ምንጪ ግጭታት ስድራቤት ኣብ ገነት ኤድን

ስድራቤት ካብቶም ብሓባር ዝነብሩ ሰባት ንላዕሊ እያ። ነፍሲ ወከፍ ብፍቕርን ናይ ምውፋይ ስምዒትን ብጽኑዕ ዝተራኸበሉ ስርዓት እዩ። ስለዚ፡ ስድራቤት ንኣምላኽ፡ ንቤተክርስትያንን ንህዝብን ብሓፈሻ ኣገዳሲት እያ።

ገዛ ብቐሊሉ መሕደሪ ስድራቤት እዩ፡ ግናኸ ቤት ብሓባር ብሰላም ዝነብር ማሕበራዊ ስድራቤት እዩ። መሰረት ናይ ዝኾነ ማሕበረሰብ እዩ። ስለዚ፡ ቤት ኣባላት ስድራቤት ጸገማት ዝካፈሉሉን ኣብ ማእከል ሓደጋ ሰላም ክረኽቡሉን ኣብ ማእከል ህይወት ማዕበል ሓይሊ ክረኽቡሉን ዝኽእሉሉ ቦታ እዩ። ሰባት ጥዑይ ዝምድናታት ከማዕብሉሉ ዝኽእሉሉ ቦታ እዩ።

ምንጪ ስድራቤት

ስድራቤት መዓስ ጀሚራ? መን እዩ መስሪትዋ? እዞም ሕቶታት እዚኦም ንብዙሓት ንነዊሕ እዋን ኣደናጊሮምዎም እዮም። መልስታት ኣብቲ ንዝምድናታት ስድራቤት ዝምልከት ቀንዲ መምርሒ – መጽሓፍ ቅዱስ – ክርከቡ ይኽእሉ። ስድራቤት ኣብ ገነት ኤድን ብኣምላኽ ባዕሉ ተመስሪታ። ንኣዳምን ሄዋንን ፈጢሩ፡ ብሓባር ኣምጺእዎም፡ ባሪኽዎም፡ ንዝምድናኦም ኣጽዲቑ፡ ክፈርዩን ክበዝሑን ንምድሪ ክመልኡን ሓላፍነት ሂብዎም (ዘፍጥረት 1:27-28)። ኣምላኽ ንሄዋን ካብ ሓንቲ ኻብ ኣፍራስ ኣዳም ስለ ዝገበራን ናብኡ ስለ ዘምጽኣን፡ ንመጀመርታ መርዓ ፈጺሙ (ዘፍጥረት 2:21-22)። ሄዋን ካብ ኣምላኽ ንኣዳም ዝተዋህበት ህያብ እያ ነይራ፡ ኣዳም ከኣ፡ «እታ ምሳኺ ክትከውን ዝሃብካኒ ሰበይቲ» (ዘፍጥረት 3:12 NKJV) በለ። ስለዚ፡ ኣምላኽ ንስድራቤት መስሪቱ።

ኣብታ ናይ መጀመርታ ስድራቤት ኣብቲ ዝምድና ስምምዕ ነይሩ። ኣብቲ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጸብጻብ ተመርኲስና (ዘፍጥረት 2:21-25)፡ እዞም ዝስዕቡ ነገራት ክርአዩ ይኽእሉ እዮም፦

ኣምላኽ ንስድራቤት መስሪቱ፡ ከመይሲ እታ ሰበይቲ ብኣምላኽ ዝተዋህበት እያ።

• ኣዳም ንሄዋን ፈሊጥዋን ብምሉእ ድማ ተቐቢልዋን፡ ከመይሲ «ዓጽሚ ኻብ ዓጽመይን ስጋ ኻብ ስጋይን እያ» ኢሉ ነይሩ።
• ኣምላኽ ሓድሽ ስድራቤታዊ ኣሃዱ መስሪቱ፡ እዚ ኸኣ ካብ ዝኣረጉ ምድራዊ ዝምድናታት ቅድሚት ኣለዎ፡ «ስለዚ ሰብኣይ ኣቦኡን ኣዲኡን ይሓድግ፡ ምስ ሰበይቱ ኸኣ ይጣበቕ።»
• ኣዳምን ሄዋንን ቅርበትን ሓድነትን ክህልዎም ነይሩ፡ «ሓደ ስጋ ኸኣ ይኾኑ።»
• ንግልጺ ምዝርራብ ዝዓግት ነገር፡ ማለት ጭምብላት ኣይነበሩን፡ «ክልቲኦም ከኣ፡ እቲ ሰብኣይን ሰበይቱን፡ ዕርቃኖም ነበሩ፡ ኣይሓፈሩን ድማ።»
• እታ ናይ መጀመርታ ስድራቤት ፍቕሪ፡ ሰላም፡ ንጽህና፡ ሓይሊ፡ ንኹሉ ድሌት ዝኸውን ምድላው፡ ከምኡ’ውን ግጭት ዘይብሉ ዝምድና ተሓጒሳ። ግናኸ፡ ብሓዘን፡ እዚ ንነዊሕ ኣይጸንሐን!
  

ግጭታት ኣብቲ ናይ መጀመርታ ስድራቤታዊ ስርዓት

መንፈሳውን ስጋውን ጸልማት ኣብ ልዕሊ እቶም ክልተ ሰባት ወረደ፡ እዚ ኸኣ ንተንኮል እቲ ተመን ምስ ተሰዓሩን ንኣምላኽ ምስ ዘይተኣዘዙን እዩ ነይሩ፡ እዚ ኸኣ ናብ ዓበይቲ ግጭታትን ሳዕቤናትን ኣምርሐ። ብ«ግጭት» ማለት፡ ድሕሪኡ ዘይሰማምዑ ድሌታት፡ ተጻረርቲ ስምዒታት፡ ከምኡ’ውን ጸረኛ ዘይምስምማዓት ነይርዎም፡ እዚ ኸኣ ኣብ ዝምድናኦም ናብ ኣዕናዊ ባህርይ ኣምርሐ። እቲ ግጭት ዝጀመረ ሄዋን ንተመን – ሰይጣን ብምምሳል – ምስ ሰምዐትን ንሕቶታቱ ብጌጋ ምስ መለሰትን እዩ።

እቲ ተመን ንሄዋን ኣምላኽ እንታይ ከም ዝነገራ ሓተታ፡ «ሕጂ እቲ ተመን ካብ ኩሎም እንስሳታት መሮር፡ እቶም እግዚኣብሔር ኣምላኽ ዝገበሮም፡ ዝበለጸ ተንኮለኛ ነበረ። ንሰበይቲ ኸኣ፡ ‘ኣምላኽ ብሓቂ፡ «ካብ ኩሉ ኦም ገነት ኣይትብልዑን ኢኹም» ኢሉ ድዩ?’ በላ። እታ ሰበይቲ ኸኣ ንተመን፡ ‘ካብ ፍረ ኣእዋም ገነት ክንበልዕ ንኽእል ኢና፡ ግናኸ ካብ ፍረ እቲ ኣብ ማእከል ገነት ዘሎ ኦም፡ ኣምላኽ፡ “ኣይትብልዕዎ፡ ኣይትትንክይዎ ኸኣ፡ ምናልባት ከይትሞቱ”’ ኢሉ እዩ» (ዘፍጥረት 3:1-3)።
ሄዋን ኣምላኽ ዝበሎ ብጥንቃቐ ስለ ዘይሰምዐት፡ ተታለለት።

ከም ውጽኢት፡ ሄዋን ሰለስተ ጌጋታት ገበረት፡ እዚ ኸኣ ድሕሪኡ ዓበይቲ ሳዕቤናት ኣምጽአ። ቀዳማይ፡ ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ «ማእከል» ገነት ከም ዝነበረ ዝብሎ ኣይነበረን፡ እዚ ቦታ እዚ ናይ ኦም ህይወት እዩ ነይሩ (ዘፍጥረት 2:9)። ካልኣይ፡ እግዚኣብሔር ንኣዳምን ሄዋንን ንኦም «ከይትንክይዎ» ፈጺሙ ኣይነገሮምን፡ ብኣንጻሩ ንሳቶም «ንገነት ክሰርሑን ክሕልውዋን» ሓቲትዎም ነይሩ (ዘፍጥረት 2:15)። ሳልሳይ፡ እግዚኣብሔር፡ «ምናልባት ከይትሞቱ» ኣይበለን፡ ግናኸ፡ «ብርግጽ ክትሞቱ ኢኹም» (ዘፍጥረት 2:15-17)። ስለዚ ንርኢ፡ ንኣምላኽ ብኻልእ ምትካእን ንቓል ኣምላኽ ዘይምእዛዝን መጀመርታ ናይ ግጭታት ስድራቤት እዮም ነይሮም።

ብዙሓት ዘርኢ ግጭት ኣብ ውሽጢ ስድራቤታዊ ስርዓት ኣዳምን ሄዋንን ተዘሪኦም፡ እዚ ኸኣ ኣብ ኩሎም ዝመጹ ስድራቤታት ክዓብዩ ቀጺሎም እዮም። ስለዚ፡ ነዞም ዘርኢ ግጭት እዚኦም ብምብታኽ ዝምድና ኣዳምን ሄዋንን ከም ዝተራእዩ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ሰይጣን ንኣዳምን ሄዋንን ካብ ምንጪ ሓይሊ ኩሎም ሕጉሳት ዝምድናታት ብምዝራእ ዘርኢ ምትላልን ዘይምእማንን ንምፍንጫል ፈቲኑ። ንቓል ኣምላኽ ክሒዱ ንሓሶታቱ ተኪኡ፡ «ኣይትሞቱን ኢኹም ... ከም ኣምላኽ ክትኾኑ ኢኹም፡ ጽቡቕን ክፉእን እናፈለጥኩም» (ዘፍጥረት 3:4-5)። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ሰይጣን ንትዕቢት ሄዋን ክሳብ እትመስል ኣምላኽ ክትከውን ከም እትኽእል ዝስምዓ ክሳብ ዝኾነ ኣዕብይዎ። ስለዚ፡ ስልቲ ሰይጣን ንኣዳምን ሄዋንን ካብ ኣምላኽ፡ እቲ ናይ ዝምድናታት ሓቀኛ ምንጪ፡ ምፍንጫል እዩ ነይሩ። ካብ ኣምላኽ ምስ ንፍለይ፡ ከቢድ ሳዕቤናት ይርከቡ። ካብ ኣምላኽ ተፈንጪልና።

ምናልባት ሓደ ኣብነት ንጸገም ካብ ኣምላኽ ምፍንጫል ንምርዳእ ክሕግዝ ይኽእል ይኸውን። ዝሓለፈ ክረምቲ፡ ናብ ስራሕ ቅድሚ ምኻደይ፡ ንስርዓት ማይ ምብሳስ ኩሉ ግዜ የብረቕርቕ ነይረ። እቶም ውዑያትን ርጥባትን መዓልታት ንሓጽሚ ብተደጋጋሚ ማይ ምሃብ የድልዮ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ ሒደት ሰሙናት፡ እቲ ኣብ ጥቓ እቶም ማይ መብሳስ ዝነበረ ሳዕሪ ቐይሕን ዝመውትን ኮይኑ ረኣኹ። ተደናጊረ፡ ሓንቲ ኻብተን ርእሲ ማይ መብሳስ መርመርኩ። እንታይ ዘገርም፡ እታ ርእሲ ማይ መብሳስ ካብቲ ቧንቧ ተፈንጪላ ነይራ! ስለዚ፡ ሓይሊ እኳ እንተ ነበረ፡ ማይ ንሳዕሪ ኣይበጽሖን። ብግልጺ እታ ዝተፈንጨለት ማይ መብሳስ ንሓይሊ ማይ ናብ ካልኦት ርእሲ ማይ መብሳስ እውን ኣጽሊኣቶ ነይራ።

ብዙሓት ዝምድናታት ንሓደ እዋን ይሰርሑን ጥዑያትን ይመስሉ፡ ግናኸ ድሕሪኡ ምልክት ናይቲ ምስ ቀንዲ ምንጪ ፍቕሪ ዘይምትእስሳር ንስድራቤትን ንኻልኦት ኣብ ማሕበረሰብን ይርአ። ብዙሓት ስድራቤታት፡ ኣብ ልቦም፡ ስምዒት ንቕጽን ባዶነትን ይረኽቡ፡ እዚ ኸኣ ብዙሕ ግዜ ኣብ ንኣሽቱ ጉዳያት እውን ናብ ግጭታት የብጽሕ። ይኹን እምበር፡ ግጭታት ብምውጋድ ዕንቅፋታትን ብእምነት ምስ ምንጪ ኩሉ ፍቕርን ሓይልን – ጎይታ የሱስ ክርስቶስ – ብምርኻብ ክፈትሑ ይኽእሉ እዮም።

ካልእ ዓቢ ግጭት ምስ ኣዳምን ሄዋንን እቲ ምብታኽ ምዝርራብ እዩ ነይሩ፡ እዚ ኸኣ ሄዋን ብዛዕባ ምትላል ወይ ዕድላት እቲ ተመን ንኣዳም ከም ዘይሓተተት ይርአ። ንሳ ነጻ ዝኾነ ኣቋም ወሲዳ፡ ሳዕቤናት ከይሓሰበት ነባሪ ዕግበት ደልያ። እዚ ናይ ምዝርራብ ምፍሻል ኣብ ኩሎም ዝመጹ ወለዶታት ከምዚ ዝኣመሰለ ዘሰቅቕ ጽልዋ ከም ዝህልዎ ፈጺማ ኣይተገንዘበትን – ሓደ ኻብቶም ቀንዲ ጸገማት ኣብ ዝምድናታት ስድራቤት ሎሚ።

ሳልሳይ ዓቢ ነገር እቲ ጉድለት ዘለዎ ስድራቤታዊ ራእይ እዩ። «እታ ሰበይቲ ኸኣ እታ ኦም ንምብላዕ ጽብቕቲ፡ ንኣዒንቲ ኸኣ ባህ እተብል፡ ንምጥባብ ድማ እትምነ ዘላ ኦም ምዃና ምስ ረኣየት፡ ካብ ፍረኣ ወሲዳ በልዐት። ንሰብኣያ እውን ምስኣ ሃበቶ፡ ንሱ ኸኣ በልዐ» (ዘፍጥረት 3:6)። እቲ ጸገም ኣብቲ ፍረ ኦም ኣይነበረን፡ ግናኸ ኣብቶም ኣብ ምድሪ ዝነበሩ ሰባት እዩ ነይሩ! እቶም ሰለስተ ኣካላት ግጭታት ኣብዚ ምስ ሄዋን ዝተገልጹ ብሃዋርያ ዮሃንስ ተገሊጾም እዮም፡ «ትምኒት ስጋ፡ ትምኒት ኣዒንቲ፡ ትዕቢት ህይወት» (1 ዮሃንስ 2:16)።

ኣዒንቲ ሄዋን ብንብረትን ትዕቢትን ክሳብ ክንድዚ ተማሪኸን ነይረን፡ እዚ ኸኣ ንሳ ንቅድሚትኣ ካብ «ሰብኣይ» ናብ «ነገራት» ብቐሊሉ ቀይራቶ። ብዙሓት ዝምድናታት ሎሚ ብሰንኪ ጉድለት ዘለዎ ራእይ፡ እዚ ኸኣ ንንብረት፡ ትዕቢት፡ ክብርን ሓይልን ዝሓቍፍ፡ ብግጭታት ተሰኪሞም እዮም። ብተወሳኺ፡ ንብዙሓት ስራሕ ክልቲኦም ወለዲ ኣብ ስራሕ ቦታ ካብ ድሌታት ህጻናትን ካብ ጽኑዕ ዝምድናታት ስድራቤትን ንላዕሊ ቅድሚት ኮይኑ።

ምሽፋን ስድራቤት ካልእ ዓቢ ግጭት እዩ ኣብ ገነት ኤድን ዝተራእየ። ሎሚ ኣብ ማሕበረሰብና ሰፊሑ ኣሎ። ኣዳምን ሄዋንን ንጥፍኣቶምን ሓፍረቶምን ክሽፍኑ ፈቲኖም፡ «ኣስሓይታታት በጊዕ ሰፊኦም፡ ንርእሶም መሸፈኒ ገበሩ» (ዘፍጥረት 3:7)። ግናኸ ኣስሓይታታት ጽቡቕ ኣይሽፍኑን፡ ብዝበለጸ ኸኣ ግዝያዊ ጥራይ እዮም። ኣስሓይታታት ምስ ደረቑ፡ ብቐሊሉ ይወድቑ እሞ ዝተሸፈነ ይገልጹ። ብዙሓት ስድራቤታት ንዝምድናታቶም ዝሽፍኑን ንጥፍኣቶም ክሽፍኑ ዝፍትኑን ኣለዉ፡ ኣብ ክንዲ ዝእመኑ። ግናኸ እዞም ዝተዓብሱ ስምዒታት ፈጺሞም ወይ ድሒሮም ኣብ ዘዕናዊ ባህርይን ኣብ ውሽጢ ስድራቤታዊ ስርዓት እውን ኣብ ግፍዕን ክርአዩ እዮም።

ኣዳምን ሄዋንን ብመንፈስ ፍርሂ ተኣሲሮም ነይሮም፡ «ካብ ገጽ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ኣብ ማእከል ኣእዋም ገነት ተሓብኡ» (ዘፍጥረት 3:8)። ንሳቶም ብምኽሓድ ጸኒዖም ኣብ ድሕሪ ኦም ተሓብኡ። ብዙሓት ስድራቤታት ንጸገማቶም ይኽሕዱን ኣብ ድሕሪ ኣእዋም ስራሕ፡ ትምህርቲ፡ ፍልስፍና፡ ሃይማኖትን ዝሓለፉ ስድራቤታዊ ስርዓታትን ይሕብኡ። ንሳቶም ክርከቡ ይፈርሑ፡ ንምድሓር ይፈርሑ፡ ንምፍሻል ይፈርሑን ንመጻኢ ይፈርሑን። ብዙሓት ብዘይብሎም ነገር ክሳብ ክንድዚ ተዋፊሮም ኣለዉ፡ እዚ ኸኣ ዘለዎም እውን ኣይሕጎሱሉን።

ኣብ መወዳእታ፡ ንኻልእ ምውቃስ ካልእ ዓቢ ነገር ግጭት እዩ። ኣዳም ብዛዕባ እቲ ክልኩል ፍረ እንተ በሊዑ ናብ ኣምላኽ ንምሕታት ምስ ተጸውዐ፡ ብቕጽበት ንሄዋን ወቒሱ፡ «እታ ንስኻ ምሳኺ ክትከውን ዝሃብካኒ ሰበይቲ፡ ንሳ ካብቲ ኦም ሃበተኒ፡ ኣነ ኸኣ በላዕኩ» (ዘፍጥረት 3:12)። ኣዳም ንጥፍኣት ክቕበል ኣበየ፡ እዚ ኸኣ ኣምላኽ ንሰበይቲ ስለ ዝሃቦን እታ ሰበይቲ ንፍረ ስለ ዝሃበቶን ጥፍኣት ኣምላኽ ምዃኑ ኣመተ። ብተመሳሳሊ ሄዋን ንጥፍኣት ናብቲ ተመን ኣሰጋገረቶ። ንሳ፡ «እቲ ተመን ኣታሊሉኒ፡ ኣነ ኸኣ በላዕኩ» (ዘፍጥረት 3:13) በለት። ሎሚ እውን ብዙሓት ስድራቤታት ንኣምላኽን ንሓድሕዶምን ንግጭታቶም ይወቅሱ እዮም፡ ኣብ ክንዲ ንባህርያቶም ሓላፍነት ዝወስዱ፡ እዚ ሓቂ ኣይኮነን ድዩ?

እቶም ናይ መጀመርታ ምንጭታት ግጭታት ንኣምላኽ ምትካእን ንቓሉ ዘይምእዛዝን ይሓቍፉ፡ ምብታኽ ምዝርራብ፡ እቲ ጉድለት ዘለዎ ስድራቤታዊ ራእይ ናይ ንብረት፡ ትዕቢትን ናይ «ዓወት» ሕማምን፡ ከምኡ’ውን ስድራቤታዊ ምሽፋን ሓፍረት፡ ጥፍኣትን ፍርሂ ምፍላጥን። ሎሚ፡ ብሰንኪ ምውዳቕ ሰብ፡ ዝምድናታት ስድራቤት ግጭታት ክረኽቡ እዮም፡ ፍታሕ ግጭት ድማ፡ ዘይግጭት ምውጋድ ዘይኮነስ፡ ዝበለጸ ፍታሕ እዩ። ስለዚ፡ ግጭታት ንምፍታሕ ብመንፈሳዊ ኣገባብ ዝኾነ ጻዕሪ ክግበር ይግባእ፡ እዚ ኸኣ ንሓደ ህይወት ይቕይርን ብጥዑይ ዝምድና ስድራቤት ይርአን።

እቲ ናይ መጀመርታ ምንጪ ግጭታት ናብ ምውዳቕ ሰብ ኣብ ገነት ኤድን ይምለስ። ሓጢኣት ኣዳም ንስድራቤቱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኹሎም ዝመጹ ዝምድናታት ስድራቤት እውን ኣጽሊእዎ። «ከምቲ ብሓደ ሰብ ሓጢኣት ናብ ዓለም ዝኣተወ፡ ብሓጢኣት ድማ ሞት፡ ከምኡ ኸኣ ሞት ናብ ኩሎም ሰባት ተዘርጊሑ፡ ከመይሲ ኩሎም ሓጢኦም» (ሮሜ 5:12)። ስለዚ፡ ኩላትና እቲ ዝወደቐ፡ ዝተበላሸወ ኣዳማዊ ባህርይ ኣለና፡ ንውሽጣውን ደጋውን ግጭታት ድማ ንቐርብ።

ነፍሲ ወከፍ ሰብ ፍሉይን ክቡርን እዩ፡ «ብፍርህን ብድንቂን ዝተገብረ» (መዝሙር 139:14)። ኣዳምን ሄዋንን ስማት፡ መንነትን ክብርን ተዋሂብዎም ነይሩ፡ ከመይሲ ብምስሊ ኣምላኽ ተገይሮም ነይሮም (ዘፍጥረት 1:27)። ድሕሪ ምውዳቕ፡ ግጭታት ስድራቤት ተኸሲቶም፡ ግናኸ ኣምላኽ ንኣዳምን ሄዋንን ደለዮም። ኣይሓደጎምን። እዚ ማለት፡ ሓደ ሰብ ክቡር እዩ፡ ምስ ቅኑዕ ክለለይ ይኽእል፡ ክፈርይ፡ ግጭታት ክፈትሕ፡ ከምኡ’ውን ዘይትካእን ፍሉይን እዩ።1 ስለዚ፡ ብዘይገድስ ዝተፈላለዩ ኣረኣእያታት፡ ብዘይገድስ ሃገራዊ ምንጪ፡ ሕብሪ፡ ባህርይ፡ ጠባይ ወይ መረጋገጺታት፡ ሓደ ሰብ ከም ሰብ ክርአ ይግባእ፡ ከም ፓኬጅ ዘይኮነስ፡ ከም ሓደ ሰብ፡ ከም ሓደ ነገር ዘይኮነስ፡ ከም ፍቑር ሰብ፡ ከም ዝጥቀመሉ ነገር ዘይኮነስ። ግጭታት ዝፍጠሩ ብሰንኪ እቲ ዝወረስናዮ ሓጢኣተኛ ባህርይ ሰብ እዩ፡ ግናኸ ሓይሊ ኣምላኽ ንኹሎም ንምፍታሕ ግጭታት ሓገዝ ዝደልይዎ ይርከብ።

መወዳእታ ማስታወሻ

1. ዲያጎነስ ኣለን፡ ፍቕሪ፡ ክርስትያናዊ ፍቕሪ፡ (ማሳቹሰትስ፡ ካውሊ፡ 1987)፡ 104።
   
   ብኤማኑኤል ቪ. ጆን
   
   (ካብ «ግጭታት ስድራቤት ምፍታሕ – ምብታኽን ምፍንጫልን ከመይ ከም ዝከላኸል»፡ ብ ኦቨርኮመር ፕረስ፡ ኦዎሶ፡ ሚቺጋን፡ 1993 ዝተሓትመ።)″ }