ሃሌል

እዚ ቓል እዚ፡ ትርጉሙ 'ምስጋና' ዝኾነ፡ ብኣይሁድ ንገለ ኻብ መዝሙራት ንምጥቃስ ይጥቀሙሉ እዮም።

1. እቲ ግብጻዊ ሃሌል መዝሙር 113 - 118 የጠቓልል። እዚ ኸምኡ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምኽንያቱ እቲ ኣብ ግብጺ መጀመርያ ዝተኣዘዘ ፋስጋ ኣባጊዕ ክሕረድ ከሎ፡ ኣብ ቤተ መቕደስ ይዝመር ስለ ዝነበረ እዩ። ፋስጋ ክኽበር ከሎ ድማ ብውልቂ ይዝመር ነይሩ፤ እቲ ኣብ ማቴዎስ 26:30፤ ማርቆስ 14:26 ተጠቒሱ ዘሎ 'መዝሙር' ድማ ንኽፋል ናይዚ ሃሌል እዚ የመልክት ተባሂሉ ይሕሰብ።
2. እቲ ዓቢ ሃሌል፡ እዚ ኸምኡ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምኽንያቱ መዝሙር 136 ስለ ዘጠቓልል እዩ፡ ኣብ ኩሉ ፍቕዲ ናይዚ መዝሙር እዚ ድማ እቲ መልሲ "ምሕረቱ ንዘለኣለም ይነብር" ዝብል ኣሎ። ማይሞኒደስ መዝሙር 118 - 136 የጠቓልል ይብል። ካልኦት ድማ ኣብ መዝሙር 120 ወይ መዝሙር 135:4 ይጅምር ይብሉ። ኣብ ቀዳማይ ምሸት ፋስጋ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝኾነ ፍሉይ ኣጋጣሚ ይንበብ ነይሩ።

ኣብ ጽሑፋት ራባይ ዝተዋህበ ስም መዝሙር 113:1-9፤ መዝሙር 114:1-8፤ መዝሙር 115:1-18፤ መዝሙር 116:1-19፤ መዝሙር 117:1-2፤ መዝሙር 118:1-29 ‘ግብጻዊ ሃሌል’ ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ካብቲ ‘ዓቢ ሃሌል’ (መዝሙር 120:1-7፤ መዝሙር 121:1-8፤ መዝሙር 122:1-9፤ መዝሙር 123:1-4፤ መዝሙር 124:1-8፤ መዝሙር 125:1-5፤ መዝሙር 126:1-6፤ መዝሙር 127:1-5፤ መዝሙር 128:1-6፤ መዝሙር 129:1-8፤ መዝሙር 130:1-8፤ መዝሙር 131:1-3፤ መዝሙር 132:1-18፤ መዝሙር 133:1-3፤ መዝሙር 134:1-3፤ መዝሙር 135:1-21፤ መዝሙር 136:1-26)፡ ከምኡ’ውን ካብ መዝሙር 146:1-10፤ መዝሙር 147:1-20፤ መዝሙር 148:1-14፡ እዚኦም ድማ መዝሙራት ሃሌል እዮም። እቲ ናይ ባዕሉ ሃሌል (መዝሙር 113:1-9፤ መዝሙር 114:1-8፤ መዝሙር 115:1-18፤ መዝሙር 116:1-19፤ መዝሙር 117:1-2፤ መዝሙር 118:1-29) ኩሉ ግዜ ሓደ ምሉእ ከም ዝኾነ ተቖጺሩ ነይሩ። እቲ ቃል ሃሌል ‘ምስጋና’ ማለት እዩ፡ እዚ ስም ድማ ብሰንኪ እቲ ኣብዚ መዝሙራት እዚ ብዙሕ ግዜ ዝድገም ቃል ሃሌሉያ (‘እግዚኣብሔር ኣመስግንዎ’) ተዋሂቡ። እቲ ‘ሃሌል’ ኣብ ዓበይቲ ኣይሁዳውያን በዓላት ፋስጋ፡ ድንኳን፡ ጴንጠቆስጠ፡ ከምኡ’ውን ሓኑካህ (‘ምርቓ ቤተ መቕደስ’) ይዝመር ነይሩ። ወ. ኦ. ኢ. ኦስተርሊ።