ጽቡቕ ሓሳባትን ልዑል ሃሳባትን ኪህልዎ ይኽእል እዩ፣ ግናኸ መወዳእታ ንመገዲ ኣየጽድቕን እዩ።
ዳንኤል ንኣምላኻዊ መርሆታቱ ምጥሓስ ዝኣበየ ምእመን ኣብነት እዩ፣ እግዚኣብሄር ድማ ንሱ ኣብ ኣረማውያን መንግስታት ኣዝዩ ልዑል ቦታታት ኣንበሮ። ዳንኤል ከምዚ ዝኣመሰለ ቦታታት ኣይደለየን፣ የግዳስ እቲ ዝተዋህቦ ስራሕ ሰርሐ። ብሓቂ፣ ምስክርነቱ ከምኡ ስለ ዝነበረ፣ እቶም ዘይኣምኑ መኳንንቱ ነዚ ባህሪኡ ካብኦም ኣዝዩ ዝተፈላለየ ኣምላኻዊ ሰብ ብጽምዋ ኬርሕቕዎ ስለ ዝደለዩ፣ ሓንቲ ለይቲ ኣብ ጕድጓድ ኣናብስ ኬሕልፍ ገበሮ።
ሓደ ክርስትያን ቦታ ክብሪ ዝወረሰ ወይ ዝቐረበሉን ብዘይካ ጣኦታዊ ወይ ካልእ ሓጢኣተኛ ተግባራት ክቕበሎ ዝኽእልን፣ ከምኡ ዝኣመሰለ ቦታ ካብ እግዚኣብሄር ዝተዋህበ ህያብን ንእኡ ንምግልጋል ዕድልን ገይሩ ክቕበሎ ይኽእል እዩ። ግናኸ፣ ከምኡ ዝኣመሰለ ቦታ ምቕባል ንእኡ ንእግዚኣብሄር ዜሕስር ወይ ንቕዱስ ቃሉ ዚጻረር ተግባራት ኪገብር እንተገበሮ፣ በረኸት እግዚኣብሄር ክጽበ ብኸመይ ይኽእል?
መልሲ ብዩጂን ፒ. ቬደር፣ ጁኒየር
